IV SA/Wa 1953/17

WyrokWSA w Warszawie2017-11-20

Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Joanna Borkowska, Tomasz Wykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, naruszyło zasady postępowania administracyjnego, w szczególności art. 153 PPSA, poprzez nieuwzględnienie wiążącej oceny prawnej sądu z poprzedniego wyroku?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Kolegium, działając zgodnie z art. 153 PPSA, uwzględniło wiążącą ocenę prawną sądu z poprzedniego wyroku, wskazując na konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy ze względu na potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego i wyjaśnienia kluczowych kwestii dotyczących stosunków wodnych i funkcji rowu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku T.M. o nakazanie L.K. przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie poprzez odtworzenie zasypanej części rowu melioracyjnego, co miało zapobiec zalewaniu działki skarżącej. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym, w którym zapadały liczne decyzje organów obu instancji i wyroki sądów administracyjnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. uchyliło decyzję Wójta Gminy P. odmawiającą nakazania przywrócenia stanu poprzedniego i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. T.M. zaskarżyła tę decyzję, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i nieuwzględnienie wskazań sądu z poprzedniego wyroku.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2017 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego w gruncie oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2017r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. po ponownym rozpatrzeniu odwołania T.M. od decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...].09.2015r znak: [...] odmawiającej nakazania L.K. przywrócenie stanu poprzedniego na gruncie poprzez odtworzenie zasypanej części rowu melioracyjnego biegnącego na działce nr ewid. [...] po granicy z działką nr ew. [...] lub po trasie zbliżonej w m. B. , orzekło o uchyleniu ostatnio wymienionej decyzji w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji: Stan sprawy był następujący : 31 marca 2011 r. M.T. złożyła wniosek do Wójta Gminy o "udrożnienie rowu o szerokości 3m przebiegającego częściowo po granicy mojej działki (nr [...]) a działki nr [...] należącej do L. i J.K.), a częściowo po działkach sąsiadów (nr [...] i [...]). T.M. stwierdziła, że sąsiedzi zasypali część rowu przebiegającą przez ich działkę i woda nim płynąca nie ma odpływu w wyniku czego wylewa się na jej pole (sad) powodując coroczne straty." 1 kwietnia 2011 r. L.K. wniosła do Wójta Gminy P. pismo z prośbą "o nakazanie T.M. właścicielce gruntów graniczących z jej działkami rolnymi nr [...] i [...] we wsi B. przywrócenie stanu poprzedniego wody na gruncie, poprzez usunięcie usypanego na rowie pomiędzy ich działkami wału ziemnego, w ten sposób, aby wody gruntowe mogły swobodnie spływać rowem pomiędzy ich gospodarstwami." [...] lipca 2011 r. organ I instancji wydał decyzję znak: [...], na mocy której nakazał L.K. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [...], umożliwiających odprowadzenie wody opadowej do przepustu pod drogą powiatową nr ewid. [...]. Odwołanie do SKO w C. złożyła L.K. [...] września 2011 r. decyzją SKO w C. znak: [...], uchylono zaskarżoną decyzję i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. [...] marca 2012r decyzją Wójta Gminy P. znak: [...] - umarzono jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie zakłócenia stosunków wodnych na terenie działek oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...] i [...] położonych we wsi B. Odwołanie do SKO w C. złożyła T.M. [...] kwietnia 2012r SKO w C. wydało decyzję znak: [...], orzekając o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Kolegium, skoro do Wójta Gminy P. wpłynęły dwa wnioski od dwóch podmiotów i dotyczące dwóch różnych przedmiotów sporu (innych części rowu), to organ winien przeprowadzić postępowanie dowodowe i rozstrzygnąć merytorycznie oddzielnie każdy z wniosków i wydać decyzje w przedmiotowych sprawach w stosunku do dwóch różnych adresatów. Kolegium podkreśliło w uzasadnieniu swojej decyzji, że nie została rozstrzygnięta sprawa z wniosku T.M., który został złożony w dniu 31.03.2011 r. i dotyczył odtworzenia brakującej części rowu melioracyjnego. [...] grudnia 2012r Wójt Gminy P. wydał decyzję znak: [...] orzekającą: 1. - nakazanie L.K. przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie poprzez odtworzenie zasypanej części rowu melioracyjnego biegnącego na działce nr [...] w m. B. ; 2. - umorzenie postępowania w części dotyczącej nakazania T.M., przywrócenia stosunków wodnych na działkach [...] w m. B. . Odwołanie do SKO w C. złożyła L.K. [...].05.2013r. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. znak: [...] uchylono zaskarżoną decyzję w całości i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. [...].09.2014r. decyzją Wójta Gminy P. znak:[...] nakazano L.K. przywrócenie stanu poprzedniego na gruncie poprzez odtworzenie zasypanej części rowu melioracyjnego biegnącego na działce o nr ew. [...] po granicy z działką [...] lub po trasie zbliżonej w m. B. . Odwołanie do SKO w C. złożyła L.K. [...] listopada 2014r. decyzją SKO w C. znak: [...] uchyliło zaskarżoną decyzję Wójta Gminy P. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła T.M. WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 20 maja 2015r. sygn. akt IV SA/Wa 319/15 oddalił skargę w przedmiocie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie. [...] września 2015r. decyzją znak: [...] Wójt Gminy P. odmówił nakazania L.K. przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie poprzez odtworzenie zasypanej części rowu melioracyjnego biegnącego na działce nr ewid. [...] po granicy z działką nr ew. [...] lub po trasie zbliżonej w m. B. . Odwołanie do SKO w C. złożyła T.M. [...].11.2015r. Decyzją SKO nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...].09.2015r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła T.M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2016r. sygn akt IV SA/Wa 151/16 uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2015r. nr [...]. Wskazał, że przedmiotem postępowania powinna być ocena wpływu na stosunki wodne dwóch zdarzeń: 1. wykonania Bruzdy (rowu między działkami ew. nr [...] i [...]) oraz 2. zasypania Rowu (między działkami ew. nr [...] i [...]) w latach 80. XX w. przez L.K. Sąd jednocześnie uznał, że opinia biegłego z maja 2014 r. jest niekompletna, ponieważ nie obejmuje drugiej z powyższych okoliczności (wpływu zasypania Rowu na stosunki wodne). Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. po rozpatrzeniu odwołania T.M. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] września 2015 r. odmawiającą nakazania L.K. przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie poprzez odtworzenie zasypanej części rowu melioracyjnego biegnącego na działce nr ewid. [...] po granicy z działką nr ew. [...] lub po trasie zbliżonej w m. B. . Kolegium podniosło, że związane treścią wydanego orzeczenia rozpatrując ponownie sprawę i analizując całość akt sprawy, doszło do przekonania, że nie potwierdziły się przesłanki istnienia Rowu między działkami nr ew. [...] i [...]), o który skarżąca wnosiła o jego odtworzenie ukośnie na działce Pani K., a który miałby być jak twierdziła skarżąca zasypany w latach 80 ub. wieku, a w 2011 r. doprowadziło to do zmiany stanu wód na gruncie i spowodowało zalewanie działki skarżącej. Zdaniem składu orzekającego Kolegium nie jest możliwym nawet przy udziale biegłego w wykazać, że ewentualne zasypanie rowu prawdopodobnie w latach 80 ubiegłego wieku na działce nr [...] po granicy z działką [...] spowodowało zmiany stanu wód, a zmiany te niekorzystnie wpłynęły na nieruchomość sąsiednią - działkę [...] będącą własnością Pani M. W wyniku wniesionej przez T.M. skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 stycznia 2017 r. sygnatura akt IV SA/Wa 2740/16 uchyliło decyzję z dnia [...] sierpnia 2016 r. Zdaniem Sądu, skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego. Zgodnie z przepisem art.153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przedmiotem postępowania powinna być ocena wpływu na stosunki wodne dwóch zdarzeń: 1. wykonanie Bruzdy (rowu między działkami ew. nr [...] i [...]) oraz 2. zasypania Rowu (między działkami ew.nr [...] i [...]) w latach 80. XX wieku przez L.K.) Kolegium wbrew wskazówkom Sądu nie wskazało wpływu na stosunki wodne na przedmiotowym obszarze pierwszej okoliczności wykonania bruzdy. Ponadto, aby określić właściwość do załatwienia sprawy, koniczne jest ustalenie, czy Rów jest urządzeniem melioracji wodnej szczegółowej w rozumieniu art. 73 ust. 1 pkt. 1 ustawy - Prawo wodne. Należało wyjaśnić jaką funkcję pełnił Rów. Sąd wskazał również na niekompletność opinii biegłego z 2014r., ponieważ nie obejmuje ona wpływu zasypania rowu na stosunki wodne. Sąd wskazał, że kwestię zasypania rowu powinien wyjaśnić organ (a nie biegły), na podstawie wszechstronnej analizy materiału dowodowego, wyjaśnić kiedy i na jakiej podstawie w ewidencji pojawił się wpis dotyczący rowu. W wypisach z rejestru gruntów z 2011r. i 2013r. jako użytek istniejący na działce nr ew. [...] figuruje użytek o powierzchni 0,22 ha o oznaczeniu W, właściwym dla gruntów pod wodą. Oceny wymaga faktycznie pełniona funkcja rowu w terenie. Biegły natomiast powinien zająć się oceną czy zasypanie rowu i wykonanie bruzdy stanowiły przyczynę zmiany stosunków wodnych na gruncie i czy zmiana ta wywołała szkodę w postaci zalania części nieruchomości skarżącej Pani M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. związane treścią wydanego orzeczenia rozpatrując ponownie sprawę i analizując całość akt sprawy, doszło do przekonania, że sprawa wymaga ponownego merytorycznego rozpoznania, tym bardziej, że uczestniczka postępowania Pani L.K. działając przez pełnomocnika radcę prawnego D.M. wniosła w dniu 19.05.2017r. do tut. Kolegium pismo, w którym wnosi o oględziny działek nr ew. [...] i [...], przesłuchania uczestniczki postępowania L.K., przesłuchania świadków wskazanych w piśmie. W ocenie Kolegium, powołany biegły w sprawie pomimo przedstawienia różnych rozwiązań w sprawie nie przedstawił, nie uzasadnił w żaden sposób, że ewentualne zasypanie rowu na działce nr [...] po granicy z działką [...] spowodowało zmiany stanu wód na nieruchomości, a zmiany te niekorzystnie wpłynęły na nieruchomość sąsiednią. W takim stanie sprawy, zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2017r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. po ponownym rozpatrzeniu odwołania T.M. od decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...].09.2015r znak: [...] odmawiającej nakazania L.K. przywrócenie stanu poprzedniego na gruncie poprzez odtworzenie zasypanej części rowu melioracyjnego biegnącego na działce nr ewid. [...] po granicy z działką nr ew. [...] lub po trasie zbliżonej w m. B. , orzekło o uchyleniu ostatnio wymienionej decyzji w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji Z powyższą decyzją nie zgodziła się T.M. zaskarżając ją w części przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji i stawiając następujące zarzuty: 1. Nie uwzględnienie obowiązku ustanowionego w art. 77 § 1 k.p.a to jest rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący. 2. Nie zastosowanie się do przepisu w art. 12 § 1 k.p.a. czyli nie wykazanie wnikliwości przy rozpatrywaniu materiału dowodowego. 3. Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu za podstawę, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga ponownego udziału biegłych bez wskazania na czym ten udział powinien polegać. 4. Naruszenie art. 80 k.p.a. przez niedokonanie oceny całego materiału dowodowego. 5. Nie zastosowanie się do art. 8 k.p.a. to jest prowadzenie, a konkretnie rozpatrywanie materiału dowodowego w sposób nie pogłębiający zaufania do organu, który jest organem państwa. 6. Popełnianie błędu w twierdzeniu, że Sąd wskazywał, że sprawa wymaga ponownego udziału biegłych, a niezastosowanie się do zalecenia Sądu w wyroku z dnia 31 stycznia 2017r o treści "Sporządzona na zlecenie skarżącej opinia rzeczoznawcy powinna dla organu stanowić impuls do oceny czy istotnie nie jest możliwe ustalenie zmiany stanu wód na gruncie i związku przyczynowego ze szkodą powstałą w 2011r". 7. Błędne interpretowanie art. 136 k.p.a. przez uznanie, że rozpoznając sprawę organ przekroczyłoby swoje kompetencje 8. Powracanie do faktów już ustalonych, przez przyjmowanie potrzeby rozpatrzenia wniosku uczestniczki postępowania, który to się sprowadza do rozpatrywania zasypania odcinka rowu na granicy działek [...] i [...]. W uzasadnieniu skarżąca wskazała m.in. , że przyczyną przekazania sprawy przez SKO do rozpatrzenia organowi pierwszej instancji jest niedokonanie wnikliwej oceny materiału dowodowego oraz uwzględnienie wniosku uczestniczki postępowania, która wskazuje czynności które Wójt już wykonał np. składanie zeznań przez świadków, oględziny działek przez zespół powołany przez Wójta przy udziale stron. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 tj.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlegała oddaleniu, bowiem Sąd nie stwierdził, aby w kontrolowanym postępowaniu dopuszczono się uchybień wskazanych w skardze, jak również innych naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, które Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718). Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym zaskarżoną decyzją orzekło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., było przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji sprawy o przywrócenie stanu poprzedniego na gruncie. Przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z przepisem art.153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem (por. wyrok NSA z dnia 1.09.2010 r., sygn. II OSK 518/09, LEX nr 746901). Pojęcie "ocena prawna" w rozumieniu przepisu art. 153 p.p.s.a. oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena ta może się odnosić zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana (por., wyrok NSA z dnia 30.11.2010 r., sygn. II OSK 1929/09, LEX nr 795206). W przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji zapadłej w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym, po wydaniu przez sąd wyroku i wyrażeniu w nim wiążącej oceny prawnej, ponownie rozpoznając sprawę sąd administracyjny zobowiązany jest do dokonania kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest bowiem głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 13.01.2009 r., sygn. II GSK 614/08, LEX nr 528074). Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu. Sytuacja taka ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 kwietnia 2016 r. sygn. IV SA/Wa 151/16 wyraził następującą ocenę prawną: Ponownie rozpatrując sprawę organ II instancji, stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w zapadłym w sprawie wyroku. Wskazano w nim, że przedmiotem postępowania powinna być ocena wpływu na stosunki wodne dwóch zdarzeń: 1. wykonania Bruzdy (rowu między działkami ew. nr [...]i [...]) oraz 2. zasypania Rowu (między działkami ew. nr [...] i [...]) w latach 80. XX w. przez L.K. Sąd jednocześnie uznał, że opinia biegłego z maja 2014 r. jest niekompletna, ponieważ nie obejmuje drugiej z powyższych okoliczności (wpływu zasypania Rowu na stosunki wodne). Organ był również związany zawartym w wyroku wskazaniem, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, aby określić właściwość do jej załatwienia, konieczne jest ustalenie, czy Rów jest urządzeniem melioracji wodnej szczegółowej w rozumieniu art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo wodne. W sprawie nie wyjaśniono tej okoliczności. Nie można uznać za wykonanie wskazania Sądu stwierdzenia organu, że Rów nie widnieje w ewidencji urządzeń wodnych, ponieważ ujawnienie Rowu w tej ewidencji nie przesądza o zakwalifikowaniu go jako urządzenia wodnego szczegółowego. Zgodnie bowiem z art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo wodne do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych zalicza się rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie, jeżeli służą celom, o których mowa w art. 70 ust. 1 tej ustawy, to znaczy jeśli regulują stosunki wodne w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz chronią użytki rolne przed powodziami. Kryterium zaliczenia danego rowu do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych jest więc jego funkcja, a nie ujawnienie go w stosownej ewidencji. W tej sytuacji należało zastosować się do wskazania zawartego w wyroku, a więc wyjaśnić, jaką funkcję pełnił Rów. Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001r Prawo wodne (Dz.U. z 2005r, Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.) oraz przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 29 ustawy Prawo wodne, stanowi, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1.zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, 2.odprowadzać wód oraz na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Przedmiotem prowadzonego postępowania było zgodnie z wnioskiem Pani M. przywrócenie stanu poprzedniego istniejącego przed 1980r. na działce nr ew. [...], po stwierdzeniu zalania jej działki, rzekomo z powodu braku rowu na działce [...]. Obowiązkiem organu rozpatrującego przedmiotową sprawę jest ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanki z art. 29 ustawy - Prawo wodne tj. zmiany stanu wody na gruncie a zwłaszcza kierunku odpływu wody opadowej ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Kolegium związane treścią wyroku z dnia 4 kwietnia 2016 r. sygn. IV SA/Wa 151/16 rozpatrując ponownie sprawę i analizując całość akt sprawy, doszło do przekonania, że sprawa wymaga ponownego merytorycznego rozpoznania, tym bardziej, że uczestniczka postępowania Pani L.K. wniosła w dniu 19.05.2017r. do tut. Kolegium pismo, w którym wnosi o przeprowadzenie szeregu czynności wyjaśniających. W wyroku z dnia 4 kwietnia 2016 r. sygn. IV SA/Wa 151/16 Sąd wskazał, że w sytuacji braku wyjaśnienia w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy nie było dopuszczalne orzeczenie o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Sąd akceptuje twierdzenie organu, że niezbędne jest zebranie i wyjaśnienie przesłanek do ustalenia istnienia rowu między działkami [...] i [...], który następnie miał zostać zasypany w latach 90-tych, bowiem w właśnie na tej podstawie organ wywodzi, iż nie doszło do zmiany stosunków wodnych i powstania szkody. Organ winien wyjaśnić rozbieżności między znajdującymi się w materiale dowodowym mapami ewidencyjną, zasadniczą lub opartymi na niej mapami sytuacyjno-wysokościowymi – to rolą organu było wyjaśnienie kiedy i na jakiej podstawie w ewidencji gruntów pojawił się wpis dotyczący rowu. Skoro mapa ewidencyjna jest mapą przyjętą do zasobu Powiatowego ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej i odzwierciedla stan zgodny z ewidencją gruntów, to twierdzenie że nie istniał rów na granicy działek [...] i [...] uwidoczniony na tej mapie jest niezrozumiałe i sprzeczne z całokształtem materiału dowodowego. Sąd podziela również stanowisko Kolegium co do konieczności uzupełnienia opinii biegłych. W ocenie Sądu świadczy żadna ze sporządzonych przez biegłych opinia nie jest kompletna, bowiem pomija istotną dla sprawy kwestię, na co zwracał uwagę już sąd w poprzednio wydanym wyroku. Biegły powinien również zająć się oceną czy zasypanie rowu oraz wykopanie bruzdy stanowiły przyczynę zmiany stosunków wodnych na gruncie i czy zmiana ta wywołała szkodę w postaci zalania części nieruchomości skarżącej. Wobec zakresu niezbędnych wyjaśnień, Sąd uznał za słuszną ocenę Kolegium, że rozpoznając merytorycznie sprawę przekroczyłoby swoje kompetencje wynikające z art 136 Kodeksu postępowania administracyjnego, tym bardziej że zgłoszony wniosek przez uczestniczkę postępowania Panią L.K. i przeprowadzenie wnioskowanych dowodów może mieć wpływ na wynik sprawy. Ustawodawca w art. 136 kpa ograniczył dopuszczalność prowadzenia postępowania dowodowego przez organ II instancji stanowiąc, że winno ono przybrać uzupełniający charakter. Prowadzenie postępowania dowodowego w trybie art. 136 Kpa nie może oznaczać prowadzenia pewnych, istotnych czynności w tym postępowaniu niejako od początku, tzn. gdy nie zostały one w ogóle ustalone i wyjaśnione w toku postępowania przed organem I instancji, a postępowanie dowodowe, także w kontekście oceny dowodów, do pewnych z nich się nie odnosi w ogóle. Uzupełnianie oznacza "dodanie" pewnych działań do działań już przeprowadzonych, a to należy rozumieć jako brak upoważnienia do przeprowadzania nowych czynności lub odwoływania się do nieuwzględnionych przez organ I instancji dowodów (dokumentów) w ramach postępowania administracyjnego. Te bowiem samodzielnie pełnią rolę środków dowodowych, ale są też składnikami całości procesu ustaleń faktycznych w sprawie i nie mogą być ustalane i oceniane w oderwaniu od całości tego postępowania. Jedynie rzeczywiście uzupełniające w stosunku do całości postępowania dowodowego środki dowodowe mogą być przeprowadzone w ramach zastosowania art. 136 kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decydując się na merytoryczne rozpoznanie sprawy zmuszone byłoby, przeprowadzić postępowanie wyjaśniające od początku, co jest niedopuszczalne, gdyż prowadziłoby to do naruszenia fundamentalnej zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 kpa i pozbawienie uczestników postępowania administracyjnego możliwości skorzystania z kontroli zajętego przez organ odwoławczy stanowiska w toku postępowania odwoławczego. Sąd nie znalazł podstaw do uznania za słuszne zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postepowania tj. art. 8, art.12§1, art. 77§1, art. 80, art.105§1 oraz art.136 kpa, Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art.151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło