IV SA/Wa 201/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] listopada 2011 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: 1. ustanowić w niniejszej sprawie dla D. W. i M. W. radcę prawnego w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W., 2. odmówić zwolnienia D. W. i M. W. od kosztów sądowych. D. W. i M. W. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku z dnia 27 lutego 2012 r., dodatkowego oświadczenia z dnia 2 kwietnia 2012 r. oraz kopii pocztowych przekazów pieniężnych z lutego bieżącego roku wynika, że skarżący prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe. Źródłami ich utrzymania są świadczenia emerytalne: D. W. w wysokości 1.140,42 zł miesięcznie i M. W. w wysokości 1.382,98 zł miesięcznie. Są współwłaścicielami nieruchomości gruntowej o powierzchni 2.500 m2 położonej w N.. Nie mają innych nieruchomości, wartościowych przedmiotów, ani zasobów pieniężnych. Mieszkają w lokalu o powierzchni 57 m2, do którego nie posiadają tytułu prawnego. Lokal nie jest ogrzewany i pozbawiony jest dostępu do bieżącej wody. Opłaty za energię elektryczną pochłaniają 150-300 zł miesięcznie, opłaty za gaz 55 zł, koszty wody pobieranej z działki to 10-20 zł miesięcznie, a wydatki na leki 200-400 zł miesięcznie. Wedle oświadczenia skarżących, ponad 1.000 zł miesięcznie pochłaniają koszty uczestnictwa w postępowaniach administracyjnych i sądowych. Oceniając sytuację materialną i możliwości płatnicze skarżących, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Stosownie do treści art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Jak wynika z treści powołanego przepisu, instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wysokość ewentualnych innych opłat sądowych w postępowaniu wszczętym skargą na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia 24 maja 2011 r., jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od skargi kasacyjnej lub zażalenia, jednorazowo nie przekroczy 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192, § 3 i § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Miesięczny dochód uzyskiwany przez D. W. i M. W. wynosi 2.523,40 zł netto, natomiast wykazana przez wnioskodawców miesięczna wysokość wydatków na energię elektryczną, gaz, wodę i leki wynosi 415-775 zł. Uwzględniając także wydatki związane z uczestnictwem skarżących w postępowaniach administracyjnych i sądowych, należy uznać, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu są oni w stanie wygospodarować 100 zł niezbędne na pokrycie wpisu od skargi, ewentualnej opłaty kancelaryjnej, wpisu od skargi kasacyjnej, czy też wpisów od zażaleń, zwłaszcza, że ewentualne uiszczenie wskazanych opłat, nie wiąże się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. W tej sytuacji stwierdzić należy, że wykazana przez skarżących sytuacja materialna nie pozwala na przyjęcie, że spełniają oni przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, określone w art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, nie można bowiem stwierdzić, że nie są oni w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wobec stwierdzenia, że D. W. i M. W. nie spełniają przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, rozważenia wymaga, czy spełniają warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, które określono w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Kluczowe dla prawidłowego zastosowania przesłanki wskazanej w tym przepisie jest ustalenie, jaką część kosztów skarżący mogą ponieść, aby nastąpiło to bez uszczerbku w ich koniecznym utrzymaniu. Jak wskazano, analizując dopuszczalność przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w przedmiotowej sprawie wysokość opłat sądowych, jak wpis od skargi, opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy też wpisy od zażaleń lub wpis od skargi kasacyjnej, jednorazowo nie przekroczy 100 zł. Ustalono też, że sytuacja materialna D. W. i M. W. umożliwia im poczynienie oszczędności niezbędnych do uiszczenia wskazanych opłat. Przy uwzględnieniu aktualnego poziomu cen dób i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, dochód uzyskiwany przez D. W. i M. W. nie pozwala im jednakże na poniesienie kosztów ustanowienia radcy prawnego. Biorąc przy tym pod uwagę, że skarżący nie mają ani oszczędności, ani wartościowych przedmiotów, które można by spieniężyć w celu pozyskania dodatkowych środków należy stwierdzić, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów profesjonalnej pomocy prawnej. Przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcę prawnego, zostały zatem spełnione. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.