IV SA/Wa 1951/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ze skargi A. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania dokumentu podróży postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W piśmie z dnia 11 września 2013 r., uzupełnionym w dniu 26 września 2013 r. skarżący zamieścił wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że nie posiada żadnych dochodów ani jakiegokolwiek majątku. Skarżący wskazał, że jest osobą bezrobotną i ma na utrzymaniu osobę o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Wskazał, iż w Polsce mieszka z małżonką, również osobą bezrobotną, w wynajmowanym lokalu mieszkalnym, zaś miesięczny koszt utrzymania wynosi ok. 1400 zł. Oświadczył, iż w Polsce nie posiada stałego dochodu oraz majątku, a także, iż nie korzysta z pomocy społecznej. Jednocześnie oświadczył, iż zaciąga stale pożyczki na zaspokojenie swych potrzeb oraz rodziny oraz, iż uzyskiwany dochód z ledwością starcza na zaspokojenie potrzeb rodziny. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 28 października 2013 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący, w piśmie z dnia 18 listopada 2013 r., wniósł sprzeciw, na skutek którego powyższe postanowienie referendarza sądowego utraciło moc i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 252 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Stosownie do treści art. 255 powołanej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W myśl art. 245 § 1–3 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle treści art. 246 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, o ile wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 powołanej ustawy wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W niniejszej sprawie skarżący nie złożył, mimo treści zarządzenia z dnia 30 września 2013 r.) dokumentów, niezbędnych do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, a zatem nie wykazał zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednocześnie zachodzi sprzeczność pomiędzy składanymi przez skarżącego oświadczeniami, albowiem w formularzu urzędowym z jednej strony w cz. 10 (formularz z dnia 26.11.2013 r.) nie wskazał żadnych źródeł dochodu oświadczając, iż jest osobą bezrobotną, w cz. 11 ww. formularza wskazał, iż "(...) uzyskany dochód z ledwością starcza na zaspokojenie elementarnych potrzeb mojej rodziny (...)", by w sprzeciwie (k. 69) wskazać, iż "dysponuje skromnym dochodem w wysokości 1400 zł brutto" oraz, iż "środki pieniężne otrzymujemy z innego krają jest emeryt w summę 2200 [...]". Należy przy tym podnieść, iż pomimo składania oświadczeń przez skarżącego o braku wyciągów bankowych, Sądowi z urzędu, wobec toczącego się postępowania w sprawie SAB/Wa 63/13, znany jest fakt, iż posiada on rachunek bankowy w postaci "Eurokonta Mobilnego PLN" w Banku Pekao, PEKAO24. Tymczasem podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty i aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Jeżeli strona postępowania uchyla się – tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – od złożenia niezbędnych do oceny jej sytuacji materialnej dokumentów, to brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. Zatem w ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ani nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wątpliwości dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego nie zostały zatem wyjaśnione w stopniu pozwalającym na przyznanie jej przez Sąd prawa pomocy, a to oznacza, że nie wykazano, by spełniona została przesłanka z art. 246 § 1 powołanej wyżej ustawy. Sąd informuje przy tym skarżącego, iż w przypadku ubiegania się przez niego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu winien złożyć stosowny wniosek o jego ustanowienie na formularzu urzędowym. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 a contrario ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.