IV SA/Wa 2041/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA Łukasz Krzycki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 października 2016 r. wniosku adwokata M. K. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie ze skargi B. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków postanawia: odmówić przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia skargi kasacyjnej. B. S. wniósł skargę na wymienioną w sentencji postanowienia decyzję. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 września 2013 r. Skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy m. in. w zakresie ustanowienia adwokata. Pełnomocnikiem skarżącego z urzędu został wyznaczony adw. M. K.. Sąd oddalił skargę. 11 marca 2014 r. pełnomocnik skarżącego wniósł opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, zaś 28 marca 2014 r. - skargę kasacyjną. Za pomoc prawną udzieloną w pierwszej instancji oraz za sporządzenie powyższej opinii pełnomocnikowi skarżącego przyznano wynagrodzenie postanowieniem z 25 kwietnia 2014 r. Pełnomocnik skarżącego wniósł także o zasądzenie na swoją rzecz kosztów dotyczących wniesienia skargi kasacyjnej w wysokości 1080 zł netto (k. 95v). Ze skargi kasacyjnej wynika, że została ona wniesiona na wyraźne, pisemne żądanie Skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Postanowieniem z 12 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania pełnomocnikowi skarżącego nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu wniesienia skargi kasacyjnej uznając, że jest to niemożliwe w związku z uprzednim przyznaniem wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu zarzucono naruszenie § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 kwietnia 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461), zwanego dalej "rozporządzeniem", poprzez błędne przyjęcie, że - mimo działania w interesie klienta, na jego wyraźne żądanie, zgodnie z zasadami etyki zawodowej i należytą starannością - nie może otrzymać wynagrodzenia za faktycznie wykonaną pracę. Wskazano, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie musi zostać podzielona przez sąd drugiej instancji, który może uwzględnić skargę kasacyjną, stąd jej wniesienie może doprowadzić do wydania korzystnego dla mocodawcy orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do mającego w sprawie zastosowanie art. 260 P.p.s.a. (na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2015 r., poz. 658) w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej powyższą ustawą, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Jako że sprzeciw nie został odrzucony sprawa, zgodnie z powyższym przepisem, podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 250 § P.p.s.a. wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Stosownie do § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia stawka minimalna za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Pełnomocnik skarżącego sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku i przyznano mu wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną w pierwszej instancji oraz za sporządzenie tej opinii. Wniosek pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie skargi kasacyjnej jest bezzasadny. Przepis § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b P.p.s.a. przewiduje przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Słowo albo stanowi alternatywę rozłączną - patrz: http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/alternatywa-wylaczajaca;3868283.html. Oznacza ona wybór między dwoma wykluczającymi się możliwościami: przyznaniem wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Przyznanie wynagrodzenia może więc nastąpić tylko za jedno z wyżej wskazanych działań, nie za obydwa. Możliwe byłoby przyznanie wynagrodzenia za obydwa działania, gdyby zamiast słowa albo w wyżej wskazanym przepisie użyto słowa lub, stanowiącego alternatywę nierozłączną. Odnosząc się do zarzutów zawartych w sprzeciwie należy wskazać, co następuje. W razie uznania przez adwokata z urzędu, że środek odwoławczy jest bezzasadny, a klient się z tym nie zgadza, etyka zawodowa adwokatów nie wymaga, aby wniósł on ten środek. W takiej sytuacji powinien on bez zbędnej zwłoki wypowiedzieć pełnomocnictwo (patrz: § 57 Kodeksu Etyki Adwokackiej uchwalony przez Naczelną Radę Adwokacką 10 października 1998 r. - uchwała nr 2/XVIII/98, ze zmianami wprowadzonymi uchwałą Naczelnej Rady Adwokackiej nr 32/2005 z 19 listopada 2005 r. oraz uchwałami Naczelnej Rady Adwokackiej nr 33/2011 - 54/2011 z 19 listopada 2011 r.). Jest to tym bardziej zasadne w sytuacji uprzedniego sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia środka odwoławczego z uwagi na wypowiedzianą w niej ocenę sytuacji procesowej strony. Uprawnienia strony nie doznałaby uszczerbku, gdyż zostałaby otwarta możliwość wyznaczenia przez organ samorządu zawodowego dla strony innego adwokata z urzędu. Rację ma pełnomocnik skarżącego, że uprzednie sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie musi zostać podzielone przez sąd drugiej instancji, który może uwzględnić skargę kasacyjną, stąd jej wniesienie może doprowadzić do wydania korzystnego dla mocodawcy orzeczenia. Niemniej jednak nie ma to znaczenia odnośnie przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną, ale tylko z punktu widzenia interesów strony. Na marginesie należy stwierdzić, że skarga kasacyjna została oddalona. Przyznanie pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Niedopuszczalna z punktu widzenia praworządności i ochrony interesów majątkowych Skarbu Państwa byłaby sytuacja, w której pełnomocnik sporządza opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, a następnie - nawet gdy czyni to na żądanie strony - skargę kasacyjną i otrzymuje wynagrodzenie za obie te czynności. W świetle powyższego Sąd postanowił, jak w sentencji na podstawie art. 260 w zw. z art. 250 § 1 P.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia.