IV SA/Wa 1955/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A.L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. A.L. po doręczeniu mu postanowienia o odrzuceniu jego skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy. We wniosku z dnia 5 lutego 2016 r. wskazał, że domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Podał, że jest właścicielem domu – drewnianego budynku mieszkalnego "o powierzchni użytkowej 01 m2" oraz kawalerki o pow. 28,6 m2. Posiada także nieruchomość rolną o pow. 0,4000 ha. Podał, że otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1700 zł. Wymienił następujące miesięczne wydatki: czynsz/opłaty za mieszkanie/media – 800-900 zł, leczenie (stałe leki) – 500 zł, ubezpieczenie – 100 zł. Zgodnie z zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 11 lutego 2016 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez: a) nadesłanie wyciągów z posiadanych przez niego rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy (z historią rachunku), ewentualnie oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych, b) nadesłanie dokumentu potwierdzającego wysokość świadczenia emerytalnego - na przykład odcinków wypłaty świadczenia z ostatnich miesięcy, bądź kopii decyzji właściwego organu emerytalno-rentowego o przyznaniu tego świadczenia, c) udokumentowanie wydatków ponoszonych na utrzymanie miesięczne (np. kopii faktur, rachunków), e) przedłożenie kopii dokumentów (rachunków) wskazujących wysokość stałych miesięcznych opłat związanych z eksploatacją mieszkania (czynsz), opłat za gaz i energię oraz dokumentów wskazujących wysokość innych stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania. Skarżący przy piśmie z dnia 23 lutego 2016 r. nadesłał: wyciąg z rachunku bankowego, informację ze wspólnoty mieszkaniowej o miesięcznym wymiarze opłat związanych z utrzymaniem mieszkania, zaświadczenie z ZUS o wysokości świadczenia emerytalnego, rachunki za energię elektryczną, rachunki za gaz. Ponadto oświadczył, że na wyżywienie wydaje ok. 600 zł miesięcznie, a na leczenie 500 zł, czego jednak nie może udokumentować, ponieważ nie gromadził rachunków. Postanowieniem z dnia 9 marca 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1955/15 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Odpis postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu 21 marca 2016 r. Pismem z dnia 23 marca 2016 r. skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. Zgodnie z zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 31 marca 2016 r. wezwano skarżącego do wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy informacjami zawartymi we wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF, z którego wynika, że skarżący jest osobą samotną, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, a informacjami zawartymi w sprzeciwie o obowiązku utrzymania trojga dzieci. W szczególności należało wskazać wiek dzieci pozostających na utrzymaniu skarżącego, ewentualnie udokumentować obowiązki alimentacyjne wobec dzieci (np. poprzez nadesłanie kopii wyroku o zobowiązaniu skarżącego do opłacenia alimentów). Ponadto wezwano skarżącego do nadesłania kopii umowy pożyczki (kredytu) wraz z harmonogramem spłat rat pożyczki, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. W odpowiedzi na wezwanie skarżący w piśmie z dnia 15 kwietnia 2016 r. stwierdził, że jest osobą samotną, prowadzącą samodzielnie gospodarstwo domowe. Oświadczył, że pomaga swoim pełnoletnim dzieciom, mimo iż nie ma wobec nich obowiązku alimentacyjnego. Wyjaśnił również, że nie jest w stanie przedłożyć umowy pożyczki, gdyż pożyczył pieniądze od rodziny, a nie z banku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis art. 245 § 2 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie, o czym stanowi art. 260 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. Prowadzi bowiem do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, tj. gdy strona wykaże w sposób bezsporny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 cytowanej ustawy. Podstawę orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy powinna stanowić ocena rzeczywistych możliwości płatniczych strony, przy czym na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających żądanie. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Podał, że otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1700 zł, natomiast z nadesłanego zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że wnioskodawca pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 1910,33 zł. Wymienione przez niego wydatki obejmują opłatę za leki - ok. 500 zł, wyżywienie – ok. 600 zł, ubezpieczenie 100 zł. Z nadesłanych rachunków i informacji o opłatach za mieszkanie (obejmujących: fundusz eksploatacyjny, fundusz remontowy, abonament za wodomierze, wodę zimną, C.O., energię elektryczną, gaz) wynika zaś, że koszty utrzymania mieszkania wynoszą łącznie ok. 330 zł. A zatem, kwota ponoszonych przez skarżącego wydatków nie wyczerpuje w całości dochodów uzyskiwanych z tytułu świadczenia emerytalnego. Ponadto, z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego (z okresu od 1 listopada 2015 r. do 23 lutego 2016 r.) wynika m.in., że saldo księgowe po wypłacie w dniu 22 lutego 2016 r. kwoty 13.000 zł wyniosło 10 597,66 zł. Wyjaśnienia udzielone przez skarżącego w odpowiedzi na wezwanie Sądu pozostają bez wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia. Skarżący nie ma bowiem orzeczonego przez Sąd obowiązku alimentacyjnego wobec pełnoletnich dzieci, jak również nie przedstawił kopii umowy pożyczki wraz z harmonogramem spłaty. Tymczasem, zgodnie z art. 720 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.), umowa pożyczki, której wartość przenosi pięćset złotych, powinna być stwierdzona pismem. Okoliczność, iż skarżący zawarł umowę pożyczki z członkiem rodziny, a nie z bankiem, nie stanowi więc przeszkody dla przedłożenia kserokopii tej umowy. W opisanej sytuacji nie sposób przyjąć, aby wnioskodawca był pozbawiony środków do życia bądź aby poniesienie pełnych kosztów sądowych spowodowało dla skarżącego uszczerbek utrzymania koniecznego. Stwierdzić należy, że skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w całości. Z tych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.