IV SA/Wa 1989/12
WyrokWSA w Warszawie2013-01-04
Skład orzekający: Teresa Zyglewska, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma prawo wydać decyzję zezwalającą na wyłączenie gruntu leśnego z produkcji post factum, na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, w sytuacji gdy wyłączenie nastąpiło bez wcześniejszego uzyskania zezwolenia, a następnie nałożyć na właściciela obowiązek uiszczenia należności, opłat rocznych i odszkodowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji ma prawo wydać decyzję zezwalającą na wyłączenie gruntu leśnego z produkcji post factum na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, jeśli wyłączenie nastąpiło bez wcześniejszego zezwolenia, a grunty były przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne. W takiej sytuacji organ wydaje decyzję zezwalającą na wyłączenie, stosując przepisy rozdziału 3 ustawy, w tym art. 11 i 12, co skutkuje nałożeniem na właściciela obowiązku uiszczenia należności, opłat rocznych i odszkodowania, z sankcją podwyższenia należności o 10%.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o trwałym wyłączeniu gruntów leśnych z produkcji, ustaleniu należności, opłaty rocznej i odszkodowania. Skarżąca A. K. kwestionowała zasadność tych decyzji, argumentując m.in., że działka stała się budowlaną przed wszczęciem postępowania, a przejściowe składowanie materiałów budowlanych nie stanowi innego użytkowania gruntu. Organy administracji uznały, że skarżąca wyłączyła grunt z produkcji bez wymaganego zezwolenia, co skutkowało wydaniem decyzji post factum i nałożeniem opłat.Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wyłączenia gruntów z produkcji leśnej oraz ustalenia należności, opłaty rocznej i odszkodowania - oddala skargę -
W dniu 25 listopada 201Or. Dyrektor RDLP wszczął postępowanie w sprawie wyłączenia z produkcji leśnej gruntu stanowiącego część działki ewidencyjnej nr [...], obręb [...] gmina W. Po przeprowadzeniu postępowania Dyrektor RDLP wydał w dniu [...] kwietnia 2011 r. znak [...], decyzję stwierdzającą na podstawie art 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych trwałe wyłączenie z produkcji leśnej [...] ha gruntów leśnych - położonych na w/w działce. W decyzji ustalono należność z tytułu trwałego wyłączenia gruntów leśnych produkcji, opłatę roczną z tytułu trwałego użytkowania na nierolnicze i nieleśne i jednorazowe odszkodowanie za przedwczesny wyrąb drzewostanów. Ponadto dyrektor RDLP ustalił należność z tytułu utraty prawa do zwolnienia nabytego w trybie art. 12a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (dla przedmiotowej działki wydana została decyzja w dniu [...] lutego 2007 r. znak [...] zezwalająca na wyłączenie z produkcji leśnej na cele mieszkaniowe [...] ha stanowiącego część działki ewidencyjnej [...]).
W wyniku rozpoznania odwołania od tej decyzji, Dyrektor Generalny Lasów Państwowych, decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. uchylił decyzję RDLP w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Regionalny Dyrektor Lasów Państwowych w dniu [...] grudnia 2011 r. wydał decyzję znak [...], stwierdzającą na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych trwałe wyłączenie z produkcji leśnej [...] gruntów leśnych - położonych na działce ewidencyjnej [...] obręb [...] gmina
W decyzji ustalono należność z tytułu trwałego wyłączenia gruntów leśnych z produkcji, opłatę roczną z tytułu trwałego użytkowania na cele nierolnicze i nieleśne i razowe odszkodowanie za przedwczesny wyrąb drzewostanów.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. K., wskazując w nim m. in., że Burmistrz Miasta i Gminy W. dokonał naliczenia podatku od nieruchomości uwzględniając budowlany charakter działki, w związku z tym postępowanie dyrektora RDLP jest bezprzedmiotowe, bowiem działka została wyłączona z produkcji w chwili gdy stała się działką budowlaną. Ponadto Strona zarzuciła dyrektorowi RDLP, błąd w ustaleniu faktycznym i pominięcie w postępowaniu dowodów przedkładanych przez Stronę. Jednocześnie wskazała, że w decyzji Dyrektor RDLP prawidłowo ustalił wysokość należność z tytułu trwałego wyłączenia leśnych produkcji, opłatę roczną z tytułu trwałego użytkowania na cele i nieleśne i jednorazowe odszkodowanie za przedwczesny wyrąb drzewostanów. Strona stwierdziła, także, że to dyrektor RDLP decyzją z dnia [...] grudnia 2011r., wyłączył z produkcji leśnej cześć działki nr [...] o pow. [...] ha.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2011r. Nr [...] Dyrektor Generalny Lasów Państwowych, po rozpatrzeniu odwołania Pani A. K., utrzymał w mocy decyzję dyrektora RDLP z dnia [...] grudnia 2011 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż rozpatrując odwołanie Strony zauważyć należy, że właściwym w sprawach ochrony gruntów leśnych zgodnie z ustawą z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych leśnych (art. 5) jest dyrektor RDLP, ponadto zgodnie z art. 11 tej ustawy wyłączenie gruntu z produkcji nastąpić może między innymi po uzyskaniu decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntu leśnego z produkcji. W związku z tym stwierdzić należy, że ustalenie charakteru działki przez Burmistrza Miasta i Gminy W. (przy naliczaniu podatku od nieruchomości) w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia wyłączenia gruntu leśnego z produkcji nie ma znaczenia.
Stwierdził też, że działka została wyłączona z produkcji gdy stała się działką budowlaną, jednakże Strona niedopełniała swojego obowiązku i nie uzyskała decyzji zezwalającej na wyłączenie z produkcji. Dlatego uznać należy, że dyrektor RDLP prowadząc postępowanie prawidłowo nie uwzględnił Decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie zmiany wymiaru podatku leśnego (wydanej w innym postępowaniu, na podstawie ustawy Ordynacja podatkowa i wynikającej z dokonanych zmian w ewidencji), a twierdzenie Strony, że dyrektor RDLP popełnił błąd w ustaleniu faktycznym i nie uwzględnił w postępowaniu dowodów przedkładanych przez Stronę jest niezasadne.
Ponadto zauważył, że to Strona dokonała wyłączenia gruntu leśnego z produkcji leśnej, co skutkowało wydaniem decyzji na podstawie 28 ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, dlatego nieprawdziwe jest twierdzenie Strony, że Dyrektor RDLP wyłączył z produkcji leśnej cześć działki nr [...] o pow. [...] ha.
Jednocześnie wskazano, że dyrektor RDLP prawidłowo ustalił fakt i sprawcę wyłączenia gruntu z produkcji leśnej na powierzchni [...] ha. ,która to powierzchnia wynika z różnicy pomiędzy powierzchnią [...] ha z decyzji z [...] lutego 2007 r. znak [...] - a powierzchnią z wypisu z ewidencji zgodnie z którą na działce [...] powierzchnie użytku Ls wynosiła [...] ha.
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych ogranicza gruntów leśnych na cele nierolnicze lub nieleśne, a przepisy art. 28 wskazują konsekwencje wyłączenia gruntu leśnego niezgodnie z przepisami tej ustawy. Pod pojęciem wyłączenia gruntu leśnego z produkcji rozumie się nie tylko wycięcie drzew, ale rozpoczęcie innego sposobu użytkowania gruntu leśnego. Usunięcie drzew z działki nie jest jednoznaczne z wyłączeniem gruntu z produkcji, Strona nabywając grunt leśny, który czasowo pozbawiony był roślinności, zgodnie z art. 13 ust 1 pkt. 2 ustawy, zobowiązana była do "ponownego wprowadzania roślinności leśnej (upraw ) w lasach w okresie do 2 lat od usunięcia drzewostanu, a w razie szkód wywołanych przez pożary i inne klęski żywiołowe - w okresie do 5 lat". W związku z tym, że w momencie nabycia działki przez Stronę nie była ona zalesiona (fizycznie nie było drzew) nie może zostać uznane za dowód, że grunt został wyłączony z produkcji przed nabyciem go przez Stronę. Zgodnie z ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych art. 4 pkt. 11 przez wyłączenie gruntów z produkcji - rozumie się rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów. Grunt na działce [...] w dniu nabycia przez Stronę był gruntem pozbawionym drzewostanu. Dopiero działania Strony po dniu nabycia - rozpoczęcie budowy, która spowodowała zajęcie większej powierzchni niż ustalona w zezwalającej na wyłączenie gruntu z produkcji leśnej, uznać można za rozpoczęcie innego niż leśne użytkowania terenu, takie działania Strony zmieniły przeznaczenie tego obszaru. Dlatego trudno uznać, że ktoś poza Stroną (właścicielem) dokonał wyłączenia gruntu z produkcji leśnej przed budową domu. W związku z tym należało uznać, że sprawcą wyłączenia jest Strona czyli aktualny właściciel. Zauważyć należy także, że Strona nie podnosi, że wyłączenia dokonał ktoś inny bez jej zgody, więc brak jest podstaw by organ pierwszej instancji prowadził dodatkowe wyjaśnienia w tej kwestii.
Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Pani A. K., zarzucając jej naruszenie: 1) przepisu art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz nieprzeprowadzenie w pełni, rzetelnie i wyczerpująco postępowania dowodowego, a w konsekwencji niezebranie i nierozpatrzenie kompletnego materiału dowodowego, co doprowadziło do istotnych błędów w ustaleniach faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia i stwierdzeniu faktu wyłączenia gruntu leśnego z produkcji,
2) przepisu art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu przez organ za udowodnione okoliczności dotyczących faktu wyłączenia gruntu leśnego z produkcji,
3) przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na niewskazaniu w uzasadnieniu decyzji dowodów, na których organ oparł się uznając za udowodniony fakt wyłączenia gruntu oraz przyczyn, z powodu których organ odmówił mocy dowodowej zawiadomieniu skarżącej o odnowieniu roślinności typu leśnego na gruncie będącym przedmiotem decyzji oraz nie uwzględnił tego faktu przy wydawaniu decyzji,
4) przepisu art. 4 pkt 11) ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zwaną dalej "ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych" poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na:
a) przyjęciu, iż rozpoczęcie budowy na części działki wyłączonej w 2007 roku z produkcji leśnej stanowi wyłączenie także pozostałego obszaru tej działki, który nie został na mocy decyzji uprawnionego organu wyłączony oraz
b) uznaniu za "rozpoczęcie innego niż leśnie użytkowanie gruntów" przejściowego zgromadzenia materiałów budowlanych' na niewyłączonej z produkcji leśnej części działki skarżącej,
c) uznaniu, iż niewystępowanie drzew i roślinności leśnej na gruncie jest równoznaczne z wyłączeniem gruntu leśnego z produkcji,
5) przepisu art. 13 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 roku o lasach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 września 2008 roku, zwaną dalej "ustawą o lasach" poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do zdarzeń mających miejsce po 24 września 2008 roku oraz przyjęciu, iż przejściowe niewystępowanie drzew i roślinności leśnej w okresie, w którym zgodnie z tym przepisem można roślinność leśną ponownie wprowadzić, stanowi wyłączenie gruntu leśnego z produkcji,
6) przepisu art. 138 1 pkt 1) k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a równocześnie naruszenie przepisu art. 138 §1 pkt 2) k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2011 roku, podczas gdy istniała podstawa do jej uchylenia i umorzenia postępowania pierwszej instancji.
W ocenie skarżącej nawet w przypadku przyjęcia, iż doszło do wyłączenia gruntu leśnego z produkcji, organ II instancji naruszył następujące przepisy:
1) przepis art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz nieprzeprowadzenie w pełni, rzetelnie i wyczerpująco postępowania dowodowego, a w konsekwencji niezebranie i nierozpatrzenie kompletnego materiału dowodowego, a to poprzez:
a) nieustalenie obszaru gruntu leśnego, który w ocenie organu został wyłączony z produkcji oraz momentu przedmiotowego wyłączenia,
b) nieustalenie sprawcy wyłączenia gruntu z produkcji leśnej przyjęcie właściwe domniemania odpowiedzialności aktualnego właściciela gruntu,
c) niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz dotyczącego odnowienia roślinności typu leśnego na gruncie będącym przedmiotem decyzji,
2) przepis art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu przez organ za udowodnione okoliczności dotyczących gruntów obszaru wyłączonego gruntu, momentu oraz sprawcy wyłączenia, a to na podstawie niepełnego i niewyczerpującego materiału dowodowego,
3) przepis art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nałożeniu na skarżącą obowiązku uiszczenia 1/. należności za trwałe wyłącznie gruntu leśnego z produkcji, 2/. opłaty rocznej z tytułu użytkowania na cele nieleśne gruntu oraz 3/. jednorazowego odszkodowania za przedwczesny wyrąb drzewostanu podczas gdy grunt w chwili otrzymania go przez skarżącą nosił znamiona gruntu wyłączonego z produkcji, w związku z czym jedynie na nabywcę takiego gruntu przechodzi jedynie obowiązek uiszczania opłat rocznych z tytułu użytkowania na cele nieleśne,
4) przepis art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu odpowiedzialności właściciela gruntu za wyłączenie gruntu bez odpowiedniej decyzji, w miejsce odpowiedzialności sprawcy przedmiotowego wyłączenia.
