IV SA/Wa 2052/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie Sędzia WSA Anna Szymańska, Sędzia WSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2012 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącej A. K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, po ponownym rozpatrzeniu odwołań A. K., P. Spółka Jawna oraz Stowarzyszenia F. od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. z dnia [...] listopada 2009 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na "Rozbudowie drogi krajowej nr [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku od km [...] do Obwodnicy Z.", uchylił pkt III. 11. Zadanie I tiret dziewiąte tej decyzji w brzmieniu: "km [...] – km[...], strona drogi lewa; dł. 200 m, wys. 4 m" i w to miejsce ustalił zapis: "km [...] + km[...], strona drogi lewa, dł. 200 m, wys. 4 m", a w pozostałej części wynikającej z prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 929/10 utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy opisał dotychczasowy tok postępowania, w tym uzyskanie dodatkowych dowodów w postaci m.in. Aneksu do Raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie drogi krajowej nr [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku od granicy województwa [...] do Obwodnicy Z. zawierającego analizę wielokryterialną tego oddziaływania w której wykonawcy raportu, biorąc pod uwagę całościowe wyniki analizy, tj. ocenę oddziaływania wariantu I i wariantu II przebiegu planowanej trasy [...] na odcinku od km [...] do Obwodnicy Z. na środowisko przyrodnicze oraz na środowisko społeczne wykazali – w ocenie organu - iż nieznacznie, ale jednak korzystniejszy jest wariant II (wyniki całościowej analizy to: wariant I - Oa=0,702; wariant II - Oa=0,689). Z analizy dokumentacji wynika, iż o wyborze wariantu II zdecydowały przede wszystkim czynniki społeczne. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono także argumentację mająca stanowić odniesienie się do pozostałych zarzutów zawartych w złożonych odwołaniach ze wskazaniem na uwzględnienie wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 929/10, którym uchylono uprzednią decyzję organu odwoławczego we wskazanej w tym wyroku części. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2011 r. A. K. zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 §1 i art. 107 §3 kpa oraz art. 62 i art. 66 ust. 1 pkt 7 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. W uzasadnieniu skargi przedstawiono stan faktyczny sprawy i stwierdzono, że ocena prawna wyrażona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2010 r. została pominięta przez organ odwoławczy bezkrytycznie przyjmując przedstawiony przez inwestora dokument pomimo faktu, że został on przygotowany w sposób, który całkowicie pomija wskazania zawarte w powołanym wyroku. Na stronie [...] decyzji organ odwoławczy stwierdził, że "dobór wskaźników uwzględnionych w analizie jest kwestią indywidualną autorów raportu", powtarzając tym samym stanowisko wyrażone na stronie [...] decyzji uprzedniej decyzji z dnia [...] marca 2010 r. uchylonej w części na mocy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Autorzy Aneksu do raportu o oddziaływaniu na środowisko nie uwzględnili podstawowego kryterium stosowanego w analizach wariantowania inwestycji drogowych - tj. długości trasy w obu wariantach. Na stronie [...] zaskarżonej decyzji stwierdzono, że jako korzystniejszy dla środowiska przyrodniczego wskazano wariant II. Natomiast na stronach [...] tej decyzji wyrażony został pogląd, że w kwestii oceny oddziaływania na środowisko przyrodnicze wariant I został wskazany jako korzystniejszy w stosunku do wariantu II, co stanowi o wewnętrznej sprzeczności zaskarżonej decyzji. Poważne wątpliwości budzi także sposób, w jaki wyjaśniono nieprawidłowości zawarte w raporcie co do ilości planowanych miejsc obsługi podróżnych. Na stronie [...] zaskarżonej decyzji wskazano, że raport sporządzony dla inwestycji wykonany został w 2009 r., dlatego też opierano się na wynikach badania ruchu z 2005 r., a nie wynikach pomiarów ruchu z 2010 r. W ocenie skarżącej należało przyjąć, jako dostępne, nowsze wyniki pomiaru ruchu wykonane w 2010 r. Organ odwoławczy nie zidentyfikował wariantu najbardziej korzystnego dla środowiska, co zgodnie ze wskazaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zawartym na stronach [...] uzasadnienia wyroku winno nastąpić w toku postępowania, w oparciu o określone przesłanki np. ekonomiczne. W obszernej odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując argumentację mającą podważać zasadność zgłoszonych zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja organu odwoławczego wydana została po ponownym rozpatrzeniu odwołań wskutek uchylenia uprzedniej decyzji tego organu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 8 listopada 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 929/10, w którym Sąd zawarł ocenę prawną uprzedniej decyzji i wytyczne konieczne do uwzględnienia przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organ orzekający. Sąd wskazał m.in., iż musi nastąpić zidentyfikowanie wariantu najbardziej korzystnego dla środowiska oraz ocena, czy proponowany przez inwestora wybór wariantu, którym nie musi być najkorzystniejszy dla środowiska, może być zaakceptowany (z uwzględnieniem kosztów środowiskowych, społecznych, ekonomicznych i innych). W tym zakresie Sąd powołał się na warunki wynikające z art. 1 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 pkt 13 i 50 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Oznacza to – zdaniem Sądu, który wydał wskazany wyrok - że inwestor, o ile nie proponuje wyboru wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, jest obowiązany przedstawić w raporcie przesłanki przemawiające za realizacją preferowanego wariantu, w tym np. analizy ekonomicznej realizacji przedsięwzięcia w innych wariantach, identyfikację kosztów społecznych (np. wyburzenia budynków itp.), szacunek rentowności przedsięwzięcia w wybranym wariancie (np. jak w rozpatrywanym przypadku - lokalizacyjnym), to znaczy okoliczności potwierdzające zasadność dokonanego wyboru. Kwestie te w takim przypadku podlegają, co do meritum ocenie organu właściwego w sprawie wydania decyzji środowiskowej, jako istotne dla sposobu rozpatrzenia sprawy. Wbrew przytoczonym wytycznym Sądu i jego ocenie ich istotnego znaczenia dla sposobu rozpatrzenia sprawy, organ odwoławczy w żaden sposób nie dokonał oceny w zaskarżonej decyzji, który z wariantów projektowanej inwestycji jest korzystniejszy przez pryzmat skutków ekonomicznych. Na tę okoliczność Sąd bowiem uznał za konieczne dokonanie analizy ekonomicznej realizacji przedsięwzięcia w innych wariantach. W zaskarżonej decyzji ograniczono się natomiast do wskazania, że z całościowej oceny wariantów, uwzględniającej zarówno aspekty środowiskowe, jak i społeczne wynika, iż to wariant II przebiegu planowanej trasy [...] jest nieznacznie, ale jednak korzystniejszy od wariantu I. Tak jak wskazano w aneksie, zadecydowały o tym – w ocenie organu orzekającego - przede wszystkim analizowane czynniki społeczne. Organ orzekający poprzestał zatem na analizie czynników przyrodniczych i społecznych rozważanych wariantów, pomijając czynniki ekonomiczne wskazane uprzednio przez Sąd, jako także istotne dla wyniku rozpatrzenia sprawy. Stanowi to naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270), z którego wynika związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organ administracji i sąd administracyjny. W zaskarżonej decyzji organ orzekający w żaden sposób nie odniósł się także do zarzutu odwołania Stowarzyszenia F. dotyczącego nieuwzględnienia pomiarów ruchu przeprowadzonych w 2010 r. poprzestając na powtórzeniu argumentacji wyrażonej w poprzedniej decyzji organu odwoławczego, gdy tymczasem ponowna decyzja organu odwoławczego wydana została dopiero w 2011 r. W tym miejscu za aktualną należy wskazać ocenę prawną Sądu wyrażoną w wyroku z dnia 8 listopada 2010 r., iż zajęcie stanowiska przez organ orzekający w odpowiedzi na skargę – jak w tym przypadku – nie może czynić zadość ustawowym wymaganiom ustosunkowania się do zarzutów odwołania w uzasadnieniu decyzji, co wynika z art. 107 §3 w zw. z art. 140 kpa. Taki zarzut zgłosiła również obecnie skarżąca A. K. Nie zasługują natomiast na uwzględnienie pozostałe zarzuty skargi. Jakkolwiek w dwóch różnych miejscach uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazano raz na korzystniejszy I wariant przedsięwzięcia, a drugim razem na II wariant tego przedsięwzięcia, to jednak organ jednoznacznie wskazał, iż wariant I jest korzystniejszy dla środowiska według elementów jedynie środowiskowych. Natomiast wariant II przedsięwzięcia jest nieco korzystniejszy dla środowiska przy uwzględnieniu nie tylko elementów środowiskowych, ale także elementów społecznych – w myśl wytycznych zawartych w wyroku Sądu z dnia 8 listopada 2010 r. Również ocena organu orzekającego odnośnie doboru wskaźników uwzględnionych w analizie wielokryterialnej, jako stanowiąca kwestię indywidualną autorów raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dotyczy pierwotne treści tego raportu. W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazano bowiem na uzyskanie aneksu do raportu z uwzględnieniem wytycznych Sądu i w tym zakresie organ orzekający samodzielnie ocenił przyjęte przez autorów aneksu wskaźniki analizy wielokryterialnej uznając je za wystarczające do oceny wyboru korzystniejszego wariantu projektowanej inwestycji, aczkolwiek bez uwzględnienia czynników ekonomicznych. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ orzekający uwzględni wytyczne Sądu wyrażone w wyroku z dnia 8 listopada 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 929/10 w szczególności odnośnie oceny wyboru korzystniejszego wariantu projektowanej inwestycji dla środowiska także przez pryzmat czynników ekonomicznych.