IV SA/Wa 2000/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E.M. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] października 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. E.M. wezwany do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł. od wniesionej przez siebie skargi na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] października 2009 r. wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na swój stan zdrowia (grupa inwalidzka) wiążący się z potrzebą zażywania lekarstw i odbywania rehabilitacji. Podał, że wraz z żoną mieszka w mieszkaniu o pow. 46 m. Małżonkowie utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości 2 852 żł. brutto. E.M. wyjaśnił, że na utrzymanie mieszkania wydaje miesięcznie 660 zł. (czynsz - 315 zł., opłata za energie elektryczną – 125 zł, opłata za gaz – 130 zł., telefon – 90 zł.). Na leki i rehabilitację przeznacza miesięcznie 1300 zł. Ponadto oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów majątkowych. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1-3 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego) - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. E.M. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, a także o ustanowienie pełnomocnika procesowego (radcy prawnego), a zatem rozpoznawany wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w takim zakresie jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem wyjątek od zasady, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Z regulacji art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika zaś, że ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. W interesie osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy leży zatem przedłożenie wszelkich dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku. Od obowiązku pełnego, rzetelnego przestawienia swojej sytuacji materialnej nie zwalnia wnioskodawcy przewidziana w art. 255 p.p.s.a. możliwość wezwania przez sąd do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy. Zadaniem referendarza sądowego lub Sądu rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy jest bowiem ocena oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę i ich weryfikacja w oparciu o doświadczenie życiowe, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, nie należy natomiast do ich zadań prowadzenia dochodzenia co do faktycznego stanu majątkowego wnioskodawcy (postanowienie NSA z 10 maja 2004r., sygn. FZ 18/04). Dokonana analiza udzielonych informacji nie potwierdza zasadności wniosku tak w całości, jak i w części (związane byłoby to z wykazaniem, że skarżący nie jest się w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny). Ocena ta wynika przede wszystkim z faktu posiadania przez skarżącego i jego żonę zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, niepozostawania na ich utrzymaniu innych osób oraz zwłaszcza z wysokości ich miesięcznych dochodów, tj. łącznie ponad 2800 zł. Kwoty tej z całą pewnością nie można uznać za niskiej w stosunku do potrzeb 2 osób i nawet przy bieżących wydatkach na utrzymanie uniemożliwiającej wygospodarowanie środków na opłacenie kosztów postępowania. Według oświadczenia wnioskodawcy, ponoszone przez niego miesięczne wydatki obejmują koszty prądu, gazu i innych opłat mieszkaniowych (telefon, czynsz), koszty leczenia i rehabilitacji – 1300 zł. Suma tych kwot oscyluje w granicach 2000 zł. Podkreślić w tym miejscu należy, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (np. sposób bezrobotnych bez prawa do zasiłku, osób, które ze względu na okoliczności życiowe zostały pozbawione całkowicie środków do życia). Skarżący powinien partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki finansowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający minimalne wynagrodzenie za pracę. Skarżący nie zasługuje również na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Podkreślenia bowiem wymaga, że związany z poniesieniem kosztów postępowania sądowego uszczerbek w koniecznym utrzymaniu (będący warunkiem przyznania praw pomocy w zakresie częściowym) oznacza brak możliwości zaspokojenia wyłącznie podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych (zakup żywności, lekarstw, opłaty związane z utrzymaniem mieszkania), a nie wszystkich normalnie ponoszonych wydatków, które osoba wnioskująca ma obowiązek ograniczyć i poczynić w nich stosowne oszczędności. Dla potrzeb prawa pomocy takiego charakteru nie mają np. wydatki na telefon Także zakup odzieży - jakkolwiek potrzebny - z pewnością nie odbywa się co miesiąc. To samo dotyczy konieczności przeprowadzania remontu mieszkania, na który powołuje się wnioskodawca. Z pozostającej kwoty (ok. 1000 zł. miesięcznie), nawet po odliczeniu wydatków na zakup żywności dla siebie i żony, skarżący będzie w stanie opłacić jednorazowe koszty sądowe i ustanowić pełnomocnika z wyboru, jeżeli jego udział w sprawie uważa za potrzebny; wśród kosztów sądowych które mogą (nie muszą) wystąpić w przyszłości, do najbardziej prawdopodobnych należy wpis od skargi (200 zł), opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi oraz wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia -w niniejszej sprawie obydwie w wysokości po 100 zł. Koszty te mają charakter jednorazowy, a ponadto jako związane z konkretnymi etapami postępowania sądowego są rozłożone w czasie, co powoduje, że ich ewentualne opłacenie jest znacznie mniej odczuwalne dla domowego budżetu. Zaznaczyć przy tym należy, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie ma obowiązku występowania przez fachowego pełnomocnika (wyjątek stanowi jedynie wymóg sporządzenia przez osobę uprawnioną niektórych środków zaskarżenia), co wpływa na obniżenie ponoszonych przez stronę kosztów. W przypadku zaś uwzględnienia przez Sąd wniesionej skargi będzie przysługiwał skarżącemu od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 P.p.s.a.). W kontekście tych okoliczności i przytoczonych powyżej przesłanek przyznawania prawa pomocy nie stwierdzono, aby skarżący nie mógł ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ani tez aby poniesienie pełnych kosztów pociągało za sobą uszczerbek w koniecznym utrzymaniu wnioskodawcy i jego żony. Dlatego na podstawie przepisu art. 246 § 1 i 2 w związku z art. 245 § 2 i 3 orzeczono, jak w sentencji.