5) przepisu art. 138 §1 pkt 1) k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a równocześnie naruszenie przepisu art. 138 §1 pkt 2) k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2011 roku, podczas gdy istniała podstawa do jej uchylenia i umorzenia postępowania pierwszej instancji.
W związku z powyższym skarżąca na podstawie art. 145§ 1 pkt 1 p.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ I instancji nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co doprowadziło do istotnych błędów w ustaleniach faktycznych będących podstawą do wydania zaskarżonej decyzji, natomiast organ II instancji przyjął za własne ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji. W konsekwencji czego Dyrektor Generalny Lasów Państwowych w W. w oparciu o błędne ustalenia faktyczne oraz błędną wykładnię przepisów stwierdził fakt wyłączenia gruntu z produkcji leśnej, który w ocenie skarżącej w przedmiotowej sprawie nie miał miejsca. Organ II instancji w toku postępowania ustalił, iż na działce nr [...] nie występuje roślinność leśna, na jej terenie znajduje się ziemia pozostała z wykopów podczas budowy oraz znajdują się materiały związane z budową domu.
Tymczasem budowa domu została ograniczona do części działki wyłączonej z produkcji na podstawie decyzji dyrektora RDLP z dnia [...] lutego 2007 roku, znak sprawy [...], co zostało potwierdzone w protokole z oględzin terenowych z dnia [...] stycznia 2011 roku. Zgodnie z definicją wyłączenia z produkcji, zawartą w art. 4 pkt 11) ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, "rozumie się przez to rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów". Termin "użytkowanie" jednoznacznie wskazuje na ciągły, długi charakter czynności, których podjęcie uzasadnia decyzję o wyłączeniu z produkcji. Takiego ciągłego charakteru nie można przypisać przejściowemu składowaniu na działce materiałów związanych z budową domu oraz ziemi powstałej wskutek wykopów. Tym samym składowanie materiałów budowlanych również nie może być uznane za rozpoczęcie innego niż leśne użytkowania gruntów, a organ II instancji z faktu przejściowego znajdowania się na działce tych materiałów błędnie wywiódł skutek w postaci rozpoczęcia użytkowania na cele budowlane niewyłączonej z produkcji leśnej części działki.
Wydając decyzję o trwałym wyłączeniu z produkcji leśnej Dyrektor Generalny Lasów Państwowych w W. oparł się także na stwierdzeniu niewystępowania drzew i roślinności leśnej na działce skarżącej. Należy zauważyć, iż jak sam organ I instancji w decyzji z dnia [...] grudnia 2011 roku słusznie zauważył, "usunięcie drzew z działki nie jest jednoznaczne z wyłączeniem gruntu z produkcji". Wobec powyższego należy stwierdzić, iż wydanie decyzji o trwałym wyłączeniu z produkcji leśnej z powodu przejściowego niewystępowania drzew i roślinności leśnej w okresie, w którym skarżąca mogła tą roślinność ponownie wprowadzić, stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 4 pkt 11) ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz art. 13 ust. 1 pkt 2) ustawy o lasach. Należy także podnieść, iż w toku postępowania skarżąca zobowiązała się do odtworzenia roślinności leśnej, co też uczyniła l poinformowała o tym organ. Dyrektor RDLP uznał, iż fakt ten "nie ma znaczenia dla prowadzonego postępowania", co dodatkowo stanowi naruszenie przepisów postępowania - art. 7 k.p.a., art. 77 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Ponadto brak podania w uzasadnieniu decyzji przyczyn, z powodu których organ odmówił mocy dowodowej zawiadomieniu skarżącej o odnowieniu roślinności typu leśnego nie uwzględnił tego faktu przy wydawaniu decyzji stanowi dodatkowo naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym "uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej".
W przypadku nieuwzględnienia powyższej argumentacji i przyjęciu, iż doszło do wyłączenia części działki nr [...] o powierzchni [...] ha z produkcji należy podnieść, iż organ II instancji przed wydaniem decyzji nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co stanowi naruszenie przepisów postępowania - art. 7 k.p.a., art. 77§1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. i doprowadziło do błędnego ustalenia sprawcy wyłączenia oraz nieustalenia momentu oraz obszaru wyłączenia. W konsekwencji doprowadziło to do przyjęcia, iż wyłączenie nastąpiło w czasie użytkowania działki przez skarżącą i dotyczy całego niewyłączonego uprzednio obszaru działki. W uzasadnieniu decyzji Dyrektora RDLP oraz Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych brak jest wskazania dowodów, na których organy te się oparły uznając za udowodniony fakt wyłączenia gruntu leśnego z produkcji, co stanowi oczywiste naruszenie przytoczonego powyżej art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto ustalone przez organ II instancji należności, opłaty i odszkodowanie, stosownie do treści art. 12 ust. 1 należne są od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji, co obliguje organ do ustalenia momentu wyłączenia. Ponadto wysokość przedmiotowych opłat jest uzależniona od obszaru wyłączonego gruntu, natomiast ani organ I instancji, ani organ II instancji nie wskazał żadnych faktów oraz dowodów, przemawiających za uznaniem całego obszaru o powierzchni [...] ha za obszar wyłączony.
Ponadto zgodnie z wykładnią przepisu art. 28 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz z orzecznictwem, w przypadku wydania decyzji stwierdzającej wyłączenie gruntu leśnego z produkcji, do ponoszenia opłat zobowiązany jest sprawca faktycznego wyłączenia. Dyrektor Generalny Lasów Państwowych w W. błędnie przyjął, iż sprawcą wyłączenia jest skarżąca, natomiast ustawa nie tworzy takiego domniemania, a w przypadku nieustalenia momentu wyłączenia nie sposób również ustalić sprawcy wyłączenia. W chwili otrzymania przez skarżącą gruntu obejmującego działkę ewidencyjną nr [...] w drodze darowizny, grunt ten był w stanie wskazującym na użytkowanie go na cele nieleśne, nie tylko z uwagi na brak roślinności leśnej, ale także z uwagi na ogólny, zdewastowany stan gruntu oraz na składowanie na nim śmieci, odpadków, skoszonej trawy itp. W związku z powyższym w ocenie skarżącej powinien mieć zastosowanie art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, regulujący sytuację nabycia gruntu, który został przed nabyciem wyłączony z produkcji. W takiej sytuacji na nabywcy gruntu, a więc w przedmiotowej sprawie na skarżącej, ciąży jedynie obowiązek uiszczenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania gruntu na cele nieleśne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 zwanej w dalszej części p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Lasów Państwowych w K. z dnia [...] grudnia 2011 r. na mocy której orzeczono o wyłączeniu z produkcji leśnej [...] gruntów leśnych - położonych na działce ewidencyjnej [...] obręb [...] gmina W. oraz ustalono należność z tytułu trwałego wyłączenia gruntów leśnych z produkcji, opłatę roczną z tytułu trwałego użytkowania na cele nierolnicze i nieleśne i jednorazowe odszkodowanie za przedwczesny wyrąb drzewostanów.
Rozpoznając niniejszą sprawę należy wskazać, iż zgodnie z art 7 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych wynika, że przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Grunty rolne i leśne przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze i nieleśne, mogą być wyłączone z produkcji rolniczej lub leśnej po wydaniu na podstawie art. 11 ust. 1 i 2 ww. ustawy decyzji zezwalającej na takie wyłączenie.
Stosownie do brzmienia art. 11 ust. 1 ustawy wyłączenie z produkcji użytków rolnych spełniających wymogi określone w tym przepisie oraz gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne - może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie. W decyzji określa się obowiązki związane z wyłączeniem.
Pojęcie "wyłączenia z produkcji" zdefiniowane zostało w art. 4 pkt 11 ustawy i oznacza rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowania gruntów.
Z brzemienia powyższych unormowań wynika, iż wyłączenie z produkcji, jako czynność faktyczna, zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy może nastąpić dopiero po wydaniu decyzji zezwalającej na takie wyłączenie.
Natomiast w sytuacji wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej bez uzyskania decyzji zezwalającej na takie wyłączenie, zastosowanie znajdzie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, który przewiduje dwa przypadki.
W ust. 1 art. 28 ustawy ustawodawca określił, iż w razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami niniejszej ustawy, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności. Przepis ten dotyczy sytuacji, gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie przewiduje przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, a mimo to doszło do wyłączenia takich gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej. W świetle przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie ma możliwości zezwolenia na wyłączenie z produkcji rolniczej lub leśnej gruntów rolnych lub leśnych, jeżeli miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie przewiduje takiej możliwości. W sytuacji takiej nie wydaje się decyzji zezwalającej na wyłączenie, a jedynie w formie sankcji dla sprawcy takiego wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności.
Z kolei art. 28 ust. 2 ustawy przewiduje, że w razie stwierdzenia, że grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2, decyzję taką wydaje się z urzędu, podwyższając jednocześnie wysokość należności o 10%.
Z sytuacją o jakiej mowa w art. 28 ust. 2 cyt. ustawy mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy właściwie uznały, iż Skarżąca bez wymaganego zezwolenia wyłączyła grunty leśny o pow. [...] ha z produkcji leśnej. Jednocześnie wyłączone grunty w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczone były na cele zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Powyższe wbrew twierdzeniem skarżącej wynika z materiał dowodowego zgromadzonego w sprawie w tym fotografii wykonanych na terenie należącej do niej działki załączonej do protokołu z wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2011r. Tym samym organ I instancji miał obowiązek wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie wydania decyzji zezwalającej na wyłączenie z produkcji leśnej, faktycznie już wyłączonych, gruntów leśnych. Art. 28 ust. 2 ustawy mówi wprost, że w sytuacji przewidzianej w tym przepisie, organ z urzędu wydaje decyzję, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2. Zatem jest to wydanie post factum zezwolenia na wyłączenie gruntów z produkcji leśnej. Wydając w trybie art. 28 ust. 2 ustawy decyzję, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2, organ stosuje przepisy rozdziału 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych określające warunki dot. wyłączania gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej. W samej decyzji zezwalającej na wyłączenie organ określa obowiązki związane z wyłączeniem (art. 11 ust. 1). Do obowiązków związanych z wyłączeniem należy m.in. uiszczenie należności i opłaty rocznej, a w odniesieniu do gruntów leśnych - także jednorazowego odszkodowania w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu przez osobę, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji. Tym samym wbrew zarzutom skargi wskazać należy, iż słusznie orzekające w sprawie organy uznały, iż wymienione powyżej obowiązki powstają od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji - art. 12 ust. 1 ustawy. W ocenie Sądu, art. 28 ust. 2 nie wyłącza stosowania do sytuacji w nim opisanej postanowień przepisów rozdziału 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Przepis art. 28 ust. 2 wprost nakazuje wydanie decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2, przy wydawaniu której stosuje się m.in. zapisy art. 12, 12a, 13, 14. W takim razie wydając decyzję zezwalającą na wyłączenie w trybie art. 28 ust. 2, stosuje się wszystkie przepisy, jakie znajdują zastosowanie przy wydawaniu decyzji na podstawie art. 11 ust. 1 i 2. Art. 28 ust. 2 ustawy nie wyłącza w żadnym zakresie przepisów, które znajdują zastosowanie przy wydawaniu decyzji na podstawie art. 11 ust. 1 i 2. Jedynym warunkiem, który musi być uwzględniony w takiej decyzji, a który wynika z treści art. 28 ust. 2, to jest podwyższenie wysokości należności o 10%. Jest to ustawowa sankcja za niezgodne z przepisami ustawy wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej w sytuacji o jakiej mowa w art. 28 ust. 2 ustawy.
Skoro zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy, osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji decyzją wydaną na podstawie art. 11 ust. 1 i 2 jest obowiązana m.in. uiścić należność i opłaty roczne, to należności te należy również uiścić przy wydaniu decyzji na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy. Wynika to z faktu, że wydając decyzję na podstawie art. 28 ust. 2, wydaje się decyzję, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2 stosując wszystkie ustawowe wymogi związane z tą decyzją, a których stosowania nie wyłącza zapis art. 28 ust. 2. Dotyczy to m.in. obowiązku uiszczenia opłaty rocznej, której wysokość zostanie obliczona stosownie do art. 4 pkt 13 ustawy, jako 10% należności wyrażonej w tonach ziarna żyta lub w m3 drewna, uiszczana: w razie trwałego wyłączenia - przez lat 10, a w przypadku nietrwałego wyłączenia - przez okres tego wyłączenia, nie dłużej jednak niż przez 20 lat od chwili wyłączenia tych gruntów z produkcji. W przypadku decyzji wydawanej na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy, przepis ten nakazuje podwyższyć wysokość należności o 10%. Skoro wysokość opłaty rocznej uzależniona jest od wysokości należności, to w przypadku decyzji wydanej na podstawie art. 28 ust. 2 wysokość opłaty rocznej będzie naliczana od należności podwyższonej o 10%.
Analiza akt sprawy wskazuje, iż do faktycznego wyłączenia spornej części gruntu z produkcji leśnej doszło w wyniku prowadzonej na tym gruncie budowy domu jednorodzinnego. Wbrew stanowisku prezentowanemu przez skarżącą, okoliczność, kiedy faktycznie dokonano wycinki drzew i nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, sam fakt ich wycięcia (przez nią czy też jak wskazują akta przez jej ojca) nie świadczył bowiem jeszcze sam w sobie o zmianie sposobu użytkowania należącego do niej gruntu. Istotne w sprawie są bowiem także inne okoliczności a mianowicie, to iż w toku postępowania organ ustalił że na części należącej do skarżącej działki nie tylko usunięto wszystkie drzewa, ale również przeprowadzono prace niwelacyjne polegające na rozgarnięciu i wyrównaniu ziemi z wykopów, zgromadzono materiały budowlane a także zlokalizowano studzienkę kanalizacyjną. Stan faktyczny ujęty w decyzji obejmuje więc o wiele więcej elementów, które łącznie jak słusznie uznały organy wskazywały na trwałą zmianę przeznaczenia tych gruntów.
W ocenie Sądu słusznie zatem w niniejszej sprawie uznano, iż bez wątpienia do zmiany sposobu użytkowania należącej do skarżącej działki doszło na skutek prac prowadzonych przy budowie domu jednorodzinnego. Przy czym prace te wbrew stanowisku skarżącej nie ograniczyły się jedynie do części działki co do której posiadała stosową zgodę na trwałe wyłączenie z produkcji leśnej na podstawie decyzji z dnia [...] lutego 2007r. lecz swym zasięgiem objęły pozostałą jej część, co obrazuje znajdujące się w aktach sprawy zdjęcie satelitarne, oraz protokół z wizji stwierdzający, iż na działce nie stwierdzono nie tylko obecności drzew- o czym była mowa wcześniej, ale również innej roślinności leśnej. Wskazują one również, iż prowadzone na jej terenie prace budowlane, wbrew twierdzeniu skarżącej nie ograniczyły się jedynie do części działki gdzie posadowiono budynek, ale doprowadziły do zmian/zniszczenia powierzchni pozostałej części gruntu, przez co utracił on charakter gruntu leśnego.
Powyższe ustalenia pozwalały organom na wydanie z urzędu zaskarżonych w sprawie decyzji w oparciu o art. 28 ust. 2 ustawy, nakładając na skarżącą jako osobę, która uzyskała zgodę na wyłączenie gruntów z produkcji zgodnie z art. 12 ust. 1 obowiązek uiszczenia należność i opłaty roczne, a w odniesieniu do gruntów leśnych - także jednorazowego odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu, od dnia faktycznego wyłączenia tych gruntów z produkcji. A tym samym, w przedmiotowym stanie faktycznym przywoływane przez Stronę art. 12 ust.4 ustawy, zgodnie z którym w razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji, obowiązek uiszczania opłat rocznych przechodzi na nabywcę, a zbywający jest obowiązany uprzedzić o tym nabywcę, nie mógł mieć zastosowania.
Odnosząc się do podniesionej przez skarżącą okoliczności, iż dokonała ona nasadzeń, co w jej ocenie stanowi wypełnienie dyspozycji art. 13 ustawy o lasach, należy wskazać, iż ustawodawca nie przewidział w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych, rozwiązań pozwalających na odstąpienie przez organ od wydania decyzji w oparciu o art. 28 ust. 2 . Stąd należy uznać, iż organ administracji postąpił prawidłowo odmawiając mocy dowodowej zawiadomieniu Strony, ponieważ faktycznie nie ma ono znaczenia dla prowadzonego postępowania. Stąd nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut strony, że organ nie podał przyczyn dla których odmówił mocy dowodowej zawiadomieniu strony.
Tym samym w ocenie Sądu podniesione przez skarżącą zarzutu dotyczącej naruszenia w toku postępowania przez organy art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3, 138 i 140 k.p.a. w ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło