IV SA/Wa 2023/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Anita Wielopolska, Protokolant ref. Luiza Cycling, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2018 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. Decyzją z [...] czerwca 2018r. Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, działając na podstawie art. 21 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity - Dz. U. z 2018 r. poz. 276) po rozpozaniu wniosku p. A. G., odmówił mu przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ wskazał, że Pan A. G. urodził się dnia [...] r. w m. A., na terytorium [...]. Powołując się zaś na dowody uzyskane w wyniku kwerendy archiwalnej w ww. instytucjach wskazał, że potwierdzają one fakt pobytu rodziców strony M. i R. G.( d) w [...] w czasie II wojny światowej. W dokumentach [...] z 1946 r. znajdują się zapisy, że rodzice strony znaleźli się w [...] w wyniku "ewakuacji". W ocenie jednak organu ewakuacja nie jest represją w rozumieniu przepisów ww. ustawy. Organ wskazał więc, że brak jest dowodów, że rodzice wnioskodawcy w czasie pobytu w [...] podlegali represjom, o których mowa w ww. ustawie. Jednocześnie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzeka, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. W związku z powyższym orzekł o odmowie przyznania uprawnień określonych w wyżej wymienionej ustawie. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Pan A. G., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 4 ust. 1pkt 3 lit b ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity DZ.U. z 2016, poz. 1255) poprzez uznanie, iż skarżący i jego rodzice nie byli ofiarami represji. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie stronie skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że faktem powszechnie znanym (notoryjnym) jest, iż po zbrojnej agresji [...] na Polskę [...] września 1939 r. okupacji wojskowej wschodnich terenów Rzeczypospolitej przez [...] i ustaleniu w dniu [...] września 1939 r. przez [...] i [...] w zawartym w [...] pakcie o granicach i przyjaźniniemie [...] linii granicznej na okupowanych wojskowo przez [...] i [...] terenach Polski mieszkańcy obu okupowanych części państwa polskiego poddani zostali represjom przez okupantów. Na terenach okupowanych i anektowanych przez [...] obywatele Rzeczypospolitej, zarówno Polacy, jak i obywatele polscy innych narodowości przede wszystkim [...] poddani zostali przez stalinowski aparat przemocy [...] brutalnym represjom, obliczonym na załamanie społecznego morale i zniszczenie w zarodku rodzącej się konspiracji. Długofalowym celem polityki [...] była depolonizacja [...] oraz [...] ludności przyłączonych do [...] terenów Rzeczypospolitej. Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na wschód od linii granicznej ustalonej na terytorium Polski w układzie pomiędzy [...] a [...] zostało w październiku 1939 anektowane przez [...]. Formalną podstawą były pseudoplebiscyty, a następnie aneksja w trybie uchwały Rady Najwyższej [...]. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób niewątpliwy wynika, iż skarżący i jego rodzice przebywali w czasie wojny w [...]. Pobyt wiązał się z rozpoczęciem działań wojennych i końcem działań wojennych. Dzięki zawartym pomiędzy Polską z [...] umowom dwustronnym skarżący i jego rodzice mogli powrócić do Polski w ramach repatriacji. Oczywistym jest w tej sytuacji biorąc pod uwagę ramy czasowe, iż rodzina nie wyjechała z Polski dobrowolnie do [...] lecz było to związane z realną obawą utraty życia i zdrowia ze strony okupanta hitlerowskiego i sowieckiego. Także długotrwały pobyt w [...] nie miał charakteru dobrowolnego. Nie tylko wpływ na to miały działania wojenne, ale także sytuacja prawna i polityczna, która uległa zmianie po zakończeniu wojny i umożliwieniu im powrotu do kraju. Potwierdza to także informacja pochodząca z [...] z 1946 r. o pobycie w [...] z powodu ewakuacji. Potwierdzenie bycia ofiarą represji wynika także z rekomendacji wydanej przez [...]. Stąd też wbrew ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego dokonanej przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zaistniała przesłanka do uzyskania uprawnień kombatanckich przez stronę skarżącą. Skarżący i jego rodzice z przyczyn polityczn znaleźli się na przymusowym zesłaniu i deportacji w [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymujac stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 j.t.- dalej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. rt. 4 ust. 1 pkt 3 lit.b ustawy z 24 stycznia 1994 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1255, z późn. zm.) - dalej jako "ustawa". Ten właśnie przepis stanowił podstawę wniosku strony skarżącej o przyznanie jej uprawnień kombatanckich. Z powołanego przepisu wynika, że przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, przy czym represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowych zesłaniach i deportacji w [...]. Pozytywne rozstrzygnięcie wniosku warunkowane było zatem dokonaniem ustaleń pozwalających stwierdzić, że strona skarżąca (jej rodzice) została w [...] zesłana i deportowana z przyczyn religijnych, narodowościowych lub politycznych. Ustalenia w tym zakresie muszą oczywiście wynikać z wszechstronnej oceny dowodów określonej dyspozycją art. 80 k.p.a. Wszechstronna ocena dowodów, określona w art. 80 k.p.a., to ocena procesowa oparta na analizie całego zebranego materiału dowodowego w sprawie przy uwzględnieniu zasad logiki, doświadczenia życiowego i wiedzy ogólnej. Ocena ta powinna cechować się więc odpowiednią dozą krytycyzmu, a więc pozbawionego emocji i subiektywizmu wnioskowania o faktach na podstawie obiektywnych okoliczności. Ocena taka, co oczywiste, podlega kontroli sądu przy rozpatrywaniu skargi na ostateczną decyzję z punktu widzenia jej legalności (zgodności z prawem). W ocenie Sądu zasadnicze wnioski dokonanej w sprawie oceny, a tym samym kierunek jej rozstrzygnięcia należy uznać za prawidłowy. Materiał dowodowy nie uprawnia bowiem do stwierdzenia, że strona skarżąca powinna zostać uznana za osobę represjonowaną w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 3 lit.b ustawy. Wskazać w tym miejscu należy, że ustawa nie definiuje pojęcia "zesłania" czy "deportacji", tak więc prawidłową metodą interpretacji w takim przypadku jest odwołanie się do znaczenia potocznego tych wyrażeń. W języku potocznym zaś zwroty te funkcjonują często w znaczeniu synonimicznym, jako kara przymusowego pobytu w odległej, odizolowanej miejscowości (zob. Uniwersalny Słownik Języka Polskiego, praca zbir. Pod red. St. Dubisza, Warszawa 2003, tom 1 s. 588, tom 4 s. 966). O zesłaniu (deportacji) w potocznym znaczeniu można więc mówić w przypadku współistnienia dwóch elementów. Elementu sankcji oraz elementu geograficznego. Zmiana miejsca pobytu ma być sankcją, zaś nowe miejsce pobytu ma być na tyle odległe (odizolowane), by z racji samej odległości izolować skazańca. Naturalnie ocena elementu geograficznego musi uwzględniać dotychczasowe miejsce pobytu skazańca, gdyż chodzi o odległość względem jego dotychczasowego miejsca życia. Nie ma podstaw do uznania, że ustawodawca w ramach art. 4 ust. 1 pkt 3 lit.b ustawy posłużył się tymi pojęciami w innym znaczeniu. Doprecyzował jedynie ich rozumienie potoczne ograniczając się do przypadków sankcjonowanych z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych (ograniczenie elementu sankcji) oraz do obszaru [...] (ograniczenie elementu geograficznego). W rozpoznawanej sprawie jak ustalono skarżący urodził się na terytorium [...]. [...] 1943r. Wbrew stanowisku zawartemu w skardze w ocenie Sądu na gruncie rozpoznawanej sprawy słusznie organ uznał, że dowody uzyskane w wyniku kwerendy archiwalnej w ww. instytucjach oraz dokumentacja załączona do akt sprawy przez pełnomocnika strony potwierdzają jedynie fakt pobytu rodziców strony, R. i M. G., w [...] w latach 1939-1946. Brak jest jednak dowodów potwierdzajacych, iż pobyt ten zwiazany był z przymusową deportacją w [...] (dotyczy rodziców). Brak jest bowiem jakichkolwiek informacji- dowodów o tym, aby byli oni represjonowani w rozumieniu powołanego wyżej przepisu tj. deportowani przez władze [...] z przyczyn politycznych, religijnych bądź narodowościowych. Odnosząc się do podnoszonego w skardze zarzutu nie wzięcia przez organ pod uwagę rekomendacji "[...]", sporządzonej na podstawie dokumentacji zebranej w celu wystąpienia z roszczeniami materialnymi wobec [...], należy podkreślić, że w ustawie brak jest regulacji umożliwiających przyznanie uprawnień z tytułu zagrożenia i ucieczki przed prześladowaniami ze strony [...] okupanta bądź, jako ofiary poszkodowanej przez władze [...]". Co więcej ze zgromadzonych w sprawie akt - karty ewidencyjnej nr [...], wynika, że powodem zmiany adresu w czasie wojny była ewakuacja. Ewakuacja ludności jest zaś jednym ze środków zbiorowej ochrony ludnosci i ma na celu ochronę życia i zdrowia ludzi, zwierząt, ratowanie mienia, zabytków ważnej doumentacji w przypadku wystąpienia wszelkiego rodzaju zagrożeń (patrz np. Wikipedia. wolna encyklopedia). Tym samym w okolicznosciach niniejszej sprawy Sąd podzielił zasadnicze wnioski zaskarżonej decyzji wskazujące na to, że ustalenia faktyczne nie potwierdzają, by strona skarżąca była osobą represjonowaną w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 3 lit.b ustawy. Tym samym Sąd orzekł o oddaleniu skargi, zgodnie z art. 151 p.p.s.a.