IV SA/Wa 2/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski, sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2015 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania aktu urodzenia oddala skargę Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2014 r. po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika T. P.na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego W. z dnia [...] września 2014 r. orzekającą o odmowie sprostowania z urzędu aktu urodzenia sporządzonego w USC W. pod nr [...] na nazwisko T. P. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne. Decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego W. odmówił sprostowania z urzędu, wpisanego do ksiąg USC W. pod nr [...], aktu urodzenia sporządzonego na nazwisko T. P.w zakresie miejsca jej urodzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że wpis S. T. jako miejsce urodzenia wnioskodawczym wynika z transkrybowanego odpisu [...] aktu jej urodzenia, a nie z błędnego umiejscowienia powyższego odpisu w polskich księgach stanu cywilnego przez organ administracyjny. W takiej sytuacji nie istnieje możliwość prostowania aktu stanu cywilnego w trybie postępowania administracyjnego. Z powyższą argumentacją nie zgodził się pełnomocnik T. P. adw. L. P., wnosząc odwołanie do Wojewody [...]. Odwołujący zaznaczył, że obecnie widniejący w przedmiotowym akcie urodzenia zapis nie stanowi nazwy miejscowości wymaganej dla prawidłowego wypełnienia rubryki "miejsce urodzenia". Rozpatrując powyższe odwołanie organ drugiej instancji wskazał, że akt urodzenia nr [...] sporządzony na nazwisko T. P. powstał w następstwie transkrypcji odpisu [...] aktu urodzenia, tj. w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego. Przepis ten stanowi, że akt stanu cywilnego sporządzony za granicą może być wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu. Zdaniem Wojewody [...] utrwalona w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładania powyższego przepisu nakazuje przyjąć, że transkrypcja to wpisanie do polskich ksiąg stanu cywilnego aktu stanu cywilnego sporządzonego za granicą. Jest ona swego rodzaju przetransponowaniem obcego aktu stanu cywilnego na obowiązujący w Polsce język urzędowy i w formie obowiązującej dla rejestracji urodzeń, małżeństw i zgonów. Transkrypcja obcego aktu stanu cywilnego jest zatem czynnością o ściśle technicznym charakterze - wpisaniem treści, a nie rejestracją określonych zdarzeń. Z tych względów akt stanu cywilnego sporządzony w trybie art. 73 ust. 1 powyższej ustawy powinien odpowiadać treści aktu zagranicznego, z uwzględnieniem wymagań przewidzianych przez prawo polskie dla danego rodzaju aktu stanu cywilnego oraz wymagań języka polskiego. Wojewoda [...] wskazał, że uwzględniając dyspozycję art. 73 ust. 1 powyżej ustawy, Kierownik USC W. zobowiązany był jedynie ocenić, czy przedłożony do transkrypcji przez pełnomocnika T. P. dokument stanowi autentyczny odpis obcego aktu stanu cywilnego i w przypadku pozytywnego wyniku badania przenieść jego treść do polskich ksiąg stanu cywilnego, bez nanoszenia przy tym jakichkolwiek zmian. W odpisie [...] aktu urodzenia, sporządzonego na nazwisko T. P. w 2007 r. w Urzędzie Administracji Ludności i Migracji w Centralnym Archiwum Państwa [...] jako miejsce urodzenia wpisano S. T. Zatem dokonując umiejscowienia powyższego odpisu aktu urodzenia w polskich księgach stanu cywilnego Kierownik USC W. w akcie nr [...] w rubryce miejsce urodzenia mógł wpisać jedynie powyższe dane (ewentualnie pozostawić rubrykę niewypełnioną). Natomiast zamieszczenie innych danych byłoby niedopuszczalną przez przepisy prawa ingerencją organu w treść zagranicznego aktu stanu cywilnego, choćby nawet stwierdzono w nim istnienie oczywistej omyłki pisarskiej. Organ drugiej instancji wskazał, że w badanej sprawie należy stwierdzić brak podstawy do sprostowania w trybie art. 28 powyższej ustawy, aktu urodzenia nr [...] sporządzonego na nazwisko T. P. Jak wskazuje powyższy przepis, w akcie stanu cywilnego nie można dokonywać żadnych zmian, chyba że ustawa tak stanowi. Można jedynie sprostować oczywisty błąd pisarski. Oczywisty błąd pisarski ma miejsce, gdy okoliczność popełnienia błędu nie budzi wątpliwości przy porównaniu z innymi dokumentami, zwłaszcza z wcześniej sporządzonymi aktami stanu cywilnego, których dane są przenoszone do aktu obecnego. Oczywista omyłka w rozumieniu omawianego przepisu polega na widocznym, niezgodnym z zamierzeniem, niewłaściwym użyciu wyrazu, mylnej jego pisowni. W szczególności pomyłka taka polegać może na przeoczeniu, złym odczytaniu, przestawieniu liter zawartych w wyrazie. Jak wskazał Wojewoda [...] charakter prawny transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego powoduje, że sprostowanie oczywistego błędu pisarskiego (art. 28 zdanie drugie powyższej ustawy) w akcie wpisanym do polskich ksiąg stanu cywilnego na podstawie art. 73 ust. 1 powyższej może mieć miejsce tylko w przypadku, gdy do takiej omyłki pisarskiej dojdzie w trakcie dokonywania transkrypcji aktu zagranicznego przez kierownika urzędu stanu cywilnego. Natomiast nie jest możliwe sprostowanie na podstawie art. 28 powyższej ustawy oczywistego błędu pisarskiego istniejącego w zagranicznym akcie stanu cywilnego jeszcze przed dokonaniem jego transkrypcji do polskich ksiąg stanu cywilnego. Badanie akt administracyjnych wykazało, że Kierownik USC W. przy transkrypcji [...] odpisu aktu urodzenia T. P. nie popełnił żadnego błędu, gdyż wiernie przeniósł jego treść do polskiego aktu urodzenia wymienionej nr [...]. Obecna nazwa miejsca urodzenia T. P. jest raczej rezultatem braku należytego ustalenia miejsca urodzenia wnioskodawczyni przez zagraniczne organy, a nie skutkiem niedopatrzenia czy też zaniechania swoich powinności przez polskie organy administracyjne. Z tego względu akt urodzenia nr [...] nie może zostać sprostowany w trybie postępowania administracyjnego. Podsumowując Wojewoda [...] wskazał, że zastrzeżenia organu odwoławczego wzbudził tryb wszczęcia przez organ pierwszej instancji postępowania w przedmiocie sprostowania przedmiotowego aktu urodzenia. Zgodnie z art. 61 § 1 kpa, postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W obu przypadkach czynności skutkujące wszczęciem postępowania powinny być podjęte przez podmioty uprawnione i powinny odpowiadać określonym w przepisach wymaganiom. Według wyroku NSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 554/08, LEX nr 518252, niedopuszczalne jest mieszanie trybów postępowania, tj. traktowanie postępowania wszczętego na wniosek tak, jak postępowania wszczętego z urzędu. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowe postępowanie administracyjne Kierownik USC W. wszczął na skutek uwzględnienia wniosku pełnomocnika T. P. z dnia 29 sierpnia br. Postępowanie to winno zatem toczyć się, po uiszczeniu (przewidzianej w ustawie z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej) stosownej opłaty skarbowej, z wniosku pełnomocnika strony, a nie z urzędu. Wszczęcie i przeprowadzenie z urzędu postępowania w sprawie sprostowania aktu urodzenia nr [...] nastąpiło zatem z naruszeniem dyspozycji art. 61 § 1 kpa. Niniejszy błąd nie miał jednak wpływu – zdaniem organu odwoławczego – na zasadność podjętego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia. Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. P., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 28 ustawy o Prawo o aktach stanu cywilnego poprzez uznanie, iż widniejący w akcie urodzenia skarżącej wpis w rubryce miejsce urodzenia - S. T. nie stanowi omyłki pisarskiej. Wniósł o uchylenie zaskarżonego decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika USC W. z dnia [...] września 2014 r., a także zasądzenie stronie skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej opisał stan faktyczny i prawny sprawy, rozwijając szczegółowo wskazane zarzuty. Podkreślił, że błędnie dokonany wpis przez Kierownika USC W. do aktu urodzenia winien skutkować wszczęciem z urzędu postępowania w przedmiocie jego sprostowania. Błąd powstał bowiem przy transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego. Błąd ma charakter oczywisty. Miejsce urodzenia odnotowane w akcie urodzenia to bowiem nazwa miejscowości, w której odbył się poród danej osoby. "S. T." jest nazwą środka transportu, na którego pokładzie nastąpiło urodzenie skarżącej. Nie jest to nazwa miejscowości. Zatem Kierownik USC W. dokonał błędnego wpisu w rubryce miejsce urodzenia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...], podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest kwestia możliwości sprostowania w trybie art. 28 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, aktu urodzenia sporządzonego na podstawie art. 73 ust. 1 powyższej ustawy, czyli w wyniku tzw. transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego. Zgodnie z art. 73 ust. 1 powyższej ustawy, akt stanu cywilnego sporządzony za granicą może być wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu. Akt wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego powinien odpowiadać treści aktu zagranicznego, z uwzględnieniem wymagań przewidzianych przez prawo polskie dla danego rodzaju aktu stanu cywilnego oraz wymagań języka polskiego. Transkrypcja jest bowiem czynnością o charakterze ściśle technicznym, polegającą na przetransportowaniu obcego aktu stanu cywilnego bez możliwości wprowadzenia zmian w jego treści. Zatem dane wpisane do polskich ksiąg stanu cywilnego w drodze transkrypcji stanowią odzwierciedlenie danych pochodzących z aktu zagranicznego (zob. A. Czajkowska, E. Pachniewska, Prawo o aktach stanu cywilnego. Komentarz. Orzecznictwo. Wzory dokumentów, Wydawnictwo Lexis Nexis. Wyd. 2, Warszawa s. 196). W ramach transkrypcji kierownik urzędu stanu cywilnego opisuje jedynie akt podlegający transkrypcji, przytaczając jego treść bez żadnych zmian. W wyniku transkrypcji powstaje polski akt stanu cywilnego, który nie różni się treścią od aktu transkrybowanego, a pod względem formy, mocy dowodowej oraz zasad korekty, nie różni się od aktów stanu cywilnego rejestrujących zdarzenia krajowe. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 71/12 "istota i charakter transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego wykluczają więc możliwość dokonywania przez kierownika urzędu stanu cywilnego jakichkolwiek zmian w treści aktu stanu cywilnego, który zostaje wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego. Na etapie transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego do polskich ksiąg stanu cywilnego nie jest więc możliwe sprostowanie nawet oczywistej omyłki istniejącej w transkrybowanym akcie zagranicznym. Akt urodzenia skarżącej został wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego w dniu [...] sierpnia 2014 r. pod numerem [...] na podstawie odpisu aktu urodzenia skarżącej sporządzonego w dniu [...] listopada 2007 r. przez Urząd Administracji Ludności i Migracji Centralnego Archiwum [...]. Bezsporne jest, że Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego W. wpisał do polskich ksiąg stanu cywilnego dane zgodnie z treścią aktu urodzenia skarżącej sporządzonego w [...]. W znajdującym się w aktach sprawy przekładzie [...] aktu urodzenia skarżącej na język polski tłumacz wskazał, że miejsce urodzenia skarżącej to "S. T.". Nie istniały zatem podstawy do sprostowania - w ramach transkrypcji aktu [...] do polskich ksiąg stanu cywilnego – miejsca urodzenia podstawie art. 28 powyższej ustawy. Podejmując rozstrzygnięcie o wpisaniu zagranicznego aktu urodzenia do polskich ksiąg stanu cywilnego, Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego W. nie mógł ingerować w treść tego aktu, nawet jeżeli – jak wskazuje organ pierwszej instancji - [...] akt stanu cywilnego został nieściśle zredagowany. W rozpoznawanej sprawie brak było podstaw prawnych do sprostowania - na podstawie art. 28 powyższej ustawy - aktu urodzenia skarżącej już wpisanego do polskich ksiąg stanu cywilnego. Wskazać należy, iż sprostowanie aktu stanu cywilnego możliwe jest w trzech przypadkach: po pierwsze - gdy chodzi o sprostowanie oczywistego błędu pisarskiego (art. 28 zdanie 2) - tzw. "sprostowanie małe", po drugie - w razie błędnego lub niewłaściwego zredagowania (art. 31), po trzecie - w przypadku, gdy akt stanu cywilnego nie zawiera wszystkich danych, które powinny być w nim zamieszczone (art. 36). W przypadkach, o których mowa w art. 28 zdanie 2 oraz w art. 36 powyższej ustawy rozstrzyga właściwy kierownik urzędu stanu cywilnego, natomiast w przypadku błędnego lub niewłaściwego zredagowania aktu stanu cywilnego (art. 31 ustawy) - orzeka właściwy sąd powszechny. W judykaturze utrwalony jest pogląd, że stosując przepisy rozdziału 4 powyższej ustawy nie można odrywać się od zasady wyrażonej w art. 4 powyższej ustawy, że akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, a ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Dlatego też, zgodnie z treścią art. 33 powyższej ustawy, poza sprawami określonymi w art. 28 i w art. 36 ustawy, orzeka sąd w postępowaniu nieprocesowym. Sąd powszechny jest więc właściwy, gdy akt stanu cywilnego podlega sprostowaniu w razie błędnego lub nieścisłego jego zredagowania (art. 31). W myśl art. 28 powyższej ustawy w akcie stanu cywilnego nie można dokonywać żadnych zmian, chyba że ustawa tak stanowi. Można jedynie sprostować oczywisty błąd pisarski. Oczywisty błąd pisarski ma miejsce, gdy okoliczność popełnienia błędu nie budzi wątpliwości przy porównaniu z innymi dokumentami, zwłaszcza z wcześniej sporządzonymi aktami stanu cywilnego, których dane są przenoszone do aktu obecnego. Oczywista omyłka w rozumieniu omawianego przepisu polega na widocznym, niezgodnym z zamierzeniem, niewłaściwym użyciu wyrazu, mylnej jego pisowni. W szczególności pomyłka taka polegać może na przeoczeniu, złym odczytaniu, przestawieniu liter zawartych w wyrazie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przy wykładni powołanego przepisu należy przyjąć, iż oczywisty błąd pisarski to taka niedokładność, która nie znalazłaby się w akcie, gdyby uczestnicy czynności - to znaczy osoba zgłaszająca dane i kierownik urzędu stanu cywilnego - wykazali należytą staranność (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 listopada 2005 r., IV SA/Wa 1420/05, www.nsa.gov.pl). Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym charakter prawny transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego powoduje, że sprostowanie oczywistego błędu pisarskiego (art. 28 zdanie drugie powyższej ustawy) w akcie wpisanym do polskich ksiąg stanu cywilnego na podstawie art. 73 ust. 1 powyższej ustawy może mieć miejsce tylko w przypadku, gdy do takiej omyłki pisarskiej dojdzie w trakcie dokonywania transkrypcji aktu zagranicznego przez kierownika urzędu stanu cywilnego. Natomiast nie jest możliwe sprostowanie na podstawie art. 28 powyższej ustawy oczywistego błędu pisarskiego istniejącego w zagranicznym akcie stanu cywilnego jeszcze przed dokonaniem jego transkrypcji do polskich ksiąg stanu cywilnego. Z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, iż wpisu jako miejsce urodzenia skarżącej "S. T." dokonano w jej [...] akcie urodzenia, a nie w chwili jego wpisywania do polskich ksiąg stanu cywilnego. Organ pierwszej instancji nie popełnił w tym przypadku żadnego błędu pisarskiego, gdyż wpisał do polskich ksiąg stanu cywilnego dane zgodnie z treścią aktu urodzenia skarżącej sporządzonego w [...]. W związku z powyższym za niezasadny należy uznać podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organ prawa materialnego tj. art. 28 powyższej ustawy. Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.