IV SA/Wa 193/17
WyrokWSA w Warszawie2017-05-18
Skład orzekający: Alina Balicka, Łukasz Krzycki, Wanda Zielińska - Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę osiedla mieszkaniowego, na której zrealizowano infrastrukturę techniczną i parking, a pierwotnie planowano budowę szkoły, może zostać zwrócona byłym właścicielom, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany w innej formie niż pierwotnie zakładano?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zrealizowanie celu wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego, nie jest niweczone przez realizację innej infrastruktury osiedlowej, takiej jak podziemne sieci techniczne czy parking, nawet jeśli pierwotnie planowano budowę szkoły. W przypadku złożonych inwestycji, takich jak osiedla mieszkaniowe, dopuszczalne są modyfikacje planów, a poszczególne obiekty stanowią jedynie element większej całości, służącej mieszkańcom. W związku z tym, organy administracji błędnie zinterpretowały art. 137 u.g.n., nie uwzględniając specyfiki sprawy i dokonując przedwczesnych ustaleń.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która miała być przeznaczona pod budowę osiedla mieszkaniowego. Organy administracji uznały, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, ponieważ nie wybudowano planowanej szkoły. Prezydent miasta wniósł skargę, argumentując, że na nieruchomości zrealizowano infrastrukturę techniczną i parking, co stanowi realizację celu wywłaszczenia w szerszym rozumieniu. Sąd administracyjny uznał skargę za uzasadnioną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie: Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Wanda Zielińska - Baran (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 maja 2017 r. sprawy ze skargi Prezydenta [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego Prezydenta [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], wydaną na na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta W. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. o zwrocie nieruchomości położonej w W. w rejonie ul. [...] ul. [...], stanowiącej działkę projektowaną [...] z obrębu [...] (opisaną na mapie kem. [...] - o powierzchni 0,0684 ha) i działkę projektowaną [...] z obrębu [...] (opisaną na mapie kem. [....] o powierzchni 0,0638 ha) o łącznej powierzchni 0,1322 ha, uregulowanej w KW [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w W. IX Wydział Ksiąg Wieczystych na rzecz: K. S. - w 5/8 części i E. L. - w 3/8 części oraz zobowiązującej do zwrotu na rzecz Miasta W. odszkodowania w wysokości 31 748 (słownie: trzydzieści jeden tysięcy siedemset czterdzieści osiem) złotych, płatnej w ratach.
W uzasadnieniu podano, iż pismem z dnia [...] października 2011 r. K. S. wystąpił o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w W. w dzielnicy [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działka nr [...] z obrębu [...]. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., wyznaczył Starostę Powiatu w W., jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy zwrotu nieruchomości położonej w W. w dzielnicy [...] przy dawnej ulicy [...], obecnie w rejonie ulic: [...], [...], [...], [...] stanowiącej aktualnie części działek ewidencyjnych Nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...]. Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. E. L. wystąpiła o zwrot nieruchomości położonej w W. w dzielnicy [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...]. W Akcie Własności Ziemi Nr [...] z dnia [...] maja 1977r. wydanym przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwa PDRN W. jako właścicieli przedmiotowej nieruchomości wskazano – S. B. s. P.i Z. i jego żonę S. J. c. F. i F.. Obecnie legitymację do ubiegania się o zwrot wywłaszczonych nieruchomości posiada K. S. i E. L.. Przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją wywłaszczeniową Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego W. , nr [...], z dnia [...] marca 1974 r. na podstawie art. 1, 2, 3 ust. 2 i 3 art. 7, 8, 12, 13, 14, 21, 22, i art. 55 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 18 z 1961 r. poz. 94) na wniosek Dyrekcji Rozbudowy Miasta W. z dnia [...] lutego 1974r. W decyzji orzeczono o wywłaszczeniu części nieruchomości o powierzchni 5067 m2 z ogólnej powierzchni 1,1159 ha. Działka oznaczona była na planie pomiarowym sporządzonym przez [...] Przedsiębiorstwo Geodezyjne w W., zatwierdzonym przez Prezydium Rady Narodowej m. W. wpisanym do ewidencji w składnicy geodezyjnej w dniu [...] marca 1973r. Nr [...] jako część gruntu tabeli likwidacyjnej wsi S. Nr [...] określone w rejestrze pomiarowym Ks. Rob. [...] obiekt os, [...], obręb [...] dz. [...] zawierająca powierzchni 7231 m2 z tym, że wywłaszczeniem objęto 5067 m2. Nieruchomość objęta omawianą decyzją wywłaszczeniową [...] z dnia [...] marca 1974r. zgodnie z lokalizacją inwestycji nr [...] wydaną w dniu [...] grudnia 1972r. przez Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji b. Prezydium Rady Narodowej miasta W. przeznaczona została pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]. W dacie wywłaszczenia przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w granicach lokalizacji ustalonej ww. decyzją Nr [...], przy czym w wyniku zmian ww. decyzji granice lokalizacji osiedla mieszkaniowego w rejonie projektowanych działek nr [...] i [...] nie uległy zmianie. Wywłaszczona nieruchomość zgodnie z pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] stanowi obecnie części działek ewidencyjnych nr [...], [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...]. Przedmiotowe działki ewidencyjne zostały przejęte przez Skarb Państwa decyzją wywłaszczeniową Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego W. znak: [...] z dnia [...] marca 1974 r. W dniu [...] sierpnia 2012 r. K. S. i E. L. zmodyfikowali wniosek o zwrot, w ten sposób, że wycofali wniosek w zakresie dotyczącym części działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...], a podtrzymali swoje roszczenie o zwrot części działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...]. Starosta [...] decyzją nr [...] z dnia [...] października 2012r. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] i ul. [...] w zakresie obejmującym obecnie części działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...]. [...], [...] i [...] z obrębu nr [...]. Obecnie działka [...] z obrębu [...] wskazana na mapie [...] przyjętej do zasobu w dniu [...] lipca 2013r. stanowi część działki ewidencyjnej [...] z obrębu [...] oraz jako działka [...] z obrębu [...] na mapie [...] przyjętej do zasobu w dniu [...] listopada 2014 r. stanowi część działki ewidencyjnej [...] z obrębu [...] Dla działek prowadzona jest księga wieczysta o nr KW [...] IX Wydział Ksiąg Wieczystych dla W.. Właścicielem nieruchomości jest Miasto W.. Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016r. Starosta [...] orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w W. w rejonie ul. [...] ul. [...], stanowiącej działkę projektowaną [...] z obrębu [...] (opisaną na mapie kem. [...] - o powierzchni 0,0684 ha) i działkę projektowaną [...] z obrębu [...] (opisaną na mapie kem. [...] o powierzchni 0,0638 ha) o łącznej powierzchni 0,1322 ha, uregulowanej w KW [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w W. IX Wydział Ksiąg Wieczystych.
Od decyzji Starosty [...] odwołanie złożył Prezydent W., wskazując, że na projektowanej działce nr [...] oraz na projektowanej działce nr [...] został zrealizowany cel wywłaszczenia, gdyż wybudowanie urządzeń infrastruktury technicznej osiedla mieszkaniowego oraz wybudowanie naziemnego parkingu osiedlowego mieści się w realizacji budowy osiedla mieszkaniowego i jest zgodne z celem wywłaszczenia określonym w decyzji wywłaszczeniowej. Nieruchomość ta nie stała się więc zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Ponadto tej decyzji przemawia także to, że jako decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości, została wydana z naruszeniem art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami, gdyż podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej. Natomiast decyzja Starosty zatwierdza podział, który wydziela działki bez dostępu do drogi publicznej. Wojewoda rozpatrując sprawę wskazał, iż zgodnie z wyrokiem TK z dnia 13 marca 2014 r. nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli i ich spadkobierców te nieruchomości skomunalizowane, na których jednostki samorządu zrealizowały przed 2004r, i przed dniem złożenia wniosku o zwrot cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Jeśli zaś w dniu złożenia wniosku o zwrot cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, byli właściciele tych nieruchomości oraz ich spadkobiercy zachowują ustawowe uprawnienie do żądania zwrotu, które im przysługiwało przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2003 roku (Dz. U. z 2004r. Nr 141, poz. 1492). Zgodnie z art. 139 ugn nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu.
Zgromadzony w przedmiotowym postępowaniu materiał dowodowy wskazuje, że nieruchomość wywłaszczona decyzją Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego [...], nr [...], z dnia [...] marca 1974r. - zgodnie z lokalizacją inwestycji nr [...] wydaną w dniu [...] grudnia 1972r. przez Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji b. Prezydium Rady Narodowej W. przeznaczona została pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]. Plan realizacyjny ogólny zagospodarowania terenu inwestycji osiedla mieszkaniowego [...] w W. został zatwierdzony decyzją Urzędu W. Wydział Urbanistyki i Architektury z dnia [...].03.1974r., nr [...]. Jak ustalił organ I instancji- na podstawie informacji udzielonych pismem z dnia [...] września 2012r. przez Urząd W. Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] dotyczących terenu stanowiącego obecnie część działek ewidencyjnych [...] i [...] z obrębu [...] wskazana część nieruchomości wywłaszczonej nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Jak wskazano ww. piśmie w ramach realizacji celu wywłaszczenia miał powstać, zgodnie z planem realizacyjnym - ogólnym zagospodarowania terenu inwestycji zatwierdzonym decyzją L. dz. [...] wydaną w dniu [...] marca 1974r. przez Urząd W., na częściach wywłaszczonych nieruchomości obiekt szkoły podstawowej wraz z terenami sportowymi, który nie został zrealizowany (nr budynku [...]). Wynika to z mapy stanowiącej integralną część decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego [...]. Na nieruchomości nie rozpoczęto realizacji celu wywłaszczeniowego. Fakt ten potwierdzają zdjęcia lotnicze wykonane w roku 1972, 1977, 1980, 1987 oraz 1990, pochodzące z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej.
Z materiału dowodowego w sprawie wynika (pismo Biura Gospodarki Nieruchomościami Delegatura w Dzielnicy [...] z dnia [...].03.2016r.), że część nieruchomości o pow. 3406 m2 oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] jest objęta umową dzierżawy nr [...] zawartą w dniu [...] marca 2016r. Przedmiotem dzierżawy jest świadczenie usług parkingowych. Jednak fakt ten pozostaje bez wpływu na realizację celu wywłaszczenia.
W celu ustalenia sytuacji prawno - faktycznej nieruchomości stanowiącej przedmiot zwrotu w dniu [...] czerwca 2015r. - Starosta dokonał oględzin nieruchomości - stanowiącej działki projektowane [...] i [...] w obrębie [...] położone w W. w rejonie ul. [...], dzielnica [...]. W trakcie oględzin nieruchomości ustalono, że "Obszar działki [...] z obrębu [...] porośnięty roślinnością trawiastą, niewielki fragment chodnika, obrzeże betonowe (krawężnik). Dalsza część nieruchomości stanowiąca działkę [...] z obrębu [...] porośnięta roślinnością trawiastą w części na styku działek [...] i [...] drzewa min. akacje. Pozostała część działki w ogrodzeniu z siatki bez podmurówki. Na styku z ogrodzeniem teren wykorzystywany jako parking. Nawierzchnia szutrowa. Stanowiska do parkowania wyznaczone płytami betonowymi i chodnikowymi. Na terenie parkingu latarnia - oświetlenie parkingu, skrzynka elektryczna NN".
Na podstawie zgromadzonych dowodów - Starosta [...] ustalił, że projektowany obiekt szkoły podstawowej wraz z terenami sportowymi - w ramach realizacji osiedla [...] nie został wybudowany, a tym samym cel wywłaszczenia na terenie przedmiotowej nieruchomości nie został zrealizowany.
Wojewoda stwierdził, iż z dowodów zebranych w niniejszym postępowaniu wynika, że pomimo upływu 41 lat od dnia wywłaszczenia na przedmiotowym terenie nie rozpoczęto prac związanych z realizacją ustaleń zawartych w decyzji o lokalizacji inwestycji oraz decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. Zważywszy na zapis art. 137 ust. 1 pkt 2 wspomnianej już ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami 10 letni termin zakończenia prac związanych z zagospodarowaniem terenu zgodnie z tym planem upłynął w 1984r. Zatem zostały spełnione przesłanki art. 137 u.g.n., że wywłaszczona nieruchomości stała się zbędna na cel wywłaszczenia. W konsekwencji należy uznać, że część nieruchomości objętej wywłaszczeniem na mocy decyzji [...] z dnia [...] lutego 1974r., a stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] w świetle obowiązujących przepisów prawa stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i podlega zwrotowi na rzecz spadkobierców byłego właściciela.
Zgodnie z art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami były właściciel bądź jego spadkobierca zobowiązany jest do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, czyli w przedmiotowej- sprawie na rzecz Miasta W., zwaloryzowanej kwoty odszkodowania ustalonego w decyzji o wywłaszczeniu.
Rzeczoznawca majątkowy sporządził operat szacunkowy stosownie do przepisów § 56 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U. nr 207, poz. 2109 z późn. zm.). W operacie szacunkowym rzeczoznawca majątkowy przedstawił sposób dokonania wyceny nieruchomości, określił przedmiot i zakres wyceny, cel wyceny oraz podstawę formalną wyceny nieruchomości, jak również źródła danych o nieruchomościach, ustalił daty istotne dla określenia wartości nieruchomości, opisał stan i przeznaczenie wycenianej nieruchomości, zawarł analizę i charakterystykę rynku nieruchomości, wskazał wybór podejścia, metody i techniki szacowania, przedstawił obliczenia wartości nieruchomości oraz wyniki wyceny. Rzeczoznawca majątkowy Pan D. S. zgodnie z art. 156 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, potwierdził aktualność operatu szacunkowego z dnia [...] grudnia 2014 r. sporządzonego dla nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę gruntu [...] i [...] z obrębu [...] o łącznej powierzchni 0,1322 ha, omawiany operat zachowuje aktualność przez kolejne 6 miesięcy tj. do dnia [...] grudnia 2016 r.
Na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...] grudnia 2014 r. wartość rynkowa według stanu nieruchomości z dnia zwrotu wynosi 831.088,00 zł (słownie: osiemset trzydzieści jeden tysięcy osiemdziesiąt osiem złotych), a wartość rynkowa według stanu z dnia wywłaszczenia wynosi 810.928,00 zł (słownie: osiemset dziesięć tysięcy dziewięćset dwadzieścia osiem złotych). Zatem zwaloryzowane odszkodowanie jakie należy zwrócić na rzecz Miasta W. wynosi wynosi 31.748,00 zł. i nie przekracza 50% wartości nieruchomości, o której mowa w art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.
Ustosunkowując się do odwołania Prezydenta W., Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 93 ust. 3 u.g.n. podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej, przy czym za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych. Przepis art. 93 ust. 3 u.g.n. stanowi ogólne kryterium dopuszczalności podziału nieruchomości. Natomiast przepisy art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n. ustalają kryteria zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Wśród tych kryteriów nie ma kryterium dopuszczalności podziału działki z uwagi na jej dostęp do drogi publicznej i organ nie był zobowiązany do ustalania tej przesłanki. To rolą osób uprawnionych do dysponowania wydzielonymi nieruchomościami będzie poczynienie kroków prawnych w kierunku ewentualnego ustanowienia służebności, a podział nieruchomości dokonywany jest w trybie odrębnego postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Miasto W., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez uznanie wbrew zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu, że na proj. działce nie został zrealizowany cel wywłaszczenia doprowadziło do utrzymania przez Wojewodę [...] decyzji Starosty [...] o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości; 2. art. 137, 140 oraz 93 ust. 3 u.g.n., poprzez uznanie, że na proj. działkach nie został zrealizowany cel wywłaszczenia i nakłady poczynione na nieruchomości nie są związane z możliwością celu wywłaszczenia, a projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej. Pełnomocnik wniósł o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W motywach skargi pełnomocnik podkreślił, iż z akt sprawy wynika, że działkach o nr [...] i [...] został zrealizowany cel wywłaszczenia, gdyż na działce nr [...] przebiega podziemna infrastruktura techniczna w postaci urządzeń i sieci przesyłowych dostarczających ciepło i wodę do obsługi budynków na terenie osiedla mieszkaniowego o dawnej nazwie [...]. Natomiast projektowana działka nr [...] jest zagospodarowania poprzez wybudowanie na niej naziemnego parkingu samochodowego, kory zabezpiecza potrzeby mieszkańców budynków mieszkalnych tego osiedla mieszkaniowego. W postępowaniu nie uwzględniono również faktu wybudowania w poprzednich latach na terenie proj. działki nr [...] boiska sportowego, po którym są widoczne w terenie pozostałości w postaci betonowych krawężników oraz chodnika betonowego łączącego boisko z ciągiem pieszo-jezdnym na terenie osiedla. Ww. urządzenia techniczne, parking samochodowy czy boisko ( teren sportowy) zrealizowano przez datą złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, tj. przez dniem [...] października 2011 r., zatem cel wywłaszczenia został zrealizowany, tym samym przedmiotowe nieruchomości nie stały się zbędne na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja nr [....] Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. została wydana z naruszeniem prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowody jest niewystarczający do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności do przyjęcia, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. W niniejszej sprawie zasadniczą kwestią jest prawidłowa wykładnia art. 137 ust. 1 u.gn., wedle którego nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (pkt 2). Rację, zdaniem Sądu, ma strona skarżąca, zarzucając organowi niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, co prowadziło do co najmniej przedwczesności poczynionych ustaleń i tym samym do dowolności ocen poczynionych na bazie wymagającego uzupełnienia materiału dowodowego. W niniejszej sprawie wywłaszczenie nieruchomości, której częścią były obecnie projektowane działki o nr [...] i [...], z obrębu [...], położone w W. w rejonie ul. [...] i ul. [...], nastąpiło na podstawie decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] marca 1974 r., nr [...]. W decyzji w tej wskazano, że wywłaszczenie na rzecz Państwa części nieruchomości o pow. 5.067 m2 z ogólnej pow. 1.1159 ha, stanowiącej dotąd własność B. S. i J. S. następuje zgodnie z decyzją lokalizacją nr [...] z dnia [...] grudnia 1972 r. Prezydium Rady Narodowej W. pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]. Oznacza to, że celem wywłaszczenia orzeczonego tą decyzją była niewątpliwie budowa osiedla mieszkaniowego. Nie ulega też wątpliwości, że osiedle takie powstało. W ocenie Sądu okoliczność, że z planu realizacyjnego budowy osiedla wynikało, iż m.in. na spornym terenie miała powstać szkoła podstawowa, nie oznaczało, że ta szkoła stanowiła w tym przypadku cel wywłaszczenia. Celem takim była bowiem, jak wyżej wskazano, budowa osiedla mieszkaniowego. Okoliczność ta ma w tej sprawie szczególne znaczenie. Zasadniczo bowiem w orzecznictwie przyjmuje się, że badając zasadność roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, należy mieć na względzie fakt, iż nie może być ona przeznaczona na inny cel, niż ten na który ją wywłaszczono a w związku z tym cel wywłaszczenia winien być określony konkretnie i dokładnie. Jednakże w przypadku, gdy celem wywłaszczenia była budowa tzw. obiektów stanowiących infrastrukturę złożoną, w tym wieloetapową, która jest realizowana przez dłuższy okres czasu, a w związku z tym może podlegać różnym modyfikacjom, orzecznictwo sądowoadministarcyjne od szeregu lat wyraża pogląd, iż budowa tego rodzaju założeń uzasadnia przyjęcie stanowiska, iż poszczególne obiekty, wchodzące w skład takiej złożonej lub wieloletniej infrastruktury technicznej, stanowią jedynie element owej inwestycji. Zwłaszcza zaś w przypadku osiedli mieszkaniowych orzecznictwo uznaje, że są one pewnym, swego rodzaju, mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się szczególnymi zasadami, uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców. Z tego względu nie można – co do zasady – wykluczyć możliwości by na terenie osiedlowym, w miejscu, które pierwotnie było przeznaczone pod konkretny obiekt, powstał obiekt inny lub by w takim miejscu została pozostawiona przestrzeń mająca charakter rekreacyjny, jeśli takie rozwiązanie było bardziej potrzebne mieszkańcom osiedla (vide: np. wyroki NSA z dnia: 20.01.1999 r. sygn. akt IV SA 2033/96, 20.11.2014 r. sygn. akt I OSK 2755/13, 13.06.2014 r. sygn. akt I OSK 2768/12, 27.11.2014 r. sygn. akt I OSK 850/13 i I OSK 846/13, 4.08.2015 r. sygn. akt I OSK1044/14, 20.01.2016 r. sygn. akt I OSK 1186/15 i I OSK 3237/14, 9.03.2016 r. sygn. akt I OSK 1281/14, I OSK 1554/15, 23.03.2017 r.; dostępne w CBOSA). W rozpatrywanej sprawie, jak wskazał pełnomocnik strony skarżącej na projektowanej działce nr [...] przebiega podziemna infrastruktura techniczna w postaci urządzeń i sieci przesyłowych dostarczających ciepło i wodę do obsługi budynków na terenie osiedla o dawnej nazwie [...], zaś projektowana działka nr [...] jest zagospodarowana pod parking samochodowy służący mieszkańcom osiedla. Z tych powodów należało uznać, że słusznie strona skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 137 u.g.n., gdyż organy obu instancji stosując ten przepis dokonały jego wykładni, nie uwzględniając omówionej wyżej specyfiki rozpoznawanej sprawy, dokonały nieprawidłowych i niejednoznacznych ustaleń, czy sporna nieruchomość (działki objęte zwrotem) stanowiła część osiedla mieszkaniowego, a zatem służyła jego mieszkańcom, co też uzasadniało zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1,a także art. 80 k.p.a. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji weźmie pod uwagę, że nie niweczy celu wywłaszczenia nieruchomości, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego realizacja innej (niż wcześniej planowana) infrastruktury osiedlowej, a którą może stanowić również infrastruktura podziemna i nadziemna niezbędna dla jego mieszkańców. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 135 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło