IV SA/Wa 2001/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. D. i E. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi I. D. i E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2008 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. I. D. i E. D. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku z dnia 1 lutego 2009 r., który uzupełniono nadesłanymi na wezwanie dodatkowymi oświadczeniami oraz dokumentami źródłowymi wynika, że skarżący prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe (rubryki nr 6 i 10 formularza wniosku). E. D. otrzymuje świadczenie emerytalne w miesięcznej wysokości 874,86 zł netto (odcinek pocztowego przekazu pieniężnego z kwietnia 2009 r. na karcie nr 96 akt sprawy), natomiast I. D. otrzymuje świadczenie emerytalne w miesięcznej wysokości 1.864,77 zł netto (wyciąg z dnia 18 kwietnia 2009 r. z rachunku bankowego skarżącej na karcie nr 98 akt sprawy). Skarżący uzyskują także dochód z najmu lokalu mieszkalnego w miesięcznej wysokości 852,09 zł (oświadczenie z dnia 8 kwietnia 2009 r. na karcie nr 79 akt sądowych). Wedle oświadczenia z dnia 8 kwietnia 2009 r. miesięczne wydatki w gospodarstwie domowym, na które składają się: opłaty za gaz, energię elektryczną, telefon, wywóz szamba, koszty zakupu opału, leków i koszty dojazdów skarżącej do szpitala, wynoszą 1.361,11 zł. Skarżący posiadają dom o powierzchni 109 m2 oraz mieszkanie o powierzchni 47 m2, a także nieruchomość rolną o powierzchni 3.256 m2 (rubryka nr 7 formularza wniosku). Jak wynika z wyciągu z konta bankowego I. D. z dnia 18 kwietnia 2009 r., obejmującego okres od 20 lutego 2009 r. do 19 kwietnia 2009 r. (karta nr 98 akt sprawy), saldo na rachunku na dzień 19 kwietnia 2009 r. wyniosło 11.412,83 zł. Z kolei zgodnie z informacją o saldzie rachunku skarżącej (karta nr 97 akt sprawy), stan rachunku na 19 maja 2009 r. wyniósł 14.133,60 zł. Oceniając sytuację materialną i możliwości płatnicze skarżących w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Stosownie do treści art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Jak wynika z treści powołanego przepisu, instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Treść art. 246 § 1 ppsa przesądza również o tym, że jedynym kryterium, od jakiego ustawodawca uzależnił przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, ma charakter materialny i jest nim brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2005 r. sygn. akt OZ 1516/04. LEX nr 302273). Stąd też o ewentualnym uwzględnieniu żądania strony nie mogą decydować inne kryteria, jak na przykład stan zdrowia, wiek, czy też nieznajomość przepisów prawa. Na podstawie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych oświadczeń i dokumentów źródłowych ustalono, że miesięczny dochód uzyskiwany w dwuosobowym gospodarstwie domowym I. D. i E. D. wynosi 3.591,72 zł. Z kolei wskazana w oświadczeniu z dnia 8 kwietnia 2009 r. wysokość miesięcznych wydatków ponoszonych przez skarżących wynosi 1.361,11 zł. Zestawienie wysokości dochodów z wysokością wydatków wskazuje, że do dyspozycji wnioskodawców comiesięcznie pozostaje kwota około 2.230,00 zł, co daje 1.115 zł na jedną osobę. Mając przy tym na uwadze, że, jak wynika z wyciągu z rachunku bankowego z dnia 20 kwietnia 2009 r. oraz informacji o saldzie rachunku z dnia 19 maja 2009 r., skarżący dysponują środkami pieniężnymi w kwocie ponad 11.000,00 zł, należy stwierdzić, że wykazane przez wnioskodawców stan majątkowy i możliwości płatnicze nie stanowią podstawy do ustalenia, że nie są oni w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Ponoszenie kosztów postępowania zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Jak wskazano powyżej, dokonana w przedmiotowej sprawie ocena stanu majątkowego i możliwości płatniczych I. D. i E. D. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. Jeżeli skarżący osiągają regularny dochód, a jednocześnie dysponują zasobami pieniężnymi, których wysokość wielokrotnie przekracza wysokość wpisu od skargi, to nawet przy założeniu, że - jak podano w piśmie z dnia 8 kwietnia 2009 r. - ponoszą oni jeszcze inne, nieuwzględnione w złożonym oświadczeniu, koszty eksploatacji domu, należy stwierdzić, że mogą ponieść koszty sądowe w pełnej wysokości. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.