IV SA/Wa 197/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi N. Z. i J. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia - oddala skargę - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] grudnia 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2010 r. stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z [...] grudnia 1955 r. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości położonych we wsi P., pow. b., o łącznej pow. [...] ha gruntu z zabudowaniami, drzewostanami i urządzeniami gospodarczymi, w części dotyczącej gospodarstwa rolnego A. K. o pow. [...] ha z budynkami. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Minister podniósł, że z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] grudnia 1955 r. w części dotyczącej gospodarstwa rolnego A. K. o pow. [...] ha z budynkami, wystąpili jego następcy prawni - N. Z. i J. K. Z akt sprawy wynika, że decyzją z [...] września 2004 r. Wojewoda [...] stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] października 1954 r. o przejęciu na własność Państwa gospodarstw rolnych nie będących w faktycznym władaniu właścicieli, położonych w gromadzie P., gminy P., powiatu b. w części dotyczącej przejęcia dawnej działki nr [...], jako części gospodarstwa rolnego M. i A. K. o łącznej pow. [...] ha, wymienionego w poz. 16 wykazu przejętych gospodarstw, stanowiącego załącznik do orzeczenia. Natomiast w części dotyczącej dawnych działek nr [...],[...],[...] i [...] wchodzących w skład tego gospodarstwa rolnego stwierdził, że orzeczenie to zostało wydane z naruszeniem prawa. Wojewoda [...] nie stwierdził nieważności w/w orzeczenia w tej części ze względu na wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy tę decyzję, decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. Z kolei wyrokiem z 23 czerwca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 868/05 oddalił skargę Nadleśnictwa C. na w/w decyzję Ministra z [...] lutego 2005 r. Niezależnie od powyższego Wojewoda [...] decyzją z [...] września 2010 r. stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z [...] grudnia 1955 r. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości położonych we wsi P., pow. b., o łącznej pow. [...] ha gruntu z zabudowaniami, drzewostanami i urządzeniami gospodarczymi, w części dotyczącej gospodarstwa rolnego A.K. o pow. [...] ha z budynkami. W uzasadnieniu tej decyzji Wojewoda podniósł, że teren wsi P. był objęty postępowaniem scaleniowym zakończonym orzeczeniem Starosty Powiatowego B. z dnia [...] marca 1943 r. Wykazany w rejestrze poscaleniowym areał gruntów należących do małżonków K. o pow. [...] ha, odpowiadał powierzchni gruntów przejętych na własność Państwa orzeczeniem z dnia [...] października 1954 r. W sporządzonym rejestrze, obejmującym obszar wsi P., nazwisko A.K. (A. K.) figuruje tylko pod jedną pozycją - nr 30. Z analizy zgromadzonych dokumentów nie wynika więc, ażeby kiedykolwiek małżonkowie K. mieli większy areał gruntów niż [...] ha. Decyzją z [...] października 1954 r. przejęto całość gruntów należących do małżonków K. o pow. [...] ha. Tym samym orzeczenie z [...] grudnia 1955 r. w części dotyczącej gospodarstwa rolnego A. K. o pow. [...] ha z budynkami, dotyczyło gruntów, które zostały już przejęte na rzecz Państwa na podstawie orzeczenia z [...] października 1954 r. Dotyczyło zatem sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją administracyjną. Ustalenie tej okoliczności stanowiło natomiast przesłankę do stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Wojewody [...]. Wobec treści odwołania, Minister - powołując się na art. 139 K.p.a. - wskazał, iż wydana decyzja z [...] września 2010 r. w pełni uwzględnia wniesione przez strony żądanie. Nadto twierdzenia odwołujących się co do posiadania przez małżonków M. i A. K. większego niż [...] ha areału gruntów nie znajdują oparcia w zebranym materiale dowodowym. Jakkolwiek Wojewoda nie stwierdził nieważności orzeczenia z [...] grudnia 1955 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., tylko na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. - to obie przesłanki stwierdzenia nieważności odnoszą się do wadliwego zastosowania prawa materialnego i stanowią naruszenie prawa powodujące konieczność wyeliminowania orzeczenia dotkniętego takimi wadami, z obrotu prawnego. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodzili się N. Z. i J. K. i wywiedli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podnieśli, iż ich zdaniem orzeczenie z [...] grudnia 1955 r. obarczone jest rażącym naruszeniem prawa i z tego względu winna być stwierdzona jego nieważność, a nie - jak podaje organ - z powodów określonych w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. W ocenie skarżących kwestionowane orzeczenie dotyczy odrębnego gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, które jest niezależnym, dodatkowym gospodarstwem ponadto to wskazane w decyzji z [...] października 1954 r. o pow. [...] ha. Skarżący przedstawili argumentację i dowody świadczące, ich zdaniem o zasadność stanowiska przedstawionego w skardze. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2011 r. skarżący J. K. poparł zarzuty skargi oraz podniósł, iż odnośnie spornych [...] ha ziemi nie jest w stanie wskazać numerów działek oraz nie posiada na ten dowód żadnego dokumentu własności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy zakreślonej skargą, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał iż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2010 r. odpowiada prawu. Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z [...] grudnia 1955 r. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości położonych we wsi P., pow. b., o łącznej pow. [...] ha gruntu z zabudowaniami, drzewostanami i urządzeniami gospodarczymi, w części dotyczącej gospodarstwa rolnego A. K. o pow. [...] ha z budynkami. Kontrolowane zatem w niniejszej sprawie decyzje zostały wydane w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją szczególną, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 K.p.a. Procedura stwierdzenia nieważności jest odrębnym i samodzielnym postępowaniem, a zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została z naruszeniem przepisów określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Zatem postępowanie takie ma odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno - prawnego (por. orzeczenie SN z 7.03.1996r., sygn. akt III ARN 70/95, publ. OSNP 1996/18/258). W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż w rozpoznawanej sprawie stwierdzono nieważność orzeczenia z [...] grudnia 1955 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., a zatem wskazując inną przesłankę nieważnościową aniżeli ta wskazana we wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności w/w orzeczenia. Otóż skarżący podnosili, iż areał ziemi o pow. [...] ha stanowił odrębne gospodarstwo rolne A. K., a orzeczenie te wydano z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Po zgromadzeniu akt sprawy i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organy obu instancji doszły do wniosku, iż orzeczenie z [...] grudnia 1955 r. nie jest obarczone wadą nieważności jaką jest rażące naruszenie prawa. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego w istocie prowadzi do wniosku, iż sporne grunty o pow. [...] ha nie stanowiły odrębnego gospodarstwa rolnego. Co więcej jedyne grunty będące w posiadaniu małżonków K. o pow. [...] ha zostały przejęte na mocy orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] października 1954 r. Podkreślić należy, że z rejestru poscaleniowego z 1943r. areał gruntów należących do małżonków K. wynosił [...] ha i we wsi P. osoba ta nie posiadała innych nieruchomości rolnych. W toku postępowania administracyjnego wnioskodawcy składali dowody wskazujące, iż A. K. był właścicielem odrębnych [...] ha gruntów ponad te objęte orzeczeniem z [...] października 1954 r. Dokumenty te jednak zostały wytworzone bądź to przed rokiem 1943, a zatem przed dokonaniem scalenia gruntów wsi P. zatwierdzonego orzeczeniem Starosty Powiatowego B. w dniu [...] marca 1943 r. bądź też z dokumentów tych nie wynika o jakie konkretnie grunty rolne chodzi (np. akt nadania z [...] marca 1952 r.). Na podstawie dokumentów złożonych przez skarżących nie można ustalić o jakich działkach gruntu jest w nich mowa - brak oznaczenia geodezyjnego. Tym samym przyjąć należy, iż organy prawidłowo uznały, że brak jest jakichkolwiek dowodów na okoliczność, iż grunt pow. [...] ha stanowił odrębne gospodarstwo rolne i był własnością wstępnych skarżących. Ustalenia organów potwierdził sam skarżący na rozprawie przed Sądem w dniu 13 kwietnia 2011 r. oświadczając, iż odnośnie spornych [...] ha ziemi nie jest w stanie wskazać numerów działek oraz nie posiada na ten dowód żadnego dokumentu własności. Rozpoznając sprawę organy doszły więc do przekonania, że skoro brak jest dowodów, iż sporne [...] ha gruntu było odrębnym gospodarstwem rolnym od tych gruntów wskazanych w decyzji z [...] października 1954 r., to tym samym orzeczenie z [...] grudnia 1955 r. dotyczy - w tej części - sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną tj. orzeczeniem z [...] października 1954 r. Okoliczność ta z kolei stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. i na tej też podstawie oparto decyzję Wojewody [...] z [...] września 2010 r., którą następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją. Sąd przyjął, iż stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] grudnia 1955 r. na innej podstawie aniżeli wnosili skarżący nie może być poczytane jako naruszające prawo skoro w myśl art. 157 § 2 K.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Skoro organ prowadząc postępowanie na wniosek strony uznał, iż nie zachodzą okoliczności podniesione we wniosku, jednak z urzędu dostrzegł inną okoliczność stanowiącą przesłankę nieważnościową, obowiązany był rozstrzygnąć sprawę i wyeliminować z obrotu prawnego orzeczenie obarczone wadą nieważności. Podsumowując wskazać należy, iż organy obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, dokonały analizy zgromadzonego materiału dowodowego, a wynik tej analizy znalazł odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji. Tym samym Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.