IV SA/Wa 1931/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), sędzia WSA Jarosław Stopczyński, Protokolant Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi Ogólnopolskiego T. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...]lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym - oddala skargę - Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]lipca 2005 r. Minister Środowiska utrzymał w mocy, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a., postanowienie Wojewody [...]z dnia [...] września 2004 r. w przedmiocie odmowy dopuszczenia na prawach strony Ogólnopolskiego T. do udziału w postępowaniu wodnoprawnym w przedmiocie pozwolenia na wzmocnienie pobrzeża W. w P. W uzasadnieniu postanowienia Ministra Środowiska wskazano, dwie przesłanki, jakimi kierował się organ odwoławczy utrzymując w mocy postanowienie w przedmiocie odmowy dopuszczenia Ogólnopolskiego T. do udziału w postępowaniu na prawach strony. Podniesiono mianowicie, iż wniosek w przedmiocie dopuszczenia organizacji do postępowania wpłynął po wydaniu decyzji kończącej to postępowanie. Jednocześnie wskazano, iż, w ocenie organu, dopuszczenie Ogólnopolskiego T. do postępowania byłoby niezasadne z uwagi na fakt, iż dotyczyło ono zagospodarowania terenu po byłym wysypisku śmieci a celem T. jest ochrona ptaków. Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu Ogólnopolskiego T., iż wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu został wysłany z zachowaniem terminu wskazanego w publicznym ogłoszeniu dokonanym przez organ prowadzący postępowanie wskazano, iż zakreślony w nim termin dotyczył podmiotów będących faktycznie stronami postępowania. W końcu w postanowieniu wyrażono pogląd, iż wykonanie bulwaru nie stanowiło przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego wymagane jest przeprowadzenie postępowania z udziałem społeczeństwa. W skardze na powyższą decyzję, Ogólnopolskiego T. podniosło następujące zarzuty: • naruszenie art. 57 § 5 K.p.a. poprzez nie uwzględnienie, iż wniosek nadany został na poczcie, z zachowaniem terminu zakreślonego obwieszczeniu zawartym w Biuletynie Informacji Publicznej, • mylne przyjęcie, iż obwieszczenie dotyczyło wyłącznie stron postępowania, w sytuacji gdy zostało ono opublikowane w BIP, • błędne przyjęcie, iż brak jest uzasadnienia dla dopuszczenia Ogólnopolskiego T. do udziału w postępowaniu, bowiem tereny ruderalne często zamieszkiwane są przez wymagające ochrony gatunki ptaków a pozwolenie dotyczy ponadregionalnego korytarza ekologicznego, • organ orzekający mylnie odniósł się do regulacji związanych z udziałem organizacji społecznych w postępowaniach, w których wymagane jest zapewnienie udziału społeczeństwa tj. art. 33 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.), gdyż intencją Skarżącego było uczestniczenie w postępowaniu na zasadach określonych w art. 31 K.p.a. W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie poinformował, iż decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2005 roku została stwierdzona z urzędu nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego. W trakcie rozprawy Sąd nie dopuścił W. N. do udziału w sprawie, jako reprezentanta Ogólnopolskiego T. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sąd nie dopuścił do udziału w rozprawie W. N., który przedłożył pełnomocnictwo podpisane przez dwu członków zarządu T. W świetle zawartego w aktach wyciągu z KRS (k. 8) nie jest on uprawniony do reprezentowania Ogólnopolskiego T. jako jeden członek jego organu. Oświadczenia powinni składać bowiem dwaj członkowie zarządu (dział 2 rubryka 1 wyciągu). Jednocześnie oświadczył on, iż nie jest pracownikiem Ogólnopolskiego T., które jest stowarzyszeniem mającym osobowość prawną. W tej sytuacji w świetle art. 35 §. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie mógł być on pełnomocnikiem T. Sąd oddalił skargę gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa. Jak wskazały to organy obu instancji, w dniu wpływu do organu administracji wniosku o dopuszczenie na prawach strony Ogólnopolskiego T. do udziału w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie bulwaru rzeki W., co nastąpiło w dniu 6 września 2005 r. (data na prezentacie), w obiegu prawnym znajdowała się już decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. w przedmiocie pozwolenia na wykonanie bulwaru. W tej sytuacji w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. który jest podstawą dopuszczania organizacji społecznych do udziału w postępowaniu administracyjnym. Bowiem postępowanie w przedmiocie wydania pozwolenia wodnoprawnego już się nie toczyło. Wniosek nie mógł także stanowić podstawy wszczęcia postępowania odwoławczego w tej sprawie (art. 31 § 1 pkt 1 K.p.a)., gdyż prawo złożenia odwołania przysługuje jedynie stronie postępowania, natomiast organizacja społeczna nabywa prawa strony dopiero po wydaniu postanowienia w tym przedmiocie (art. 31 par 2 K.p.a.). Skoro więc organizacja społeczna nie została dopuszczona do postępowania w okresie gdy się ono toczyło nie było prawnej możliwości jej dopuszczenia na etapie gdy zostało ono zakończone. W tej sytuacji postanowienia organów obu instancji w przedmiocie odmowy dopuszczenia T. do udziału w postępowaniu dotyczącym wydania pozwolenia wodnoprawnego nie naruszają prawa, co prowadziło do oddalenia skargi. Dla powyższej oceny stanu formalnoprawnego bez znaczenia pozostaje okoliczność późniejszego stwierdzenia nieważności decyzji wojewody w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego. Stwierdzenie nieważności tej decyzji nastąpiło bowiem już po wydaniu postanowień przez organy obu instancji w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu (w dniu [...] lipca 2005 r). Co prawda, decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności rodzi skutki prawne wstecz, tzn. stan formalnoprawny należy generalnie oceniać, przyjmując fikcję prawną, jakby decyzja wyeliminowana z obrotu w ogóle nie została wydana, Jednak Sąd oceniając legalność zaskarżonych aktów prawnych ocenia je uwzględniając rzeczywisty stan formalnoprawny, który istniał na dzień wydania zaskarżonego aktu. W tej sytuacji stan formalnoprawny kształtowała decyzja w przedmiocie wydania pozwolenia wodnoprawnego, której skutki prawne, do dnia jej wyeliminowania z obrotu, wiązały orzekające w innych kwestiach organy administracji. W tej sytuacji nie mogą odnieść zamierzonego skutku zarzuty skargi, iż decyzja w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego została wydana przedwcześnie, bez uwzględnienia skutków art. 57 § 5 K.p.a. tj. możliwości wnoszenia pism za pośrednictwem polskich palcówek pocztowych operatora publicznego. Zarzut ten jest wprawdzie zasadny. Uwzględniając termin wskazany w ogłoszeniu, wniosek skarżącego T. został nadany z zachowaniem wymaganego terminu (data nadania 1 września 2005 r.). Można nawet dodać, iż wydając decyzję w dniu [...] sierpnia 2005 r. nie uwzględniono właściwie terminu zgłoszenia wniosków zawartego w obwieszczeniu zawartym W BIP. Termin wnoszenia pism w przedmiotowym postępowaniu bezpośrednio do urzędu upłynął bowiem dopiero 1 września 2005 r. a przy tym należało dodatkowo uwzględnić możliwość wnoszenia pism pocztą. Jednak wskazane uchybienia, dotyczące wydania decyzji w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego, same w sobie nie podważają legalności postanowień w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym, które faktycznie zostało zakończone, nie zależnie, jak oceniać można działanie organu prowadzącego postępowanie. Odrębną kwestią jest ocena możliwości wyeliminowania z obrotu decyzji wydanej przedwcześnie w stosunku do terminu określonego w publicznym obwieszczeniu. W przepadku faktycznych stron postępowania, zarzut taki może być podniesiony w odwołaniu (zarzut naruszenia art. 10 K.p.a.) a gdyby decyzja w sprawie wręcz uprawomocniła się przed upływem terminu do wnoszenia uwag zastosowanie mogłaby znaleźć instytucja wznowienia postępowania (art. 145 §. 1 pkt 4 K.p.a.). Jednak w przypadku organizacji społecznych, dla których nie przewidziano generalnie procesowych gwarancji zapewniających skutecznie udział w postępowaniach dotyczących innych podmiotów, możliwość kwestionowania rozstrzygnięć, z uwagi na przedwczesne ich wydanie w stosunku do publicznie obwieszczonych terminów, jest w istocie ograniczona. Możliwość taka dotyczy wyłącznie przypadków, gdy przepisy szczególne nakładają na organy administracji obowiązek zapewnienia zainteresowanym (w tym organizacjom społecznym) właściwego czasu do wnoszenia uwag czy innych wniosków. Dotyczy to m.in. postępowań, gdzie wymagany jest udział społeczeństwa w zakresie wynikającym z przepisów ustawy – Prawo ochrony środowiska (art. 31-33 ustawy) a ustawa przewiduje sankcję nieważności w przypadku naruszenia jej wymagań (art. 11 ustawy). Jednak w rozpatrywanej sprawie nawet teoretycznie wskazane przepisy nie mogłyby znaleźć zastosowanie. Także między stronami jest bowiem bezsporne, iż inwestycja objęta pozwoleniem wodnoprawnym nie należała do przedsięwzięć, dla których w świetle ustawy jest wymagane przeprowadzenie postępowania z udziałem społeczeństwa (przedsięwzięcia podlegające pełnej procedurze ocen oddziaływania na środowisko w rozumieniu ustawy). Wskazane ograniczenie nie odgrywa faktycznie znaczenia w konkretnej sprawie skoro i tak stwierdzono nieważność decyzji w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego. Trafny jest zarzut skargi, iż nie jest trafne stanowisko prezentowane z zaskarżonym postanowieniu, jakoby informacja publikowana w Biuletynie Informacji Publicznej skierowana była wyłącznie do stron postępowania. Informacja ta jest z zasady dostępna dla wszystkich faktycznie zainteresowanych sprawą. Może być ona wykorzystywana także, jako źródło danych o postępowaniach, które wchodzą w zakres zainteresowania określonych organizacji społecznych pod kątem realizowanych przez nie celów statutowych dla zgłaszania wniosków na zasadzie art. 31 § 1 K.p.a. Jak jednak wskazano, nie zachowanie terminów zawartych w obwieszczeniu nie rodzi w rozpatrywanej sprawie skutków, co do uprawnień procesowych skarżącego T. Wyrażenie mylnego poglądu w zakresie celów publikacji informacji w Biuletynie nie miało wpływu na wynik sprawy a wiec uchybienie przepisom postępowania w tym zakresie (art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. – pod katem właściwego uzasadnienia postanowienia) nie prowadzi do uchylenia zaskarżonego postanowienia, co wynika a contrario z art. 145 §. 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Z uwagi fakt, iż nie ma to znaczenia dla oceny legalności rozstrzygnięcia z uwagi na wskazane wyżej uwarunkowania, poza oceną Sądu pozostały kwestie, czy dopuszczenie Ogólnopolskiego T. do udziału w postępowaniu byłoby zasadne z uwagi na cele statutowe tej organizacji oraz interes społeczny (art. 31 § 1 K.p.a. in fine). Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.