IV SA/Wa 2054/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. T. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2012 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odrzucić skargę. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w pkt. 1 uchylił w całości postanowienie organu I instancji z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] oraz w pkt. 2 odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. z dnia [...] listopada 2010 r. znak: [...] o odmowie przyznania prawa do emerytury na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ, powołując się na treść art. 83a ust. 2 i art. 83a ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 z późn. zm., zwanej dalej u.s.u.s) wskazał, że w odniesieniu do emerytur i rent nie ma prawnej możliwości stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez organ emerytalno-rentowy. Tym samym w ocenie organu nie można w niniejszej sprawie podjąć innego rozstrzygnięcia niż odmowa wszczęcia postępowania. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył Z. T. wywodząc, że skoro na mocy art. 83a ust. 4 u.s.u.s. w niniejszej sprawie został wyłączony ze stosowania art. 83a ust. 1-3 u.s.u.s., to tym samym, na mocy art. 123 u.s.u.s. i art. 180 § 1 kpa w niniejszej sprawie do rozpoznania wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji będą miały zastosowanie przepisy kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na rozstrzygnięcie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2012 r., którym organ odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. Wydział [...] z dnia [...] listopada 2010 r. w przedmiocie odmowy przyznania emerytury. Przedmiotem sprawy jest zatem sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 1464/11 Sąd wskazał, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą do właściwości sądów powszechnych. Od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie do właściwego sądu i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, chociaż postępowanie przed ZUS podlega przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach (art. 180 § 1 kpa i art. 123 u.s.u.s.). Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą do zakresu spraw cywilnych podlegających postępowaniu sądowemu według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (art. 1 kpc). W tych sprawach właściwy jest sąd powszechny, z wyjątkiem spraw o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku oraz o umorzenie należności (art. 83 u.s.u.s.). Odnosi się to także do decyzji wydanych na podstawie art. 83a ust. 2 u.s.u.s. i to bez względu na to, czy rozstrzygnięcie decyzji dotyczy kwestii formalnej (procesowej), czy istoty sprawy. Jeżeli bowiem określony rodzaj sprawy należy do zakresu spraw cywilnych, które objęte są właściwością sądu powszechnego, to w tych sprawach wyłączona jest właściwość sądów administracyjnych, a od decyzji administracyjnych wydanych w tych sprawach przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, a nie skarga na decyzję do sądu administracyjnego. Istota rozstrzygnięć podejmowanych na podstawie art. 83a ust. 2 u.s.u.s. polega na tym, że dotyczą one stosunku z zakresu ubezpieczenia społecznego także wówczas, gdy organ wydaje lub odmawia wydania rozstrzygnięcia na tej podstawie prawnej. W postanowieniu stwierdzono również, że system odwoławczy w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych polega na tym, że na skutek odwołania od każdej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych następuje przeniesienie sprawy, w której Zakład wydał decyzję, na drogę postępowania sądowego przed właściwym sądem powszechnym, co oznacza, że sąd ten rozpoznaje sprawę i wydaje rozstrzygnięcie według zasad określonych w Kodeksie postępowania cywilnego. Naczelny Sąd Administracyjny za nietrafne uznał przy tym stanowisko, iż w sytuacji, gdy decyzja ma "charakter formalny" w tym znaczeniu, że nie wypowiada się czy kwestionowana decyzja była wadliwa materialnie, to właściwym do rozpoznana sprawy będzie sąd administracyjny. Podkreślił również, że za zasadnością czy dopuszczalnością skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nie przemawia to, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczy nie decyzji ostatecznej, tak jak stanowi art. 83a ust. 2 u.s.u.s., ale decyzji, od której zostało wniesione odwołanie do sądu powszechnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność ta nie ma żadnego znaczenia, gdyż z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i Kodeksu postępowania cywilnego wynika, że od każdej decyzji z zakresu ubezpieczeń społecznych przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego. Podzielając w pełni pogląd wyrażony w powołanym wyżej postanowieniu stwierdzić należy, że skarga Z. T. została wniesiona w sprawie, która nie należy do właściwości sądu administracyjnego, a zatem podlega ona odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.