IV SA/Wa 2060/13

WyrokWSA w Warszawie2013-11-12

Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Anna Falkiewicz-Kluj, Agnieszka Góra-Błaszczykowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy związek małżeński zawarty przez cudzoziemca z obywatelką polską, który nie jest realizowany w pełni w zakresie wspólnego pożycia i zamieszkania, może być uznany za zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając, że organy administracji publicznej nie zebrały i nie oceniły w sposób wszechstronny materiału dowodowego. W szczególności, organy pominęły istotne okoliczności dotyczące opieki nad małoletnią córką żony skarżącego oraz nie odniosły się do wcześniejszej decyzji Wojewody z 2009 r., która udzieliła zezwolenia na zamieszkanie, uznając wówczas małżeństwo za niepozorne. Sąd podkreślił, że brak wspólnego zamieszkania nie jest automatycznie dowodem na fikcyjność małżeństwa, zwłaszcza gdy istnieją ku temu uzasadnione przyczyny, a pierwotna motywacja małżonków do zawarcia związku powinna być kluczowa.
Stan faktyczny
H. M., cudzoziemiec, ubiegał się o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony w Polsce, powołując się na związek małżeński z obywatelką polską. Organy administracji odmówiły udzielenia zezwolenia, uznając, że małżeństwo zostało zawarte w celu obejścia przepisów, wskazując na brak wspólnego zamieszkania, sprzeczności w zeznaniach oraz nieznajomość cudzoziemca przez sąsiadów. Skarżący kwestionował te ustalenia, wskazując na specyficzne okoliczności ich związku i życia rodzinnego. Sprawa trafiła do WSA po wcześniejszym wyroku NSA uchylającym poprzedni wyrok WSA.
Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego H. M. kwotę 557 ( pięćset pięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Protokolant ref. staż. Filip Rutkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2013 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego H. M. kwotę 557 ( pięćset pięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 2 grudnia 2009 r. H. M. wystąpił o udzielenie mu zezwolenia na zamieszkanie w Polsce na czas oznaczony motywując swój wniosek pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelką polską E. M. oraz wykonywaniem pracy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. orzekł o odmowie udzielenia H. M. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony stwierdzając, że zawarł on związek małżeński z obywatelką polską w celu obejścia przepisów o udzieleniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Organ I instancji ustalił m.in. że żona cudzoziemca przebywa poza terytorium Polski a on sam nie zamieszkuje pod wskazanymi przez siebie adresami i nie jest znany sąsiadom. Organ I instancji stwierdził także, że w zeznaniach małżonków pojawiło się wiele sprzeczności, świadczących o fikcyjnym charakterze tego związku. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] marca 2011 r. utrzymał powyższą decyzję w mocy. Organ odwoławczy podzielając stanowisko organu I instancji przypomniał, że zgodnie z art. 57 ust I pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli podstawą ubiegania się o zezwolenie jest zawarcie związku małżeńskiego z obywatelką polską lub cudzoziemcem zamieszkującym na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 54, a związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Jednocześnie odwołał się do treści art. 55 ust 1 ustawy i przypomniał, że H. M. w dniu [...] września 2008 r. zawarł związek małżeński z obywatelką polską E. M. z d. M. Cudzoziemiec z uwagi na powyższe w dniu [...] stycznia 2009 r. uzyskał zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony z terminem ważności do dnia 22 stycznia 2010r. Zainteresowany w latach 1998 r. - 1999 r. bezskutecznie ubiegał się o nadanie statusu uchodźcy." W dniu [...] lutego 2003 r. został on wydalony z Polski. Według oświadczenia cudzoziemca wjechał on do Polski ponownie w 2008 r. Organ II instancji wskazał, że w trakcie postępowania funkcjonariusze [...] Oddziału Straży Granicznej przeprowadzili kontrole pod adresem wskazanym we wniosku o udzielenie przedmiotowego zezwolenia tj. w O. przy ul. [...] oraz pod adresem zameldowania cudzoziemca i jego żony w O. przy ul. [...]. Z przeprowadzonych kontroli wynika, że cudzoziemiec nie był znany pod pierwszym adresem, natomiast pod drugim adresem jest on znany jednemu z sąsiadów, który jednak oświadczył, iż cudzoziemiec nie zamieszkuje w tym lokalu. Zainteresowany został przesłuchany do protokołu. Zgodnie z jego zeznaniami żona przebywa od połowy grudnia 2009 r. w [...], gdzie zajmuje się starszą panią. Nie potrafił podać dokładnej nazwy miejscowości pobytu żony, nie zna dokładnego adresu, nie wie jak się nazywa kobieta u której pracuje żona, jak również nie ma dokładnych informacji na temat dzieci żony. Teściowa wnioskodawcy, którą funkcjonariusze zastali pod adresem zamieszkania wnioskodawcy w dniu [...] stycznia 2010r.- A.M., oświadczyła, iż H.M. wyszedł ok. 6 rano do pracy i wrócił ok. 18-19, zaś ona od tygodnia opiekuje się wnuczką P. Pasierbica cudzoziemca zatelefonowała do niego, po czym poinformowała, że wróci on do c za 15 minut. Po przyjściu cudzoziemiec okazał ubrania, miejsce do spania, przybory kosmetyczne. W dniu [...] stycznia 2010 r. został przesłuchany do protokołu brat żony cudzoziemca, A. M. Oświadczył on, że nigdy nie wiedział wnioskodawcy. Ani świadek, ani jego matka nie byli na ślubie, nie wiedzą gdzie się odbył czy było przyjęcie. Nie utrzymuje kontaktów z małżonkami. Na podstawie informacji zaczerpniętych od matki wnioskuje, że małżeństwo siostry nie zostało zaaranżowane w celu legalizacji pobytu H. M. w Polsce. W tym samym dniu do protokołu została przesłuchana teściowa zainteresowanego A. M. Nie potrafiła wskazać gdzie i w jakich okolicznościach córka poznała się z mężem. O jej trzecim małżeństwie dowiedziała się podczas świąt Bożego Narodzenia w 2008 r., podczas wizyty w O. Podczas przesłuchania w dniu [...] marca 2010 r. cudzoziemiec wyjaśnił że z żoną poznał się na początku czerwca 2001 r. na [...]. Kontaktował się z nią osobiście lub telefonicznie, chodzili na spacery i do teatru. W mieszkaniu żony był dwukrotnie, nigdy nie spotkał tam swojej matki, która opiekowała się dziećmi żony. Na początku stycznia 2003 r. wyjechał do [...], następnie do [...]. Pod koniec lutego 2008 r. wrócił do Polski, gdyż E. M. czekała operacja. Latem 2008 r. podjęli decyzję o ślubie, nie było zaręczyn, przyszła żona nie dostała pierścionka zaręczynowego, bo jest uczulona na złoto, dostała podczas ślubu obrączkę. H. M. pracuje jako mechanik samochodowy a żona pracuje w [...]. Cudzoziemiec mieszka z córką żony i teściową w wynajętym mieszkaniu przy ul. [...] w O. Przesłuchana w tym samym dniu E. M. oświadczyła, że jej mąż był wcześniej żonaty, albo pozostawał w związku z inną kobietą, z którą ma córkę w wieku jej córki. Matka cudzoziemca mieszkała u niej w mieszkaniu zajmując się dziećmi. Z mężem poznała się na początku czerwca 2001 r. na [...]. Kontaktował się z nią telefonicznie, chodzili do kina, spotykali się w hotelach i lokalach. Oprócz koleżanki nikt nie wiedział o tym związku. Przed ślubem przyszła żona dostała mały srebrny pierścionek, a podczas ślubu obrączkę. W O. wynajmują wraz z mężem mieszkanie przy ul. [...]. Organ podkreślił, że małżonkowie byli zgodni w kwestii uroczystości ślubnej, w której wzięli udział tylko świadkowie. Nikogo z rodzin małżonków nie było w Urzędzie Stanu Cywilnego, nie były wysyłane zaproszenia, państwo młodzi nie dostali prezentów, ani sami sobie ich nie wręczyli. Następnie organ odwoławczy przypomniał, że organ I instancji m.in. przesłuchał świadków. Dwie sąsiadki zamieszkujące przy ul. [...] w O. w dniu [...] lipca 2010 r. zeznały, że nie znają cudzoziemca, a mieszkanie nr [...] jest w chwili obecnej nie zamieszkałe. W dniu [...] lipca 2010 r. funkcjonariusze [...] Oddziału Straży Granicznej przeprowadzili wywiad środowiskowy w budynku przy ul. [...] w O., z którego wynika, że cudzoziemiec nie jest tam znany, natomiast w lokalu widywane były matka i córka żony cudzoziemca. W dniu [...] lipca 2010 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy w deklarowanym miejscu zamieszkania małżonków tj. ul. [...] w O. i ustalono, że mieszkanie wygląda na niezamieszkałe, znajdują się w nim jedynie podstawowe sprzęty, natomiast nie było żadnych przedmiotów, świadczących o zamieszkiwaniu cudzoziemca, jego żony i córki żony. W dniu [...] sierpnia 2010 r. została przesłuchana ponownie A. M. która zeznała, iż córka zabrała wnuczkę do [...] oraz, wie gdzie zamieszkuje cudzoziemiec i czym się zajmuje. H. M. w dniu 12 października 2010 r. poinformował organ I o zmianie swojego adresu zamieszkania tj. na Ul. [...] w O. Funkcjonariusze [...] Oddziału Straży Granicznej przeprowadzili wywiad środowiskowy pod ww. adresem i ustalili, że cudzoziemiec nie jest tam znany. W dniu [...] listopada 2010 r. małżonkowie zostali ponownie przesłuchani do protokołów. Cudzoziemiec zeznał, że aktualnie przebywa w lokalu przy ul. [...] w O. W trakcie pobytu żony w Polsce przebywa na ul. [...], natomiast czasowo zamieszkuje także na ul. [...] u znajomego. Podkreślono, że małżonkowie otrzymali lokal socjalny przy ul. [...] w O., a nadto że E. M. nie była pewna miejsca zamieszkania męża w trakcie jej pobytu poza terytorium Polski. Zeznania małżonków były niezgodne w wielu kwestiach życia codziennego, związanych z wyglądem lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w O., terminem kolejnego wyjazdu obywatelki polskiej z Polski, spędzeniem Świąt Wielkanocnych 2010 r. H. M., rodzajem posiadanych przez nich telefonów, posiadaniem kont bankowych. H. M. nie zna stanu zdrowotnego żony, a obywatelka nie wie, jakich przyborów do toalety osobistej używa mąż. Cudzoziemiec wyjaśnił, iż małoletnia córka żony nie pozostaje pod jego opieką i nie jest pewien pod czyją pozostaje. Organ wskazał, że funkcjonariusze oddziału Straży Granicznej podejmowali kilkakrotne, bezskuteczne próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w ostatnio deklarowanym miejscu zamieszkania H. M. tj. ul. [...] w O. Ustalili jednak, że w lokalu mieszkalnym pod ww. adresem nikt nie mieszka, cudzoziemiec nie jest znany sąsiadom zamieszkującym w budynku mieszkalnym. Jeden z sąsiadów poinformował, iż lokal został przydzielony kobiecie, zamieszkującej na stałe na terytorium [...]. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że cudzoziemiec, zgodnie z oświadczeniem małżonków, pozostaje na utrzymaniu żony. W ocenie organu odwoławczego, należy zgodzić się ze stwierdzeniem organu I instancji, iż związek małżeński H. M. i E. M. został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemca przepisów ustawy o cudzoziemcach. Małżonkowie nie zamieszkują wspólnie z uwagi na wykonywanie pracy przez obywatelkę polską poza terytorium Polski. Natomiast w Polsce nie mają wspólnego miejsca zamieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego w trakcie krótkich pobytów obywatelki polskiej w kraju. Cudzoziemiec podając kilka potencjalnych miejsc zamieszkania, próbuje wprowadzić w błąd organy rozpatrujące sprawę. Przeprowadzone wywiady środowiskowe wykazały, iż de facto nie jest on znany pod żadnym z podanych adresów. Rodzina E. M. nie wiedziała o jej małżeństwie i poza matką obywatelki polskiej, nie zna cudzoziemca. Odnosząc się do wyjaśnień cudzoziemca, iż nie jest on znany przez sąsiadów w deklarowanych miejscach zamieszkania z powodu poszukiwania pracy i okazjonalnego jej wykonywania organ stwierdził, iż nie są one wiarygodne albowiem w trakcie przesłuchania w dniu [...] listopada 2010 r. małżonkowie zeznali, że cudzoziemiec nie pracuje. Odnośnie natomiast prośby cudzoziemca o przesłuchanie przez organ II instancji wyjaśniano, że nie zasługiwała ona na uwzględnienie ponieważ był on przesłuchiwany trzykrotnie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. M. domagając się jej uchylenia jako naruszającej prawo i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez uznanie, że brak jest podstaw do odmowy udzielenia mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terenie Rzeczpospolitej Polskiej. W uzasadnieniu skargi jej autor przywołał treść art. 55 ust 1 ustawy o cudzoziemcach i podkreślił, że odnosząc się do przesłanek wymienionych w tym przepisie należy stwierdzić, że brak jest jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, iż któryś z małżonków przyjął korzyść majątkową w zamian za wyrażenie zgody na zawarcie małżeństwa oraz że przedstawiciele Straży Granicznej oraz pracownicy administracji państwowej zajmujący się przedmiotową sprawą na wszystkich poziomach jej rozpatrywania podchodzili do związku małżeńskiego stron w szablonowy sposób. W skardze podniesiono, że w przypadku skarżącego i jego żony należy przyznać, że z przyczyn od nich niezależnych część małżeńskich obowiązków rzeczywiście nie jest realizowana. Trudno mówić o wspólnym pożyciu w sytuacji gdy jeden z małżonków z powodów ekonomicznych przebywa od wielu miesięcy na terenie [...], a drugi z powodu braku decyzji, której wydania domaga się w niniejszym postępowaniu, podejmuje "pracę na czarno" i nie ujawnia znajomymi nieprzyjaźnie do niego nastawionym osobom miejsca zamieszkania. Informuje Urząd Wojewódzki, Straż Graniczną o miejscach swojego pobytu, ale z wyżej wymienionych względów nie zawsze ujawnia swoją osobę najbliższemu otoczeniu. Tym też należy tłumaczyć, że o jego związku małżeńskim i zamieszkiwaniu wiedzą właściciele lokalu, a nie sąsiedzi. Ze względu na swoje nie zawsze akceptowane pochodzenie ogranicza krąg znajomych a nawiązuje je jedynie w okresach, gdy małżonka przebywa w kraju. Okresy te są sporadyczne i krótkotrwałe co nie pozwala na szybkie pogłębienie znajomości. Wskazano, że małżonka skarżącego poza obecnym związkiem ma już za sobą dwa nieudane małżeństwa. Do pierwszego rozwodu doszło z powodu nadużywania alkoholu przez jej byłego męża, a w drugim przypadku związek małżeński zakończył się sprawą karną z powodu przemocy w rodzinie, której była ofiarą. Podniesiono, że sytuacje te pozostawiły w jej psychice nieodwracalny ślad. W związku z tym jej podejście do małżeństwa ze skarżącym ma specyficzny charakter. Wiedząc o tym, iż najbliższa rodzina nie zaakceptuje kolejnego związku, do minimum ogranicza ona kontakty skarżącego z jej rodzeństwem. Tym też należy tłumaczyć fakt, że zawierając ślub w G. w uroczystościach wzięli udział jedynie świadkowie. E. M. skonfliktowana jest także ze swoim rodzeństwem, z powodu sposobu podziału spadku po zmarłym ojcu. Sytuacja ta nie sprzyja nie tylko utrzymaniu kontaktów, ale również życzliwym odpowiedziom na pytania zadawane przez funkcjonariuszy straży granicznej. W skardze podkreślono, że kodeksowy wymógł wzajemnej pomocy jest realizowany przez strony ww. związku poprzez sprawowanie opieki przez skarżącego nad małoletnią córką jego małżonki, w czym pomaga mu teściowa. Wynika to również z faktu, iż dziewczynka objęta jest opieką neurologiczną niezbędną z powodu zakłóceń osobowościowych wynikających z przeżyć w okresie związku małżeńskiego małżonki zakończonego procesem karnym. W okresach pozostawienia bez pracy małżonka skarżącego, zarówno w okresie przed zawarciem związku, jak i obecnie to on uzyskuje wynagrodzenie, które przeznacza na utrzymanie obojga małżonków. Zarówno przed zawarciem związku małżeńskiego, mimo kilkuletniej znajomości podtrzymywanej przez kilka lat wyłącznie poprzez rozmowy telefoniczne oraz ponad dwuletni okres trwania małżeństwa strony zamieszkiwały ze sobą wyłącznie przez krótkie okresy. Jedyny dłuższy okres miał miejsce po zawarciu związku małżeńskiego do wyjazdu małżonki skarżącego do [...] co nastąpiło pod koniec 2009 r. Późniejsze kontakty trwały wyłącznie przez kilka do kilkunastu dni. Przy ocenie stopnia wzajemnej zażyłości stron należy również uwzględnić ich cechy osobowe. Małżonkowie nie są osobami towarzyskimi, nie poszukują nowych znajomości, są raczej małomówni. Przymus ekonomiczny, brak życzliwości otoczenia, doprowadziły do tego, że małżonkowie zamieszkiwali ze sobą w minionym okresie nie tylko przez krótkie okresy, ale i w różnych miejscach. Spowodowało to wiele nieporozumień i niedomówień w składanych zeznaniach. Sytuacja taka nie miałaby miejsca, gdyby małżonkowie posiadali podstawy ekonomiczne do wspólnego zamieszkania w Polsce. W skardze podkreślono, że znajomość danych osobowych małżonków oraz istotnych okoliczności, które ich dotyczą zależy zarówno od okresu trwania małżeństwa, okresu wspólnego przebywania małżonków, ich rozmowności, skłonności do zwierzeń itp. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z osobami, które za wszelką cenę chciały się odciąć od swojej przeszłości, a co za tym idzie nie były skłonne do dzielenia się z partnerem przeżytymi historiami. Na charakter przekazywanych sobie informacji mając również wpływ różnice kulturowe, uprzedzenia wynikające z doświadczeń życiowych itp. Tym należy tłumaczyć brak znajomości informacji, na które powołuje się decyzja. Dla skarżącej się strony małżeństwo z E. M. jest pierwszym związkiem, a ponieważ to on przybył do Polski, tym bardziej nie można oskarżyć go o to, że w poprzednim okresie zawierał z kimkolwiek małżeństwo dla pozoru. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 września 2011r. Sygn.akt V SA/Wa 1032/11 oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał na okoliczności potwierdzające zdaniem organu fakt, iż małżeństwo cudzoziemca z obywatelką polską zostało zawarte wyłącznie w celu obejścia prawa. Skarżący, skargą kasacyjną zaskarżył powyższy wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 2 lipca 2013r, Sygn. akt II OSK 462/12 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten Sąd. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w ni zarzuty stanowią uzasadnione podstawy kasacyjne. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. poprzez pominięcie udziału w postępowaniu żony skarżącego cudzoziemca, która ma interes prawny w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemcowi, którego jest małżonką, bowiem Sąd l instancji nie mógł z urzędu uwzględnić tego faktu przede wszystkim z tego względu, że tylko podmiot, który uznaje, że bez swej winy nie brał udziału w postępowaniu jest uprawniony do podnoszenia tego zarzutu, co powoduje zaistnienie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Inne podmioty, w tym strona wnosząca skargę w niniejszej sprawie, nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać. Trafnie natomiast skarżący wskazuje na naruszenie zaskarżonym wyrokiem przepisów art. 145§ 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 §1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 141 §1 pkt 4 p.p.s.a. uzasadnione przez skarżącego brakiem ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia co do charakteru więzi łączących cudzoziemca z żoną i jej córką nad którą sprawuje opiekę i w konsekwencji nie odniesieniem się do wszystkich aspektów życia rodzinnego H. M. oraz błędną oceną materiału dowodowego sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgromadzony przez organy w sprawie materiał dowodowy nie pozwala w sposób jednoznaczny stwierdzić, że małżeństwo skarżącego zostało zawarte w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Z akt sprawy wynika bowiem, że kwestia ta była przedmiotem analizy wojewody w postępowaniu wszczętym uprzednio złożonym wnioskiem skarżącego o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie, złożonym bezpośrednio po zawarciu przez niego związku małżeńskiego z obywatelką polską. Postępowanie zakończyło się wydaniem rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem strony, gdyż decyzją z [...] stycznia 2009 r. Wojewoda [...] udzielił skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z terminem ważności do 22 stycznia 2010 r.. Przeprowadzone na potrzeby tamtego postępowania czynności procesowe (m.in. przesłuchanie skarżącego oraz jego żony) skutkowały przyjęciem przez organ, że zawarte małżeństwo nie nosi cech pozorności. Nieuzasadnione jest zatem w ocenie Sądu kwestionowanie obecnie legalności małżeństwa w oparciu o kolejne ustalenia dotyczące tych samych okoliczności bez odniesienia się do ustaleń podjętych w uprzednio prowadzonym postępowaniu i z pominięciem całokształtu materiału dowodowego sprawy. Z powołanych względów przyjętą w zaskarżonym wyroku ocenę charakteru relacji małżeńskich skarżącego, jako świadczących o zawarciu przez niego związku małżeńskiego w celu obejścia przepisów ustawy, należało uznać za przedwczesną i nie popartą analizą całokształtu zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego sprawy. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązał Sąd I instancji do rozważenia, czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala przyjąć, że skarżący zawarł małżeństwo wyłącznie w celu obejścia przepisów ustawy. Oraz do oceny znaczenia ustaleń przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r.T na mocy którego skarżącemu udzielono zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z terminem ważności do 22 stycznia 2010 r., w którym organ ten stwierdził, że małżeństwo nie nosi cech pozorności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Rozpoznając przedmiotową sprawę w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, kontrolę legalności zaskarżonej decyzji w ramach właściwości zakreślonej przepisem art 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd związany jest z mocy przepisu art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA). Tak więc sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia, jest bowiem związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd kasacyjny. Związanie sądu administracyjnego w rozumieniu cytowanego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym poglądem NSA, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się orzeczeniu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organami administracji publicznej. Uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 1032/11 oddalający skargę skarżącego, NSA wskazał na konieczność rozważenia wpływu czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala przyjąć, że skarżący zawarł małżeństwo wyłącznie w celu obejścia przepisów ustawy, pod kątem ustaleń przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009r., na mocy którego skarżącemu udzielono zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z terminem ważności do 22 stycznia 2010r., w którym organ uznał, że małżeństwo nie nosi cech pozorności. Zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie przyjmuje się, że "związanie wykładnią prawa" oznacza wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Natomiast wojewódzki sąd administracyjny ponownie rozpatrujący sprawę nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego, bowiem ocena stanu faktycznego nie jest wykładnią prawa. Przeprowadzając zatem, po ponownym rozpoznaniu sprawy, kontrolę legalności zaskarżonej decyzji, Sąd I instancji wziął pod uwagę wskazania NSA zawarte w wyroku z dnia 2 lipca 2013r. Sygn. akt II OSK 462/12 i uznał, iż zaskarżona decyzja jak również utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art. 7, 77§1 i 107§3 k.p.a, polegającym na nieuwzględnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy. In principio wskazać należy, iż w aktach administracyjnych znajduje się decyzja administracyjna Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009r., mocą której - stosownie do treści art. 53 ust. 1 pkt 6 z zw. z art. 62 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach - wyrażono zgodę na roczne zamieszkiwanie cudzoziemca na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Jej wydanie było poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym i wówczas to kwestia legalności zawartego związku małżeńskiego nie budziła wątpliwości organu. Dopiero w motywach zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. tenże Wojewoda - powołując się także na treść wskazanych wyżej przepisów oraz dodatkowo art. 57 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy - doszedł do wniosku, że "związek małżeński został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemca przepisów o udzieleniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej". Ten wniosek został poprzedzony konstatacją, że małżeństwo - "faktycznie nie istnieje. Małżonkowie nie zamieszkują wspólnie, nie wypełniają żadnych prawnych obowiązków wynikających z małżeństwa, co więcej żona cudzoziemca przebywała poza terytorium Rzeczpospolitej Polskiej". Powyższe rozumowanie w ocenie Sądu jest wadliwe i dotknięte błędem albowiem przyjmuje się, że skoro małżonkowie nie zamieszkują wspólnie, to związek jest fikcyjny. Nie bierze się pod uwagę tego, że fakt wspólnego niezamieszkiwania, małżonkowie podnosili już na etapie postępowania, które zakończyło się wydaniem decyzji w 2009r. i wskazywali na okoliczności, które są przyczyną takiego stanu rzeczy. Wówczas organ uznał je za wiarygodne. Organ nie kwestionował także wówczas wyjaśnień małżonków wskazujących na okoliczności ich poznania się, narzeczeństwa, zawarcia "cichego ślubu" i faktu wspólnego niezamieszkania. Tymczasem w ocenie Sądu z treści protokołów wynika zgodność ich relacji w tym zakresie. Nieuzasadnione jest zatem kwestionowanie obecnie legalności małżeństwa w oparciu o kolejne ustalenia dotyczące tych samych okoliczności bez odniesienia się do ustaleń podjętych w uprzednio prowadzonym postępowaniu i z pominięciem całokształtu materiału dowodowego sprawy. Podkreślić bowiem należy, że treść art. 55 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, który w określonych okolicznościach, musi być badany w związku z oceną zasadności wniosku cudzoziemca opartego o treść art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach wskazuje, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek ustalenia, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na zaistnienie którejkolwiek z wymienionych w tym przepisie przesłanek. Treść przepisu wskazuje zatem, że istotna dla oceny wniosku jest motywacja małżonków z chwili zawarcia związku małżeńskiego. Jest bowiem oczywiste, że w życiu takiego małżeństwa może dojść do zmian, może się bowiem okazać w przyszłości, że niezależnie od pierwotnego zamiaru w określonym czasie istnienia takiego formalnego małżeństwa małżonkowie zmienią jego zasady. Przyjmując, iż małżeństwo stron było fikcją prawną, organy pominęły także istotne w sprawie, wielokrotnie podnoszone przez skarżącego i jego żonę, a także potwierdzone przez teściową okoliczności związane z powierzeniem skarżącemu przez małżonkę opieki nad jej małoletnią córką – P. L. Okoliczności te, świadczące o więzi rodzinnej, nie zostały wyjaśnione w sposób wystarczający w postępowaniu administracyjnym. Organy przytoczyły jedynie wybrane fragmenty wyjaśnień stron i nie dokonały ich oceny w świetle całokształtu materiału dowodowego sprawy zgodnie z wymogami procedury ( art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.). Z powołanych względów przyjęta w zaskarżonych decyzjach ocena charakteru relacji małżeńskich skarżącego, jako świadczących o zawarciu przez niego związku małżeńskiego w celu obejścia przepisów ustawy, należało uznać za przedwczesną i nie popartą analizą całokształtu zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego sprawy. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 iit. c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji. Jednocześnie na podstawie art.152 i 200 w/w ustawy Sąd rozstrzygnął w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia i zwrotu kosztów postępowania sądowego w tym zastępstwa procesowego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło