IV SA/Wa 1981/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Marek Wroczyński, asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów uchyla zaskarżoną decyzję Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., znak [...] , Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2006 r., znak [...] , odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji byłego Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1980 r. nr [...], zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi G., J., W. i Z., gmina Ł., w części dotyczącej działek nr [...], [...] i [...] , powstałych m.in. z działki nr [...] wydzielonej na rzecz B.N., oraz działki nr [...] stanowiącej własność I. C., położonych we wsi G. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, co następuje. Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji byłego Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1980 r., zatwierdzającej projekt scalenia. Odmowa ta była wynikiem braku przesłanek do stwierdzenia, jakoby w wyniku przeprowadzonego scalenia gruntów i rzekomej zmiany wschodniej granicy jej siedliska, naruszony został przepis art.l ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scaleniu i wymianie gruntów. Na podstawie art.l27§3 k.p.a. B. N. wystąpiła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że przed scaleniem posiadała 0.72 ha, a po scaleniu otrzymała 0.68 ha gruntów gorszej jakości. Ponadto jej zdaniem ustalona w wyniku scalenia granica siedliska jest prosta i nie uwzględnia znajdujących się na gruncie budynków. Rozpatrzywszy sprawę ponownie organ wskazał, co następuje. Decyzja z dnia [...] lipca 2006 r. dotyczy wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1980 r. Postępowaniem scaleniowym zakończonym decyzją Wojewody objęta została działka B. N. nr [...] o powierzchni 0.17 ha i wartości szacunkowej 15.30 jednostek szacunkowych (po scaleniu nr [...] ), natomiast uwagi skarżącej odnoszące się do gruntów o powierzchni 0.72 ha dotyczą późniejszej wymiany gruntów zakończonej decyzją z dnia [...] listopada 1981 r. i nie są przedmiotem niniejszego postępowania. Stwierdzenie wnioskodawczyni, że poprzez sprostowanie wschodniej granicy jej poscaleniowej działki nr [...] naruszono granice siedliska jest bezpodstawne. Granica ta bowiem w wyniku wykonanych prac scaleniowych pozostała niezmieniona, nie naruszyła więc istniejących budynków, nie utrudniła też korzystania z siedliska, które pozostało niezmienione. Zainteresowana nie podnosiła zresztą tej kwestii przez 23 lata od zakończenia scalenia mimo prowadzonych w sprawie własności tej działki postępowań sądowych i wykonywanych w związku z tym prac geodezyjnych związanych również z kwestionowaną granicą. Nie składała zastrzeżeń także w trakcie wznowienia znaków granicznych określających jej przebieg w dniu 20 października 2001 r. wspólnie z właścicielką działki nr [...] I. C. podpisała protokół z wykonania tej czynności. Zgodnie z dyspozycją art.l ust.3 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. Nr 3, poz.13 z późn.zm.) grunty pod zabudowaniami nie mogą być objęte scaleniem bez zgody ich właściciela (samoistnego posiadacza). W przedmiotowej sprawie zgoda taka nie była konieczna. Z akt sprawy wynika bowiem, że przedscaleniwoa działka siedliskowa nr [...] w wyniku przeprowadzonego scalenia gruntów nie zmieniła położenia, a kwestionowana przez skarżącą jej wschodnia granica nie uległa zmianie. Nie została zmieniona także jej powierzchnia, która zarówno przed, jak i po scaleniu wynosiła 0.17 ha. Skargę na powyższą decyzję wniosła B. N., podnosząc, iż rozstrzygnięcie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi sankcjonuje niestaranne scalenie gruntów. W ocenie skarżącej jej przypadek nie jest odosobniony, a podobne problemy mają wszyscy właściciele gospodarstw rolnych i działek, których objęło scalenie w miejscowości G. gmina Ł.. Linie scaleniowe w obrębie gospodarstw rolnych nie były uzgadniane z właścicielami. Linie te wyznaczano od punktu przy drodze E [...] do punktów kończących się na działce, tj. 180 metrów w linii prostej. Nikogo to nie interesowało, że płoty i użytkowanie było całkiem inne. Dopiero teraz przy wznawianiu granic okazuje się, że inne są linie scaleniowe, a inne jest posiadanie i przez około 50 lat użytkowanie. Do skargi skarżąca załączyła szereg dokumentów, w tym m.in. opinię techniczną w sprawie o wydanie nieruchomości z powództwa I. C. (toczącej się przed Sądem Rejonowym w S. w sprawie o sygn.akt [...] ), sporządzoną w dniu 28 sierpnia 2006 r. przez geodetę uprawnionego M. S. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd rozpoznał skargę z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych -Dz. U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 p.p.s.a.). Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego (art.7, 77§1 oraz 107§3 k.p.a.), mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zobowiązany był do ustalenia, czy decyzji scaleniowej byłego Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1980 r. nie obciąża kwalifikowana wada prawna wskazana w art.l56§l pkt 2 k.p.a., tj. czy decyzji tej nie wydano z rażącym naruszeniem prawa. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowało konsekwentne stanowisko odnośnie właściwego rozumienia terminu "rażące naruszenie prawa". Stosownie do powyższego rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest również to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (wyrok NSA z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt 2998/99, publ. w LEX nr 51249). O rażącym (a nie jakimkolwiek) naruszeniu prawa można mówić, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2000 r., III SA 1935/99, publ. LEX nr 47008). Jednocześnie art.7 k.p.a. formułuje zasadę prawdy obiektywnej, zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Zgodnie z art. 77§ 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Zgodnie z art.lO7§3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wskazane wyżej wymagania nie zostały w niniejszej sprawie spełnione w sposób zadawalający. Rozumowanie organu opiera się na twierdzeniu, iż w świetle dokumentacji sprawy granice działki skarżącej, podlegającej scaleniu (działka nr [...] ) są tożsame z granicami działki poscaleniowej (działka nr [...] ). Wywodząc powyższe organ nie wskazał jednakże konkretnie, w oparciu o jaką dokumentację tak twierdzi ("Z akt sprawy wynika bowiem, że przedscaleniowa działka siedliskowa nr [...] w wyniku przeprowadzonego scalenia gruntów nie zmieniła położenia, a kwestionowana przez skarżącą jej wschodnia granica nie uległa zmianie"). Ocenę powyższej kwestii, kluczowej w sprawie, należy zatem uznać za ogólnikową. W ocenie Sądu brak należytej precyzji organu we wskazanym wyżej zakresie należy uznać za istotne uchybienie rozstrzygnięcia. Wymóg dochowania takiej staranności był konieczny w związku z konsekwentnymi twierdzeniami skarżącej, iż w wyniku scalenia otrzymała ona działkę z błędnie wytyczonymi granicami. Twierdzenia te skarżąca opiera m.in. na opinii technicznej geodety uprawnionego M. S. z dnia 28 sierpnia 2006 r., wskazującej, iż "podczas prac scaleniowych powszechną praktyką było określenie granic nieruchomości w skrajnych punktach (na końcach działek) bez uwzględnienia, że faktyczne użytkowanie na odcinkach pomiędzy tymi skrajnymi punktami niekoniecznie pokrywa się z tą nowo określoną linią prostą. Ze swej praktyki geodezyjnej stwierdzam, że nie jest to przypadek odosobniony". Przy ponownym orzekaniu w sprawie należy zatem wnikliwie rozpoznać zgromadzony w niej materiał dowodowy pod tym kątem, czy w dacie zatwierdzania projektu scalenia istniały przesłanki (dowody) pozwalające na uznanie, że granica nieruchomości skarżącej przed scaleniem nie przebiegała po linii prostej. Ustalenie, iż takie dowody istniały prowadziłoby do przyjęcia, iż w postępowaniu scaleniowym doszło do rażącego naruszenia prawa. Materiał dowodowy (dokumenty, mapy) musi być zatem w tym zakresie oceniony, a ocena ta musi stosownie do art.lO7§3 k.p.a. znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.