IV SA/Wa 2043/13

PostanowienieWSA w Warszawie2014-12-15

Skład orzekający: Marta Laskowska-Pietrzak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy strona, która złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy po prawomocnym zakończeniu postępowania i upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, może uzyskać prawo pomocy, jeśli nie wykazała przyczyn uniemożliwiających złożenie wniosku w terminie?
Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony po prawomocnym zakończeniu postępowania i upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, bez wykazania przyczyn uniemożliwiających złożenie wniosku w terminie, podlega oddaleniu. Strona ma obowiązek udowodnić swoją niezdolność do ponoszenia kosztów postępowania, a nieaktualne lub wybiórczo prezentowane dokumenty nie są wystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy po prawomocnym zakończeniu postępowania administracyjnego i oddaleniu jej skargi przez WSA. Wniosek dotyczył ustanowienia adwokata i zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd wezwał skarżącą do uzupełnienia dokumentacji dotyczącej jej stanu majątkowego i dochodów, jednak przedstawione przez nią dokumenty były niekompletne, nieaktualne lub nieistotne dla oceny jej sytuacji finansowej. Wcześniej sąd już odmawiał jej prawa pomocy z uwagi na posiadane oszczędności.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia granicy nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 marca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2043/13 – prawomocnym od dnia 15 maja 2014 r. – oddalił skargę M. S. wniesioną na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia granicy nieruchomości położonej w miejscowości W. gm. K., oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] dotyczącej spornego odcinka granicy z nieruchomością sąsiednią oznaczoną numerem geodezyjnym [...]. W dniu 2 czerwca 2014 r. (data nadania wniosku w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego) M. S. złożyła do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 10 czerwca 2014 r. wniosek ten oddalono. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca złożyła po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie wszczętej jej skargą. Podkreślono, że w toku postępowania skarżąca była wyczerpująco informowana zarówno o możliwości ubiegania się o przyznanie prawa w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego (pisma z dnia 30 sierpnia 2013 r. – k. 18 i 19 akt sprawy, pismo z dnia 1 kwietnia 2014 r. – k. 282 akt sprawy), jak i o trybie, terminie i warunkach formalnych sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku kończącego postępowanie w jej sprawie (pismo z dnia 11 lutego 2014 r. – k. 183 akt sprawy, protokół rozprawy z dnia 10 marca 2014 r. przeprowadzonej z udziałem skarżącej – k. 269 akt sprawy, pismo z dnia 1 kwietnia 2014 r. – k. 282 akt sprawy). Ponadto, jak wskazano, strona wnioskowała już o przyznanie prawa pomocy, a Sąd prawomocnym postanowieniem z dnia 10 grudnia 2013 r. odmówił przyznania prawa pomocy z uwagi na posiadane przez stronę znaczne zasoby pieniężne. Jednocześnie zauważono, że aktualnie w sprawie nie toczy się żadne postępowanie, które mogłoby prowadzić do wzruszenia prawomocnego wyroku z dnia 10 marca 2014 r. Skarżąca, wyczerpująco poinformowana o trybie i terminie wniesienia środka odwoławczego od tego wyroku, wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie podała przy tym jakichkolwiek przyczyn, które uniemożliwiły jej złożenie tego wniosku w terminie otwartym do wniesienia środka odwoławczego. Nie zwróciła się też o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku kończącego postępowanie, który to wniosek mógłby ewentualnie doprowadzić do nadania biegu prawomocnie zakończonej sprawie. Z tego względu, w ocenie referendarza, wniosek podlegał oddaleniu. Od powyższego postanowienia skarżąca, w piśmie z dnia 30 czerwca 2014 r., wniosła sprzeciw wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 10 marca 2014 r. Wskutek wniesienia sprzeciwu powyższe postanowienie referendarza sądowego utraciło moc i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 lipca 2014 r. odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jako spóźniony. Na postanowienie to skarżąca w piśmie z dnia 28 lipca 2014 r. złożyła w ustawowym terminie zażalenie. Na skutek wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionego zażalenia, skarżąca złożyła w dniu 1 września 2014 r. wniosek na urzędowym formularzu o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem. Zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa ogrodniczego. Wydzierżawia ziemię i otrzymuje z Unii płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w wysokości ok. 10.000 – 12.000 zł. Wobec tego, że oświadczenie zawarte we wniosku budziło wątpliwości Sądu i było niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, zarządzeniem z dnia 4 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał M. S. do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie – w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – oryginalnych lub urzędowo poświadczonych dodatkowych dokumentów źródłowych celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, tj: 1) przedłożenie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą M. S. i jej syna C. S. rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne – z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji; 2) oświadczenia, czy syn otrzymuje alimenty, jeśli tak – nadesłanie dokumentu ujawniającego wysokość otrzymywanych przez niego alimentów; 3) decyzji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznaniu płatności do gruntów rolnych oraz o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2013; 4) zaświadczenia właściwego organu o wysokości osiąganego dochodu rocznego z gospodarstwa rolnego; 5) decyzji właściwego organu podatkowego ustalającej wymiar podatku rolnego od nieruchomości na rok 2014 r.; 6) decyzji właściwego organu ustalającej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku rolnego od nieruchomości budynkowych na rok 2014 r.; 7) decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego ustalającej wymiar zaliczek na podatek dochodowy od dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej za 2014 r.; 8) przedłożenie odpisu deklaracji PIT-6 z roku 2013 o rodzajach i rozmiarach zamierzonej produkcji w roku 2014, którą to deklarację skarżąca obowiązana była złożyć urzędowi skarbowi w terminie do dnia 30 listopada 2013 r.; 9) przedłożenie odpisu informacji złożonej Naczelnikowi Urzędu Skarbowego o zaprzestaniu eksploatacji obiektów umożliwiających całoroczny cykl produkcji – celem zweryfikowania prawdziwości informacji o zaprzestaniu produkcji podanej przez skarżącą w rubryce 10. wniosku o przyznanie prawa pomocy, ewentualnie przedłożenie odpisu informacji złożonej Naczelnikowi Urzędu Skarbowego o zaistnieniu zmian w prowadzonej produkcji w stosunku do podanej w deklaracji – celem zweryfikowania prawdziwości informacji o pomniejszeniu produkcji ogrodniczej podanej przez skarżącą w rubryce 9. i 10. wniosku o przyznanie prawa pomocy; 10) przedłożenie umów dzierżawy ziemi; 11) przedłożenie aktualnych – z okresu ostatnich trzech miesięcy – dokumentów (rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.) wskazujących i potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie stałych wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych rodziny wnioskodawczyni (wyżywienie, leczenie, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę i inne wydatki ponoszone w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych); 12) przedłożenie dokumentów (umów kredytowych) potwierdzających obciążenia finansowe (zaciągnięte kredyty, pożyczki, ich wysokość, wysokość spłacanych rat i wysokość zobowiązań pozostałych do spłacenia); 13) wobec tego, że w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 10 września 2013 r. skarżąca wskazała, że jest właścicielką domu o powierzchni 90 m2, zaś w kolejnym wniosku wskazała jego powierzchnię 50 m2, wezwać do wyjaśnienia tej różnicy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w piśmie z dnia 22 września 2014 r. podała, że jej syn regularnie otrzymuje alimenty po 750 zł miesięcznie. Wskazała, że syn dojeżdża do szkoły ok. 70 km, wydając na paliwo i koszty utrzymania samochodu 500 zł. W piśmie tym oświadczyła, że w październiku otrzymała za 2013 r. dopłatę i płatność bezpośrednią w kwocie ok. 1.800 zł, jednakże decyzji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jak podała, nie może odnaleźć. W dalszym uzasadnieniu pisma podniosła, że ostatnio za wywóz nieczystości zapłaciła 90 zł, jednakże nie wzięła pokwitowania tak, jak i za butle gazowe, podobnie za olej do samochodu, który kosztował 200 zł i przeglądy pojazdów, których koszt wyniósł po 100 zł. Do przedmiotowego pisma skarżąca dołączyła szereg kserokopii dokumentów, w tym m. in.: 1) cztery wyciągi z rachunku bankowego – bez historii dokonanych na nim operacji – prowadzonego przez [...] Bank Spółdzielczy Oddział w K., obrazujące saldo końcowe na ostatni dzień miesiąca, które na dzień 31 maja 2014 r. wnosiło 137,50 zł, na dzień 30 czerwca 2014 r. – 130 zł, na dzień 31 lipca 2014 r. – 122,50 zł i na dzień 31 sierpnia 2014 r. – 115 zł; 2) dwie kserokopie potwierdzenia odbioru dwóch kwot po 750 zł z tytułu alimentów; 3) kserokopię umowy dzierżawy z dnia 28 lutego 2014 r., z której wynika, że dzierżawca będzie płacił skarżącej kwotę 4.000 zł rocznie za dzierżawione od niej grunty rolne; 4) kserokopię decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia 14 stycznia 2014 r. nr 0149-2013-000011815, z której wynika, że skarżącej przyznana została płatność na rok 2013 w wysokości 11.457,14 zł w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; 5) kserokopię paragonu zakupu w dniu 2 lipca 2014 r. monitora za kwotę 1.340 zł; 6) kserokopię faktury zakupu w dniu 15 września 2014 r. odkurzacza i akcesoriów do niego za ogólną kwotę 620,97 zł; 7) kserokopie rachunków obrazujących wysokość poniesionych wydatków na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny, takich jak: opłata za wodę, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi, gaz, zakup paliwa opałowego (węgiel, miał) zakupionego na łączną kwotę 3.470 zł, a także wysokości wydatków na środki czystości oraz odzież, obuwie, artykuły spożywcze oraz opłata za usługę stomatologiczną, opłata za telefon i internet, ponadto wydatki na środki ochrony roślin. Ponadto skarżąca dołączyła również szereg kserokopii dokumentów nieaktualnych, jak również nie mających związku i wpływu na treść rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zarówno wniosek o przyznanie prawa pomocy po wniesionym sprzeciwie od postanowienia referendarza z dnia 10 czerwca 2014 r., jak i kolejny wniosek z dnia 1 września 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podlegają w tej sprawie łącznemu rozpoznaniu. Zgodnie z art. 252 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Stosownie do treści art. 255 powołanej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W myśl art. 245 § 1–3 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego W świetle treści art. 246 § 1 wymienionej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, o ile wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Natomiast wykładnia systemowa art. 246 § 2 pkt 2 tej ustawy prowadzi do wniosku, że sytuacja, w której poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony i jej rodziny jeszcze nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności osoby fizycznej, która posiada stały miesięczny dochód (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2006 r., I OZ 452/06, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 powołanej ustawy wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Oceniając przedstawioną przez wnioskodawczynię sytuację majątkową stwierdzić należy, że nie daje ona podstaw do uwzględnienia zgłoszonego przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W ramach niniejszego postępowania uwzględniono, że zarówno w formularzu jak i w złożonych pismach i wyjaśnieniach wnioskodawczyni nie zamieściła informacji, które wskazywałyby, że obciążają ją wydatki szczególnego rodzaju, wyższe niż przeciętne. Powyższe przeczy zaś temu, by skarżąca znajdowała się w stanie ubóstwa i nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podnieść należy, że instytucja prawa pomocy przewidziana przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma za zadanie umożliwić dostęp do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym) o znikomych dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionym, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W przypadku osób fizycznych, stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie złożyła żądanych dokumentów, niezbędnych do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, a w szczególności nie złożyła wyciągów ze wszystkich posiadanych przez nią i jej syna rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne – z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji – a tym samym nie wykazała zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wprawdzie przy piśmie z dnia 21 lipca 2012 r. nadesłane zostały przez skarżącą kserokopie m. in.: 1) cztery wyciągi z rachunku bankowego – bez historii dokonanych na nim operacji – prowadzonego przez [...] Bank Spółdzielczy Oddział w K., obrazujące saldo końcowe na ostatni dzień miesiąca, które na dzień 31 maja 2014 r. wnosiło 137,50 zł, na dzień 30 czerwca 2014 r. – 130 zł, na dzień 31 lipca 2014 r. – 122,50 zł i na dzień 31 sierpnia 2014 r. – 115 zł; 2) dwie kserokopie potwierdzenia odbioru dwóch kwot po 750 zł z tytułu alimentów; 3) kserokopię umowy dzierżawy z dnia 28 lutego 2014 r., z której wynika, że dzierżawca będzie płacił skarżącej kwotę 4.000 zł rocznie za dzierżawione od niej grunty rolne; 4) kserokopię decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia 14 stycznia 2014 r. nr 0149-2013-000011815, z której wynika, że skarżącej przyznana została płatność na rok 2013 w wysokości 11.457,14 zł w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; 5) kserokopię paragonu zakupu w dniu 2 lipca 2014 r. monitora za kwotę 1.340 zł; 6) kserokopię faktury zakupu w dniu 15 września 2014 r. odkurzacza i akcesoriów do niego za ogólną kwotę 620,97 zł; 7) kserokopie rachunków obrazujących wysokość poniesionych wydatków na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny, takich jak: opłata za wodę, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi, gaz, zakup paliwa opałowego (węgiel, miał) zakupionego na łączną kwotę 3.470 zł, a także wysokości wydatków na środki czystości oraz odzież, obuwie, artykuły spożywcze oraz opłata za usługę stomatologiczną, opłata za telefon i internet, ponadto wydatki na środki ochrony roślin; 8) szeregu nieaktualnych rachunków, których termin płatności przypadał na lata 2012, 2013 i pierwszy kwartał roku 2014, jak również nie mających związku i wpływu na treść rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy. - jednakże kserokopie nadesłanych dokumentów nie stanowią prawidłowego wykonania zarządzenia Sądu z dnia 4 września 2014 r., a i dokumenty te nie obrazują sytuacji materialnej skarżącej, i na ich podstawie nie można dokonać oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej. Ponadto wyjaśnić należy, że takie wydatki jak zakup monitora, czy odkurzacza oraz opłata za przesyłkę kurierską nie są wydatkami niezbędnymi dla koniecznego utrzymania skarżącej i jej syna. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała w sposób dostateczny, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ani nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wątpliwości dotyczące sytuacji majątkowej skarżącej nie zostały zatem wyjaśnione w stopniu pozwalającym na przyznanie jej przez Sąd prawa pomocy, bowiem wnioskodawczyni nie wykazała, że jest obecnie w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów prowadzonego postępowania sądowego, a to oznacza, że nie wykazała, by spełniona została przesłanka z art. 246 § 1 powołanej wyżej ustawy. Skarżąca złożyła do akt sprawy liczne kserokopie rachunków i faktur mających świadczyć o znacznym obciążeniu jej finansowym, jednakże nie wykazała skąd czerpie środki finansowe na wskazane wydatki i nie wskazała wysokości tych dochodów. Należy nadmienić, że skarżąca ubiegała się już o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 grudnia 2013 r. odmówił jej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując na posiadane przez stronę oszczędności w wysokości 35.000 zł, środki zgromadzone przez nią i syna na siedmiu rachunkach bankowych w łącznej kwocie 29.772,74 zł, otrzymane przez stronę dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych za rok 2012 r. w wysokości 10.994.31 zł i pomoc finansową w wysokości 2.384,28 zł, Sąd uznał, że nie spełnia ona przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy podkreślić, że w związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, ograniczonych do sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu tylko tym osobom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I FZ 287/08, LEX nr 494242). Ponadto również podnieść należy, że nie zasługuje na aprobatę stanowisko strony, która wybiórczo prezentuje dokumentację mającą potwierdzać jej wyjątkowo trudną sytuację majątkową, załączając do wniosku również nieaktualne dokumenty źródłowe, których termin realizacji płatności przypadał na lata 2012, 2013 i pierwszy kwartał roku 2014, nie wskazując skąd czerpie środki finansowe na wskazane wydatki i nie wskazała wysokości tych dochodów. Postawa strony, która wybiórczo prezentuje dokumentację mającą potwierdzać jej sytuację majątkową uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej. W tym miejscu zaznaczyć trzeba, iż z treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy wynika, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Tymczasem skarżąca uznając za bezcelowe przedstawianie aktualnej dokumentacji obrazującej jej źródła dochodu, zdaje się nie brać pod uwagę tego, że Sąd ma możliwość rzetelnego rozważenia i zweryfikowania twierdzeń skarżącej jedynie w oparciu o aktualne dokumenty źródłowe przedłożone przez stronę i w oparciu jedynie o ten materiał jest w stanie ocenić, czy przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy faktycznie zaistniały. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 a contrario ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło