IV SA/Wa 2025/08
PostanowienieWSA w Warszawie2009-01-14
Skład orzekający: Joanna Dziedzic
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, który utrzymuje się z niskiej renty, ponosi znaczne wydatki na leczenie i bieżące utrzymanie, może zostać zwolniony od kosztów sądowych i otrzymać ustanowienie adwokata z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym?Ratio decidendi
Sąd przyznał prawo pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata) osobie, która udowodniła, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania sądowego. Niska renta, znaczne wydatki na leczenie i bieżące utrzymanie, a także brak możliwości dodatkowego zarobkowania uzasadniają przyznanie prawa pomocy, aby nie naruszyć konstytucyjnego prawa do sądu.Stan faktyczny
Z. M. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata) w związku ze skargą na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1976 r. dotyczącej przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa. Skarżąca utrzymuje się z renty w wysokości 1294,50 zł netto, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada majątku, ponosi wysokie koszty leczenia (ok. 200 zł miesięcznie), czynszu (320 zł) i spłaty kredytu (480 zł).Rozstrzygnięcie
I. Zwolniono Z. M. od kosztów sądowych. II. Ustanowiono dla Z. M. adwokata z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Joanna Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2008r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji postanawia: I. zwolnić Z. M. od kosztów sądowych II. ustanowić dla Z. M. adwokata z urzędu.
Z. M. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wniosek ten skarżąca złożyła w skardze na wskazaną w sentencji decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w W. z dnia [...] listopada 1976 r. orzekającej o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego jako opuszczonego.
Na obecnym etapie rozpoznawania przedmiotowej skargi wnioskodawczyni jest zobowiązana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł (§ 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Pozostałe koszty postępowania, jakie może ewentualnie ponieść strona skarżąca zawężają się do wpisu od ewentualnych środków odwoławczych wnoszonych od orzeczeń sądu I instancji (skargi kasacyjnej, zażalenia), opłat kancelaryjnych (np. od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę) oraz wynagrodzenia przysługującego fachowemu pełnomocnikowi.
O przyznaniu prawa pomocy mają decydować według skarżącej następujące względy:
Skarżąca utrzymuje się z renty w wysokości 1294, 50 zł netto. Prowadzi samodzielne, jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Jej stan zdrowia wymaga stałego leczenia z czym wiąże się konieczność wydatkowania niebagatelnych dla wnioskodawczyni kwot na zakup niezbędnych lekarstw (ok. 200 zł miesięcznie). Wnioskodawczyni zobowiązana jest do opłaty czynszu za mieszkanie w wysokości 320 zł oraz spłaty kredytu zaciągniętego na remont mieszkania w wysokości 480 zł miesięcznie.
Rozpoznając wniosek, stwierdzono co następuje:
Na gruncie obowiązujących regulacji prawnych obowiązuje zasada, według której koszty sądowe jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Jednakże przepisy postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nieposiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Należy dodać, że prawo pomocy może dotyczyć wyłącznie postępowania przed sądem administracyjnym i nie rozciąga się na postępowanie administracyjne.
W rozpatrywanej sprawie wniosek skarżącej dotyczy obu instytucji prawa pomocy tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Ze względu na tak określone granice wniosku, skarżąca powinna udowodnić, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Do wykazania tej okoliczności zobowiązuje ją przepis art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.).
Stan majątkowy i rodzinny skarżącej opisany przez nią we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF zobowiązuje Sąd do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym przez stronę zakresie. Udowodniła ona bowiem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Renta skarżącej w wysokości 1294, 50 zł netto jest zbyt niska aby mogła służyć do sfinansowania,
w najmniejszym nawet zakresie, kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów za czynności zastępstwa procesowego. Skarżąca jest osobą bardzo chorą, nie posiada potencjalnych możliwości dodatkowego zarobkowania. Wydatkuje też znaczne kwoty na zakup lekarstw oraz inne koszty bieżącego utrzymania. W tej sytuacji odmowa prawa pomocy mogłaby spowodować naruszenie konstytucyjnego prawa do sądu.
Z tych względów na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a orzeczono, jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło