IV SA/Wa 2044/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi M. U. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej M. U. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania M. U. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] marca 2012 r. orzekającą o odmowie wymeldowania M. K. z miejsca pobytu stałego z budynku nr [...] przy ul. [...] w Z. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne: Postępowanie administracyjne wszczęto na wniosek M. U. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta Z. wydał powyżej opisana decyzję. Wydane rozstrzygnięcie uzasadnił tym, że nie został spełniony warunek konieczny do wymeldowania, określony w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993), tj. M. K. nie opuścił miejsca stałego pobytu. M. K. wyjaśnił, że zamieszkuje on w budynku nr [...] przy ul. [...] w Z. Przez pewien czas przebywał u swojej żony w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Z., ale obecnie znów mieszka w miejscu stałego pobytu. Obecnie pracuje jako budowlaniec więc często wyjeżdża do pracy. Częstotliwość jego pobytu uzależniona jest od miejsca wykonywania jego pracy. Organowi pierwszej instancji mimo dwukrotnych prób nie udało się przeprowadzić oględzin przedmiotowego budynku z uwagi na nieobecność M K. Natomiast M. U. oświadczyła, że M. K. przedmiotową nieruchomość opuścił wraz z rodziną ok. 3-4 lata temu. Wyprowadzając się zabrał część swoich rzeczy. W celu dokładanego wyjaśnienia stanu faktycznego organ pierwszej instancji przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem stron i świadków. Przesłuchana w charakterze świadka G. M. zeznała, że rodzina K. wyprowadziła się z miejsca pobytu stałego ok. 3 lata temu. Dopiero w październiku 2011 r. M. K. zaczął przychodzić na teren nieruchomości. Pomalował na zewnątrz budynek, naprawił komin. Jej zdaniem M. K. nie zamieszkuje w tym budynku, przychodzi do niego coś zrobić. B. K. zeznała, że rodzina K. od około 3 lat nie zamieszkuje w miejscu stałego pobytu. M. K. mieszka u swojej żony. Zeznała, że kilka razy w miesiącu sprawdza, czy na terenie przedmiotowej nieruchomości ktoś przebywa, jednak nie udało się jej nikogo zastać. Na kolejnej rozprawie administracyjnej świadek M. W. zeznał, że ze swojej posesji widzi budynek nr [...] przy ul. [...] w Z. Na terenie nieruchomości widuje M. K. średnio dwa razu w tygodniu. Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] marca 2012 r. złożyła M. U. W motywach wskazała, że M. K. nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego, tj. nie nocuje i nie prowadzi gospodarstwa domowego. W związku z tym, że materiał dowodowy budził wątpliwości organu odwoławczego, na podstawie art. 136 kpa zlecił on organowi pierwszej instancji uzupełnienie dowodów i materiałów w sprawie, poprzez przeprowadzenie oględzin budynku nr [...] przy ul. [...] w Z. oraz przesłuchanie bezstronnych świadków zamieszkałych w pobliżu lokalu nr [...] przy ul. [...] w Z. W trakcie oględzin przedmiotowego budynku organ pierwszej instancji ustalił, że składa się on z trzech pokoi, kuchni i łazienki oraz przedpokoju. Przedmiotowa nieruchomość jest całkowicie umeblowana, oprócz jednego pokoju, w którym przeprowadzany jest aktualnie remont. W mieszkaniu znajdują się rzeczy osobiste M. K., tj. ubrania i osobiste pamiątki. W kuchni znajdują się meble kuchenne, kuchnia gazowa i lodówka, w której przechowywana jest żywność. W łazience suszyło się pranie. Obecna w trakcie oględzin M. U. oświadczyła, że M. K. przed przeprowadzeniem dowodu przywiózł do miejsca pobytu stałego sprzęt RTV oraz laptop. Przesłuchana w charakterze świadka S. G. zeznała, że zna M. K. z widzenia i nie wie czy mieszka on w mieszkaniu żony. Czasami widuje go jak przyjeżdża pod budynek rowerem lub samochodem. Świadek S. S. zeznał, że rzadko widuje M. K. przy ul. [...] w Z. Widuje natomiast jego żonę z dziećmi. Nigdy nie był w przedmiotowym mieszkaniu. Wojewoda [...] rozpatrując sprawę na skutek wniesionego odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] marca 2012 r. i wskazał w uzasadnieniu, że podstawą materialnoprawną decyzji jest art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 19 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z w/w przepisem organ administracji w postępowaniu wszczętym na wniosek strony lub z urzędu orzeka o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego, trwającego ponad trzy miesiące bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Organ odwoławczy uznał, że M. K. nie zerwał w sposób ostateczny związków z przedmiotowym budynkiem. Oględziny wykazały, że przechowuje on w miejscu pobytu stałego swoje rzeczy osobiste – potrzebne w codziennym funkcjonowaniu. Widywany jest przez sąsiadów zamieszkujących w pobliżu omawianej nieruchomości. Organ odwoławczy dał więc wiarę wyjaśnieniom M. K., gdyż potwierdziły je oględziny lokalu oraz zeznania świadków. Wojewoda [...] odmówił wiary wyjaśnieniom wnioskodawczyni oraz zeznaniom jej córki, gdyż są sprzeczne z materiałem dowodowym. Organ odwoławczy nie wziął pod uwagę notatki z Komisariatu Policji w Z. gdyż nie wiadomo w oparciu o jakie czynności policja udzieliła informacji. Zdaniem organu odwoławczego brak jest jednoznacznych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że M. K. opuścił lokal, w którym zameldowany jest na pobyt stały. Zgodnie bowiem z utrwalonym w orzecznictwie sądowo – administracyjnym poglądem, o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym zameldowana jest na pobyt stały i ma zamiar opuszczenia tego lokalu trwale, a zamiar ten związany jest z urządzeniem w nowym miejscu swojego ośrodka spraw życiowych. Opuszczenie miejsca pobytu stałego stanowi więc przejaw wolnej woli osoby dotąd w nim zameldowanej i cechują ją trwałość i dobrowolność. Wojewoda [...] podkreślił, że zachowania poprzez które przejawia się przebywanie danej osoby na stałe w konkretnym lokalu mogą mieć w poszczególnych przypadkach różną postać lub częstotliwość, na co może wpływać sytuacja życiowa danej osoby. Wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu musi prowadzić do wniosku, że sam fakt przejściowej nieobecności, czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, że zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. M. K. przyznał, że nie przebywał w miejscu pobytu stałego ze względu na pracę, tj. cztery miesiące pracował w [...]. Obecnie również ze względu na fakt, że wykonuje pracę [...] zdarza się, że czasowo nie przebywa w miejscu pobytu stałego. Wojewoda [...] podkreślił, że sam fakt nawet długotrwałego nieprzebywania w miejscu stałego pobytu spowodowany wystąpieniem okoliczności uzasadniających czasową nieobecność, np. praca poza miejscem pobytu stałego, nie prowadzi automatycznie do stwierdzenia, że M. K. opuścił miejsce stałego pobytu. Zdaniem organu odwoławczego, zachowanie M. K. nie pozwala przyjąć, że nie przejawia on woli utrzymania związków z tym miejscem. Skargę na decyzję Wojewody [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, reprezentowana przez pełnomocnika M. U. Pełnomocnik zaskarżonej decyzji zarzucił: 1/ naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia art. 15 ust. 1, 2 i 3 ustawy o ewidencji ludności 2/ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: a) naruszenia art. 7 kpa poprzez niepodjęcie kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy , b) naruszenia art. 77 § 1 i 2 kpa poprzez niewyczerpujące zabranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, c) naruszenia art. 80 kpa poprzez dokonywanie oceny nie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a jedynie na jego wybranych elementach, d) naruszenia art. 107 § 3 kpa poprzez niejasne i niewystarczające wskazanie faktów, które organy uznały za udowodnione, dowodów na których się oparły oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówiły wiarygodności. Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta Z. oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że ocena dowodów zgromadzonych w sprawie jest dowolna, miejscami sprzeczna z zasadami logicznego rozumowania i prowadząca do stronniczości. Podniesiono, że sam M. K. zeznawał, że często wyjeżdża, np. na 4 miesiące, co już dawało samoistną podstawę do ustalenia, iż nie dopełnił on obowiązku wymeldowania się w organie gminy. Pełnomocnik skarżącej przywołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że organ winien uwzględniać całokształt okoliczności związanych z zamieszkiwaniem konkretnej osoby w danym miejscu, aby wykluczyć, że to nosi cech pozorności, ukierunkowanej wyłącznie na wywołanie zamierzonych skutków w toczącym się postępowaniu administracyjnym. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, organ gminy wydaje na wniosek strony bądź z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przepis ten określa więc przesłanki, po spełnieniu których właściwy organ gminy, w tym przypadku Burmistrz Miasta Z., może orzec o wymeldowaniu danej osoby z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Aby było to możliwe, organ gminy musi ustalić, że strona w sposób trwały i dobrowolny opuściła miejsce swojego zamieszkania, opuszczenie to trwało ponad 3 miesiące, a strona nie wymeldowała się. Dla takiego ustalenia konieczne jest przeprowadzenie pełnego i rzetelnego postępowania dowodowego, zgodnie z zasadami przewidzianymi w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, przede wszystkim zgodnie z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa, co następnie powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji sporządzonym stosownie do treści art. 107 § 3 kpa. Aby stan ewidencji ludności odpowiadał rzeczywistości, konieczne jest zatem uprzednio rzetelne jego wyjaśnienie. Tymczasem, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy realizacja tego obowiązku przez organy administracji publicznej, w ocenie Sądu, budzi wątpliwości. Poza sporem pozostaje, iż przez opuszczenie lokalu należy rozumieć sytuację w której łącznie spełnione zostały dwa warunki: fizyczne nieprzebywanie, oraz zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Wątpliwości Sądu budzą spostrzeżenia co do dokonanej przez organy oceny wartości dowodowej niektórych spośród przeprowadzonych dowodów oraz nieprawidłowości przeprowadzenia niektórych dowodów. I tak wydając zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Wojewoda [...] oparł się w szczególności na zeznaniach samego M. K., zainteresowanego pozytywnym dla siebie rozstrzygnięciem sprawy. Jednocześnie (niekonsekwentnie) z tych właśnie powodów odmówił wiary wyjaśnieniom wnioskodawczyni i jej córki. Podejmowane przez organ pierwszej instancji próby przeprowadzenia oględzin nie udały się z uwagi na nieobecność M. K., ale organ drugiej instancji na etapie postępowania odwoławczego zlecił organowi pierwszej instancji, kolejne, trzecie przeprowadzenie oględzin budynku przy ul. [...] w Z. Nie wyciągając wniosków z faktu, że dwukrotne próby oględzin budynku nie udały się, z uwagi na nieobecność M. K. Niezrozumiałym jest dla Sądu również podważanie notatki służbowej z Komisariatu Policji w Z., z której wynika, że M. K. i członkowie jego rodziny od ponad pół roku nie przebywają w miejscu zameldowania. Organ kwestionuje czynności policji i wskazuje, że informacje są sprzeczne z pozostałym materiałem dowodowym, Jednakże podkreślić należy, że notatka była odpowiedzią na pytanie organu, trudno też odmówić jej waloru obiektywizmu. Ponadto przesłuchiwani w sprawie świadkowie, na których powołuje się organ nie udzielili jednoznacznych odpowiedzi, a świadek S. G. wskazała nawet, że mieszka w mieszkaniu przy ul. [...] od grudnia 2011 r. (przesłuchanie świadka – [...] maja 2012 r.) i "nie uważa żeby miała dużą wiedzę na temat lokatora spod nr [...]". Faktem jest, że uczestnik M. K. dokonywał w trakcie postępowania administracyjnego pewnych czynności wokół przedmiotowego lokalu, czy też w lokalu. Zdaniem Sądu – mając na względzie inne ustalenia – jednak działanie te nosiły cechy pozorności. W istocie jednak jak wywiedziono wyżej dokonana przez organy administracji ocena materiału dowodowego nie była pełna. W niniejszej sprawie organ administracji nie ustalił wszelkich okoliczności istotnych z punktu widzenia przepisu prawa materialnego. Organ winien był dążyć do wyjaśnienia zachodzących rozbieżności. Przed podjęciem decyzji organ nie dysponował więc niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i nie dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie nastąpiło więc z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na zasadzie art.200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.