IV SA/Wa 1939/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Jarosław Łuczaj, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2018 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Krajowej Rady Lekarsko-Weterynaryjnej z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia zakładu z ewidencji zakładów leczniczych dla zwierząt oddala skargę Zaskarżoną uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017r. Prezydium Krajowej Rady Lekarsko-Weterynaryjna po rozpatrzeniu odwołania lek. wet. H. P. utrzymała w mocy uchwałę Rady [...] Izby Lekarsko-Weterynaryjnej w [...] z dnia [...] grudnia 2016r. w sprawie skreślenia zakładu z ewidencji zakładów leczniczych dla zwierząt. Zaskarżona uchwała zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Po wszczęciu w dniu [...] maja 2016r. i przeprowadzeniu postępowania Rada [...] Izba Lekarsko-Weterynaryjna w [...] uchwałą z dnia [...] z dnia [...] grudnia 2016r. skreśliła z ewidencji zakładów leczniczych dla zwierząt zakład pod nazwą Gabinet Weterynaryjny - "[...]" lek. wet. H. P., działającego pod adresem: [...], ul. [...]. W ocenie Rady [...] Izby Lekarsko-Weterynaryjnej(dalej: Rady), niezależnie od innych uchybień, gabinet weterynaryjny prowadzony przez H. P. nie posiada zaplecza sanitarnego. Zdaniem Rady podnoszona przez stronę okoliczność, że w pokoju przyjęć znajduje się umywalka z wydzieloną meblami częścią stanowiącą "część sanitarną gabinetu", nie stanowi o spełnieniu wymogu wyposażenia gabinetu weterynaryjnego w zaplecze sanitarne. Zaplecze sanitarne, powinno stanowić bowiem odrębne pomieszczenie, w szczególności odrębne od pokoju przyjęć. Organ wskazał również, że termin wyznaczony H. P. na spowodowanie aby gabinet weterynaryjny spełniał wymagania wynikające z art. 7 ust.1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o zakładach leczniczych dla zwierząt (jt. Dz.U. z 2015r. poz. 1047 z późn. zm. – dalej: o zakładach leczniczych dla zwierząt) oraz z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 sierpnia 2014r. w sprawie wymagań dla gabinetów weterynaryjnych (Dz.U.Nr 194, poz. 1990- dalej: rozporządzenie), upłynął bezskutecznie. W tych uwarunkowaniach Rada doszła do przekonania, iż wyczerpane zostały przesłanki do zastosowania art. 19 ust.1 ustawy o zakładach leczniczych dla zwierząt i w konsekwencji do skreślenia z ewidencji gabinetu weterynaryjnego prowadzonego przez H. P.. Jednocześnie organ wskazał, że lekarz weterynarii po doprowadzeniu miejsca prowadzonej działalności do wymogów stawianych przez obowiązujące przepisy gabinetom weterynaryjnym, będzie mógł ubiegać się o wpis gabinetu do ewidencji zakładów leczniczych dla zwierząt. Od powyższej uchwały odwołanie złożył lek. wet. H. P. wnosząc o jej uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy względnie o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zaskarżonej uchwale zarzucił m. in. przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów przez wadliwą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, co spowodowało, że organ błędnie ustalił, iż gabinet weterynaryjny prowadzony przez H. P. nie posiada zaplecza sanitarnego. Podkreślono również, że inne uchybienia nie zostały przez organ wskazane. Prezydium Krajowej Rady Lekarsko-Weterynaryjna po rozpatrzeniu odwołania uchwałą z dnia [...] kwietnia 2017r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Rady [...] Izby Lekarsko Weterynaryjnej z dnia [...] grudnia 2016r. Organ odwoławczy w uzasadnieniu podjętej uchwały zacytował obowiązujące w sprawie przepisy prawa (art. 6, 7 ust.1 ustawy o zakładach leczniczych dla zwierząt oraz § 2 ust.1-3 i § 3 ust. 1-3 rozporządzenia) oraz wskazał, że z lektury wskazanych przepisów wynika, że w sytuacji gdy dany gabinet weterynaryjny współdzieli dany budynek lub lokal z innymi jego użytkownikami całość pomieszczeń gabinetu powinna być wyodrębniona i oddzielona od pomieszczeń pozostałych użytkowników danego budynku lub lokalu a do pomieszczeń gabinetu (a wiec całego zespołu jego pomieszczeń) powinno prowadzić bezpośrednie odrębne wejście. Zdaniem organu wskazane przepisy wskazują również wprost, że gabinet weterynaryjny powinien posiadać w szczególności pokój przyjęć z poczekalnią posiadającą miejsca siedzące oraz zaplecze socjalno-sanitarne. Podniesiono także, że zgodnie z definicją pokoju zawartą w słowniku języka polskiego PWN, pokój jest to "cześć domu, mieszkania, hotelu, biura itp., oddzielona ścianami od innych pomieszczeń". Organ zauważył przy tym, że również w potocznym rozumieniu pojęcia "pokój" czy pomieszczenie jest to wyodrębniona przegrodami budowlanymi część mieszkania, domu lub budynku. Powyższe wskazuje, iż wskazany w ustawie pokój przyjęć z poczekalnią powinien być oddzielony przegrodą budowlaną (ścianą) od pozostałych pomieszczeń w tym od zaplecza socjalno-sanitarnego. Organ przyznał przy tym, że pojęcie zaplecza socjalno-sanitarnego nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane, nie mniej jednak zdaniem organu winno być ono oddzielone stałą przegrodą budowlaną od pokoju przyjęć z poczekalnią oraz jak wynika to z jego nazwy, powinno spełniać funkcje socjalne i sanitarne. Zaplecze to ma bowiem za zadanie zapewniać z jednej strony możliwość odpoczynku, zmiany odzieży itp. z drugiej umożliwić skorzystanie z ubikacji czy umywalni, z czego wynika, że samo zaplecze socjalno-sanitarne składać się będzie z więcej niż jednego pomieszczenia a jego ostateczny kształt wynikać będzie z rodzaju świadczonych w danym zakładzie leczniczym usług oraz liczby zatrudnionego w nim personelu. Organ wskazał przy tym, że z zebranego w trakcie postepowania materiału w tym ze złożonych przez odwołującego pism i wyjaśnień wynika, że prowadzony przez niego gabinet weterynaryjny nie posiadał należytego zaplecza socjalno-sanitarnego. Wydzielenie bowiem przy pomocy mebli części pokoju przyjęć z poczekalnią i stwierdzenie, iż jest to należyte zaplecze sanitarne nie może zostać uznane za prawidłowe w świetle wskazanych wyżej argumentów. Podniesiono również, że takie rozmieszczenie zaplecza socjalnego powoduje, iż brak jest do niego dostępu bezpośrednio z innych pomieszczeń gabinetu. Niezbędne jest bowiem pokonanie odcinka ok. 1,5m przez pomieszczenie niewchodzące w skład gabinetu weterynaryjnego a będące własnością Skarbu Państwa (według oświadczenia odwołującego). W świetle powyższego organ uznał, że brak bezpośredniego dostępu z jednych pomieszczeń gabinetu do innych powoduje, że nie sposób uznać, iż pomieszczenia gabinetu weterynaryjnego są wyraźnie oddzielone od innych pomieszczeń tego budynku lub lokalu. Tym samym zdaniem organu doszło do naruszenia art. 7 ust.1 pkt 4 ustawy o zakładach leczniczych dla zwierząt. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ odwoławczy odniósł się również do stawianych w odwołaniu zarzutów uznając zarzut dotyczący lakoniczności uzasadnienia w szczególności w stosunku do innych wskazywanych w uzasadnieniu uchybień, które wskazane zostały jedynie hasłowo- za zasadny. Organ uznał jednak, że uchybienie to nie ma wpływu na treść podjętego orzeczenia, gdyż naruszenie art. 7 ust.1 pkt 4 w/w ustawy i nie usunięcie tego naruszenia w wyznaczonym terminie stanowi wystarczającą podstawę do podjęcia uchwały o skreśleniu zakładu z ewidencji zakładów lecznictwa dla zwierząt. Niezgadzając się z powyższą uchwałą H. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie: - art. 19 ust.1 w związku z art. 7 ust.1 pkt 4 ustawy o zakładach leczniczych dla zwierząt, przez nieuzasadnione zastosowanie przepisu art. 19 ust.1 ww. ustawy spowodowane niewłaściwą wykładnią przepisu art. 7 ust.1 pkt 4 ustawy i w konsekwencji podjęcie uchwały o skreśleniu zakładu skarżącego z ewidencji wobec stwierdzenia, że zakład nie spełnia wymogów określonych w art. 7 ust.1 pkt 4 ustawy, pomimo iż zakład skarżącego posiada zaplecze sanitarne i socjalne o wymaganej powierzchni 3 m2; - art. 19 ust.1 powołanej wyżej ustawy przez podjęcie uchwały o skreśleniu zakładu skarżącego z ewidencji, pomimo braku okoliczności wymaganych dla zastosowania tego przepisu, tj. stwierdzenia, że zakład leczniczy dla zwierząt skarżącego przestał spełniać wymogi określone w art. 5-11 ustawy; - art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez wydanie uchwały bez przedstawienia pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego, w szczególności bez uzasadnienia, z powodu jakich faktów i okoliczności oraz na podstawie jakich dowodów organ doszedł do przekonania, że konieczne jest podjęcie uchwały o skreśleniu zakładu skarżącego z ewidencji w sytuacji braku przesłanek skutkujących obligatoryjnym podjęciem uchwały o skreśleniu zakładu z ewidencji; - art. 7 k.p.a. przez załatwienie sprawy w sposób sprzeczny z interesem społecznym oraz słusznym interesem strony. Podnosząc wskazane wyżej zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz uchwały organu I instancji w całości a także o stwierdzenie, że zaskarżona uchwała oraz uchwała organu I instancji nie podlegają wykonaniu oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postepowania w tym kosztów zastępstwa prawnego pełnomocnika skarżącego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi szczegółowo uzasadniono stawiane zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym akcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu. W ocenie Sądu organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały jego oceny pod względem zastosowania przepisów ustawy z 18 grudnia 2003r. o zakładach leczniczych dla zwierząt (jt. Dz. U. z 2015r. poz. 1047 z późn. zm. - dalej: ustawy o zakładach leczniczych dla zwierząt) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 sierpnia 2004r. w sprawie wymagań dla gabinetów weterynaryjnych (Dz.U Nr 194, poz. 1990 – dalej: rozporządzenia), a także przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.). Podstawą prawną do wydania zaskarżonej uchwały był przepis art. 19 ust. 1 ustawy o zakładach leczniczych dla zwierząt. Przepis ten stanowi, że w przypadku stwierdzenia, że zakład leczniczy dla zwierząt przestał spełniać wymogi określone odpowiednio w art. 5-11 lub narusza inne przepisy ustawy albo zostało stwierdzone naruszenie przepisów ustawy z dnia 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1479), [...] izba lekarsko-weterynaryjna wyznacza termin do usunięcia uchybień, a po jego bezskutecznym upływie może podjąć uchwałę o skreśleniu zakładu z ewidencji. Zgodnie z art. 7 ust.1 gabinet winien być wyposażony w szczególności w: 1) pokój przyjęć z poczekalnią; 2) aparaturę i sprzęt dostosowane do zakresu świadczonych usług weterynaryjnych; 3) sprzęt i urządzenia do przechowywania produktów leczniczych i wyrobów medycznych; 4) zaplecze sanitarne i socjalne. Z kolei w myśl rozporządzenia wydanego w oparciu o delegacje ustawową zawartą w ust. 2 wskazanego wyżej art. 7 gabinet weterynaryjny powinien mieścić się w odrębnym budynku lub lokalu albo stanowić wyodrębnioną część budynku lub lokalu przeznaczonego na inne cele, jeżeli pomieszczenia gabinetu weterynaryjnego są wyraźnie oddzielone od innych pomieszczeń tego budynku lub lokalu (§ 2 ust.1) przy czym powierzchnia pokoju przyjęć z poczekalnią powinna wynosić co najmniej 8 m2 a powierzchnia zaplecza sanitarnego i zaplecza socjalnego powinna wynosić co najmniej 3 m2 (§ 4 ust.1 pkt 1 i 3 rozporządzenia). Z daniem organu z lektury przepisów ustawy i rozporządzenia jasno wynika, że w sytuacji gdy dany gabinet współdzieli dany budynek lub lokal z innymi użytkownikami to całość pomieszczeń winna być wyodrębniona i oddzielona od pomieszczeń pozostałych użytkowników danego budynku lub lokalu (§ 2 ust 1 rozporządzenia) a do pomieszczeń gabinetu (a więc całego zespołu jego pomieszczeń) winno prowadzić bezpośrednio odrębne wejście ( § 3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia). Nadto gabinet powinien posiadać w szczególności pokój przyjęć z poczekania oraz zaplecze socjalno-sanitarne (art. 7 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy) przy czym zgodnie z § 3 ust.1 pkt 4 rozporządzenia poczekalnia winna dysponować miejscami siedzącymi). Z powyższym stanowiskiem należy się zgodzić, Zdanie Sądu w świetle wskazanych powyżej przepisów organ prawidłowo przyjął, że gabinet weterynaryjny w niniejszej sprawie winien stanowić wyodrębnioną cześć budynku lub lokalu do którego winno prowadzić odrębne wejście. Tymczasem przedmiotowy gabinet w istocie składa się z odrębnych dwóch pomieszczeń do których nie ma jednego wspólnego dostępu (odrębne wejście). Jak wynika bowiem m. in. z Planu sytuacyjnego załączonego przez skarżącego do pisma z dnia [...] lipca 2016r. (k-61 akt administracyjnych) z zewnątrz jest tylko wejście do pokoju przyjęć i poczekalni a przejście do pomieszczenia socjalnego (drugie pomieszczenie w ramach gabinetu weterynaryjnego) jest oddzielone od pomieszczenia przyjęć i poczekalni pomieszczeniem należącym do innego podmiotu, przez które należy przejść aby się do niego dostać (wejście do tego pomieszczenia jedynie od strony pomieszczenia zajmowanego przez Skarb Państwa). Nie jest ono zatem w żaden sposób połączone w ramach wyodrębnionego lokalu czy też części lokalu na gabinet weterynaryjny. Sąd zgadza się również z organem, że w świetle wyżej wskazanych przepisów w tym w szczególności brzmienia art. 7 ust.1 i 4 oraz § 4 ust 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, pokój przyjęć i poczekalnia mogą stanowić jedno pomieszczenie, które jednak winno być oddzielone od innych pomieszczeń gabinetu w tym od zaplecza socjalno-sanitarnego ścianami (przegrodami budowlanymi). Niewątpliwie zgodzić się trzeba zarówno z organem jak i skarżącym, że sam termin zaplecze socjalno-sanitarne nie został w ustawie ani w rozporządzeniu zdefiniowany. Jednakże zgodnie ze słownikiem języka polskiego PWN (wyd. 1999r. t. 3, s. 882) termin "zaplecze" oznacza obszar, pomieszczenie położone na tyłach czegoś. Z kolei termin "pomieszczenie" zgodnie ze wskazanym wyżej słownikiem języka polskiego PWN oznacza budynek, wydzieloną część budynku, izbę( wyd. 1999. t. 2 s. 759). Powyższe zdefiniowanie terminu "zaplecze" wskazuje, że zaplecze socjalno-sanitarne dla gabinetu weterynaryjnego winno stanowić pomieszczenie osobne od pokoju przyjęć. Tym samym winno stanowić odrębne pomieszczenie w ramach gabinetu weterynaryjnego. Ma ono bowiem za zadanie zapewnić z jednej strony możliwość odpoczynku, posilenia się, zmiany odzieży i obuwia a z drugiej umożliwić skorzystanie z umywalni czy ubikacji zarówno weterynarzowi jak i opiekunom pacjentów (zwierząt). Niewątpliwie ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że gabinet skarżącego nie posiadał należytego zaplecza socjalno-sanitarnego. Nie można bowiem za takowe uznać wydzielonej meblami części pokoju przyjęć gdzie znajduje się umywalka (jak twierdzi skarżący jest to część sanitarna) oraz osobnego co prawda pomieszczenia, w którym znajduje się część socjalna lecz do której dostęp jest nie w ramach gabinetu weterynaryjnego. Do pomieszczenia tego, jak Sąd wskazał powyżej, dostęp jest jedynie z części budynku należącej do Skarbu Państwa. A zatem we wskazanym przypadku trudno jest mówić o prawidłowym zapleczu sanitarno-socjalnym. Choć Sąd zgadza się z organem we wskazanym wyżej zakresie to nie podziela jednak stanowiska organu, iż w sprawie miał zastosowanie przepis art. 19 ust. 1 ustawy, co jednak nie miało wpływu na prawidłowość wydanej uchwały o skreśleniu. Zdaniem Sądu podstawą prawna do skreślenia zakładu z ewidencji, organ winien był uczynić przepis art. 19 ust.3 ustawy, który stanowi, że zakład leczniczy dla zwierząt podlega skreśleniu z ewidencji także wtedy, gdy [...] rada lekarsko-weterynaryjna dokonała wpisu z naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie mamy bowiem do czynienie z takim wpisem. Skoro bowiem, jak wskazano powyżej, gabinet weterynaryjny nie spełnia wymogów art. 7 ustawy a stan gabinetu nie uległ zmianie od momentu dokonania wpisu uchwałą Rady [...] Izby Lekarsko-Weterynaryjnej w [...] z dnia [...] lipca 2005r. nr [...] (wniosek o wpis złożony przez skarżącego w dniu [...] czerwca 2005r. ), to oczywistym jest, że wpis został dokonany z naruszeniem prawa. Zauważyć przy tym należy, iż racje ma skarżący wskazując, że niezasadnie organy przyjęły, iż przestał spełniać wymogi zawarte w art. 7 ust.1 ustawy. Zauważyć bowiem należy, iż aby można było uznać, że zakład przestał spełniać wymogi to poprzednio musiałby je spełniać. Tymczasem jak wynika z oświadczeń skarżącego zawartych w skardze oraz składanych w trakcie postepowania pismach a także znajdujących się w aktach sprawy protokołach kontroli z [...] grudnia 2006r. (k- 16-21) oraz z dnia [...] marca 2012r. (k-26-32), gabinet weterynaryjny przynajmniej od wniesienia wniosku o wpis do ewidencji zakładów leczniczych ([...] czerwca 2005r.) prowadzony jest w tym samym miejscu i w tych samych pomieszczeniach, które nie podlegały zmianom (informacje zawarte w skardze). Powyższe wskazuje, że zawarte w art. 7 ust.1 ustawy wymogi nie były spełniane przez wskazany gabinet od początku. A to oznacza, iż wpis zakładu leczniczego dla zwierząt prowadzonego przez skarżącego został dokonany z naruszeniem prawa, bowiem aby można było dokonać wpisu zakładu leczniczego należało m. in. spełniać wymogi określone w art. 5-11 ustawy a także posiadać wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo Krajowego Rejestru Sądowego (art. 17 ust.1) przy czym w zakresie spełniania wymogów określonych w art. 5-11 wnioskodawca składając wniosek składał oświadczenie, że znane mu są i spełnia warunki wykonywania działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia zakładu leczniczego dla zwierząt określone w ustawie z dnia 18 grudnia 2003r. o zakładach leczniczych dla zwierząt (art. 17 ust.4 pkt 2 ustawy). Oświadczenie takie znajduje się w aktach. Skoro w sprawie organy prawidłowo ustaliły, że lokal w którym prowadzony jest gabinet weterynaryjny nie spełnia wymogów o których mowa w art. 7 ust.1 pkt 1 i 4 ustawy to niezasadne byłoby uchylenie zaskarżonej decyzji tylko ze względu na błędne wskazanie w decyzji podstawy prawnej z art. 19 ust.1 zamiast ust.3. Szczególnie, że zapis zawarty w art. 19 ust.3 ww. ustawy ma stanowczą formę wskazującą na obowiązek skreślenia zakładu, który został wpisany przez okręgową radę lekarsko-weterynaryjna z naruszeniem prawa. Sąd wskazuje przy tym, że zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt lit. c) p.p.s.a. Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A w niniejszej sprawie stwierdzone naruszenie, zdaniem Sądu nie miało wpływu na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku