IV SA/Wa 2028/16
WyrokWSA w Warszawie2016-12-06
Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Kaja Angerman, Grzegorz Rząsa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przewoźnik wykonujący regularny międzynarodowy przewóz osób ponosi odpowiedzialność administracyjną za przywiezienie do granicy RP cudzoziemca nieposiadającego ważnej wizy, jeśli przewóz ten można uznać za realizowany w ramach tzw. "ruchu przygranicznego"?Ratio decidendi
Przewoźnik ponosi odpowiedzialność administracyjną za przywiezienie do granicy RP cudzoziemca nieposiadającego ważnej wizy, nawet jeśli przewóz odbywał się autobusem, który rozpoczął kurs w miejscowości oddalonej od granicy, a zakończył w innej miejscowości, jeśli trasa ta nie mieści się w definicji "ruchu przygranicznego" opartej na przepisach o małym ruchu granicznym. Odpowiedzialność przewoźnika ma charakter obiektywny i wynika z samego faktu przywiezienia cudzoziemca bez wymaganych dokumentów, niezależnie od winy konkretnej osoby.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargę J.G. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej utrzymującą w mocy decyzję o nałożeniu na przewoźnika kary administracyjnej w wysokości 3.000 EUR. Kara została nałożona z powodu przywiezienia do granicy RP cudzoziemki, która nie posiadała ważnej wizy uprawniającej do wjazdu w dniu kontroli. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa, w tym błędną wykładnię pojęcia "ruchu przygranicznego" oraz wadliwe ustalenie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej oddala skargę
Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia [...] maja 2016 r. po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J.G., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. w sprawie nałożenia kary administracyjnej na przewoźnika.
Powyższa decyzja została wydana w wyniku następujących ustaleń organ i oceny prawnej.
W dniu [...] października 2015 r. w trakcie kontroli granicznej autobusu marki [...] o nr rej. [...] relacji [...] – [...] należącego do przewoźnika [...], wykonującego regularny przewóz osób w międzynarodowym transporcie drogowym ustalono, że podróżująca tymże autokarem obywatelka [...], K.S., nie posiadała ważnej wizy lub innych ważnych dokumentów uprawniających do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i do pobytu na tym terytorium. Znajdująca się w paszporcie cudzoziemca wiza rozpoczynała termin ważności dopiero w dniu [...] października 2015 r. Z uwagi na powyższe, Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] decyzją z dnia [...] października 2015r. odmówił cudzoziemce wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Wobec faktu przywiezienia przez przewoźnika do granicy cudzoziemki nieposiadającej zezwolenia na wjazd i pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] wszczął postępowanie w sprawie nałożenia na przewoźnika kary administracyjnej, o której mowa w art. 462 ust 1-2 i 4-5 ustawy o cudzoziemcach, a następnie decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nałożył na w/w karę administracyjną w wysokości 3.000 EUR, co w przeliczeniu na złote wg średniego kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu wydania decyzji o nałożeniu kary administracyjnej wynosiło 13.450,50 PLN.
J.G. odwołał się od przedmiotowej decyzji.
Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że w świetle art. 23 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemiec, który przekracza granicę, jest obowiązany posiadać: 1) ważny dokument podróży; 2) ważną wizę lub inny ważny dokument uprawniający go do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i do pobytu na tym terytorium, jeżeli są wymagane; 3) zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane w przypadku przejazdu tranzytem.
Przesłanki odpowiedzialności przewoźnika zostały określone w Dziale 11 ustawy o cudzoziemcach. W szczególności, stosownie do art. 459 ustawy o cudzoziemcach, przewoźnik, który drogą powietrzną lub morską zamierza przywieźć cudzoziemca do granicy, podejmuje wszelkie niezbędne środki, aby zapewnić, żeby cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miał ważny dokument podróży uprawniający go do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 462 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym na przewoźnika, który drogą powietrzną lub morską przywiózł do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane, nakłada się karę administracyjną w wysokości stanowiącej równowartość od 3000 do 5000 euro za każdą przywiezioną osobę, z tym że suma kar za jednorazowy przywóz grupy osób nie może przekroczyć równowartości 500 000 euro. Przepis o którym mowa w ust. 1, dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego.
W ocenie organu odwoławczego z materiału zgromadzonego w sprawie jednoznacznie wynika, iż obywatelka [...], K.S. była pasażerką autokaru relacji [...] –[...] należącego do przewoźnika [...] wykonującego regularny przewóz osób w międzynarodowym transporcie drogowym. W trakcie odprawy granicznej funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej w [...] stwierdzili, że cudzoziemka nie posiada w swoim paszporcie wizy, która uprawniałaby ją do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu [...] października 2015 r., ani innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium RP w powyższym terminie. Organ podał, że cudzoziemka do protokołu przesłuchania w dniu [...] października 2015 r. zeznała, cyt.: "(...) w dniu dzisiejszym, tj. [...]10.2015 r. jestem pasażerką autobusu rejsowego, który jedzie z [...] do [...] na lotnisko [...]. Nie pamiętam marki pojazdu ani numeru rejestracyjnego." Zapytana, w jakim celu podróżuje. oświadczyła: ..Najpierw jadę do [...] na lotnisko. Potem wylatuję do [...] do [...].". Na pytanie, jak wyglądała podróż, odpowiedziała: "Mieszkam w [...] i tam się dziś stawiłam na dworcu autobusowym. Bilet już miałam. Kupiłam go [...]10.2015 r. w kasie dworca autobusowego w [...] " Zapytana, jakie dokumenty okazywała w trakcie zakupu biletu w kasie, oświadczyła: ., W trakcie zakupu biletu dałam kasjerowi tylko kserokopię strony personalizacyjnej paszportu, ponieważ paszport był w konsulacie w [...] w procedurze wydawania wizy. Na początku nie chcieli mi sprzedać biletu, bo powiedzieli, że muszą zobaczyć ważną wizę. Prosiłam panią kasjerkę i w końcu zgodziła się sprzedać mi bilet. Pokazałam tylko ksero strony personalizacyjnej paszportu. Innych żadnych dokumentów nie pokazywałam. " Na pytanie, czy i kiedy kierowca autobusu dokonał sprawdzenia dokumentów, odpowiedziała: ,,Jak przyjechałam na dworzec, to już autobus był podstawiony i wszyscy ludzie siedzieli w środku. Kierowca wysiadł i zapakował mój bagaż i kazał wsiadać. Ani kierowca, ani nikt inny nie sprawdzał mi paszportu, wizy i biletu. ". Organ wskazał, że w tym samym dniu przeprowadzono również dowód z przesłuchania w charakterze świadka I.H. - kierowcy autobusu, którym podróżowała cudzoziemka, a zarazem pracownika [...],. Świadek zapytany, czy w dniu [...]10.2015 r. jest kierowcą autobusu rejsowego marki [...] o nr rej. [...], którym przewoźnik [...] z siedzibą w [...] wykonuje regularny przewóz osób w międzynarodowym transporcie drogowym, na podstawie zezwolenia Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr [...], odpowiedział: .. Tak, w dniu dzisiejszym, tj. [...]10.2015 r. jestem kierowcą autobusu rejsowego marki [...] o nr rej. [...], którym polski przewoźnik "[...]" z siedzibą w [...] wykonuje rejsowy przewóz osób na trasie [...] – [...] " Na pytanie, jakiego rodzaju przewóz osób obecnie realizuje, odpowiedział: "Jest to regularny przewóz osób na trasie [....] – [...] i z powrotem. W B. następuje zmiana kierowcy ze względu na czas pracy kierowcy. " Poproszony o podanie miejsca początkowego i docelowego przewozu wykonywanego w dniu [...]10.2015 r. przez przewoźnika, oświadczył: ,Autobus marki [...] o nr rej. [...] ruszył dzisiaj z [...] Tam był! przystanek początkowy. Z [...] do [...] ludzi dowozi inny autobus, też firmy polskiej ,, [...]". Końcowy przystanek dzisiejszego przewozu to [...] " Na pytanie, jak często wykonywany jest przez przewoźnika kurs na trasie [...] ([...]) – [...]([...]), odpowiedział: "Kurs na trasie [...] ([...]) – [...] ([...]) wykonywany jest codziennie przez przejście graniczne w [...] Zapytany, czy wszyscy pasażerowie wsiedli do autobusu w miejscu początkowym przewozu, tj. na dworcu autobusowym w [...] zeznał: ..Wszyscy pasażerowie autobusu [...] o nr rej. [...] wsiedli do autobusu w [...] na dworcu PKS. Tam dowożeni są ludzie z [...] czy [...] Na pytanie, czy jadąc od [...] zabierał jeszcze jakiś pasażerów, odpowiedział: "Nie, wszyscy wsiedli na dworcu autobusowym w [...]. Ta pani bez ważnej wizy także wsiadła w [...]. " Nadto, zeznał, ".(...) na całej trasie (relacji) [...] ([...]) – [...] ([...]) przewóz osób wykonywany jest wyłącznie na podstawie zezwolenia nr [...] na wykonywanie regularnego przewozu osób w międzynarodowym transporcie drogowym. Tylko do [...] ludzie są przewożeni różnymi autobusami firmy «[...]»." Ponadto, podczas przesłuchania I.H., oświadczył: "do granicy RP w dniu [...].10.2015 r. przywiozłem 15 pasażerów, w tym Panią K.S.. Ta pani przyszła w ostatniej chwili. (...) w dniu [...]10.2015 r. osobiście dokonałem sprawdzenia dokumentów podróży wszystkich podróżnych ich wiz i biletów. W zależności ile jedzie osób, to albo wcześniej sprawdzam albo później. Dziś sprawdziłem siedem minut przed odjazdem. Pani K.S. siedziała na początku i dała do kontroli bilet. Ale nie dała paszportu. W momencie kiedy szukała paszportu, dokonałem sprawdzenia u innych pasażerów. Ważność paszportu i wizy Pani K.S. sprawdziłem więc na końcu. Czynność tę wykonywałem w autobusie. Najpierw pakuję bagaże, pasażerowie zajmują miejsca i wtedy sprawdzam ich paszporty, wizy i bilety. Nie wiem, jak to się stało, że nie zauważyłem, że wiza Pani K. S. jest jeszcze nieważna. ". Organ przytoczył, że I. H. zeznał również, iż jest jedynym kierowcą realizującym tenże kurs i to on jest odpowiedzialny, z ramienia przewoźnika, za sprawdzanie dokumentów uprawniających pasażerów do wjazdu i pobytu na terytorium RP. Organ podkreślił, że przewoźnik chcąc wykonywać usługi przewozu osób nie będących obywatelami polskimi przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, obowiązany jest zapoznać się z przepisami dotyczącymi przekraczania granic i pobytu w Polsce, jak również w krajach, do których wykonuje transport. Ryzyko nieznajomości przepisów obowiązujących w tym zakresie obciąża przewoźników. Skoro na mocy art. 459 ustawy o cudzoziemcach na przewoźniku ciążyły określone obowiązki kontrolne względem cudzoziemców, to przewoźnik ten powinien powierzyć ich wykonywanie osobie, która dostatecznie zna zakres tych obowiązków. Skutki ich niedopełnienia ustawa określa jasno w art. 462 ustawy o cudzoziemcach. Zakres obowiązków przewoźnika został przez ustawodawcę sprecyzowany do kontroli posiadania odpowiednich, pozwalających na wjazd dokumentów. Czynnością, która umożliwia stwierdzenie – jak w rozpatrywanej sprawie - jaki jest okres ważności wizy, a tym samym, czy uprawnia ona cudzoziemca do wjazdu i pobytu na terytorium RP, jest wgląd w naklejkę wizową. Zachowanie przewoźnika musi charakteryzować się wysokim stopniem staranności, który jest jednak współmierny do zakresu kontroli, wynikającego z art. 459 ust. 1 przywołanej ustawy. Jeżeli zatem analiza treści dokumentu wskazuje, że jest on nieważny, ponieważ wygasł termin jego ważności lub ważność dokumentu jeszcze się nie rozpoczęła, przewoźnik bądź działająca w jego imieniu osoba powinna to stwierdzić. Organ odwoławczy wskazał, że K.S. nie spełniała warunków wjazdu na terytorium Polski, określonych w art. 23 ustawy o cudzoziemcach. Posiadana przez cudzoziemkę wiza, na podstawie której zamierzała ona przekroczyć granicę w kierunku do Polski bezsprzecznie nie uprawniała jej do wjazdu na to terytorium w dniu [...] października 2015 r. Znajdująca się w paszporcie cudzoziemca wiza rozpoczynała termin ważności dopiero w dniu [..] października 2015 r. Podkreślił, że termin ważności wizy wynika wprost z danych zamieszczonych w naklejce wizowej, a czynności związane z jego sprawdzeniem należą do elementarnych obowiązków przewoźnika.
Organ wywiódł, że zgodnie z art. 462 ust. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach nie podlega odpowiedzialności finansowej przewoźnik, który mimo dołożenia należytej staranności nie mógł stwierdzić, że cudzoziemiec nie posiada ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na terytorium RP i pobytu na tym terytorium, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie. Przewoźnik zatem nie może on natomiast ponosić odpowiedzialności, gdy upewni się, że wymaganym dokumentem pasażer się legitymuje, lecz w istocie dokument ten okaże się podrobiony, w taki sposób, że nie może tego dostrzec osoba niebędąca specjalistą w danej dziedzinie.
Odnosząc się do argumentów odwołania, iż przewóz wykonywany w dniu [...] października 2015 r. był przewozem w ramach ruchu przygranicznego, organ wskazał, że w myśl obowiązujących przepisów, przewóz osób w ramach ruchu przygranicznego nie wymaga przeprowadzania kontroli dokumentów podróży, a z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że kierowca ją przeprowadzał. Nieprawdą jest zatem twierdzenie, że przewoźnik w dniu [...] października 2015 r. realizował ruch przygraniczny. Przewoźnik, wykonujący przewóz w ruchu przygranicznym nie mógłby również przyjąć na pokład cudzoziemki, która posiadała bilet na trasie [...] (bądź [...]) ([...]) – [...] ([...]), ponieważ na zezwoleniu [...], taki przewóz byłby niemożliwy do zrealizowania, uprawnia do niego jedynie zezwolenie nr [...]. Wywiódł, że przepisy dotyczące odpowiedzialności przewoźnika zostały wprowadzone do ustawy o cudzoziemcach z konieczności harmonizacji prawa wewnętrznego z dorobkiem Schengen. Nakładanie kar administracyjnych na przewoźników stanowi wyraz implementacji dyrektywy Rady 2001/51/WE z dnia 28 czerwca 2001 r. Aktem normatywnym wskazującym na obowiązek nakładania tychże kar jest Konwencja Wykonawcza do układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. (Dz. Urz. UE L 187 z 2001 r., str. 54) (art. 26 ust. 2 w zw. z ust. 3). przy czym rozwinięcie tej regulacji znajduje odzwierciedlenie w dyrektywie 2001/51/WE, która w założeniu ma prowadzić do uzupełnienia postanowień z art. 26 Konwencji Wykonawczej. Choć dyrektywa 2001/51/WE wyszczególnia cel jakim jest skuteczne zwalczanie nielegalnej migracji (w motywie 1 i 2 preambuły), to cel ten winien być osiągnięty poprzez wdrożenie działań prewencyjnych. Sformułowanie użyte w art. 462 ustawy o cudzoziemcach "nakłada się karę administracyjną" oznacza, iż powyższa norma ma charakter nakazujący. Organ dysponuje uznaniowością jedynie przy określeniu wysokości samej kary. co wynika z treści przywołanego przepisu.
Ustawa wyłącza od odpowiedzialności przewoźników wykonujących transport drogowy w ruchu przygranicznym. Z uwagi na fakt, iż ustawodawca nie określił w przepisach krajowych definicji "ruchu przygranicznego (granicznego)" dla potrzeb realizacji czynności związanych z nakładaniem kar na przewoźników, przyjęto że wykonywanie przewozów w ruchu przygranicznym należy rozumieć jako wykonywanie przewozów w granicach strefy przygranicznej w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 1931/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego przepisy dotyczące małego ruchu granicznego na zewnętrznych granicach lądowych państw członkowskich i zmieniającego postanowienia Konwencji z Schengen, które zostało uchwalone w dniu 20 grudnia 2006 r. (konwencję tę sporządzono 19 czerwca 1990 r., zaś jej stosowanie rozpoczęto z dniem 26 marca 1995 r.). Tożsame stanowisko zajął w wyroku z dnia 28 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 86/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny, cyt.: " (...) ruch graniczny, o którym mowa w art. 462 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, to mały ruch graniczny odbywający się w strefie przygranicznej i dotyczy mieszkańców strefy przygranicznej. (...)" Zgodnie z pojęciem określonym przepisami tegoż rozporządzenia, "strefa przygraniczna" oznacza strefę, która nie sięga dalej niż 30 kilometrów od granicy. Jednostki podziału administracyjnego, które mają być uznane za strefę przygraniczną są określane przez zainteresowane państwa w umowach dwustronnych z sąsiadującymi państwami trzecimi. Jeżeli część takiej jednostki położona jest w odległości między 30 a 50 kilometrem od linii granicy, uznaje się ją mimo tego za część strefy przygranicznej. Wykaz jednostek podziału administracyjnego znajdujących się w strefie przygranicznej określa Załącznik nr I do umowy zawartej pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem [...] o zasadach małego ruchu granicznego.
Organ podkreślił, że niemniej jednak, aby wykonywanie przewozu traktować jako przewóz w strefie przygranicznej w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 1931/2006 oraz powołanej wyżej umowy międzynarodowej, w owej strefie znajdować muszą się oba przystanki trasy, tj. początkowy i końcowy. Nie ulega wątpliwości, iż miasto [...] będące punktem końcowym trasy nie zostało umieszczone na wykazie miejscowości i jednostek podziału administracyjnego znajdujących się w strefie przygranicznej na terytorium Polski, będącego załącznikiem do ww. umowy, z tego też powodu zdaniem organu nie można uznać wykonywania regularnych przewozów osób w międzynarodowym transporcie drogowym w relacji [...] – [...], czy też w relacji [...] – [...] za przewozy w rozumieniu ruchu przygranicznego.
Organ odwoławczy zaznaczył, iż przepisy art. 87 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.) jasno wskazują katalog dokumentów jakie obowiązany jest posiadać i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli kierowca podczas wykonywanego przewozu drogowego. Pośród tychże dokumentów w pkt 2 lit. A wyżej wskazanego artykułu przy wykonywaniu przewozów regularnych i regularnych specjalnych ustawodawca wskazuje również na obowiązek posiadania odpowiedniego zezwolenia lub wypisu z zezwolenia wraz z obowiązującym rozkładem jazdy. W niniejszym przypadku, do kontroli granicznej w dniu [...] października 2015 r. kierowca autobusu reprezentujący przewoźnika, I.H. przedstawił wypis nr [...] z zezwolenia Głównego Inspektora Transportu Drogowego w [...] nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. na wykonywanie regularnych przewozów w międzynarodowym transporcie drogowym, rodzaj przewozu dwustronny, w relacji [...] – [...] oraz obowiązujący na trasie [...] – [...] rozkład jazdy. Zgodnie z terminem zawartym w art. 4 pkt 2 wskazanej ustawy, za międzynarodowy transport drogowy uznaje się podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, przy czym jazda pojazdu pomiędzy miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy. Natomiast zgodnie z zapisem art. 4 pkt 7 tejże ustawy, przewóz regularny, to publiczny przewóz osób i bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, na zasadach określonych w ustawie i w ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (Dz. U. z 2015 r., poz. 915). Tak więc, na gruncie obowiązującego prawa, brak jest podstaw do uznania wykonywania regularnych przewozów osób w międzynarodowym transporcie drogowym relacji [...] – [...] za przewozy w rozumieniu mchu przygranicznego, a co za tym idzie zastosowania przepisów art. 462 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Organ zauważył, że ustalenia organu I instancji dotyczące trasy przejazdu pozostają w zgodzie z zeznaniami zatrudnionego przez przewoźnika kierowcy autokaru, osoby najlepiej zorientowanej w stanie faktycznym, który pouczony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, złożonymi w [...] października 2015 r. do protokołu przesłuchania zeznał m.in.: ..(...) Jest to regularny przewóz osób no trasie [...] — [...] i z powrotem. W B. następuje zmiana kierowcy ze względu na czas pracy kierowcy. " Poproszony o podanie miejsca początkowego i docelowego przewozu wykonywanego w dniu [...] października 2015 r. przez przewoźnika, oświadczył: ,.Autobus marki [...] o nr rej. [...] ruszył dzisiaj z [...]. Tam był przystanek początkowy. Z [...] do [...] ludzi dowozi inny autobus, też firmy polskiej «[...]». Końcowy przystanek dzisiejszego przewozu to [...] " Nadto zeznał: "na całej trasie (relacji) [...] ([...]) [...]([...]) przewóz osób wykonywany jest wyłącznie na podstawie zezwolenia nr [...] na wykonywanie regularnego przewozu osób vi międzynarodowym transporcie drogowym. Tytko do [...] ludzie są przewożeni różnymi autobusami firmy «[...]»", (protokół w aktach sprawy). Również treść biletu oraz imiennego paragonu fiskalnego wystawionego na nazwisko pani K.S. potwierdzające zawarcie umowy przewozu pomiędzy przewoźnikiem, a cudzoziemką z m. [...] do m. [...] w dniu [...] października 2015 r., wskazują [...] –[...] - jako trasę wykonywanego w tym dniu przez przewoźnika połączenia autokarowego.
Wobec powyższego organ podniósł, że bez znaczenia dla stanu faktycznego stwierdzonego w dniu [...] października 2015 r. pozostają dowody przedkładane przez stronę, tj. tarczka tachografu oraz dowód z dokumentu urzędowego zezwolenia nr [...] na wykonywanie regularnych osób w międzynarodowym transporcie drogowym wydanym przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego w dniu [...] czerwca 2014 r. na trasie [...] – [...] wraz z załączonym rozkładem jazdy.
Organ odwoławczy ocenił, że organ orzekający w przedmiotowej sprawie zebrał materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, a ustalony na jego podstawie stan faktyczny sprawy pozwalał na dokonanie oceny spełnienia w niniejszej sprawie przesłanki z art. 462 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Nie było konieczności ponownego przesłuchania w charakterze świadka I.H.. Złożył on bowiem wyczerpujące zeznania w postępowaniu w sprawie odmowy wjazdu na granicy K. S.. Nie było żadnych przeciwskazań do tego, aby uznać te zeznania za dowód w postępowaniu w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej na przewoźnika. Zeznania te, wbrew twierdzeniom strony, pozostają w zgodzie z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w dniu kontroli. Bezsprzecznym jest, że w dniu [...] października 2015 r. na pokładzie autobusu należącego do przewoźnika znajdowała się cudzoziemka, która nie posiadała ważnego dokumentu, uprawniającego do wjazdu w tym dniu na terytorium RP. W tej sytuacji uzasadnione jest stwierdzenie, że osoba dokonująca kontroli dokumentów uczyniła to nierzetelnie, ponieważ weryfikacja ważności wizy była w tym przypadku stosunkowo prosta. W takim przypadku odpowiedzialność przewoźnika ma w istocie charakter obiektywny (za sam fakt nie upewnienia się w powiązaniu ze skutkiem - dostarczeniem do odprawy granicznej), nie jest związana z winą konkretnej osoby, a zastosowanie sankcji ma cel prewencyjny, tj. służy eliminacji tego rodzaju przypadków w przyszłości.
Odnosząc się do zarzutu, dotyczącego przesłuchania świadka bez obecności strony i niezawiadomienia jej o terminie dokonania tej czynności, organ zauważył, iż przewoźnik nie był stroną w tymże postępowaniu i wobec takiego stanu rzeczy, organ nie miał obowiązku informowania przewoźnika o prowadzonych w przedmiotowej sprawie czynnościach procesowych.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. G. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania w sprawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania podług norm przepisanych.
Decyzji zarzucił naruszenie przepisów:
I. art. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 42 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez oparcie rozstrzygnięcia o przepis art. 462 ust. 1 w zw. z ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, pomimo, iż powyższe nie odpowiada standardom określoności, poprawności, precyzyjności i jasności przepisów w zakresie jakim posługuje się niedefiniowanym i nieznanym zwrotem "ruchu przygranicznego", skutkujące obciążeniem skarżącego sankcją administracyjną pomimo braku określenia okoliczności, w których sankcja jest nakładana bądź nie;
II. art. 26 ust. 1 lit. b w i ust. 2 w zw. z ust. 3 Konwencji Wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. zawartej między rządami Państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach (Dz.U.UE. L 239 z dnia 22 września 2000 r.) w zw. z art. 462 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (Dz. U. 2013, poz. 1650) poprzez błędną wykładnię skutkującą nałożeniem kary administracyjnej na przewoźnika, podczas gdy przy prawidłowej interpretacji powyższych przepisów przewoźnik nie powinien być ukarany, albowiem wykonywany przez niego przewóz był przewozem w ramach ruchu przygranicznego, ewentualnie poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji orzekania w niedostatecznie ustalonym stanie faktycznym;
III. art. 136 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka I.H. na okoliczność ustalenia trasy na jakiej wykonywany był regularny przewóz osób w dniu [...].10.2015r., sposobu przeprowadzenia kontroli dokumentów posiadanych przez pasażerów i ustalenia przyczyny okazania zezwolenia na przewóz relacji [...] przy obecności strony i oparcie rozstrzygnięcia na zeznaniach świadka złożonych w innym postępowaniu w sytuacji ich sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym, co finalnie powodowało, że materiał dowodowy nie został zebrany w sposób wyczerpujący a ocena zebranego materiału dowodowego została dokonana z przekroczeniem granic swobodnej oceny.;
IV. naruszenie przepisu art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu przyczyn odmowy wiarygodności dowodu z dokumentu tj. tarczki tachografu stwierdzającej w jakiej relacji poruszał się przewoźnik w dniu [...] października 2015r. oraz dowodu z dokumentu urzędowego zezwolenia nr [...] na wykonywanie regularnych przewozów osób w międzynarodowym transporcie drogowym wydanym przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego w dniu [...] czerwca 2014r. na trasie [...] –[...] wraz z załączonym rozkładem jazdy, niewyjaśnieniu rozbieżności w zeznaniach świadków dotyczących relacji w jakiej poruszał się autokar.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż o okoliczności wykonywania przewozu z miejscowości [...] a nie [...] świadczą dowód z tarczy tachografu, wypisy z dokumentów urzędowych w postaci zezwoleń, a także zeznania świadków, którzy stwierdzają, iż przewóz rozpoczęto w miejscowości [...] a nie [...] jak ustalił to organ na podstawie okazanego zezwolenia. Wskazano, iż z miejscowości [...] jest [...] km do przejścia granicznego w [...] zaś z [...] [...] km. Jednocześnie wszyscy pasażerowie wsiedli w [...] i tam rozpoczynał się przewóz. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, iż przewoźnik nie poruszał się w ramach zezwolenia [...] i nie jechał [...] km pustym autobusem. To jakie okazał zezwolenie kierowca jest irrelewantne, decydujący walor należy przyznać okoliczności faktycznie wykonywanego przewozu. Powyższą okoliczność potwierdza także treść biletu zakupionego przez podróżną. Jednocześnie organ I instancji bezkrytycznie ocenił wiarygodność zeznań świadka I.H., pomimo faktu, iż tenże zeznaje: "Jest regularny przewóz osób na trasie [...] i z powrotem (...) W następnym pytaniu: Proszę podać miejsce początkowe i docelowe (...) pada odpowiedź: Autobus marki [...] o nr [...] ruszył dzisiaj z [...]. Tam był przystanek początkowy ".
Zupełnie niezrozumiałym dla strony jest odmowa wiarygodności dowodu z wykresówki z tachografu. Tachograf jest urządzeniem pomiarowym, wskazującym jednoznacznie na czas pracy kierowcy, miejsce rozpoczęcia jazdy, odległości przejechane oraz prędkość pojazdu. Jest to dokument jasno określający relację w jakiej poruszał się autokar. Okoliczność nieustalenia relacji w jakiej był wykonywany przewóz w dniu [...] października 2015r. najdobitniej okazuje dopuszczenie przez organ I instancji notatki urzędowej funkcjonariusza Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] listopada 2015r., z której wynika, iż "Ww. czasy wskazują raczej na przewóz dwustronny relacji [...] niż [...]" Użycie zwrotu "raczej" niepodobną jest traktować jako jednoznaczne, niebudzące wątpliwości i pewne ustalenie podstawowej okoliczności tj. relacji w jakiej poruszał się przewoźnik. W tym stanie rzeczy swobodna ocena dowodów przekształciła się w samowolę i nie spełnia kryteriów zakreślonych normą art. 80 k.p.a. Wewnętrzną sprzeczność w zeznaniach kierowcy organ II instancji winien wykluczyć dopuszczając uzupełniająco dowód z jego przesłuchania, czego jednak z niezrozumiałych względów zaniechał, czym naruszył przepis art. 136 k.p.a. Organ przyznaje, iż ustawodawca nie określił definicji ruchu przygranicznego, dlatego też w drodze analogii przyjął, iż ruch przygraniczny jest tożsamy z małym ruchem granicznym ustanowionym przepisami rozporządzenia nr 1931/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiające przepisy dotyczące małego ruchu granicznego na zewnętrznych granicach lądowych państw członkowskich i zmieniające postanowienia Konwencji z Schengen. Takie stanowisko jest dalece nieuprawnione. Jak wskazuje R. Rogala zarówno Konwencja wykonawcza do Układu z Schengen jak i ustawa o cudzoziemcach nie definiują pojęcia "ruch przygraniczny", występuje zjawisko luki prawnej. Rozporządzenie Nr 1931/2006 nie ma zastosowania do przekraczania granicy w reżimie innym, niż sam opisuje. Jego przepisy zostały expressis verbis wyłączone spod Kodeksu Granicznego Schengen (art. 35), tym samym wydaje się, iż nie można nawet pomocniczo odnosić tych pojęć celem określenia, czy działalność przewoźnika odbywa się w "ruchu przygranicznym".(R. Rogla, w Ustawa o cudzoziemcach. Komentarz, 2015, pod red. J. Chlebny, str. 938-939). Skarżący podkreślił, że badanie, czy wszystkie przesłanki sytuacji objętej karą administracyjną zostały ujęte w przepisie stanowi dyrektywę interpretacyjną przepisów ustawy zawierającej karę administracyjną, w tym znaczeniu, że organ stosujący prawo nie może domniemywać sytuacji, których ustawodawca wyraźnie nie przewidział jako objętych sankcją administracyjną. Wskazał, że brak klarowności wypowiedzi ustawodawcy, wywołujący wątpliwości co do brzmienia warunków, od których zależy nałożenie kary fiskalnej nie może obciążać strony postępowania. Jeżeli zważyć, iż przewóz wykonywany w dniu [...] października 2015r. odbywał się z miejscowości, a więc miejscowości leżącej w strefie przygranicznej, przewoźnik nie jest karany za delikt administracyjny z przepisu art. 462 ustawy o cudzoziemcach, albowiem wyłączona jest karalność uchybienia przewoźnika. Z uwagi na powyższe pierwszorzędną okolicznością wymagającą ustalenia jest okoliczność relacji w jakiej poruszał się autokar. Fakt ten ma bowiem znaczenie prawotwórcze, decydujące o zastosowaniu sankcji wobec przewoźnika lub jej braku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja Komendanta Głównego Straży Granicznej i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów prawa w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Nie zachodzi zatem konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.
W ocenie sądu organy obu instancji ustaliły prawidłowo stan faktyczny, za wyjątkiem ustalenia dotyczącego tego, że w dniu [...] października 2015r. autobus marki [...] o nr rej. [...] był autobusem relacji [...]. Materiał dowodowy w postaci zeznań świadków I.H., K. S., a także biletu autobusowego kupionego przez cudzoziemkę potwierdzają, że autobus, którym cudzoziemka przywieziona została do granicy wykonywał kurs na trasie [...] w ramach realizowanego przez skarżącego przewozu międzynarodowego na trasie [...]. Cudzoziemka została niewątpliwie przywieziona do granicy wskazanym autobusem, który w tym dniu rozpoczynał swój kurs dopiero w [...], a kończył w [...].. Kupiony przez cudzoziemkę bilet od przewoźnika (skarżącego) na przejazd do [...] był ważny na trasie [...], jednak co oczywiste w tym przypadku, począwszy od stacji początkowej w [...]. Na bilecie znajduje się adnotacja dotycząca relacji przewozu w ramach, którego wykupione zostało uczestnictwo i jest to adnotacja potwierdzająca trasę [...]. Dlatego należy uznać, że kurs wykonywany w tym dniu przy wykorzystaniu tego konkretnego autobusu od [...] do [...] był elementem (etapem) przewozu realizowanego w rzeczywistości przez przewoźnika na trasie [...] przy użyciu różnych środków transportu (jednego z [...] do [...] i drugiego z [...] do [...]). Ta niedokładność wynikająca z sentencji decyzji organu I instancji nie ma jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż przywiezienie do granicy cudzoziemki nieposiadającej ważnej wizy uprawniającej do wjazdu na terytorium RP, a podróżującej z [...] do [...] jest wystarczającą przesłanką do nałożenia kary na przewoźnika.
Stosownie do treści art. 459 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2013r., poz. 1650 ze zm.) przewoźnik, który drogą powietrzną lub morską zamierza przywieźć cudzoziemca do granicy, podejmuje wszelkie niezbędne środki, aby zapewnić, żeby cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miał ważny dokument podróży uprawniający go do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane. Istotne dla niniejszej sprawy jest to, że według ust. 2 tego przepisu obowiązek, o którym mowa w ust. 1, dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego.
Z kolei na podstawie art. 462 ust. 1 w/w ustawy na przewoźnika, który drogą powietrzną lub morską przywiózł do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane, nakłada się karę administracyjną w wysokości stanowiącej równowartość od 3.000 do 5.000 euro za każdą przywiezioną osobę, z tym że suma kar za jednorazowy przywóz grupy osób nie może przekroczyć równowartości 500.000 euro.
Podobnie jak wcześniej istotne znaczenie dla tej sprawy ma ust. 2 zgodnie z którym przepis ust. 1 dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego.
Z kolei na podstawie art. 462 ust.3 przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli przewoźnik:
1) przywiózł do granicy cudzoziemca, który podczas kontroli granicznej złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej;
2) mimo dołożenia należytej staranności nie mógł stwierdzić, że cudzoziemiec nie posiada ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pobytu na tym terytorium, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie.
Skarżący z jednej strony twierdzi, że przewidziany przez ustawodawcę wyjątek dotyczący ruchu przygranicznego nie został przez ustawodawcę dookreślony (bowiem nie zawarto definicji ruchu przygranicznego) i w tym upatruje naruszenia zasad Konstytucji. Z drugiej zaś odnosząc się do zaprezentowanego przez organ rozumienia tego pojęcia wskazuje na to, że spełnił właśnie tą przesłankę, gdyż realizował przewóz do [...].
W ocenie sądu zeznania cudzoziemki, wystawiony imienny bilet określający przystanek początkowy i końcowy, cena tego biletu w odniesieniu do znajdującego się w aktach sprawy cennika wskazują, że cudzoziemka podróżowała drogą lądową do [...].
Z pewnością uiszczona przez cudzoziemkę cena za bilet przekracza cenę biletu jaką zobowiązana byłaby uiścić za podróżowanie wyłącznie do [...] (czy innej miejscowości w strefie przygranicznej). Oznacza to, że wbrew twierdzeniom skarżącego usługa do jakiej zobowiązał się wobec cudzoziemki przewoźnik (skarżący) nie obejmowała transportu w strefie przygranicznej, w tym przypadku do [...] leżącej na trasie przejazdu do [...] Racjonalne zachowanie wyklucza kupno biletu do [...] za właściwą dla takiej trasy cenę przez osobę, która w rzeczywistości zamierzałaby podróżować zaledwie do [...] Trzeba także zauważyć, że cudzoziemka kupiła bilet uprawniający ją do podróżowania do [...] dwa dni przed wyjazdem i w dodatku przejazd do [...] był etapem w jej podróży do [...] (do której zamierzała lecieć samolotem z [...] przystanku końcowego autobusu, którym podróżowała). Okoliczności te wykluczają, by zamierzała podróżować autobusem skarżącego jedynie do [...], a następnie inaczej kontynuować podróż do [...]. Nieracjonalne i nieuprawnione jest więc twierdzenie skarżącego o realizacji przewozu cudzoziemki w tym dniu i tym autobusem w ramach ruchu przygranicznego. To że skarżący dysponuje różnymi zezwoleniami uprawniającymi do przewozu osób w międzynarodowym transporcie drogowym na różnych trasach (m.in. [...], [....]), ale też realizuje przewóz na trasie [...], nie daje podstawy do twierdzenia, że w danym przypadku, przy użyciu tego samego autobusu realizował przewóz na trasie [...] (zezwolenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr [...]), a następnie [...] (zezwolenie Marszałka Województwa [...] nr [...]). Gdyby skarżący zamierzał wykorzystywać ten sam środek transportu do realizacji w danym dniu tych różnych przewozów, musiałoby to znajdować odzwierciedlenie w wystawianych na potwierdzenie zawarcia umowy biletach. W sytuacji zaś, gdy bilet cudzoziemki określał jako przystanek końcowy [...] w jej przypadku miejscowość [...] mogła być wyłącznie przystankiem na trasie przejazdu do [...] (a nie przystankiem końcowym dla jednego przewozu i początkowym dla drugiego).
Zdaniem sądu jak najbardziej uprawniona jest z uwagi na brak definicji "ruchu przygranicznego" w przepisach krajowych wykładnia pojęcia wykonywania "przewozów w ruchu przygranicznym" przy zastosowaniu pojęcia "strefy przygranicznej" w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 1931/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego przepisy dotyczące małego ruchu granicznego na zewnętrznych granicach lądowych państw członkowskich i zmieniającego postanowienia Konwencji z Schengen. Według definicji zawartej w art. 3 pkt 2 rozporządzenia strefa przygraniczna oznacza strefę, która nie sięga dalej niż 30 km od granicy. Jednostki podziału administracyjnego, które mają być uznane za strefę przygraniczną, są określane przez zainteresowane państwa w umowach dwustronnych. Jeżeli część którejkolwiek takiej jednostki jest położona między 30 a 50 kilometrem od linii granicy, uznaje się ją mimo to za część strefy przygranicznej.
Prawidłowo więc wywiódł organ w uzasadnieniu decyzji, że po pierwsze z uwagi na wskazaną definicję oba przystanki trasy tj. początkowy i końcowy muszą znajdować się "strefie". Po drugie, że przystanku końcowego w przedmiotowej sprawie, którym było miasto [...] nie można uznać jako mieszczącego się w strefie przygranicznej ze względu na odległość od granicy i nieobjęcie w wykazie miejscowości stanowiącym załącznik do umowy zawartej z [...].
Wykładnia ta znajduje potwierdzenie w wykładni językowej pojęcia ruchu przygranicznego, według której pojęcie to należy utożsamiać z ruchem wykonywanym w bliskiej odległości od granicy, po obu jej stronach.
Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja skarżącego, iż taka wykładnia jest nieuprawniona, bowiem przepisy wskazanego rozporządzenia nie mogą mieć zastosowania do przekraczania granicy w innym reżimie, aniżeli opisywany w rozporządzeniu, jak również z uwagi na wyłączenie przepisów rozporządzenia spod Kodeksu Granicznego Schengen.
Należy wskazać, że w tym przypadku nie chodzi o stosowanie przepisów rozporządzenia do sytuacji związanych z innymi, ogólnymi zasadami przekraczania granicy, ale o zastosowanie definicji służącej w gruncie rzeczy do regulacji sytuacji związanej z przekraczaniem granicy na takich właśnie uproszczonych zasadach. Chodzi przecież o zastosowanie tej definicji do wyjątku od "normalnego", ogólnego trybu przekraczania granicy, który ma związek właśnie z ruchem przygranicznym, a jeśli tak, to z ułatwieniami przewidzianymi dla mieszkańców strefy przygranicznej. Właśnie ze względu na wprowadzenie takich ułatwień na podstawie przytaczanego rozporządzenia i umów dwustronnych, możliwe i zasadne było wprowadzenie odstępstw od nałożonych na przewoźników realizujących transport międzynarodowy obowiązków. Co istotne, art. 40 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen), które weszło w życie 13 maja 2016r. stanowi, iż rozporządzenie pozostaje bez uszczerbku dla przepisów Unii dotyczących małego ruchu granicznego oraz dla obowiązujących umów dwustronnych o małym ruchu granicznym.
Brak jest zatem podstaw do formułowania zarzutu braku poprawności, precyzyjności i jasności przepisów prawa nakładających karę administracyjną na przewoźnika i stanowiących o warunkach wyłączenia tej odpowiedzialności. Tym samym stawiany przez skarżącego zarzut naruszenia Konstytucji jest także niezasadny.
Wbrew twierdzeniom skarżącego zeznania świadków nie zawierają istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy różnic. Zeznania te są niewątpliwie spójne w zakresie tego co dotyczy etapu przewozu osób rozpoczętego w [...]. Wynika z nich, że autobus m-ki [...], którym podróżowała cudzoziemka wyruszył z [...], jego przystankiem końcowym miała być [...], a także że cudzoziemka kupiła imienny bilet na ten kurs w kasie na dworcu PKS w [...], jak też że wsiadła do autobusu ostatnia.
Oczywiście co jest zrozumiałe, to wyłącznie zeznania kierowcy autokaru należącego do przewoźnika (skarżącego) opisują organizację realizowanego przez przewoźnika przewozu osób na trasie [...]. Są w tym zakresie spójne z innymi dowodami, a więc zeznaniami cudzoziemki (co do przystanku końcowego, sposobu sprzedaży biletów), z adnotacjami na bilecie i wydanym jej paragonie.
Różnica dotyczy jednej okoliczności, a więc tego czy kierowca dokonał sprawdzenia dokumentów podróży jak twierdzi, czy też nie jak zeznała cudzoziemka. W ocenie sądu zeznania kierowcy są w tym zakresie bardziej wiarygodne, gdyż trudno sobie wyobrazić, by kierowca przy wsiadaniu do autobusu nie kontrolował chociażby biletu uprawniającego do przejazdu. Oboje świadkowie twierdzą, że cudzoziemka wsiadła jako ostatnia pasażerka, dlatego kontrola jej dokumentów mogła odbywać się w pośpiechu i cudzoziemka nie przypomina sobie, że jednak okazywała kierowcy paszport. Ta rozbieżność nie ma jednak znaczenia, bowiem przesłanką obligującą do nałożenia kary jest obiektywnie zaistniała okoliczność, a więc przywiezienie cudzoziemca do granicy bez ważnej wizy. Nieistotne jest więc czy do zdarzenia doszło na skutek niesprawdzenia przez osobę upoważnioną przez przewoźnika dokumentów cudzoziemca, czy też pobieżnego, nieuważnego dokonania czynności kontroli. Oba zachowania świadczą o braku należytej staranności ze strony kierowcy. Nawet sytuacja związana z ewentualnym pośpiechem przy odprawie pasażerów nie wyłącza odpowiedzialności za brak należytego starania przy realizacji obowiązku.
Nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy jest także podnoszony przez skarżącego argument, że w ramach przewozu osób realizowanego na trasie [...] nie jest przewidziany przystanek w [...], co wynika z obowiązującego na tej trasie rozkładu jazdy. Istotne znaczenie ma bowiem to, że faktycznie przewóz był realizowany na trasie [...], choć ten konkretny autobus, w którym pasażerowie przekroczyli granicę wyruszył z [...]. Potwierdzają to zeznania świadków, bilet kupiony w [...] ze wskazaniem relacji, numeru kursu i pokwitowanie. Opisywana przez kierowcę organizacja przewozu znajduje więc odzwierciedlenie w materiale dowodowym. Odbiegający od obowiązującego, faktycznie wykonywany przez przewoźnika rozkład jazdy, uwzględniający inne przystanki może świadczyć o nieprzestrzeganiu warunków udzielonego zezwolenia. Nie podważa to jednak prawidłowości ustaleń opartych na wymienionych dowodach.
Z kolei znaczenie w sprawie ma niewątpliwie okoliczność związana z posiadaniem przez kierowcę i okazaniem wypisu z zezwolenia nr [...] na wykonywanie regularnych przewozów w międzynarodowym transporcie drogowym w relacji [...]. To nie jest przypadek, że kierowca został wyposażony w dokument, który odpowiadał realizowanej faktycznie trasie przewozu pasażerów. Wymóg posiadania zezwolenia przez kierowcę wynika jak słusznie wskazał organ z art. 87 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym. Według zaś art. 4 pkt 2 tej ustawy międzynarodowym transportem drogowym jest przewóz osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi pomiędzy miejscem początkowym i docelowym z przekroczeniem granicy. Kierowca posiadał przy sobie i okazał do kontroli to właśnie zezwolenie. Posłużenie się zaś zezwoleniem na wykonywanie przewozu na trasie [...] jest zgodne z rzeczywiście realizowanym przewozem osób w dniu zdarzenia i znajduje potwierdzenie zarówno w zeznaniach świadków, jak też informacjach zawartych na bilecie autobusowym i wydanym cudzoziemce pokwitowaniu. W świetle wyżej wskazanej oceny materiału dowodowego i obowiązujących przepisów, realizowanego przez skarżącego w dniu [...] października 2015r. międzynarodowego przewozu osób nie można uznać za przewóz w rozumieniu ruchu przygranicznego. W ocenie sądu decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego.
Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że wobec zachodzącej istotnej sprzeczności w zeznaniach świadków konieczne i zasadne było przeprowadzenie dowodu z zeznań I.H. – kierowcy autobusu w dniu zdarzenia. Zdaniem sądu zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, a niewielka rozbieżność nie dotyczyła zeznań tego świadka, ale zeznań I. H. i przewożonej do granicy cudzoziemki. Jednak jak zostało to wcześniej wyjaśnione nie miało to wpływu na rozstrzygnięcie. Dlatego sąd nie znajduje podstaw do uznania, że została naruszona zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. Organ nie przeprowadzał dowodu z zeznań świadków, a więc nie mógł zawiadamiać o przeprowadzeniu takiego dowodu. Z kolei skarżącemu umożliwiono zapoznanie się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie.
Organ w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się wystarczająco do przedstawionego przez skarżącego dowodu w postaci kopii tarczki tachografu. Jednak przeoczenie to nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem dowód ten nie był istotny. Mógł potwierdzić jedynie czas pracy kierowcy, a nie przebieg realizowanej trasy przewozu osób. Co więcej z zeznań kierowcy wynikało, że w [...] następowała zmiana kierowcy. Pozostałe zgłoszone przez skarżącego dowody również zostały uznane przez organ za niemające znaczenia dla wyniku sprawy w zestawieniu z pozostałym materiałem dowodowym. Stanowisko to można uznać za wystarczająco uzasadnione, gdyż organ bardzo rzetelnie przedstawił analizę dowodów na których oparł swoje rozstrzygnięcie. Za naruszenie zasad związanych z przeprowadzeniem postępowania dowodowego sąd traktuje dopuszczenie dowodu z notatki urzędowej sporządzonej przez funkcjonariusza Straży Granicznej. Treścią notatki nie powinien organ zastępować dowodu z zeznań świadka jaki bez przeszkód mógł być przeprowadzony w tym postępowaniu. Jednak naruszenie to również nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż pozostałe dowody były wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy, tak wiec pominięcie tego dowodu nie prowadziłoby do innego wyniku sprawy. Zatem stwierdzone naruszenia art. 80 i 107 § 3 kpa należy uznać za nieistotne. Zarzut naruszenia przepisów postępowania w zakresie wskazanym przez skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż organ podjął wszystkie czynności konieczne do zakończenia sprawy, dokonał wszechstronnej i rzetelnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego.
Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło