IV SA/Wa 1961/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2009 r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania - oddala skargę - Postanowieniem z dnia [...] października 2008r. Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu wniosku M. R. i R. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2008r. znak: [...] zawieszającym z urzędu postępowanie z wniosku Z. S. oraz M. R. i R. S. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1951r. zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy przejętego na własność Państwa przedsiębiorstwa N. położonego w W. k. K. do czasu rozpatrzenia wniosku I. S. w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] listopada 1949r. w przedmiocie przejęcia na własność Państwa ww. przedsiębiorstwa, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ przedstawiając stan faktyczny sprawy wskazał, iż orzeczeniem nr [...] z dnia [...] listopada 1949r. Minister Przemysłu Rolnego i Spożywczego, przejął na własność państwa przedsiębiorstwo pod firmą N. położone w W. k. K. (Monitor Polski nr [...] z dnia [...] grudnia 1949r., poz. [...]). Przejęcie powyższego przedsiębiorstwa nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 1 i 7, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17) oraz § 65 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62). W dniu [...] maja 1950r. sporządzony został protokół zdawczo-odbiorczy przejętego na własność Państwa ww. orzeczeniem przedsiębiorstwa, który został następnie zatwierdzony orzeczeniem Ministra Przemysłu Spożywczego z dnia [...] czerwca 1951r. W pkt. 1 tegoż orzeczenia wskazano, iż składniki majątkowe objęte protokołem sporządzonym w dniu [...] maja 1950r. przez Z. w W., wyznaczone do objęcia przedsiębiorstwa N. w W. stanowią część składową tego przedsiębiorstwa i przechodzą na własność Państwa Sygn. akt IV SA/Wa 1961/08 łącznie z parcelami nr [...] o łącznej pow. 6,3026 ha, w pkt. 2 natomiast zatwierdzono ww. protokół zdawczo-odbiorczy. Wnioskiem z dnia [...] października 1992r. I. S., występując w imieniu własnym oraz córki M. M. wystąpiła do Ministerstwa Przemysłu i Handlu o unieważnienie orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] listopada 1949r. w części dot. fabryki N. w W., wskazując, iż jest jedyną spadkobierczynią po A. N. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia - w części dot. parceli nr [...], wystąpili także R. S. i M. R.-spadkobiercy M. i F. byłych właścicieli parceli nr [...] oraz Z. S. -córka b. właścicieli parceli nr [...] – I. i M. S. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2004r. odmówił stwierdzenia nieważności protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa N. Następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu wniosku M. R. i Z. S. o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy, decyzją z dnia [...] września 2004r. znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję i jednocześnie odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1951 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego w części dot. parceli nr [...] oraz parcel nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpatrzeniu skargi Z. S., M. R. i R. S. złożonej na ww. decyzję, wyrokiem z dnia 17 lutego 2005r. sygn. akt IV SA/Wa 825/04 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2005r. w uzasadnieniu wskazując, iż organ prowadzący postępowanie nie rozpoznał wszystkich roszczeń podniesionych przez pełnomocnika M. R. i R. S. W piśmie z dnia [...] lipca 2003r. pełnomocnik spadkobierców M. i F. S. wniósł bowiem o stwierdzenie nieważności zarówno orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa N., jak również orzeczenia o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego. Sąd wskazał również, iż rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa na własność państwa organ nadzoru powinien przede wszystkim zbadać interes prawny osób występujących z takim żądaniem. Sygn. akt IV SA/Wa 1961/08 W dniu [...] września 2005r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wystąpiło do Z. S. o sprecyzowanie złożonego w sprawie wniosku. W odpowiedzi Z. S. wskazała, iż przedmiotem jej wniosku jest zarówno stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa N., jak również orzeczenia tegoż organu o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2005r. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1951r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa N. w W., w części dot. parceli nr [...], gdyż w ocenie organu nadzoru parcele te były ściśle powiązane z działalnością przedsiębiorstwa A. N. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrując niniejszą sprawę ponownie, decyzją z dnia [...] grudnia 2006r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 lipca 2007r. sygn. akt IV SA/Wa 641/07 uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2005r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż "Poddanie oceny legalności w pierwszej kolejności orzeczenia z dnia [...] czerwca 1951 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa N., bez wcześniejszego zbadania legalności orzeczenia z dnia [...] listopada 1949r. stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania w związku z przepisami art. 2 ust. 7 ustawy z dnia 3 stycznia 1947r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego ma akcesoryjny charakter wobec orzeczenia o przejściu przedsiębiorstwa na własność Państwa. Jego wydanie było bowiem uzależnione od uprzedniego wydania orzeczenia o przejściu przedsiębiorstwa na własność Państwa, a więc i od uprzedniej oceny spełnienia ustawowych warunków przejścia tego przedsiębiorstwa na własność Państwa". Wyłączając ocenę legalności orzeczenia z dnia [...] listopada 1949 r. do odrębnego postępowania, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi powinien był zatem w pierwszej kolejności przeprowadzić postępowanie wobec tego właśnie orzeczenia, do czasu zaś wydania rozstrzygnięcia w tej sprawie, powinien był na podstawie art. 97 §1 pkt 4 kpa, zawiesić postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] czerwca 1951 r., skoro ocena Sygn. akt IV SA/Wa 1961/08 legalności orzeczenia z dnia [...] listopada 1949 r. ma wpływ na zakres oceny legalności orzeczenia z dnia [...] czerwca 1951 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2008r. znak: [...] umorzył postępowanie z wniosku Z. S. oraz M. R. i Pana R. S. reprezentowanych przez adw. M. M. o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] listopada 1949r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w przedmiocie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa pod firmą N. położonego w W. k. K. w uzasadnieniu wskazując, iż stroną postępowania o stwierdzenie nieważności tego orzeczenia mogą być jedynie następcy prawni A. N. Postanowieniem z dnia [...] marca 2008r. znak: [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawiesił zaś z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1951r. zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy przejętego na własność Państwa przedsiębiorstwa N. położonego w W. k. K. do czasu rozpatrzenia wniosku I. S. w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] listopada 1949r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w przedmiocie przejęcia na własność Państwa ww. przedsiębiorstwa. Wnioskiem z dnia [...] marca 2008r. M. R. i R. S. wystąpili do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem z dnia [...] marca 2008r. wnosząc o jego uchylenie. Rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę organ wskazał, iż podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie wniosku M. R., R. S. oraz Z. S. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1951r. zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy przejętego na rzecz Państwa przedsiębiorstwa N. nie jest możliwe bez wcześniejszego rozpatrzenia wniosku I. S. w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] listopada 1949r. o przejęciu na Sygn. akt IV SA/Wa 1961/08 własność Państwa tego przedsiębiorstwa, gdyż ocena legalności tego orzeczenia ma wpływ na zakres oceny legalności orzeczenia z dnia [...] czerwca 1951r. Czyni to zasadnym zawieszenie prowadzonego postępowania do czasu zakończenia postępowania z wniosku I. S. Skargę na powyższe postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. R. zarzucając zaskarżonemu postanowieniu, oraz poprzedzającemu go postanowieniu z dnia [...] marca 2008r. naruszenie art. 97 § 4 kpa - poprzez błędne jego zastosowanie polegające na zawieszeniu niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z wniosku I. S. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego nr [...] z dnia [...] listopada 1949 r. o przejęciu na własność Państwa w/w przedsiębiorstwa przy jednoczesnym braku wyjaśnienia, jakie zagadnienie wstępne występuje w tej sprawie, od którego bezpośrednio zależy rozstrzygnięcie niniejszej sprawy dotyczącej jedynie działki nr [...] będącej własnością małżonków F. i M. S., a nie całego przedsiębiorstwa będącego własnością A. N. Zdaniem skarżącej postępowanie dotyczące działki nr [...] będącej własnością F. i M. S. nie zależy od nieważności cytowanego orzeczenia nr [...] z dnia [...] listopada 1949 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sygn. akt IV SA/Wa 1961/08 Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.)-Oznacza to, że Sąd z urzędu bada legalność zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę także argumentację zawartą w skardze. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie są postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi orzekające o zawieszeniu w oparciu o art. 97 § 4 kpa postępowania z wniosku Z. S. oraz M. R. i R. S. reprezentowanych o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1951r. zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy przejętego na własność Państwa przedsiębiorstwa N. położonego w W. k. K. do czasu rozpatrzenia wniosku I. S. w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] listopada 1949r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w przedmiocie przejęcia na własność Państwa ww. przedsiębiorstwa. Zgodnie z art. 97 § 4 kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W ocenie organu zagadnieniem wstępnym dla rozstrzygnięcia sprawy wszczętej między innymi wnioskiem skarżącej o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1951r. zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy przejętego na własność Państwa przedsiębiorstwa N. położonego w W. k. K. stanowi rozpoznanie sprawy z wniosku I. S. w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] listopada 1949r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w przedmiocie przejęcia na własność Państwa ww. przedsiębiorstwa. Rozpoznając niniejszą sprawę należy wskazać, iż w sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w wyroku z dnia 27 lipca 2007r. sygn. akt IV SA/Wa 641/07 zarzucił Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi, iż wyłączając ocenę legalności orzeczenia z dnia [...] listopada 1949 r. do odrębnego postępowania, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi powinien w pierwszej kolejności Sygn. akt IV SA/Wa 1961/08 przeprowadzić postępowanie wobec tego właśnie orzeczenia, do czasu zaś wydania rozstrzygnięcia w tej sprawie, powinien na podstawie art. 97 §1 pkt 4 zawiesić postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] czerwca 1951 r.. Jednocześnie Sąd wskazał, iż ocena legalności orzeczenia z dnia [...] listopada 1949 r. ma wpływ na zakres oceny legalności orzeczenia z dnia [...] czerwca 1951 r. Poddanie oceny legalności w pierwszej kolejności orzeczenia z dnia [...] czerwca 1951 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa N., bez wcześniejszego zbadania legalności orzeczenia z dnia [...] listopada 1949r. stanowi bowiem istotne naruszenie przepisów postępowania w związku z przepisami art. 2 ust. 7 ustawy z dnia 3 stycznia 1947r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa, które może mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego ma bowiem akcesoryjny charakter wobec orzeczenia o przejściu przedsiębiorstwa na własność Państwa. Jego wydanie było bowiem uzależnione od uprzedniego wydania orzeczenia o przejściu przedsiębiorstwa na własność Państwa, a więc i od uprzedniej oceny spełnienia ustawowych warunków przejścia tego przedsiębiorstwa na własność Państwa. W świetle powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lipca 2007r. sygn. akt IV SA/Wa 641/07, rozpoznając ponownie sprawę zarówno organ jak i orzekający w niniejszej sprawie Sąd, zgodnie z art. 170 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, był związany tym wyrokiem, w którym wskazano na konieczność zawieszenia postępowania postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] czerwca 1951 r. do czasu rozpoznania sprawy o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] listopada 1949 r. Wobec powyższego, zarzut strony skarżącej wskazujący na brak podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania w oparciu o art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a nie może zostać uwzględniony. Okoliczność, iż strona skarżąca kwestionuje orzeczenie z [...] czerwca 1951 r. jedynie co do działki nr [...] będącej własnością małżonków F. i M. S., a nie całego przedsiębiorstwa będącego własnością A. N., wbrew stanowisku strony skarżącej również nie mogło mieć wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Dokonując oceny legalności orzeczenia z [...] listopada 1949r. orzekający w sprawie organ zobowiązany jest bowiem rozpoznać sprawę w całym jej zakresie, co oznacza, iż winien odnieść się do wszystkich jej okoliczności i zbadać zasadność wydania orzeczenia w odniesieniu do wszystkich składników Sygn. akt IV SA/Wa 1961/08 majątkowych wchodzących w skład przejętego na jego mocy przedsiębiorstwa w tym także i działki nr [...]. Oznacza to, iż rozpoznanie sprawy w przedmiocie legalności orzeczenia z [...] listopada 1949r. ma także wpływ na nieruchomość należącą do poprzedników prawnych skarżącej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na mocy art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) orzekł jak w sentencji.