IV SA/Wa 2050/15

WyrokWSA w Warszawie2015-12-03

Skład orzekający: Kaja Angerman, Anna Falkiewicz-Kluj, Tomasz Wykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości, w której sentencji wymieniono osobę zmarłą przed wydaniem decyzji, może zostać uznana za nieważną z powodu skierowania jej do osoby nieżyjącej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo wymienienie osoby zmarłej w sentencji decyzji wywłaszczeniowej, gdy organ posiadał wiedzę o jej śmierci i jednocześnie decyzja została skierowana do żyjących spadkobierców, nie stanowi rażącego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji. Wskazanie zmarłego właściciela miało charakter jedynie opisowy i informacyjny, odzwierciedlając stan wpisu w księdze wieczystej.
Stan faktyczny
Skarżąca J. A. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1988 r., twierdząc, że została ona skierowana do jej zmarłej matki, W. K., co stanowiło rażące naruszenie prawa. Organy administracji obu instancji odmówiły stwierdzenia nieważności, uznając, że wskazanie zmarłej miało charakter jedynie informacyjny. Skarżąca podniosła również zarzuty dotyczące wadliwej reprezentacji spółdzielni wnioskującej o wywłaszczenie oraz naruszenia przepisów dotyczących możliwości nabycia nieruchomości w drodze umowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę IV SA/Wa 2050/15 UZASADNIENIE Minister Infrastruktury I Rozwoju decyzją z dnia [...]maja 2015r. po rozpatrzeniu odwołania J. A., utrzymał w mocy decyzję Wojewody W. z dnia [...]lipca 2013 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...]lipca 1988 r., orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa udziału 7/8 części w prawie własności nieruchomości położonej w P., przy ul. H. [...] nar. S., oznaczonej jako działka nr [...]o pow. 0,0367 ha z obrębu Ł. oraz o odszkodowaniu z tytułu wywłaszczenia. Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń organu. Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w P. decyzją z dnia z dnia [...]lipca 1988 r., znak: [...]orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa udziału 7/8 części w prawie własności nieruchomości położonej w P., przy ul. H. nar. S., oznaczonej jako działka nr [...]o pow. 0,0367 ha z obrębu Ł. oraz o odszkodowaniu z tytułu wywłaszczenia. Pismem z dnia [...]maja 2012 r. Pani J. A., wystąpiła do Wojewody W. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Wojewoda W. decyzją [...]lipca 2013 r., znak: [...]odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...] lipca 1988 r. Odwołanie od tej decyzji wniosła J. A.. Organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu nadzorczym zainicjowanym odwołaniem badaniu pod względem występowania wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa podlegała decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...] lipca 1988 r., wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99). Decyzją z dnia [...]lipca 1988 r. wywłaszczony został jedynie udział 7/8 części w prawie współwłasności nieruchomości położonej w P. oznaczonej jako działka nr [...], pozostały udział 1/8 części stanowiący współwłasność i J. G. i W. K. został nabyty w drodze umowy sprzedaży ([...] lipca | 1988 r., Rep. A II Nr [...]/88). Znajdujący się w aktach sprawy odpis księgi wieczystej KW nr [...]wskazuje, że współwłaścicielami nieruchomości nr [...] (powstałej po podziale działki nr [...]) byli J. K. i W. K.. Prawomocnym postanowieniem Sądu Powiatowego dla m. P. z dnia [...]maja 1973 r., sygn. akt II Ns [...] stwierdzono, że spadek po zmarłym dnia [...]maja 1969 r. J. K. nabyli: W. K., S. K. i J. A.. Prawomocnym postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w C. z dnia [...]grudnia 1981 r., sygn. akt I Ns [...]stwierdzono, że spadek po zmarłym dnia [...]lipca 1981 r. S. K. nabyli: J. G. i W. K.. Natomiast prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...]marca 1984 r., sygn. akt III Ns [...]stwierdzono, że spadek po zmarłej dnia [...]marca 1983 r. W. K. nabyła j w całości J. A.. Obecnie współwłaścicielami działki nr [...]są M. Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko - Własnościowa "[...] " w P. oraz właściciele wyodrębnionych lokali znajdujących się w budynku posadowionym na tej działce. W uzasadnieniu decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...]lipca 1988 r. wskazano, że działka nr [...]zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta P. nr [...]z dnia [...]października 1987 r., znak: [...]w sprawie lokalizacji budynku mieszkalnego plombowego przy ul. S. w P. przeznaczona była pod realizację budynku mieszkalnego przez Spółdzielnię Mieszkaniową Lokatorsko - Własnościową im. J. w P., a więc został spełniony cel określony w art. 50 ust. 1 ww. ustawy. Zgodnie zaś z art. 53 ust. 1 i 2 ustawy, wywłaszczenie mogło nastąpić na rzecz Państwa na cele i według zasad określonych w ustawie tylko wówczas, gdy nieruchomość nie mogła być nabyta w drodze umowy po bezskutecznym upływie terminu, jaki organ ten wyznaczył zainteresowanemu na piśmie do zawarcia umowy. W aktach sprawy znajduje się wniosek M. Spółdzielni Mieszkaniowej im. J. w P. z dnia [...]kwietnia 1988 r., w którym wskazano, że rokowania nie doprowadziły do zawarcia umowy sprzedaży, gdyż spadkobiercy poprzednich właścicieli nieruchomości nie mają środków finansowych do zapłacenia podatku od nabycia praw do spadku i zgadzają się na wywłaszczenie. Jako potwierdzenie powyższego załączono oświadczenie podpisane przez Panią J. A. z dnia [...]kwietnia 1988 r., z którego jednoznacznie wynika, że nie jest możliwe zawarcie umowy sprzedaży z uwagi na niezapłacenie podatku od nabycia praw spadkowych. Ponadto z protokołu rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej z dnia [...]maja 1988 r. wynika, że brała w niej udział Pani J. A., co potwierdza własnoręczny podpis na protokole z rozprawy. Z protokołu rozprawy wynika również, że Pani J. A. wyraziła zgodę na wywłaszczenie nieruchomości, została poinformowana o wysokości odszkodowania za wywłaszczony udział we współwłasności nieruchomości oraz ustalono, że odszkodowanie to zostanie przekazane do depozytu sądowego. Kwestionowana przez skarżącą decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...]lipca 1988 r., znak: [...]zawiera wszystkie konieczne elementy, a zatem wypełnia wymagania zawarte w art. 56 ust. 1 ustawy. Zgodnie z art. 59 ust. 1 w/w ustawy, odszkodowanie za grunty pod zabudową i grunty nie zabudowane ustalało się według zasad określonych dla poszczególnych miejscowości przez radę narodową stopnia wojewódzkiego. Decyzją z dnia [...]lipca 1988 r. orzeczono o odszkodowaniu za udział 7/8 części we współwłasności wywłaszczonej nieruchomości' w wysokości 424 302,00 zł. Powyższe odszkodowanie za grunt zostało ustalone w oparciu o uchwałę nr [...]Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...]listopada 1985 r. w sprawie ustalania zasad odszkodowania za grunty pod zabudowę i niezabudowane (Dz. Urz. Woj. P. z [...]r. Nr [...]), w ten sposób, że ustalono cenę 1321,30 zł za 1 m2 . Odszkodowanie miało zostać przekazane do depozytu sądowego, ponieważ J. A. nie opłaciła podatku od nabycia praw spadkowych po zmarłej W. K.. W aktach archiwalnych brak jest dokumentów wskazujących sposób wyliczenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jednakże organ I instancji wyliczył stawkę odszkodowania za 1 m2 jakie powinno zostać ustalone w oparciu o uchwałę nr [...]Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...]listopada 1985 r. w sprawie ustalania zasad odszkodowania za grunty pod zabudowę i niezabudowane. Znajdująca się w aktach sprawy notatka służbowa sporządzona przez pracownika organu I instancji z dnia [...]czerwca 2013 r. przedstawia sposób wyliczenia odszkodowania i wskazuje na prawidłowe działania organu wywłaszczeniowego w 1988 r. Jak wynika z ustaleń Wojewody W. stawka powinna wynosić 1320,44 zł, natomiast stawka przyjęta przy ustaleniu odszkodowania dla stron wyniosła 1321,30 zł. Uznać zatem należy, iż odszkodowanie zostało ustalone i przyznane w sposób prawidłowy. Organ nadzoru wywiódł, iż w przedmiotowym stanie faktycznym organ wojewódzki zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, jakim dysponował i słusznie doszedł do wniosku, że zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania zaistnienia wad określonych art. 156 § 1 Kpa, a tym samym nie ma podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w P. z dnia z dnia [...]lipca 1988 r. Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego wymienienia w sentencji decyzji W.K. wskazał, iż z akt sprawy jednoznacznie wynika, że decyzja ta nie została skierowana do zmarłej dnia [...]marca 1983 r. W. K., a jedynie do J. A.. Wymienienie w sentencji decyzji W. K. nie oznacza skierowania do niej decyzji. W pkt III sentencji powyższej decyzji wskazano, że odszkodowanie w całości należy przekazać do depozytu sądowego dla W. K. i J. A. lub ewentualnych spadkobierców. Jedynym spadkobiercą W. K. jest J. A., która była stroną tego postępowania. Poza tym akta archiwalne potwierdzają, że organ wywłaszczeniowy wiedział o zgonie W. K. i w konsekwencji skierował decyzję jedynie do J. A.. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że decyzja ta nie została skierowana do osoby zmarłej, a zatem nie wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...]lipca 1988 r. Wniosek o wywłaszczenie został podpisany przez Pana M. S., któremu zgodnie z uchwałą nr [...]Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej im. J. w P. z dnia [...]września 1983 r. udzielono pełnomocnictwa do prowadzenia prac w zakresie przygotowania inwestycji, a zatem potwierdza to prawidłowość w reprezentacji Spółdzielni, uprawnionej do złożenia wniosku o wywłaszczenie. W ocenie organu odwoławczego, po przeanalizowaniu akt sprawy, należy uznać, że oceniana decyzja z dnia [...]lipca 1988 r. nie jest dotknięta żadną z wad określonych w art. 156 § 1 Kpa, a zatem brak jest przesłanek i podstaw, aby stwierdzić jej nieważność. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. A., zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o jej uchylenie. Rozstrzygnięciu Ministra zarzucono: 1. rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 107 k.p.a. w zw. z 156 § 1 pkt 2, 4 i 5 k.p.a., polegające na przyjęciu, iż decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...]lipca 1988 roku, w której sentencji W. K. wymieniona została dwukrotnie, nie była decyzją kierowaną do osoby zmarłej i nie nosi znamion nieważności, podczas gdy w ocenie skarżącej oczywistym jest, iż decyzja była kierowana do osoby zmarłej przed jej wydaniem i jako taka jest nieważna; 2. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 32 i 33 w zw. z 64 § 2 k.p.a., polegające na przyjęciu, iż w toku postępowania skutkującego wydaniem decyzji z dnia [...]lipca 1988 roku, wnioskodawca, a więc Spółdzielnia Mieszkaniowa była należycie reprezentowana, podczas gdy w ocenie wnioskodawczyni Spółdzielnia nie była należycie reprezentowana, a wszelkie jej czynności prawne w ww. postępowaniu uznać należy za nieważne i skutkujące nieważnością samej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa; 3. naruszenie przepisów prawa materialnego art. 53 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości polegające na przyjęciu, iż w decyzji z dnia [...]lipca 1988 roku, prawidłowo i w sposób niesprzeczny ze stanem faktycznym sprawy dokonano wywłaszczenia, podczas gdy w ocenie wnioskodawczyni nastąpiło to z naruszeniem ww. przepisu. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w treści decyzji objętej przedmiotem postępowania wskazano W. K.. W. K. zmarła i to przed datą wydania decyzji, jak również przed datą wszczęcia postępowania w tej sprawie. W chwili wydania rzeczonej decyzji organ wiedział, iż W. K. nie żyje. Wojewoda wyprowadza interpretację, iż wymienienie osoby zmarłej w sentencji decyzji i to dwukrotnie w pkt I i III jest jedynie informacją, iż na datę wywłaszczenia .W.K. była tabularnym właścicielem rzeczonej nieruchomości i widniała w dokumentach i KW jako właścicielka. Minister na stronie 6 i 7 uzasadnienia decyzji nie odnosi się w zasadzie do przywołanej w odwołaniu argumentacji, a jedynie stwierdza, iż skoro jako stronę uprawnioną do wypłaty odszkodowania wskazano skarżącą i W.K. lub spadkobierców, a jedynym spadkobiercą była skarżąca, to oznacza to iż decyzja kierowana była wyłącznie do J.A.. Jest oczywistym, iż sprawy podatkowe nie miały żadnego wpływu na prawo własności. Jest równie oczywistym, iż jeśli była niejasność kwestii spadkowych (właścicielskich) organ miał obowiązek postępowanie zwiesić do czasu ich wyjaśnienia. Nie ulega żadnej wątpliwości, iż w sentencji decyzji administracyjnej znajduje się jej istota - rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach stron. Jeśli ktoś jest tam wskazany z imienia i nazwiska to jest stroną postępowania i to czy kieruje się do takie osoby korespondencję czy nie, nie ma żadnego znaczenia. Nie ma w prawie administracyjnym, ani cywilnym terminu tabularny właściciel. Decyzja z dnia [...] lipca 1988 roku o wywłaszczeniu wprost i w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wymienia w swej sentencji W.K. jako osobę, którą to pozbawia się własności (pkt I) i jako osobę, której za to pozbawienie przyznaje się odszkodowanie (pkt III). Nie może być mowy o żadnej omyłce pisarskiej czy "informacyjnej intencji" organu. Nie jest możliwym, by w sentencji decyzji administracyjnej jakieś osoby wymieniane były jedynie w celach informacyjnych, przypadkowo czy mimochodem. Z uwagi na powyższe równie niezasadną jest interpretacja Ministra, iż skoro jedynym spadkobiercą była skarżąca, to oznacza to iż decyzja kierowana była wyłącznie do J.A.. Bez znaczenia dla wskazywanego przez skarżącą uchybienia jest to komu nakazano wypłatę odszkodowania. Decyzja z dnia [...] lipca 1988 roku winna być uznana za nieważną w myśl art. 156 § 1 pkt 2, 4 i 5 k.p.a., w świetle faktu, iż skierowana została do osoby zmarłej przed jej wydaniem, a tym samym, iż zaskarżona decyzja Ministra wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Nie ulegało także wątpliwości, iż wniosek o wywłaszczenie z dnia [...] kwietnia 1988 roku, który to złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa im. J. w P. został podpisany przez M.S., który nie był on upoważnionym do reprezentacji członkiem zarządu ww. Spółdzielni. Nie było spornym, iż na rozprawach administracyjnych Spółdzielnia reprezentowana była przez osobę spoza kręgu zarządu Spółdzielni - przez H.K.. Nie była ona upoważnionym do reprezentacji członkiem zarządu ww. Spółdzielni. W toku postępowania Spółdzielnia przesłała pełnomocnictwo dla M. S., uchwałę zarządu, statut oraz informację o tym, iż H.K. upoważniona do reprezentacji Spółdzielni była, acz nie zachowało się pełnomocnictwo. W ocenie wnioskodawczyni pomija zupełnie Wojewoda i Minister fakt, iż w chwili wydawania tejże decyzji z dnia [...] lipca 1988 roku w aktach postępowania nie znajdował się żaden dokument, z którego wynikałoby umocowanie dla M.S. czy H.K.. Zatem w chwili wydania decyzji organ nie miał danych by uznawać, iż czynności Spółdzielni podejmowane są przez osoby upoważnione. Dalej pomija zupełnie Wojewoda i Minister fakt, iż M. S. podpisał ów wniosek nie jako pełnomocnik - nie znajduje się w treści wniosku sformułowanie "z upoważnienia", "w imieniu Spółdzielni", czy jakiekolwiek inne skutkujące uznaniem, iż M. S. działał jako pełnomocnik. Wniosek i jego treść ewidentnie sugerują, iż M.S. działa nie w ramach pełnomocnictwa, a jako jej zarząd. Niepotrzebnym zatem było wzywanie Spółdzielni do przedstawienia pełnomocnictwa, albowiem wniosek o wywłaszczenie złożyła osoba nieupoważniona do reprezentacji Spółdzielni i nie był nią jej pełnomocnik. Brak ów zatem nie mógł być w żaden sposób naprawiony. Jeśli nawet kontrfaktycznie (hipotetycznie) przyjąć, iż M. S. działał jako pełnomocnik, a więc oczywistym jest, iż w postępowaniu wywłaszczeniowym Organ I Instancji nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 64 § 2 k.p.a., nie wezwał do uzupełnienia braku formalnego i rozpoznał sprawę merytorycznie, to przedłożenie pełnomocnictwa na obecnym etapie (po uprawomocnieniu się decyzji) i w zupełnie innym postępowaniu nie mogło konwalidować czynności z roku 1988. Mniemać należy, iż czynności podjęte w roku 1988 przez M. S. są nieważne. Wnioskodawczyni uważa także, iż przedłożone pełnomocnictwo nie obejmuje swoim zakresem postępowania o wywłaszczenie. Jest ono bowiem zbyt ogólne - do prowadzenia prac związanych z przygotowaniem inwestycji. Nadto pochodzi z okresu znacznie wyprzedającego datę złożenia wniosku bowiem z roku 1983. Z uwagi na fakt, iż w rozprawach administracyjnych Spółdzielnię reprezentowała osoba nieupoważniona decyzja z dnia [...] lipca 1988 roku wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Ponownie bez znaczenia dla powyższego uchybienia pozostaje fakt przywołany przez Ministra, iż postępowanie mogło zostać wszczęte z urzędu. Po pierwsze postępowanie nie zostało wszczęte z urzędu, a na wniosek, więc winien on być prawidłowym merytorycznie i formalnie. Po drugie nawet jeśli postępowanie mogło być wszczęte z urzędu to strony winny być należycie reprezentowane. W ocenie skarżącej wniosek był wadliwy, a Spółdzielnie nienależycie reprezentowana. Brak jest w aktach postępowania jakiegokolwiek wezwania dla wnioskodawczyni z terminem do zawarcia umowy pod rygorem, iż brak umowy skutkować będzie kontynuacją postępowania o wywłaszczenie. Wojewoda i Minister w zaskarżonej decyzji argumentuje, iż naruszenie to nie nastąpiło, albowiem J.A. w piśmie z dnia [...] kwietnia 1988 roku wyraziła zgodę na wywłaszczenie oraz, iż nie mogło ono nastąpić na mocy umowy z uwagi na obciążenie owej nieruchomości podatkiem. Argumentacja ta mija się zupełnie z treścią przepisu art. 53 ustawy i stanem faktycznym sprawy. Po pierwsze fakt, iż jeszcze przed złożeniem przez Spółdzielnię wniosku o wywłaszczenie, a więc w dniu [...] kwietnia 1988r. J. A. złożyła pismo z oświadczeniem, iż zgadza się na wywłaszczenie nie ma żadnego znaczenia. Powyższe przepisy nie mówią nic o zgodzie na wywłaszczenie - regulują dopuszczalność wywłaszczenia i procedurę jaka ma je poprzedzić. Po drugie zawarcie umowy było możliwie i nie stały temu na przeszkodzie względy podatkowe o czym najlepiej świadczy fakt, iż 1/8 (udział w tejże nieruchomości) został zbyty na rzecz Spółdzielni przez pozostałych współwłaścicieli właśnie w drodze umowy - vide akt notarialny w aktach postępowania o wywłaszczenie. Konkludując zatem wywłaszczenie nastąpiło z rażącym naruszeniem ww. przepisów albowiem zawarcie umowy było możliwie, a więc nie mogło być mowy o wywłaszczeniu, a nadto przystąpiono do wywłaszczenia z pominięciem procedury wezwania J. A. do zawarcia umowy w stosownym terminie. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem administracyjnego prawa materialnego i procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie sądu organy w dwóch instancjach prawidłowo przeprowadziły postępowanie i słusznie oceniły oraz wywiodły, że nie zachodzą przesłanki pozwalające uznać, że decyzja z dnia [...] lipca 1988r. w przedmiocie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania za przejętą na rzecz Skarbu Pastwa nieruchomość została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Kontroli Sądu poddana została decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej stanowi odstępstwo od zasady stabilności prawomocnych orzeczeń. Istotą postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie, czy nie zachodzi jedna z przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. Katalog przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej zakreśla ramy powierzonej Sądowi kontroli legalności decyzji wydanej przez organ odwoławczy w postępowaniu nadzwyczajnym. Niewątpliwie stwierdzenie nieważności jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych i może mieć miejsce tylko wówczas, gdy decyzja w sposób oczywisty dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W orzecznictwie podkreśla się, że wykładnia tego przepisu nie może być wykładnią rozszerzająca. Nie można utożsamiać pojęcia rażącego naruszenia prawa z każdym naruszeniem przepisów. Taką cechę ma więc jedynie takie naruszenie, które powoduje, że wywoływanych przez decyzję skutków nie można pogodzić z wymaganiami praworządności. W ocenie sądu treść decyzji wywłaszczeniowej nie wskazuje, by decyzja ta została skierowana do nieżyjącej w dacie jej wydania W. K.. Wymienienie tej osoby w pkt I decyzji jedynie w kontekście osoby figurującej w księdze wieczystej jako jej właściciel, miało wyłącznie charakter opisowy i informacyjny. Rozbieżność między stanem rzeczywistym znanym organowi w dacie wydawania decyzji, a stanem wynikającym z księgi wieczystej w taki właśnie opisowy sposób znalazła wyraz w pkt I decyzji, a także z tych samych powodów została powielona w pkt III decyzji, w którym orzeczono o przekazaniu do depozytu sądowego kwoty przypadającej dla tych osób lub ewentualnych spadkobierców. Nie ma wątpliwości, że zarówno uzasadnienie decyzji, jak też materiał dowodowy wskazują, że nie było wątpliwości co do tego, że W. K. zmarła przed wydaniem decyzji. Wymienienie jej w decyzji w taki właśnie sposób, wskazuje jedynie na nieporadną próbę uwidocznienia w decyzji rozbieżności między stanem faktycznym, a wpisem właścicielskim w księdze wieczystej, na który to wpis organ musiał powołać się w treści decyzji. Skierowanie decyzji jedynie do żyjącej współwłaścicielki nieruchomości potwierdza rozdzielnik na końcu decyzji. Należy wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie jest traktowane jako oczywiste, rażące naruszenie prawa, nawet poważniejsze naruszenie, bo polegające na skierowaniu decyzji do osoby nieżyjącej, w sytuacji jednak, gdy równocześnie decyzja ta została skierowana do następców prawnych nieżyjącej strony (tak NSA w wyroku z dnia 14.10.2009r. I OSK 871/08, WSA w wyroku z dnia 24.11.2015r. IV SA/Wa 2302/15). W przedmiotowej sprawie nie ma również wątpliwości co do tego, że skarżąca była także spadkobierczynią zmarłej W. K. Sąd nie podziela również zarzutów skarżącej dotyczących braku właściwej reprezentacji wnioskodawcy w postępowaniu wywłaszczeniowym ( spółdzielni). Zdaniem sądu uchwała nr [...] Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej dotycząca upoważnienia M. S. do prowadzenia prac w zakresie przygotowania inwestycji stanowi dostateczne potwierdzenie umocowania tej osoby do działania w imieniu spółdzielni w postępowaniu wywłaszczeniowym. Nie ma wątpliwości, że ta inwestycja była planowana i przygotowywana znacznie wcześniej, stąd nie dziwi fakt, data udzielenia upoważnienia, a z kolei brak pieczątki pełnomocnika, czy adnotacji o takim charakterze złożonego pod wnioskiem podpisu, w sytuacji zachowania udzielonego pełnomocnictwa w dokumentacji spółdzielni, nie dyskwalifikuje samej czynności. W tej sytuacji nie nabiera znaczenia rażącego naruszenia umocowania do reprezentowania spółdzielni przez jej pracownika, brak w dokumentach po tylu latach od dokonywanych czynności, upoważnienia do występowania w rozprawie (dwukrotnie). Brak takiego dokumentu oznacza tylko tyle, że organ nie miał wątpliwości co do umocowania tej osoby. W ocenie sądu nie można także mówić o rażącym naruszeniu art. 53 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U.1985.22.99) w sytuacji, gdy informację zawartą we wniosku o wywłaszczenie, że rokowania nie doprowadziły do zawarcia umowy ze skarżącą, potwierdziła ona sama w złożonym pisemnym oświadczeniu, a także w stanowisku wyrażonym na rozprawie administracyjnej. Przeszkodą uniemożliwiającą zawarcie umowy ze strony skarżącej była nieuregulowana sytuacja spadkowo podatkowa. Nawet jeśli sytuacja ta nie była obiektywnie usprawiedliwiona, to jednak stanowiła rzeczywistą przeszkodę, gdyż te względy skarżąca podała jako powód braku zainteresowania zawarciem umowy sprzedaży. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym, bowiem nie było z kolei przeszkód do zawarcia takiej umowy z innymi współwłaścicielami nieruchomości. Umowa taka została zawarta, a więc wnioskodawca swoim działaniem nie naruszał obowiązującego prawa i nie unikał cywilnoprawnej drogi nabycia nieruchomości. Wszczęcie w tej sytuacji postępowania wywłaszczeniowego bez wyznaczania terminu do zawarcia umowy cywilnoprawnej nie stanowi rażącego naruszenia prawa, gdyż nie ma wątpliwości, że do zawarcia umowy cywilnoprawnej ze skarżącą nie doszłoby. W aktach postępowania znajdują się odręczne notatki obejmujące wyliczenie kwot jakie można byłoby uzyskać za przysługujące skarżącej prawo (udział we współwłasności nieruchomości) w wyniku zawarcia umowy cywilnoprawnej, jak też wywłaszczenia. Notatki te potwierdzają, że ta nietypowa sytuacja była analizowana prawdopodobnie ze względu na stanowisko skarżącej nie wyrażającej woli zbycia prawa w drodze czynności cywilnoprawnej. Ta okoliczność również potwierdza nieskuteczność rokowań, mimo wiedzy skarżącej o korzystniejszej dla niej opcji dobrowolnego zbycia prawa (k. 19 akt admin.). Oświadczenie w przedmiocie zgody na przeprowadzenie postępowania wywłaszczeniowego zostało złożone przez skarżącą w dniu [...]kwietnia 1988r. w Urzędzie Miejskim w P. w Wydziale Geodezji i Gospodarki Gruntami, co potwierdza podpis kierownika tego wydziału i czyniło zasadnym odstąpienie od wyznaczania ostatecznego terminu do zawarcia umowy cywilnoprawnej. Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło