IV SA/Wa 2037/14

PostanowienieWSA w Warszawie2014-12-05

Skład orzekający: Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy stowarzyszenie zwykłe, które nie może prowadzić działalności gospodarczej ani przyjmować darowizn, może uzyskać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jeśli nie wykazało podjęcia wszelkich możliwych kroków w celu pozyskania środków finansowych?
Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy stowarzyszeniu zwykłemu, ponieważ nie wykazało ono, że podjęło wszelkie możliwe kroki w celu pozyskania środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, mimo że jego status prawny ogranicza źródła dochodów. Brak stałego źródła dochodów nie może być podstawą do uprzywilejowanego traktowania, a decydując się na liczne skargi, stowarzyszenie powinno liczyć się z obowiązkiem pokrycia kosztów.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego o niedopuszczalności odwołania. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, a stowarzyszenie wniosło sprzeciw, argumentując wysokimi kosztami sądowymi poniesionymi w poprzednich latach i obecnym roku oraz zmniejszeniem liczby członków z powodu działań prawnych przeciwko nim. Sąd uznał wniosek za niezasadny.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia 18 listopada 2014 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Stowarzyszeniu [...] przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi Stowarzyszenia na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Od wskazanego postanowienia, w przewidzianym prawem terminie, Stowarzyszenie wniosło sprzeciw podnosząc, że w ubiegłym roku uiściło koszty sądowe w łącznej kwocie przekraczającej 4 000 zł. W obecnym roku na ten cel wydatkowało już 4417 zł. Na większą ilość opłat sądowych Stowarzyszenie nie było w stanie uzyskać środków z racji tego, że z powodu podjętych działań prawnych przeciw członkom Stowarzyszenia drastycznie zmniejszyła się jego liczba. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępnie należy wskazać, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy mieć na względzie również tę okoliczność, że przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. W ocenie Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Jak wynika z nadesłanych dokumentów Stowarzyszenie [...] jest stowarzyszeniem zwykłym w rozumieniu ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), w związku z czym, stosownie do treści art. 42 ust. 1 pkt 4 i 5 tej ustawy nie może prowadzić działalności gospodarczej, przyjmować darowizn, spadków i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej. Środki na swoją działalność uzyskuje zaś ze składek członkowskich (art. 42 ust. 2 powołanej ustawy). W świetle powyższych zapisów realizując cele regulaminowe członkowie Stowarzyszenia powinni podjąć odpowiednie środki w celu uzyskania niezbędnych środków finansowych. Brak stałego źródła dochodów nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem Stowarzyszenia. Zwolnienie strony od kosztów postępowania sądowego w sytuacji, kiedy sama pozbawia się możliwości uzyskania środków finansowych, jest niezasadne. Okoliczność, że powodu podjętych działań prawnych przeciw członkom Stowarzyszenia drastycznie zmniejszyła się jego liczba, nie jest przesłanką do przyznania skarżącemu prawa pomocy. Stowarzyszenie nie wykazało, że podjęło wszystkie możliwe kroki do zapewnienia zwiększenia środków finansowych, choćby poprzez zwiększenie liczby nowych członków czy podniesienie składek członkowskich Także konieczność uiszczania opłat sądowych w innych sprawach nie wpływa na wynik postępowania w przedmiocie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Podkreślić bowiem należy, że skoro skarżące Stowarzyszenie decyduje się na wnoszenie licznych skarg do sądów administracyjnych to powinno liczyć się z obowiązkiem konieczności pokrycia kosztów sądowych i tak gospodarować uzyskiwanymi środkami, by móc podołać temu obowiązkowi. Zauważyć także należy, że skarżące Stowarzyszenie wskazało, iż podniosło koszty związane z udziałem w postępowaniach sądowych w kwocie przekraczającej 4400 zł, co pozwala na przyjęcie, że ma możliwość gromadzenia środków na udział w postępowaniach sądowych. Z podniesionych wyżej przyczyn Sąd uznał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest niezasadny. Z tego względu na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 254 § 1 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd postanowił jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło