IV SA/Wa 1995/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Dopierała (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania p o s t a n a w i a zawiesić postępowanie sądowe Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w pkt 1 - uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. znak: [...], w pkt 2 - umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu 9 lipca 2004 r. oraz w piśmie z dnia 25 marca 2004 r. J. M. (omyłkowo podano nazwisko: M.), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpił o stwierdzenie, że nieruchomość położona w S. nie podlegała przejęciu w trybie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., nr 3, poz. 13 ze zm.) Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. znak: [...] -wydaną w następstwie dwukrotnego uchylenia przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi poprzednich decyzji organu pierwszej instancji - stwierdził, iż nieruchomość położona w S. obejmująca dawne parcele budowlane [...], [...] oraz parcele gruntowe Ikat.: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] wchodzące obecnie w skład działek nr [...] o pow. 0,93 ha i nr [...] o pow. [...] ha (objęte księgami wieczystymi KW nr 3348 i 4473) - stanowiące zespół pałacowo-parkowy, podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Odwołanie od ww. decyzji złożył J. M., reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 2 zd. 2 w zw. z art. 7 i 8 oraz art. 77 § 1, 80 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a."], które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 lit. e) oraz art. 2 ust. 2 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, które miało wpływ na wynik sprawy. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż normą prawną regulującą rodzaj spraw, na mocy której Wojewoda [...] wydał zaskarżoną decyzję jest § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Sygn. akt IV SA/Wa 1995/10 Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. nr 10, poz. 51). Rozporządzenie to statuuje również rozstrzygnięcie sprawy w formie decyzji. Datą wejścia w życie ww. rozporządzenia, zgodnie z § 46 był dzień jego ogłoszenia, tj. 29 marca 1945 r. Przy ocenie, czy rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej zostało derogowane, organ odwoławczy wziął pod uwagę postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt P 107/08. W uzasadnieniu postanowienia Trybunał wyraźnie stwierdził, iż przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. utracił moc prawną wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. nr 17, poz. 71). Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, tym samym zakończył się także okres, w którym przeprowadzana była reforma rolna. Trybunał stwierdził również, iż w aktualnym stanie prawnym do orzekania o prawach rzeczowych osób pozbawionych nieruchomości w ramach reformy rolnej właściwe są sądy powszechne zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r., nr 43, poz. 296 ze zm.). Nadto, jak zauważył Minister, wydając niniejszą decyzję kierowano się również tym, iż - skoro sam Trybunał Konstytucyjny rozstrzygając kwestię zgodności § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim na mocy tego przepisu orzekanie w przedmiocie podlegania nieruchomości ziemskich pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej zostało przekazane do kompetencji organu administracji publicznej, postanowił o umorzeniu postępowania ze względu na utratę mocy obowiązującej aktu normatywnego w zakwestionowanym zakresie - to tym samym organy administracji państwowej nie mogą uznawać przepisu § 5 ww. rozporządzenia za obowiązujący i go stosować. Wydanie zaś decyzji administracyjnej w oparciu o ten przepis skutkowałoby, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wydaniem decyzji bez podstawy prawnej i stanowiłoby o jego nieważności. Sygn. akt IV SA/Wa 1995/10 Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2010 r., złożył J. M., reprezentowany przez pełnomocnika, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj: rażące naruszenie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 190 ust. 1 i 2 w zw. z art. 188 a contrario Konstytucji RP polegające na bezpodstawnym uznaniu za wiążące i oparciu zaskarżonej decyzji wyłącznie na uzasadnieniu postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt P 107/08, w sytuacji, gdy organy administracyjne związane są wyłącznie wyrokami Trybunału Konstytucyjnego o charakterze konstytutywnym - określonymi w art. 188 Konstytucji RP, rażące naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. nr 153, poz. 1270), dalej powoływanej jako: p.p.s.a.], poprzez bezzasadne umorzenie postępowania pierwszej instancji i zajęcie w wydanym orzeczeniu stanowiska sprzecznego – z obowiązującą wszystkie organy oraz sądy administracyjne - uchwałą 7 sędziów NSA z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06 stwierdzającą, że "przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. nr 10, poz. 51 ze zm.) może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., nr 3, poz. 13 ze zm.)" w sytuacji, gdy zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a. organy administracyjne są takim orzeczeniem NSA związane i nie mogą motywować orzeczenia w sposób sprzeczny z ww. uchwałą, naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego bezzasadne zastosowanie i umorzenie postępowania, naruszenie art. 6 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez bezzasadne ich niezastosowanie i brak wskazania w decyzji i jej uzasadnieniu podstawy prawnej Sygn. akt IV SA/Wa 1995/10 oraz brak uzasadnienia prawnego dlaczego organ uznał, iż motywy wyrażone w uzasadnieniu ww. postanowienia TK są wiążące dla organu administracyjnego, 5) naruszenie art. 8, art. 11 oraz art. 12 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez bezzasadne ich niezastosowanie i brak odzwierciedlenia w zaskarżonej decyzji oceny argumentów przemawiających za uwzględnieniem wniosku inicjującego postępowanie, 6) naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wydanych w niniejszej sprawie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2008 r. i z dnia [...] listopada 2006 r. uchylających wcześniejsze decyzje Wojewody [...] i przekazujących sprawę do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie powołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Postanowieniem z dnia 7 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 176/10 Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 2352/05 w przedmiocie reformy rolnej przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "Czy w obecnym stanie prawnym przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., nr 10, poz. 51 ze zm.) może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., nr 3, poz. 13 ze zm.)?". Sygn. akt IV SA/Wa 1995/10 Wskazać należy, że uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w danej sprawie (art. 187 § 2 p.p.s.a.), posiada ponadto tzw. ogólną moc wiążącą wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. W związku z powyższym, skoro w przedmiotowej sprawie podstawę prawną decyzji organu pierwszej instancji stanowił art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, to należało zawiesić postępowanie sądowe do czasu podjęcia uchwały przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt I OZ 684/10, niepubl.). Z tych względów, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji postanowienia.