IV SA/Wa 1957/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzewa - oddala skargę - Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] września 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta C. z dnia [...] maja 2008 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej J. K., współwłaścicielowi działki nr [...] za usunięcie jednego drzewa (topola osika) w wysokości 23 052, 60 zł, oraz umorzenia postępowania w sprawie usunięcia trzech drzew tego gatunku z działki nr [...] przy ul. [...] w C.. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, iż pismem z dnia 5 czerwca 2007 r. C. K. oraz K. K. zgłosili do Urzędu Miasta w C. fakt bezprawnej wycinki czterech drzew rosnących na terenie działki przy ul. [...] w C., za którą ich zdaniem odpowiedzialny był J. K.. Drzewa sprzedał on do wycinki A.K. w dniu [...] czerwca 2007 r. za kwotę 400 zł, co uczynił bez zgody i wiedzy pozostałych współwłaścicieli tej działki. W dniu 19 czerwca 2007 r. pracownicy Urzędu przy udziale stron przeprowadzili oględziny, w trakcie których stwierdzono fakt wycinki 4 szt. drzew gat. topola. J. K. zeznał, że [...] czerwca 2007 r. wydał zgodę na wycięcie czwartego drzewa i zabranie drewna za zapłatą, której dotychczas nie otrzymał. W dniu [...] sierpnia 2007 r. Prezydent Miasta C. wydał decyzję którą umorzył postępowanie w sprawie usunięcia drzew gat. topola bez wymaganego zezwolenia oraz odstąpił, od naliczenia kary za ten czyn. Decyzja ta została w dniu dnia [...] września 2007 r. uchylona. Również kolejna decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2007 r. została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylona w dniu [...] marca 2008 r.. W dniu [...] maja 2008 r. Prezydent Miasta C. wydał po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzję wymierzającą karę pieniężną dla J. K. - współwłaściciela działki nr [...], za usunięcie jednego drzewa gat topola osika, w wysokości 23052,60 zł oraz umarzającą postępowanie w sprawie usunięcia trzech sztuk drzew gat. topola osika z działki nr [...] przy ul. [...] w C.. Rozpoznając odwołanie od tej decyzji Kolegium podniosło, iż podstawę materialno-prawną do rozpoznania niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.). Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 tej ustawy karę za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew lub krzewów ponosić może Sygn. akt IV SA/Wa 1957/08 tylko posiadacz nieruchomości, na której one rosną, gdyż tylko on, zgodnie z art. 83 ustawy ma prawną możliwość ubiegania się o takie zezwolenie. W przypadku, gdy działka na której rosną drzewa jest współwłasnością kilku podmiotów, będących jej posiadaczami, uzyskanie zezwolenia będzie możliwe tylko wówczas, gdy oni wszyscy wyrażą na to zgodę. Usunięcie drzew przekracza bowiem czynność zwykłego zarządu nad rzeczą (art. 199 zd. 1KC). Zdaniem Kolegium odpowiedzialność w sprawie została zobiektywizowana, a do jej ponoszenia niezbędne jest wykazanie związku przyczynowego między działaniem podmiotu a usunięciem drzew. Bez znaczenia jest przy tym fakt, czy posiadacz usunął te drzewa osobiście, czy też wyraził na to zgodę lub zlecił dokonanie ich usunięcia osobom trzecim, jak również to, czy miał wiedzę o konieczności uzyskania stosownego zezwolenia oraz jakimi względami kierował się przy podejmowaniu tej decyzji. Karę za usunięci drzew można wymierzyć tylko posiadaczowi nieruchomości, na której drzewa rosły. Z brzmienia przepisów ustawy wynika, że posiadaczowi wymierza się karę, jeżeli dopuścił się on usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia. W każdym przypadku konieczne jest zatem ustalenie związku przyczynowego między działaniem podmiotu a usunięciem drzew. Jeżeli udowodnione zostanie, że jeden z posiadaczy bez zgody i wiedzy pozostałych dokona usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia, to tylko między działaniem tego posiadacza a usunięciem drzew taki związek przyczynowy zachodzi i nie ma podstaw do przyjęcia domniemania, że nielegalnej wycinki dokonali pozostali posiadacze i w konsekwencji obciążenie wszystkich solidarnie karą administracyjną. Zdaniem Kolegium w omawianym przypadku współwłaściciel, który dopuścił się usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia i zgody pozostałych współwłaścicieli będzie nie tylko jedynym adresatem decyzji wymierzającej karę, ale też jedyną stroną postępowania w tej sprawie. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji ustalił ostatecznie w postępowaniu przed wydaniem decyzji, że przy zastosowaniu metody określonej w pkt 3 przepisu art. 89 cyt. ustawy wyliczono obwód usuniętego drzewa z najmniejszego promienia pnia (średnica 64cm, promień 32cm) pomniejszając go o 10%, co dało 180 cm obwodu usuniętego drzewa. Organ ustalił również gatunek wyciętego drzewa na gatunek topola osika. Kolegium w związku z zarzutem strony podniesionym w odwołaniu ustaliło, że drzewa, które rosły na przedmiotowej działce nie znajdowały się na granicy dziatek, a Sygn. akt IV SA/Wa 1957/08 tylko na działce nr [...]. Uznało także, że organ I instancji zasadnie umorzył postępowanie co do wymierzenia kary za usunięcie bez wymaganego zezwolenia trzech spośród czterech wyciętych drzew, ze względu na to, że żadnemu z posiadaczy nie udowodniono dokonania wycinki. Natomiast za usunięcie bez wymaganego zezwolenia czwartego drzewa - tj. jednego drzewa gat. topola osika -nałożono karę pieniężną w wysokości 23052,60 zł J. K. -współwłaścicielowi działki nr [...]. W ocenie Kolegium Prezydent Miasta C. prawidłowo określił adresata decyzji, gdyż tylko jeden ze współwłaścicieli wyraził zgodę na dokonanie przez osobę trzecią wycinki drzewa oraz prawidłowo wyliczył karę określoną przepisami cyt. ustawy. Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. K., zarzucając jej naruszenie art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r., poprzez przypisanie mu winy umyślnej w usunięciu drzewa (topola osika) z działki, której jest współwłaścicielem. W uzasadnieniu podniósł, że wymierzonej kary nie będzie mógł uiścić z powodu braku dostatecznych środków finansowych. Zdaniem skarżącego skłóceni z nim bracia umyślnie pomawiają go, że bez ich zgody miał usunąć cztery drzewa z działki będącej ich współwłasnością, z zamiarem jego sprzedaży. Podniósł, że gdy znalazł się na działce stwierdził, iż zostały wycięte 3 drzewa, które zagrażały bezpieczeństwu osób i mieniu sąsiadów, nieopatrznie wyraził zgodę na wycięcie czwartego drzewa, które również stanowiło zagrożenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, ponieważ to nie on usunął drzewo z działki, a pilarz na polecenie innej osoby. Zdaniem skarżącego skoro SKO w C. nie uznało jego braci za stronę postępowania, to decyzja z dnia [...] sierpnia 2007 r. powinna stać się ostateczna. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentacja przytoczoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie została oparta na uzasadnionych podstawach. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy Sygn. akt IV SA/Wa 1957/08 czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Podstawę materialno-prawną do rozpoznania niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.), które w art. 88 ust. 1 pkt 2 nakładają na Wójta, burmistrza albo prezydenta miasta obowiązek wymierzenia administracyjnej kary pieniężną za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia. W przypadku, gdy działka na której rosną drzewa jest współwłasnością kilku podmiotów, będących jej posiadaczami, uzyskanie zezwolenia będzie możliwe tylko wówczas, gdy oni wszyscy wyrażą na to zgodę. Zgodzić należy się z twierdzeniem Kolegium, że usunięcie drzew przekracza bowiem czynność zwykłego zarządu nad rzeczą (art. 199 zd. 1Kc). Osobą odpowiedzialną za usunięcie drzewa bez zezwolenia jest posiadacz nieruchomości, jako ten, który ma prawo i obowiązek wystąpić o zezwolenie. Wbrew zarzutom skargi nie ma przy tym znaczenia, że posiadacz nie wyciął drzewa osobiście. W świetle stanowiska doktryny do przyjęcia odpowiedzialności za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia wystarcza samo wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego podmiotu a zniszczeniem drzew lub krzewów, (por. Krzysztof Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Zakamycze 2005, s.366) W literaturze przyjmuje się konstrukcję tzw. kanalizacji odpowiedzialności w osobie władającego nieruchomością i tylko eksces ze strony sprawcy zniszczenia zwalnia posiadacza z odpowiedzialności, (por. Wojciech Radecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Difin, Warszawa 2006, s.264). W związku z tym należy stwierdzić, iż tylko wykazanie przez posiadacza nieruchomości, iż nie wiedział on o usunięciu drzewa przez osobę trzecią i nie mógł temu zapobiec zwalnia go z odpowiedzialności. Tym bardziej zlecenie przez współwłaściciela nieruchomości osobie trzeciej wycięcia drzewa nie zwalnia go z odpowiedzialności. Podkreślić jednocześnie należy, że kara pieniężna za delikty administracyjne, a więc także za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia jest niezależna od winy sprawcy, dlatego organ ma obowiązek wymierzyć ją w ustawowej wysokości bez względu na motywy takiego działania, nawet jeśli byłyby uzasadnione społecznie. Osoba ukarana ma jedynie możliwość ubiegania się o rozłożenie wymierzonej kary na raty, zgodnie z art. 88 ust. 6 ustawy. Zgodzić należy się z twierdzeniem organu, Sygn. akt IV SA/Wa 1957/08 że w każdym przypadku konieczne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem podmiotu a usunięciem drzew. Jeżeli udowodnione zostanie, że jeden z posiadaczy bez zgody i wiedzy pozostałych dokona usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia, to tylko między działaniem tego posiadacza a usunięciem drzew taki związek przyczynowy zachodzi i nie ma podstaw do przyjęcia domniemania, że nielegalnej wycinki dokonali pozostali posiadacze, a w konsekwencji obciążenie wszystkich solidarnie karą administracyjną. W ocenie Sądu organy administracyjne dokładnie i wnikliwie przeprowadziły postępowanie dowodowe, ustalając, że osobą odpowiedzialną za usunięcie z działki topoli jest skarżący. Zauważyć także należy, że z powodu uchybień decyzja organu pierwszej instancji dwukrotnie była przez Kolegium uchylana. Zeznania świadków potwierdziły, że to skarżący, będąc współwłaścicielem działki nr [..] w C. zlecił pilarzowi wycięcie topoli. Bezspornym jest, że skarżący nie posiadał wymaganego zezwolenia na usunięcie tego drzewa, dlatego uznać należy, że organy prawidłowo wymierzyły administracyjną karę pieniężną, wyliczoną zgodnie z art. 89 ustawy o ochronie przyrody. W odniesieniu do okoliczności podniesionej w skardze, iż powodem wycięcia drzew bez uzyskania stosownego zezwolenia był fakt, że przedmiotowe drzewa zagrażały bezpieczeństwu osób należy stwierdzić, iż w świetle art. 86 ustawy o ochronie przyrody to, że drzewo może zagrażać bezpieczeństwu ludzi lub mienia, czy też że drzewo obumarło lub nie rokuje szansy na przeżycie, jest podstawą do wydania zezwolenia na wycięcie takiego drzewa i niepobierania opłaty za jego usunięcie. Natomiast nie uprawnia, ani nie usprawiedliwia, wycięcia drzewa bez uzyskania wymaganego zezwolenia, w konsekwencji nie zwalnia organu z obowiązku wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia. Wysokość naliczonej kary nie była kwestionowana przez skarżącego. Analizując jednak sposób wyliczenia dokonany w zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że kara ta została naliczona w sposób prawidłowy, zgodnie z przepisami ustawy oraz powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Środowiska z 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. nr 219, poz. 2229) z uwzględnieniem treści Obwieszczenia Ministra Środowiska z 12 października 2006 r. w sprawie Sygn. akt IV SA/Wa 1957/08 stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2007 (M.P. nr 73, poz. 733). Także za odpowiadające prawu należy uznać rozstrzygnięcie w części wskazującej, na umorzenie postępowanie co do wymierzenia kary za usunięcie bez wymaganego zezwolenia trzech spośród czterech wyciętych drzew, ze względu na to, że żadnemu z posiadaczy nie udowodniono dokonania wycinki. Rozpatrując przebieg postępowania dowodowego Sąd z urzędu nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, czy też błędnej oceny dowodów. Zdaniem Sądu decyzja odpowiada wymogom art. 107 § 3 Kpa - organ wskazał, które dowody uznał za wiarygodne i stanowisko swe wyczerpująco uzasadnił. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.