IV SA/Wa 2007/10
WyrokWSA w Warszawie2011-01-18
Skład orzekający: Jakub Linkowski, Aneta Dąbrowska, Małgorzata Małaszewska - Litwiniec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia dotyczącego przejęcia nieruchomości na cele reformy rolnej została wydana z naruszeniem prawa, w szczególności w zakresie ustalenia kręgu stron postępowania i zapewnienia im czynnego udziału?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że decyzja Ministra została wydana z naruszeniem przepisów dotyczących ustalenia pełnego kręgu stron postępowania oraz obowiązku zawiadomienia ich o toczącym się postępowaniu, co narusza zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Wobec tego decyzję należy uchylić i wstrzymać jej wykonanie do czasu uprawomocnienia się wyroku.Stan faktyczny
M. C. zaskarżyła decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję z 1997 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1948 r. dotyczącego przejęcia nieruchomości na cele reformy rolnej. Sporna nieruchomość stanowiła współwłasność F. D. i spadkobierców. Skarżąca podnosiła, że nieruchomość została podzielona na trzy części przed 1939 r., co miało wpływ na ocenę jej przejęcia na cele reformy rolnej. Minister nie ustalił pełnego kręgu stron postępowania i nie zawiadomił wszystkich zainteresowanych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2010 r.; stwierdził, że decyzja ta nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; zasądził od Ministra na rzecz skarżącej kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska - Litwiniec (spr.), Protokolant ref. staż. Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej M. C. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 1997 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] sierpnia 1948 r. oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Urzędu Województwa W. z dnia [...] marca 1948 r. w przedmiocie przejęcia na rzecz Państwa na podstawie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, nieruchomości ziemskiej "D. lit. A" i "Grunta oddzielone od majątku K." o powierzchni ogólnej 67,32 ha, położnej na terenie gminy K., powiat g., stanowiącej współwłasność F. D. i spadkobierców F. D..
W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że z akt sprawy wynika, iż właścicielami nieruchomości ziemskiej K., objętej dwoma księgami hipotecznymi, tj. "D. lit. A" i "Grunta oddzielone od majątku K." o łącznej powierzchni 73 ha byli F. i F. małżonkowie D. w równych częściach (niepodzielnie). Nieruchomość w dniu 1 września 1939r., a także w dniu wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, tj. w dniu 13 września 1944 r. miała ogólną powierzchnię 67,3200 ha, w tym 66,6200 użytków rolnych i stanowiła współwłasność F. D. i spadkobierców F. D.. Nieruchomość spełniała normy obszarowe wynikające z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej i z dniem wejścia w życie dekretu przeszła z mocy prawa na własność Państwa. Natomiast rozstrzygnięcia wydawane w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu PKWN stwierdzające, że nieruchomość podlega przejęciu na cele reformy rolnej były orzeczeniami deklaratoryjnymi, gdyż Państwo stawało się właścicielem nieruchomości z mocy prawa. Wobec tego Minister stwierdził, że orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] sierpnia 1948r. oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Urzędu Wojewódzkiego W., Działu Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] marca 1948r. nie zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, a zatem brak jest podstaw do stwierdzenia ich nieważności.
Sygn. akt IV SA/Wa 2007/10
Organ podniósł, że przejęciu na cele reformy rolnej podlegały określone nieruchomości niezależnie od tego, czy stanowiły własność jednej czy też współwłasność kilku osób. Brak jest podstaw do uznania, że objęta wnioskiem nieruchomość została przed 1 września 1939r. prawnie lub fizycznie podzielona w taki sposób, który uzasadniałby stwierdzenie, że nie podpadała pod działanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Minister zaznaczył, że Wnioskodawczyni twierdzi, iż przedmiotowa nieruchomość nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, gdyż po śmierci F. D. w 1932 r. została podzielona na 3 części, czego dowodem ma być znajdująca się w aktach spawy umowa z dnia [...] lutego 1937r. zawarta pomiędzy F. z J. (J.) D., M. z D. S. i R. D.. Z umowy tej wynika, że współwłaściciele nieruchomości K., pragnąc wyjść z niepodzielności dokonali miedzy sobą podziału majątku. Na mocy umowy F. D. otrzymała z nieruchomości "D. lit. A" 33 ha gruntu z wszystkimi zabudowaniami. Z kolei M. S. otrzymała "Grunta oddzielone od majątku K." i tyle samo z nieruchomości "D. lit. A", aby cały jej dział wynosił 20 ha, a ponadto młyn wodny K. Natomiast R. D.otrzymał 20 ha gruntu z nieruchomości "D. lit. A".
Z umowy z dnia [...] lutego 1937r. wynika, że omawiany majątek stanowił współwłasność trzech osób w różnych częściach. Brak jednak informacji, aby z podziałem majątku między F. D., M. S. i R. D. łączyło się zniesienie współwłasności. Sam podział majątku powodował natomiast, że majątek zamiast dwóch współwłaścicieli stawał się przedmiotem współwłasności trzech osób. Taka zmiana jednakże nie ograniczała przejęcia nieruchomości z mocy dekretu. Ponadto w umowie z 1937r. nie określono granic wydzielonych części nieruchomości. Dowodem, który dodatkowo przemawia za tym, że omawiana nieruchomość nie została podzielona prawnie i fizycznie jest zaświadczenie Sądu Okręgowego w W. Wydziału Hipotecznego z dnia [...] stycznia 1946r., z którego wynika, że pomiędzy F. D. i M. S. z jednej strony, a R. D. z drugiej strony została zawarta umowa
Sygn. akt IV SA/Wa 2007/10
dzierżawy części nieruchomości ziemskiej K. na trzy lata licząc od dnia 1 kwietnia 1937r.
Minister wskazał także, że z zaświadczenia Sądu Okręgowego w W. Wydział Hipoteczny z dnia [...] stycznia 1946r. Nr [...] wynika, że zgodnie ze stanem działu I i II wykazu hipotecznego księgi nieruchomości "D.", nieruchomość o powierzchni 66 dziesięcin 1303 sążni kwadratowych uregulowana była jawnym wpisem na imię F. D. w 2/4 częściach, R. D. w 1/4 części i M. D. w 1/4 części niepodzielnie na wniosek z dnia [...] sierpnia 1943r. Również z zaświadczenia Sądu Okręgowego w W. Wydziału Hipotecznego z dnia [...] czerwca 1949r. Nr [...] wynika, że tytuł własności dla nieruchomość "D." o powierzchni 66 dziesięcin 1303 sążni kwadratowych uregulowany był jawnym wpisem na imię F. D. co do połowy na mocy aktu kupna z [...] lipca 1926r. oraz na imię R. D. w 1/4 części i M. D. w 1/4 części na mocy wniosku z dnia [...] kwietnia 1942r. z tytułu spadkobrania. Natomiast z zaświadczenia Sądu Okręgowego w W. Wydział Hipoteczny z dnia [...] stycznia 1945r. Nr [...] wynika, że według stanu na dzień [...] stycznia 1945r. księgi hipotecznej nieruchomości "Grunta oddzielone od majątku K." w Archiwum Hipotecznym Sądu Okręgowego w W. nie odnaleziono.
Odnosząc się do podniesionej przez M. C. kwestii, że nieruchomość posiadała nie dwie, a trzy księgi wieczyste, Minister wyjaśnił, że ze zgromadzonego w sprawie materiału archiwalnego wynika, że nieruchomość ziemska była uregulowana w dwóch oddzielnych księgach hipotecznych pn. "D." i "Grunta oddzielone od majątku K.". W dniu [...] marca 1945r. M. C. i F. D. upoważniły adwokata W. D. do prowadzenia sprawy zwolnienia spod zajęcia na cele reformy rolnej nieruchomości "K. lit. A" i "Grunta wydzielone z majątku K.". Natomiast z pisma Urzędu Gminy w T. z dnia [...] czerwca 1991 r., na które powołała się wnioskodawczyni, świadczy o tym, że Państwowe Biuro Notarialne w G. w 1976r. przesłało do Państwowego Biura Notarialnego w W. księgi wieczyste: K. A nr I Folwark - 2 tomy, K. A Grunta, K. A Dobra. Z przywołanego pisma nie wynika, aby księgi te dotyczyły nieruchomości ziemskiej stanowiącej współwłasność F. D. i spadkobierców F. D..
Sygn. akt IV SA/Wa 2007/10
Ponadto, powołując się na wyrok NSA w Warszawie z dnia 5 października 1999r. sygn. akt IV SA 1644/97, Minister odstąpił od wymogu zawiadomienia wszystkich stron postępowania.
Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. C. reprezentowana przez radcę prawnego. Jej pełnomocnik zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1994 r. o
przeprowadzeniu reformy rolnej, poprzez jego błędne przyjęcie, że objęta
wnioskiem nieruchomość spełniała wymogi przewidziane w powołanym
przepisie i podlegała tym samym przejęciu na cele reformy rolnej,
* art. 77 i 80 Kpa, przez brak wyczerpującego zebraniami rozpatrzenia całego
materiału dowodowego, w szczególności poprzez brak ustalenia, czy dokonano
podziału majątku pomiędzy współwłaścicielami przed dniem 1 września 1939 r., co
zdaniem skarżącej ma wpływ na przyjęcie, iż nieruchomość nie podlegała przejęciu
na cele reformy rolnej,
* art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez
niedokonanie oceny umowy z dnia [...] lutego 1937 r. oraz faktu istnienia trzech ksiąg wieczystych prowadzących do uznania iż nieruchomości ziemska stanowiącej współwłasność skarżącej jej bliskich nie została podzielona, mimo wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 14 czerwca 1999 r. sygn. akt IV SA 1201/97.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w decyzjach wydanych przez Ministra występują rozbieżności co do powierzchni ogólnej użytków rolnych wchodzących w skład przejmowanej na cele reformy rolnej nieruchomości, a rzeczywistą ich powierzchnią. Zarzut taki był podnoszony już w toku postępowania "parcelacyjnego", czego potwierdzeniem jest treść pisma Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego z dnia [...] kwietnia 1945 r. skierowanego do adwokata W. D..
Pełnomocnik stwierdził, iż organ w sposób niezasadny, całkowicie dowolny i sprzeczny z zebranym materiałem dowodowym uznał, iż przed 1 września 1939 r. nie dokonano podziału nieruchomości. Potwierdzeniem takiego podziału jest fakt istnienia trzech ksiąg wieczystych. Państwowe Biuro Notarialne w G. przesłało do Państwowego Biura Notarialnego w W. księgi wieczyste: K. A Nr 1 Folwark - 2 tomy, K. A Grunta, K.A Dobra.
Sygn. akt IV SA/Wa 2007/10
Stąd w ocenie pełnomocnika skarżącej trudno się zgodzić z twierdzeniem organu, iż dowodem, który wskazuje, że nieruchomość ziemska nie została podzielona fizycznie i prawnie jest umowa dzierżawy części nieruchomości ziemskiej K. zawarta pomiędzy F. D. i M. S. a R. D. na trzy lata licząc od dnia [...] kwietnia 1937 r. Skoro byłaby to, współwłasność niepodzielona na części to zbędne byłoby zawieranie przedmiotowej umowy w celu użytkowania wspólnej nieruchomości Przedmiotowa umowa nie przeczy twierdzeniom skarżącej. Zarzucono nadto błędnie dokonanie przez organ oceny przeprowadzonych w sprawie dowodów. Sam fakt ustalania na ich podstawie okoliczności, które miały miejsce około 60 lat temu, nie może dyskwalifikować zeznań wnioskodawców, wobec nieprzeprowadzenia żadnego przeciwnego dowodu.
W wyroku z dnia 14 czerwca 1999 r. sygn. akt IV SA 1201/97 Naczelny Sąd Administracyjny uchylając sprawę do ponownego rozpoznania nakazał dokonać oceny umowy z dnia [...] lutego 1937 r. zarówno w zakresie jej autentyczności jak i spełnienia przez nią wymogów formalnych obowiązujących w dacie jej sporządzenia. W zaskarżonej decyzji, jak podniesiono w skardze, oceny takiej nie dokonano, aczkolwiek ma ona istotne znaczenia, zwłaszcza w kontekście ustalenia istnienia trzech ksiąg wieczystych dotyczących K. lit. A.
Podniesiono także, iż Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt I OPS 2/06 oraz w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 824/08 wskazał, iż na cele reformy rolnej mogły być przeznaczone tylko te nieruchomości ziemskie, które odpowiadają celom wskazanym w art, 1 dekretu.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innej przyczyny niż w niej podniesione.
Sąd Administracyjny na mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozstrzyga bowiem w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sygn. akt IV SA/Wa 2007/10
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu była decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2010 r., którą Minister utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 1997 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] sierpnia 1948 r. oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Urzędu Województwa W. z dnia [...] marca 1948 r. w przedmiocie przejęcia na rzecz Państwa na podstawie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, nieruchomości ziemskiej "D. lit. A" i "Grunta oddzielone od majątku K." o powierzchni ogólnej 67,32 ha, położnej na terenie gminy K., powiat g., stanowiącej współwłasność F. D. i spadkobierców F. D..
W tej sprawie uprzednio orzekał już Sąd Administracyjny. Wyrokiem z dnia 14 czerwca 1999 r, sygn. akt IV SA 1201/97 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] maja 1997 r. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] sierpnia 1948 r. oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Urzędu Województwa W. z dnia [...] marca 1948 r., zarzucając wydanie jej z naruszeniem art. 7 Kpa.
Należy także mieć na względzie, iż uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06, NSA uznał, że przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej cześć wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust.1 lit. e przedmiotowego dekretu. Uchwała ta obowiązywała zatem w dacie orzekania w II instancji przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Stanowisko to NSA potwierdził w uchwale z dnia 10 stycznia 2011 r., o sygn. I OPS 3/10, nie podzielił bowiem poglądu wyrażonego przez TK w postanowieniu z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt P 107/08, o utracie mocy obowiązującej § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 ze zm.).
Sygn. akt IV SA/Wa 2007/10
Wobec tego należy uznać, że w obecnym stanie prawnym istnieje możliwość orzekania w drodze postępowania administracyjnego o tym, czy dana nieruchomość podlegała przejęciu na cele reformy rolnej.
Zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Przedmiotem postępowania nadzwyczajnego winno być przeprowadzenie kontroli prawidłowości aktu administracyjnego, wydanego w postępowaniu zwykłym. Organ orzekający ogranicza się wówczas jedynie do poszukiwania oczywistych uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego. Jednocześnie procedura stwierdzenia nieważności jest odrębnym i samodzielnym postępowaniem. W postępowaniu nieważnościowym obowiązują jednakże identyczne zasady procesowe jak w postępowaniu zwykłym - w kwestii dotyczącej m. in. ustalenia interesu prawnego strony, ustalenia kręgu uczestników postępowania, uzasadnienia orzeczenia.
Stosownie do art. 28 Kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 Kpa mogą być przepisy prawa cywilnego, w szczególności z zakresu prawa rzeczowego. Właściciel lub użytkownik wieczysty ma interes prawny w sprawie, która dotyczy nieruchomości, której jest właścicielem lub wieczystym użytkownikiem, chyba, że inaczej stanowią przepisy szczególne.
Wobec tego rolą Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi - jako organu orzekającego w trybie nadzwyczajnym - z racji braku uregulowań szczególnych w tym zakresie, zawężających krąg stron niniejszego postępowania nieważnościowego, było ustalenie kręgu tych stron i zapewnienie im czynnego udziału w sprawie. Organ ograniczył jednak krąg uczestników tego postępowania do jednej osoby. Zaskarżoną do Sądu decyzję otrzymała bowiem jedynie pełnomocnik M. C.. Z akt sprawy wynika natomiast, że nieruchomość ziemska, która stanowiła współwłasność F. D. i spadkobierców F. D., po śmierci F. D. została podzielona na 3 części, umową z dnia [...] lutego 1937r., zawartą pomiędzy F. z J. (J.) D., M. z D. S. i R. D.. Z akt tych wynika także, iż jedynym spadkobiercą po F. D. jest skarżąca - M. C.
Sygn. akt IV SA/Wa 2007/10
(postanowienie Sądu Powiatowego dla m.st. W. z dnia [...] grudnia 1953 r, sygn. akt I [...]). Skoro organ stwierdził, że nieruchomość K. stanowiła współwłasność "spadkobierców F. D." to zobowiązany był ustalić tych spadkobierców, by mogli wziąć udział w niniejszym postępowaniu nieważnościowym. Minister nie wskazał również, dlaczego zaniechał ustalenia obecnego stanu prawnego nieruchomości i nie zawiadomił o toczącym się postępowaniu aktualnych właścicieli, czy też użytkowników wieczystych nieruchomości K. przejętej na cele reformy rolnej. Organ nie wyjaśnił nadto, czy część nieruchomości podlegającej przejęciu stanowi obecnie własność Skarbu Państwa. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala bowiem przypuszczać, że część nieruchomości "D." stanowi nadal własność Skarbu Państwa (zaświadczenie Sądu Okręgowego w W, z dnia [...] czerwca 1949 r.) Ustalenie własności Skarbu Państwa rodzi po stronie organu obowiązek zawiadomienia reprezentanta Skarbu Państwa o toczącym się postępowaniu administracyjnym.
Należy zaznaczyć, iż co prawda organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powołując się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 1999 r. sygn. akt IV SA 1201/97, wskazał, że odstąpienie od wymogu zawiadomienia wszystkich stron jest dopuszczalne tylko wobec tych podmiotów, co do których jest oczywiste, że ewentualne wzruszenie decyzji ostatecznej nie może w żadnej mierze dotknąć ich interesów, jednak w ocenie Sądu nie jest to wyjaśnienie wystarczające dla zaniechania ustalenia pełnego kręgu stron postępowania nadzwyczajnego. Wbrew twierdzeniom Ministra, zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych nie zostało wykazane w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Nadto zgodnie z aktualnym stanowiskiem NSA strony postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności decyzji przejmującej własność nieruchomości mają prawo wiedzieć, że postępowanie to się toczy, bo jego wynik może dotknąć ich interesów.
Podsumowując stwierdzić należy, że organ orzekający w sprawie, nie ustalił wszystkich stron postępowania i wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 61 § 4 Kpa nie powiadomił ich o jego wszczęciu. Ponadto z naruszeniem określonej w art. 10 § 1 Kpa zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, nie zapewnił tym stronom udziału w każdym stadium postępowania. Naruszenie to stanowi przesłankę wznowieniową, którą Sąd Administracyjny obowiązany jest brać przy orzekaniu pod uwagę z urzędu. Należy również zauważyć, iż zaskarżona decyzja została wydana z
Sygn. akt IV SA/Wa 2007/10
naruszeniem przepisów art. 12, 35 i 36 Kpa, co jednakże nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Po uchyleniu przez NSA poprzedniej decyzji z dnia [...] maja 1997 r. Minister potrzebował aż 11 lat na ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji kończącej postępowanie administracyjne. W dodatku w decyzji użył w odmiennym brzmieniu pierwszego imienia dawnej współwłaścicielki nieruchomości, raz określił ją jako F. D., a innym razem F. D., przez co naruszył art. 8 Kpa. To uchybienie przepisów postępowania także nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy przedwczesne byłoby odniesienie się do zarzutów podniesionych w skardze, ze względu na dostrzeżoną przesłankę wznowieniową. Dopiero bowiem ustalenie kręgu stron postępowania administracyjnego dotyczącego stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] sierpnia 1948 r. oraz utrzymanego w nim w mocy orzeczenia Urzędu Województwa W. z dnia [...] marca 1948 r. w przedmiocie przejęcia na rzecz Państwa na podstawie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, nieruchomości ziemskiej "D." i "Grunta oddzielone od majątku K.", pozwoli na merytoryczną ocenę podniesionych zarzutów.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.
W pkt 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 152, zaś w pkt 3 na podstawie art. 200 i 250 cyt. ustawy.
Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku organ zastosuje się do wytycznych w nim zawartych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło