IV SA/Wa 2024/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant ref. Katarzyna Daniluk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego oddala skargę S.K. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. z [...] maja 2016 r., którą utrzymano w mocy decyzję Starosty P. z [...] listopada 2015 r. w zakresie nałożenia na skarżącego obowiązku przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - systemu drenarskiego zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości S. , gm. K. oraz uchylono w zakresie określenia terminu wykonania nałożonych decyzją obowiązków i ustalono jeden termin - do dnia 31 października 2016 r. Stan sprawy przedstawia się następująco: Starosta P. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia na skarżącego obowiązku przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - systemu drenarskiego zlokalizowanego na jego własnej działce nr [...] w miejscowości S. , gm. K. W następstwie przeprowadzonego postępowania Starosta P. decyzją z [...] listopada 2015 r. nakazał skarżącemu przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - systemu drenarskiego znajdującego się na działce nr [...] w miejscowości S. gmina K. , powiat P. , na który składa się: zbieracz "a", zbieracz "b" wraz z sączkami nr 5 i 6, zbieracz "c" wraz z sączkami nr 10 i 11 i rurociąg od studzienki S-1/100/2 bud. [...] w kierunku wylotu drenarskiego W- 4 bud. [...] - znajdujące się w dziale drenarskim Dz. 30 obiektu [...] oraz zbieracz nr 30 znajdujący się w dziale drenarskim nieoznaczonym; zobowiązał skarżącego do przeprowadzenia robót naprawczych zgodnie ze sztuką techniczną pod nadzorem technicznym osoby uprawnionej (inspektora z uprawnieniami melioracyjnymi), powiadomienia o terminie rozpoczęcia i zakończenia ww robót Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w W., Oddział w [...], Inspektorat w P. oraz Starostwo Powiatowe w P., na 3 dni przed przystąpieniem do ww prac, pokrycia ewentualnych strat i usunięcia szkód spowodowanych wykonywaniem robót objętych niniejszą decyzją, uporządkowania terenu po zakończeniu robót; zobowiązał skarżącego do wykonania czynności objętych decyzją w terminie do 31 maja 2016 r. W decyzji organ podał, że w dniu 7 października 2015 r. wykonano 4 odkrywki zbieraczy drenarskich na dz. nr [...] i komisyjnie stwierdzono, że wszystkie zbieracze wychodzące ze studni drenarskiej (bub. nr [...]) są zatkane, nastąpiła niemożliwość włożenia w zbieracze pręta metalowego czy spirali od strony studzienki. Zbieracz "a" po jego otwarciu posiada zbite zamulenia na długości ok. 2 m od studzienki oraz zamulenie kilkumetrowe na granicy z dz. nr [...]. Nie wykazuje śladów przerośnięcia korzeniami. Zbieracze "b" i "c" oraz rurociąg nieoznaczony między studzienką drenarską nr 31 a wylotem drenarskim (bud. nr [...]) są zamulone oraz przerośnięte korzeniami. Po otwarciu rurociągu drenarskiego nr 30 stwierdzono jego przerośnięcie korzeniami. Wykonano zdjęcia odkrywek. Pismem z 14 października 2015 r. przesłano do skarżącego notatkę służbową oraz dokumentację zdjęciową z wykonanych odkrywek zbieraczy drenarskich z prośbą o ustosunkowanie się do powyższego. W związku z powyższym skarżący 20 października 2015 r. złożył pismo z uwagami oraz dokumentację zdjęciową. Poinformował, że przeprowadził badanie drożności zbieraczy i według skarżącego: "1. W rurociągu dren. "30" w miejscu odkrywki w obie strony można bez problemu włożyć spiralę o długości 5 m. (załączone zdjęcie), co wskazuje na to, że jest przepustowość wody w tym miejscu. Być może problem z przepustem jest na dalszych odcinkach rurociągu (może na sąsiednich działkach). Na zdjęciach również widać, że system korzeniowy drzew w tej chwili nie jest tak rozwinięty aby zatrzymać przepływ wody (załączone zdjęcie). Poza tym nad częścią rurociągu "30" jest brak zalesionej przestrzeni (widać na zdjęciu). 2. Jeśli chodzi o zbieracze to w miejscach odkrywki również można włożyć sprężynę o długości 5 m. Tylko na zbieraczu "a" w stronę działki [...] jest problem, ponieważ sprężyna wchodzi ok. 2 m. W zbieraczach brak systemu korzeniowego (załączone zdjęcia). W dniu 2000 r. została wydana decyzja o zalesieniu tej działki w tym miejscu, to wydające Starostwo Powiatowe w P. już w tym czasie miał podstawę sądzić, że nie ma drożności całego systemu drenarskiego. Należy sprawdzić drożność zbieraczy jak i rurociągu "30" na sąsiadujących działkach. Być może problem jest na innych odcinkach i na sąsiednich działkach. Poza tym melioracja była przeprowadzona w latach 70 i jak widać na zdjęciu dreny częściowo uległy zniszczeniu (załączone zdjęcie)." Organ odnosząc się do: - - pkt 1 uwag skarżącego dot. rurociągu dren. "30" – stwierdził, że badanie spiralą z miejsca odkrywki, w obydwie strony, możliwość wkręcenia spirali hydraulicznej, nie stanowi dowodu na drożność rurociągu oraz swobodny przepływ wody. W rurociągu tym występuje system korzeniowy i zamulenie, które utrudnia przepływ wody, - pkt 2 uwag skarżącego dot. zbieraczy "a" "b" "c" oraz rurociągu nieoznaczonego (między studzienką dren. nr 31) a wylotem dren. (bud. nr [...]) – stwierdził, że zbieracze powyższe i rurociąg są zamulone oraz przerośnięte korzeniami. W roku 2000 Starostwo Powiatowe w P. wydało decyzję na przydział sadzonek leśnych, po pozytywnej opinii Urzędu Gminy K. W momencie wydawania decyzji tut. urząd nie posiadał wiedzy w zakresie istniejących urządzeń melioracji szczegółowej. Wszelkie zniszczenia w systemie drenarskim muszą być naprawione przez właściciela działki. Niesprawność działania systemu drenarskiego spowodowana jest przerastaniem korzeniami zasadzonego lasu na dz. nr [...]. Dewastacja urządzeń melioracyjnych w dziale drenarskim Dz. 30 powoduje niesprawność drenażu na dz. nr [...] o łącznej powierzchni oddziaływania 3,47 ha. Natomiast dewastacja zbieracza nr 30 powoduje niesprawność systemu drenarskiego w dziale drenarskim nieoznaczonym na dz. nr [...] i [...] o łącznej powierzchni oddziaływania ok. 4,53 ha. Odwołanie od przedmiotowej decyzji wniósł skarżący. Podniósł, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów, gdyż nie doszło do należytego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zdaniem strony odwołującej przeprowadzone przez organ I instancji ustalenia nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi rzeczy i nie odnoszą się do przyczyn powodujących taki, a nie inny stan rzeczy Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. decyzją z [...] maja 2016 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z [...] listopada 2015r. w zakresie nałożenia na skarżącego obowiązku przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - systemu drenarskiego zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości S. , gm. K. , a uchylił w zakresie określenia terminu wykonania nałożonych decyzją obowiązków i ustalił jeden termin - do dnia 31 października 2016 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że w trakcie postępowania zgromadzono i przeanalizowano w sposób właściwy całość dokumentacji sprawy. W trakcie postępowania sprawdzono stan techniczny zbieracza nr 30 pomiędzy studzienką nr 32 a studzienką nr 33 oraz powyżej i poniżej działki nr [...], ustalono funkcję jaką pełnią zbieracze: "a", "b" i "c", a także jaki obszar odwadniają oraz że są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania całego systemu drenarskiego (zbieracza nr 30). Dokumentacja fotograficzna wykonana w dniu odkrywek jest dowodem, że sporne zbieracze oraz rurociąg są zamulone oraz zarośnięte korzeniami drzew. Dyrektor poparł stanowisko organu I instancji, że badanie drożności drenów spiralą z miejsca odkrywki, w obydwie strony oraz możliwość wkręcenia spirali hydraulicznej, nie stanowi dowodu na drożność rurociągu oraz swobodny przepływ wody. Udokumentowana niedrożność przedmiotowych urządzeń w dziale drenarskim nr 30 powoduje niesprawność drenażu na działkach nr [...] i [...] o łącznej powierzchni oddziaływania 3,47 ha. Natomiast dewastacja zbieracza nr 30 przyczyniła się do niesprawności systemu drenarskiego w dziale drenarskim nieoznaczonym, na działkach nr [...] i [...] o łącznej powierzchni ok. 4,53 ha. Prowadząc postępowanie podjęto więc wszelkie konieczne czynności niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia przedmiotu sprawy. Z uwagi na fakt, że w związku z wniesionym odwołaniem, upłynął termin określony decyzją Starosty P. wykonania nałożonego obowiązku, zmieniono zapis decyzji w tym zakresie, zaś nowy termin ustalono w sposób, uwzględniający czas niezbędny do przeprowadzenia przedmiotowych robót, tj. 31 maja 2016 r. na dzień 31 października 2016 r. S.K. w skardze na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. z [...] maja 2016 r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty P. z [...] listopada 2015 r. W motywach skargi skarżący podniósł, że organ odwoławczy oparł się na zebranej w sprawie dokumentacji, która to z kolei w dużej mierze była sformułowana w taki sposób, aby jedynie potwierdzić wnioski wysnute w decyzjach poprzedzających. W stanie faktycznym pominięto fakt, że skarżący nigdy nie podejmował żadnych czynności ingerujących w stan urządzeń wodno – melioracyjnych i, że ich stan nie jest następstwem niedociągnięć skarżącego. Obowiązek utrzymania urządzeń melioracyjnych i wodnych spoczywa na zainteresowanych właścicielach gruntów, tj. na właścicielach, którzy odnoszą z tego tytuł korzyści. Z daleko posuniętej ostrożności procesowej, przyjmując nawet skrajną wersję, iż takowym właścicielem jest skarżący, to należy bezsprzecznie przyjąć, iż w tak przyjętym stanie rzeczy, nie tylko on ponosi odpowiedzialność za ich utrzymanie, a przynajmniej powinna być ona rozłożona solidarnie. Decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W., obowiązek taki jest utrzymany jedynie wobec skarżącego. Nadto skarżący uważa, że oględziny mające na celu ustalenie stanu faktycznego zostały przeprowadzone w sposób nieobiektywny, gdyż pomiary zostały poczynione w miejscach tendencyjnych, tak aby wynik był jak najmniej korzystny dla odwołującego się, nie odnosząc się przy tym porównawczo do stanu utrzymania melioracji w terenach sąsiednich. Ponadto organ nie stwierdził w sposób wyczerpujący, którzy właściciele gruntów są odnoszącymi korzyści z tytułu funkcjonowania sytemu wodno - melioracyjnego. Sporny stan faktyczny został również zbadany przez samego skarżącego, gdzie wyniki pomiarowe były zgodne, inne niż te przedstawione przez organ, co zresztą jest również udokumentowane w zgromadzonym w sprawie materiale. Nie odniesiono się jednak do tego w sposób wyczerpujący. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Zadaniem organu zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa przez brak właściwego ustalenia stanu faktycznego nie znajduje uzasadnienia, gdyż Starosta P. w sposób dostateczny uzasadnił wydaną przez siebie decyzję, przedstawiając stan faktyczny sprawy oraz przywołując i dokonując wykładni stosowanych przepisów prawa. Analiza dokumentów wskazuje, że organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę sprawdził stan techniczny zbieracza nr 30 pomiędzy studzienką nr 32 a studzienką nr 33 oraz powyżej i poniżej działki nr 120. Jednocześnie organ I instancji ustalił jaką funkcję pełnią zbieracze: "a", "b" i "c", a także jaki obszar odwadniają oraz że są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania całego systemu drenarskiego (zbieracza nr 30). Dokumentacja fotograficzna wykonana w dniu odkrywek jest dowodem, że sporne zbieracze oraz rurociąg są zamulone oraz zarośnięte korzeniami drzew. Tut. organ popiera stanowisko organu I instancji, że badanie drożności drenów spiralą z miejsca odkrywki, w obydwie strony oraz możliwość wkręcenia spirali hydraulicznej, nie stanowi dowodu na drożność rurociągu oraz swobodny przepływ wody. Udokumentowana niedrożność przedmiotowych urządzeń w dziale drenarskim nr 30 powoduje niesprawność drenażu na działkach nr [...] i [...] o łącznej powierzchni oddziaływania 3.47 ha. Natomiast dewastacja zbieracza nr 30 przyczyniła się do niesprawności systemu drenarskiego w dziale drenarskim nieoznaczonym, na działkach nr [...] i [...] o łącznej powierzchni ok. 4.53 ha. Z powyższego wynika, iż organy starały się zgromadzić w sposób wyczerpujący materiał dowodowy w sprawie, prowadząc wszelkie działania w celu ustalenia prawdy materialnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2016r., poz. 718) - dalej w skrócie: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. z [...] maja 2016 r. i utrzymana nią w mocy decyzja Starosty P. z [...] listopada 2015 r. nie naruszają prawa w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Tym samym nie stwierdzono naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Podstawą prawną wydanych w kontrolowanej sprawie decyzji był art. 64 b ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. W myśl tej regulacji, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może, w drodze decyzji, nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, określając warunki i termin wykonania tych czynności. Utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 64 ust. 1). Pomimo, że przepis art. 64 ust. 1 ustawy Prawo wodne nie precyzuje, kto jest adresatem obowiązku utrzymywania urządzeń wodnych, wskazując wprost, że chodzi o ich eksploatację, konserwację oraz remonty w celu zachowania ich funkcji, to nie powinno ulegać wątpliwości, że chodzi o władającego urządzeniem wodnym. W sytuacji, gdy takie urządzenie jest utrzymywane w nienależytym stanie, a w szczególności negatywnie oddziałuje na sąsiednie grunty, właściwy organ (starosta) może w drodze decyzji nałożyć obowiązek przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, określając warunki i termin wykonania tych czynności (art. 64b ustawy) (wyrok WSA w Gliwicach z 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Gl 1158/14, publ. LEX nr 1623407). Przedmiotem tego rodzaju postępowania powinno być zatem ustalenie, czy urządzenie wodne znajdujące się na danej nieruchomości jest utrzymywane w należytym stanie, a jeżeli nie, to zbadanie również, czy i w jaki sposób negatywnie oddziałuje na nieruchomości sąsiednie. W ocenie Sądu w sprawie doszło do prawidłowego zastosowania wyżej przytoczonej i omówionej regulacji ustawy Prawo wodne. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalono, że urządzenie wodne stanowiące system drenarski, znajdujące się na działce nr [...] będącej własnością skarżącego, jest utrzymywane w nienależytym stanie. Nienależyty stan tego urządzenia oznacza, że jest ono niedrożne, a niesprawność działania systemu drenarskiego spowodowana jest zamuleniem i przerastaniem korzeni drzew zasadzonego lasu na działce jego położenia, tym samym oddziałuje na nieruchomości sąsiednie (w dziale drenarskim Dz. 30 powoduje niesprawność drenażu na działkach od nr [...] do nr [...]; z kolei zaniedbanie zbieracza nr 30 powoduje niesprawność systemu drenarskiego w dziale drenarskim nieoznaczonym na działkach o nr [...] i [...] oraz o nr [...] i [...]). Należy więc powtórzyć za organem odwoławczym, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w trakcie postępowania ustalono stan techniczny zbieracza nr 30 pomiędzy studzienką nr 32 a studzienką nr 33 oraz powyżej i poniżej działki nr [...], a także funkcję zbieraczy "a", "b" i "c" oraz ich niezbędność do prawidłowego funkcjonowania całego sytemu drenarskiego (zbieracza nr 30). Ostatecznie zasadnie organy stwierdziły, że skarżący nie utrzymywał przedmiotowego urządzenia wodnego w sposób wymagany dyspozycją art. 64 ust. 1 ustawy Prawo wodne i skorzystały z możliwości jakie w przypadkach nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego daje art. 64 b ustawy Prawo wodne. Organy zadośćuczyniły również wymogom wynikającym z przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasadom ogólnym i zasadom postępowania dowodowego wyrażonym w art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, a dalej i wymogom art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a. Oznacza to, że Sąd, wbrew twierdzeniu skarżącego, nie stwierdził naruszenia art. 79 i art. 85 K.p.a., czyli regulacji, które znalazły zastosowanie w związku z przeprowadzeniem w trakcie postępowania dowodu z oględzin. Ustalenia faktyczne przyjęte przez organy znajdują uzasadnienie w zgromadzonym w aktach materiale. Zatem decyzje zapadły przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym. Organ odwoławczy zaakceptował odniesienie się organu pierwszej instancji do uwag i pomiarów skarżącego zgłoszonych w trakcie postępowania. Nadto, skoro postępowanie dotyczyło systemu drenarskiego zlokalizowanego na działce należącej do skarżącego i skoro na tym obszarze stwierdzono jego niedrożność, czyli sytuację zaprzeczającą uznaniu utrzymywania urządzenia wodnego w należytym stanie, to nie można było skutecznie sformułować pod adresem organów zarzutu związanego z zakresem poczynionych ustaleń. Wobec wykazanej zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji Sąd – na mocy art. 151 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji wyroku.