IV SA/Wa 1946/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Czerwiński,, sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi E. M. i A. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę W dniu 4 lutego 2013 r. do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego W. wpłynął wniosek E. M. w sprawie wydania oryginału [...] aktu małżeństwa na nazwiska M. E. i C. A. znajdującego się w aktach zbiorowych do aktu małżeństwa nr [...] sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego W. Organ I instancji odmówił wydania oryginału aktu małżeństwa. Uzasadniając decyzję przytoczył treść art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego ( Dz. U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1264), zgodnie z którym dokument składany do transkrypcji, powinien być dokumentem oryginalnym uznawanym w państwie jego wystawienia za akt stanu cywilnego, wydany przez organ powołany do wydawania odpisów z aktów stanu cywilnego i mający w państwie jego wystawienia moc dokumentu urzędowego. Dokument ten winien być odpisem wydanym na podstawie ksiąg stanu cywilnego, ich kserokopie mogą być traktowane na równi z oryginałem tylko wówczas, gdy zostały poświadczone przez organ, który przechowuje oryginały ksiąg stanu cywilnego i jest uprawniony do wydawania z nich odpisów. Organ stwierdził, że wraz z wnioskiem o wpisanie aktu został przedłożony oryginał, [...] akt małżeństwa. Przywołał treść § 15 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 października 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad sporządzania aktów stanu cywilnego, sposobu prowadzeni ksiąg stanu cywilnego, ich kontroli, przechowywania i zabezpieczania oraz wzorów katów stanu cywilnego, ich odpisów zaświadczeń i protokołów (Dz. U. Nr 136, poz. 884 ze zm.) w myśl którego "dokumenty mające wpływ na treść lub ważność aktu stanu cywilnego, włącza się do akt zbiorowych dotyczących danego aktu stanu cywilnego". Organ stwierdził, że zgodnie z § 15 pkt. 4 powołanego wyżej rozporządzenia dokumenty złożone do akt zbiorowych nie podlegają zwrotowi. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania E. M., decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. uchylił zaskarżoną decyzję i morzył postępowanie organu I instancji. Organ II instancji wywodził, że Prawo o aktach stanu cywilnego określa, w jakich przypadkach kierownik urzędu stanu cywilnego załatwia sprawę poprzez wydanie rozstrzygnięcia w postaci aktu administracyjnego. Decyzja podejmowana jest w sprawach sprostowania i uzupełnienia aktu stanu cywilnego ( art. 28 i art. 36 powołanej ustawy), odtworzenia i ustalenia treści aktów stanu cywilnego oraz transkrypcji zagranicznych aktów stanu cywilnego (art. 34, art. 35 i art. 73), a także w przypadkach odmowy dokonania tych czynności. Kierownik urzędu stanu cywilnego w drodze decyzji odmawia również dokonania innych czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego, nie wymienionych i nie przewidzianych w ustawie o aktach stanu cywilnego, ale mogących mieć wpływ na stan cywilny osoby. Organ wywodził, że odmowa wydania z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego oryginału [...] aktu małżeństwa nie mogła nastąpić w formie decyzji administracyjnej. Zdaniem Wojewody [...] odmowa wydania bądź odmowa zamiany oryginału przedmiotowego aktu małżeństwa złożonego do akt zbiorowych, na jego notarialnie uwierzytelnioną kopię, nie stanowi czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego i nie wpływa na stan cywilny osoby, a tylko w takich sprawach kierownik urzędu stanu cywilnego przeprowadza postępowanie administracyjne zakończone wydaniem aktu administracyjnego. Organ odwoławczy wywodził, że kierownik urzędu staniu cywilnego winien się odnieść do wniosku o wydanie tegoż aktu małżeństwa jedynie w drodze pisma. W sytuacji, gdy organ administracji publicznej orzekł w sprawie, która nie mogła stanowić przedmiotu postępowania administracyjnego - w ocenie Wojewody- organ wyższej instancji był zobowiązany uchylić wydane orzeczenie i umorzyć postępowanie I instancji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli E. M. i A. M. zaskarżając decyzję w całości i zarzucając jej naruszenie: - prawa materialnego, a mianowicie art. 73 ust. 1 Prawa o aktach stanu cywilnego, poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznani, iż jedynie oryginał aktu stanu cywilnego sporządzonego za granica może być wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, podczas gdy taka możliwość istnieje również w stosunku do odpisu poświadczonego przez organ, który przechowuje oryginały ksiąg stanu cywilnego i jest uprawniony do wydawania z nich odpisów; - prawa materialnego, a mianowicie § 15 ust. 4 rozporządzanie w sprawie szczegółowych zasad sporządzania aktów stanu cywilnego, sposobu prowadzenia ksiąg stanu cywilnego, ich kontroli, przechowywania i zabezpieczania oraz wzorów aktów stanu cywilnego, ich odpisów, zaświadczeń i protokółów, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, w sytuacji, gdy skarżący nie domagał się zwrotu dokumentu złożonego do akt, a jedynie zamiany tego dokumentu na odpis poświadczony przez organ, który przechowuje oryginały ksiąg stanu cywilnego i jest uprawniony do wydawania z nich odpisów; - przepisów postępowania, a mianowicie art. 7 w zw. z art. 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu skarżących, dla których oryginał aktu małżeństwa, z uwagi na wyznawaną religię, ma szczególną doniosłość oraz nie wskazanie przesłanek, dla których organ I instancji nie uwzględnił wniosku o zamianę oryginału aktu małżeństwa na jego odpis poświadczony przez organ, który przechowuje oryginału ksiąg stanu cywilnego i jest uprawniony do wydawania z nich odpisów; - przepisów postępowania, a mianowicie art. 76a § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy przepis ten wyraźnie daje stronie możliwość złożenia w toku postępowania zamiast oryginału dokumentu, odpisu poświadczonego notarialnie za zgodność z oryginałem; - przepisów postępowania, a mianowicie art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.pa. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego sprawy, dokonanie ustaleń, iź przedstawiony przez stronę odpis aktu małżeństwa nie spełnia wymogów wpisania go do polskich ksiąg stanu cywilnego na podstawie art. 73 ust. 1 Prawa o aktach stanu cywilnego. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi rozszerzono argumentację odnośnie każdego z postawionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej w skrócie: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 i 135 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów o postępowania. Istota rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy wniosek o wydanie aktu małżeństwa (zamianę), włączonego do akt zbiorowych dotyczących danego aktu stanu cywilnego podlega rozpoznaniu w drodze postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji administracyjnej. Podkreślić należy, że możliwość wydania decyzji administracyjnej winna znajdować umocowanie w przepisach prawa zarówno w ujęciu podmiotowym, jak i przedmiotowym (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. pod red. Marka Wierzbowskiego i Aleksandry Wiktorowskiej, s. 515). Czynnik podmiotowy wiąże się z uprawnieniem do działania przez organ administracji publicznej. Natomiast przedmiotowy sprowadza się do upoważnienia z mocy przepisów prawa materialnego do załatwienia sprawy przez wydanie decyzji administracyjnej ( por. wyrok NSA z 6 października 1999 r., IV SA 2546/98, LEX nr 47920). Fakt posiadania przez organy administracji publicznej uprawnień do działania w niniejszej sprawie nie jest kwestionowany. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego brak jest natomiast w przepisach prawa materialnego upoważnienia do załatwienia sprawy dotyczącej wydania aktu małżeństwa (zamiany), włączonego do akt zbiorowych dotyczących danego aktu stanu cywilnego w drodze decyzji administracyjnej. Upoważnienia takiego nie można bowiem doszukać się w przepisach prawa materialnego. Artykuł 7 Prawa o aktach stanu cywilnego stanowi, że czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego dokonuje się w formie: 1. aktu stanu cywilnego, 2. decyzji, 3. postanowień w sprawach określonych w art. 24, 25 i 89 - chyba, że z przepisów ustawy wynika inna forma załatwienia sprawy. Prawo o aktach stanu cywilnego wymienia sprawy, które podlegają rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Żaden z przepisów ustawy nie odnosi się do kwestii związanej z wydaniem aktu małżeństwa (zamiany), włączonego do akt zbiorowych dotyczących danego aktu stanu cywilnego. Natomiast art. 7 ust. 4 Prawa o aktach stanu cywilnego stanowi, że "Odmowa dokonania innych czynności związanych z rejestracją stanu cywilnego niż określone w ust. 2 oraz nie przewidzianych w ustawie, a mogących mieć wpływ na stan cywilny osób, następuje w formie decyzji". Sprawa dotycząca wydania aktu małżeństwa (zamiany), włączonego do akt zbiorowych dotyczących danego aktu stanu cywilnego nie jest wyliczona w art. 7 ust. 2. Czynność ta nie ma również wpływu na stan cywilny osób, a co za tym idzie zasadnie Wojewoda [...] przyjął, iż sprawa ta nie podlega rozpatrzeniu w drodze decyzji administracyjnej. Słusznie więc organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie I instancji. Zauważyć należy, że decyzja organu odwoławczego dotyczył jedynie uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania I instancji. Wojewoda [...] nie rozpoznawał więc sprawy co do jej meritum. Powyższe okoliczności powodują, że zawarte w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego, to jest art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego oraz § 15 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 października 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad sporządzania aktów stanu cywilnego, sposobu prowadzenia ksiąg stanu cywilnego, ich kontroli, przechowywania i zabezpieczenia oraz wzorów aktu stanu cywilnego, ich odpisów, zaświadczeń i protokołów nie mogą zostać uznane za skuteczne. Fakt, iż sprawa nie podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej, co czyni postępowanie administracyjne bezprzedmiotowym przesądza o niesłuszności zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania podniesionych w skardze, to jest art. 7 w zw. z art. 11 k.p.a. art. 76a § 2 k.p.a. i art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. Mając na względzie powyższe rozważania skarga w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi 9Dz. U. z 2012 r. , poz. 270) została oddalona.