IV SA/Wa 206/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), Sędziowie asesor WSA Marian Wolanin, asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Katarzyna Tomiło, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2006 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie zmniejszenia indywidualnej ilości referencyjnej sprzedaży bezpośredniej mleka 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykoaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. B. P. z Kancelarii Adwokackiej przy ul. [...] w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł powiększoną o należny podatek VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia (...).12.2005 r. Prezes Agencji Rynku Rolnego utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w W. z dnia (...) sierpnia 2005 r. w sprawie zmniejszenia indywidualnej ilości referencyjnej sprzedaży bezpośredniej w stosunku do S. P.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne: W roku kwotowym 2004\2005 skarżący posiadał indywidualną ilość referencyjną sprzedaży bezpośredniej w wysokości 5804kg. W dniu 16 maja 2005 r. S. P. przesłał informację roczną o ilości wyprodukowanego i wykorzystanego mleka za rok kwotowy 2004\2005. Z powyższej informacji wynika, iż skarżący wyprodukował w gospodarstwie 6028kg mleka, w tym 2959kg sprzedał do podmiotu skupującego, 531 kg zużył na skarmianie zwierząt a 1050 kg mleka zostało zużyte w gospodarstwie. Natomiast 1488 kg mleka wprowadził do obrotu. W związku z powyższym skarżący wykorzystał 26% posiadanej na dzień 1 kwietnia 2004 r. IIR. Zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych ( Dz.U. nr 93, poz. 897 z późn.zm.) w przypadku wprowadzenia przez producenta w roku kwotowym mleka i przetworów mlecznych w ilości mniejszej niż 70% przyznanej mu indywidualnej ilości referencyjnej właściwy miejscowo dyrektor oddziału terenowego Agencji zmniejsza w drodze decyzji indywidualną ilość referencyjną o jej niewykorzystana część. Natomiast zgodnie z definicją zawartą w art. 5 lit. j rozporządzenia Rady nr 1788\2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego opłatę w sektorze mleka i przetworów mlecznych (OJL 270 21.10.2003) indywidualna ilość referencyjna jest to ilość referencyjna producenta na dzień 1 kwietnia każdego 12 miesięcznego okresu. Jednocześnie przepis art. 15 ust. 3 cyt. wyżej rozporządzenia wylicza sytuacje, w których zmniejszenie nie nastąpi. Są to mianowicie przypadki siły wyższej oraz należycie uzasadnione przypadki mające tymczasowy wpływ na zdolność produkcyjną gospodarstwa rolnego. Przykładowe przypadki siły wyższej zostały wyliczone w art. 40 rozporządzenia Rady nr 1782\2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników ( OJL 270 21.10.2003). Są to miedzy innymi: śmierć rolnika, długookresowa niezdolność rolnika do pracy, poważna klęska żywiołowa w znacznym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa, zniszczenie budynków inwentarskich gospodarstwa w drodze wypadku epidemia dotykająca część lub cały żywy inwentarz gospodarza. Siłą wyższą jest więc zdarzenie zewnętrzne, niemożliwe do przewidzenia i niemożliwe do zapobieżenia. Wystąpienie siły wyższej powinno być stwierdzone przez uprawniony organ i szczegółowo udokumentowane. W przedmiotowej sprawie skarżący wprowadził do obrotu rynkowego mleko w ponad 70% indywidualnej ilości referencyjnej jednak analiza stanu faktycznego prowadzi do konkluzji, iż skarżący wykorzystał 26% IIR sprzedaży bezpośredniej. W odwołaniu S. P. podniósł, że przysługującą mu IIR sprzedaży bezpośredniej zamienił na IIR dostaw, o czym świadczy decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w W.. Zgodnie z przepisem art. 24 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych konwersji dokonuje się na wniosek właściciela po upływie co najmniej roku kwotowego od dnia uzyskania prawa do IIR. Fakt, iż skarżący złożył wniosek o konwersję w styczniu 2005 r. nie zmienia zasady, iż decyzja zatwierdzająca przedmiotowy wniosek wywołuje skutek prawny dopiero w roku kwotowym 2005\2006. Jednakże z uwagi na to, że skarżący nie wykorzystał IIR sprzedaży bezpośredniej w roku kwotowym 2004Y2005 uzasadnione było wydanie decyzji w przedmiocie jej zmniejszenia pomimo wcześniejszego rozpoznania wniosku o dokonanie konwersji. Należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 6a ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych dyrektor OT ARR jest zobowiązany zmienić w drodze decyzji ustaloną w skutek dokonanej konwersji gdy w wyniku rozliczenia przez dostawcę wykorzystania indywidualnych ilości referencyjnych zajdzie taka konieczność. W przedmiotowej sprawie skarżący wprowadził do obrotu rynkowego mleko w wysokości 1488kg co stanowiło 26 % posiadanej na dzień 1 kwietnia 2004 r. IIR. Wobec tego przysługująca mi IIR pomniejsza została o niewykorzystaną część to jest o 4 316 kg. S. P. złożył skargę na decyzję Dyrektora Agencji Rynku Rolnego z dnia (...).12.2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi podniósł, że został wprowadzony w błąd przez osobę prowadzącą szkolenie, która poinformowała go, że jeśli posiada IIR dla dostawcy bezpośredniego oraz dostawcy hurtowego to może wprowadzać do obrotu mleko wszędzie i w dowolnych ilościach. Dodał przy tym że ogólna ilość mleka wprowadzona do obrotu w roku kwotowym 2004\2005 wynosiła 75,7% IIR stąd też nie było podstaw do zmniejszenia NR dla dostawcy bezpośredniego. Na rozprawie dnia 6 września 2006r. pełnomocnik skarżącego dodatkowo podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana po wydaniu decyzji o konwersji a zatem w dacie jej wydania posiadał on 0 kg IIR dla dostawcy bezpośredniego. W konkluzji wniósł o uchylenie zakarżónej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jednocześnie art. 134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 1270 ze zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednocześnie związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Postawą prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie był art. 32 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych ( tj. Dz.U. z 2005 r. nr 244 po. 2081), zgodnie z którym w przypadku wprowadzenia przez producenta do obrotu w roku kwotowym mleka lub przetworów mlecznych w ilości mniejszej niż 70 % przyznanej mu indywidualnej ilości referencyjnej właściwy miejscowo dyrektor oddziału terenowego Agencji zmniejsza, w drodze decyzji, indywidualną ilość referencyjną o jej niewykorzystaną część. Organ prawidłowo ustalił, że decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. S. P. została przyznana indywidualna kwota mleczna dla dostawcy bezpośredniego w wysokości 5 084kg. Jak wynika ze złożonej przez dostawcę informacji o ilości wyprodukowanego i wykorzystanego mleka w roku kwotowym 2004\2005 wyprodukował on 6028 kg mleka, z czego oddał do podmiotów skupujących 2959kg, zaś 1488kg wprowadził do obrotu. Przyznanie indywidualnej ilości referencyjnej mleka dla dostawcy bezpośredniego wiąże się z tym, że tylko w takim zakresie dostawca ma prawo ( bez nałożenia na niego określonych kar) wprowadzać mleko do obrotu. W konsekwencji zatem przyznanie S. P. IIR dla dostawcy bezpośredniego zobowiązywało go do wprowadzenia do obrotu -jako dostawcy bezpośredniego co najmniej 70% przyznanej mu IIR. Przyznana IIR w rozumieniu przepisów tej ustawy to ilość, która przysługuje dostawcy na dzień 1 kwietnia to jest pierwszego dnia roku rozliczeniowego. Nieuzasadniony jest zatem zarzut skarżącego co do tego, że wprowadził łącznie do obrotu ponad 70% ilości wyprodukowanego mleka albowiem część dostarczył jako dostawca hurtowy a część jako bezpośredni. Zarzut błędnego pouczenia go o wprowadzania do obrotu wyprodukowanego mleka nie został udowodniony. Faktycznie bowiem skarżący posiadał IIR dla dostawcy bezpośredniego oraz dla dostawcy hurtowego - z rezerwy krajowej a zatem również w takim zakresie mógł wprowadzić mleko do obrotu, jednakże podlegało ono odrębnemu rozliczeniu. Z wykorzystania IIR dla dostawcy bezpośredniego w roku kwotowym 2004\2005 nie zwalniał skarżącego również złożony wniosek o konwersję posiadanej IIR w styczniu 2005 r. Jak wskazał organ - decyzja w tym przedmiocie odnosiła skutek dopiero od następnego roku kwotowego to jest 2005\2006, dopiero bowiem po zakończeniu roku rozliczeniowego, którego dotyczy rozliczenie IIR dla dostawcy bezpośredniego wniosek ten został rozpoznany. Nie ma natomiast zastosowania w niniejszej sprawie wskazany przez organ zapis, że konwersji, o której mowa w ust. 1, dokonuje się na wniosek właściciela indywidualnej ilości referencyjnej, po upływie co najmniej roku kwotowego od dnia uzyskania prawa do indywidualnej ilości referencyjnej . Treść przepisu art. art. 24 ust. 2 w\w ustawy w w\w zakresie został wszak zmieniony ustawą z dnia 4 marca 2005 r. o zmianie ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych a zatem przed datą orzekania. W konsekwencji zatem S. P. wprowadził do obrotu mniej niż 70% posiadanej NR dla dostawcy bezpośredniego w rozumieniu art. 32 ustawy. Nie może jednak ujść uwadze, że przed wydaniem decyzji w przedmiocie zmniejszenia NR - dnia (...) .05. 2005 r. została wydana decyzja w przedmiocie konwersji całej posiadanej przez S. P. NR dla dostawcy bezpośredniego na NR hurtową. A zatem w dacie wydawania zaskarżonej decyzji skarżący nie posiadał IIR dla dostawcy bezpośredniego. Tymczasem wykładnia literalna przepisu art. 32 ust. 1 omaw. wyżej ustawy wskazuje, że zmniejszeniu ulega IIR posiadana w dacie wydania decyzji. O powyższym świadczy to, że ustawodawca określając ilość mleka i przetworów mlecznych, którą dostawca zobowiązany jest wprowadzić do obrotu odniósł się do przyznanej ilości referencyjnej, natomiast pominął to określenie ("przyznaną" ) w dalszej części przepisu. Powyższe wskazuje na to, że intencją ustawodawcy było nałożenie na organ administracji obowiązku zmniejszenia ilości referencyjnej posiadanej nie w momencie rozpoczęcia roku rozliczeniowego lecz w momencie wydawania decyzji. W przeciwnym razie - zakładając racjonalność ustawodawcy -powtórzone zostałoby określenie "przyznaną". Treść art. 24 ust. 6a ustawy obowiązującej w dacie orzekania przez organy odnosi się jedynie do ustalenia zmian IIR związanych z konwersją. Jeśli przepis ten będzie miał zastosowanie w niniejszej sprawie to w odrębnym postępowaniu, dotyczącym ustalenia IIR dla dostawcy hurtowego i nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Reasumując - Sąd ocenił, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie było podstaw do zastosowania art. 32 ust. 1 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych albowiem w dacie wydania decyzji S.P. nie posiadał IIR dla dostawcy bezpośredniego, nie było zatem przedmiotu, który mógłby ulec zmniejszeniu. W konsekwencji zatem zarzuty skargi w tej części zasługują na uwzględnienie a decyzję, jako wydaną z naruszeniem przepisu prawa materialnego - art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych, które miało wpływ na wynik sprawy , należało wyeliminować z obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze- na podstawie art. 145§1 pkt. 1 lit. a oraz 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).