IV SA/Wa 2064/15

WyrokWSA w Warszawie2015-10-21

Skład orzekający: Krystyna Napiórkowska, Anna Sękowska, Anita Wielopolska-Fonfara

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dokumenty wydane przez władze państwa obcego mogą stanowić dowód polskiego pochodzenia w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, nawet jeśli nie zawierają bezpośredniej adnotacji o polskiej narodowości przodków i brak jest dokumentów źródłowych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie odmówiły mocy dowodowej dokumentom wydanym przez władze państwa obcego w postępowaniu o zezwolenie na pobyt stały. Dokumenty te, jeśli ich formalna autentyczność nie została zakwestionowana, a ich treść nie budzi wątpliwości, mogą stanowić dowód polskiego pochodzenia, nawet jeśli nie zawierają bezpośredniej adnotacji o polskiej narodowości przodków. Organ nie może dowolnie odrzucać faktów stwierdzonych w takich dokumentach, a brak dokumentów źródłowych nie zawsze uniemożliwia uwzględnienie okoliczności z nich wynikających. Niewłaściwa ocena dowodów i niepełne ustalenie stanu faktycznego stanowi naruszenie przepisów postępowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmawiającą jej udzielenia zezwolenia na pobyt stały. Skarżąca powoływała się na polskie pochodzenie swojej babci i pradziadków. Organy administracji odmówiły udzielenia zezwolenia, uznając, że przedstawione dokumenty (w tym współczesne akty stanu cywilnego z Ukrainy oraz zaświadczenie archiwalne) nie stanowią wystarczającego dowodu polskiego pochodzenia, wskazując na brak adnotacji o polskiej narodowości przodków i brak dokumentów źródłowych.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...], zasądzając jednocześnie od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz A. T. kwotę 557 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2015 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz A. T. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] kwietnia 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej "k.p.a." i art. 197 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r. poz.1650 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2014 r. Wojewody [...] orzekającą o odmowie udzielenia A. T. zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy. Wojewoda [...] – po rozpatrzeniu wniosku A. T. – decyzją z [...] grudnia 2014 r. odmówił udzielenia cudzoziemce zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Na skutek odwołania cudzoziemki od powyższej decyzji, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] kwietnia 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że A. T. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, powołując się na polskie pochodzenie, wskazując że jej babcia pani I. S. była Polką i urodziła się w 1925r, we L. . Na potwierdzenie swojego polskiego pochodzenia cudzoziemka dołączyła do akt sprawy: • oryginał oświadczenie swojego ojca- pana O. T. wraz z tłumaczeniem na język polski, w którym potwierdza on, że jego matka- pani I. T. z domu S. była Polką oraz, że jego córką - pani A. T. wraz z mężem i córką mieszkają w Polsce, posługują się językiem polskim i pielęgnują rodzinne tradycje i obyczaje polskie; • oryginał odpisu z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego Obywateli o Urodzeniu nr [...] – pani A. T. sporządzonego w dniu 28.08.2014r. wraz z tłumaczeniem, z którego wynika, że rodzice cudzoziemki posiadają narodowość [...]; • oryginał odpisu z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego Obywateli o Urodzeniu nr [...] – ojca cudzoziemki – pana O. T. sporządzonego w dniu 27 sierpnia 2014r., z którego wynika, że jego rodzice posiadali narodowość [...]; • oryginał odpisu z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego Obywateli o Małżeństwie nr [...] sporządzonego w dniu 27 sierpnia 2014r. wraz z tłumaczeniem, dot. potwierdzenia nazwiska noszonego przez panią I. T. przed zawarciem związku małżeńskiego. Nadto organ wskazał, że do odwołania pełnomocnik cudzoziemki dołączył: • zaświadczenie archiwalne z dnia 31 października 2014 r., Nr [...] wydane przez [...] Obwodową Administrację Państwową, Państwowe Archiwum dla obwodu [...] wraz z tłumaczeniem, z którego wynika że na liście [...] dzielnicy wyborczej [...] okręgu z tytułu wyborów do Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej w roku 1928 w gminie K. w powiecie l. figurują P. S. i A. S. a, mieszkańcy wsi L. gmina K. powiat l.; • oryginał odpisu z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego Obywateli o z tłumaczeniem na język polski, babci cudzoziemki – pani I. S.. Oceniając zebrany materiał dowodowy w sprawie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców podzielił stanowisko Wojewody Mazowieckiego, że A. T. nie wykazała, że jej rodzice, dziadek lub dwoje pradziadków było narodowości polskiej. W ocenie organu odwoławczego złożone przez A. T. odpisy aktów stanu cywilnego nie zawierają adnotacji o polskiej narodowości przodków cudzoziemki. Dokumenty wydane natomiast współcześnie przez władze kraju pochodzenia nie stanowią wystarczającego potwierdzenia polskiego pochodzenia przodków. Cudzoziemka mimo wezwania nie przedstawiła dokumentów, na podstawie których wydano zaświadczenie nr [...]. Brak dokumentów źródłowych uniemożliwia zaś weryfikację treści zapisów w okazanych odpisach. Polskie organy nie są zobowiązane do uznawania dokumentów wydanych przez władze innego kraju, zaś uwzględniającej, nie są zobowiązane do bezwzględnego respektowania ich treści. Tym bardziej, że brak dokumentów źródłowych, uniemożliwia weryfikacja zapisów umieszczonych w okazanych odpisach. Dalej organ wywiódł, że polskie organy nie są zobowiązane do uznawania dokumentów, wydanych przez władze innego kraju. Organ wskazał również, że w związku z faktem, iż cudzoziemka nie udokumentowała polskiego pochodzenia przodków, organ odstąpił od oceny czy posiada ona związki z polskością. W konsekwencji organ uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, iż A. T. posiada polskie pochodzenie i brak jest podstaw do udzielenia jej zezwolenia na pobyt stały. Skargę na decyzję z [...] kwietnia 2015 r. Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wywiodła A. T. (dalej "Skarżąca"), w której imieniu działał radca prawny P. W.. Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego w postaci art. 6 ustawy o repatriacji, art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach oraz naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7 k.p.a., art. 75 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy. W wywodach skargi Skarżąca wskazała, że w stosownie do regulacji zawartej w art. 195 pkt. 1 ust.3 ustawy o cudzoziemcach zezwolenia na pobyt stały udziela się cudzoziemcowi na czas nieoznaczony, na jego wniosek, jeżeli jest osobą o polskim pochodzeniu i zamierza osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Ta sama ustawa jednocześnie wskazuje, iż do ustalenia polskiego pochodzenia stosuje się przepisy art. 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. z 2004 r. Nr 53, poz. 532, z późn. zm.). Z powyższego Skarżąca wywiodła, iż pozostałe przepisy ustawy o repatriacji nie mogą znaleźć zastosowania, w szczególności nie znajduje zastosowania art. 6 ustawy o repatriacji, zawierający katalog dowodów, jakimi strona powinna wykazać polskie pochodzenie. Brak odesłania wprost do art. 6 ustawy o repatriacji, wskazuje, iż w postępowaniu o wydanie zezwolenia na pobyt stały powinny mieć zastosowanie reguły dowodzenia wynikające z art. 75 k.p.a.. Osoba występująca z wnioskiem o zezwolenie m pobyt stały powinna mieć możliwość wykazania swojego polskiego pochodzenia wszelkimi możliwymi środkami dowodowymi, a organ rozpoznający taki wniosek powinien dopuścić wszelkie dowody jakie mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i ocenić zgodnie z regułami wskazanymi w k.p.a. W konsekwencji, zdaniem Skarżącej, organ błędnie zastosował art. 6 ustawy, uznając że dla wykazania polskiego pochodzenia, konieczne jest przedstawienie dokumentów wymienionych w art. 6. W dalszej części Skarżąca wywiodła, iż przedstawione przez nią na etapie postępowania przez organem odwoławczym dokumenty, wykazują, że jej pradziadkowie posiadali bierne prawo wyborcze do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym posiadali oni obywatelstwo polskie, bowiem zgodnie z ustawą z dnia 28 lipca 1922 r. Ordynacja Wyborcza do Sejmu (Dz. U. 1922 nr 60 poz .590 ), bierne prawo wyborcze miał każdy obywatel Rzeczypospolitej Polskiej. W konsekwencji również jej babcia posiadała obywatelstwo polskie, bowiem na mocy ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. RP Nr 7 poz. 44 z późn. zm.), obywatelstwo polskie nabywało się przez urodzenie. Skarżąca podniosła, że organ błędnie uznał iż dokumenty wytworzone współcześnie przez władze Ukrainy nie mogą stanowić potwierdzenia jej polskiego pochodzenia, pomimo iż formalna autentyczność tych dokumentów nie została w postępowaniu administracyjnym zakwestionowana, ani też ich treść nie budziła uzasadnionych wątpliwości. W tej sytuacji, zdaniem Skarżącej organ administracyjny nie powinien dowolnie odrzucać istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie wydanym przez władze państwa obcego tylko i wyłącznie z uwagi na sam fakt, iż "dokumenty pochodzą od państwa obcego", tym bardziej w sytuacji gdy stwierdzają fakt istotny i kluczowy dla rozstrzygnięcia sprawy. W konsekwencji Skarżącą stwierdziła, że trudno uznać jakoby stan faktyczny sprawy został przez organ administracji dostatecznie wyjaśniony, czym naruszył przepis art. 7, art. 75, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Skarżąca wskazała również na uchybienie polegające na braku odniesienia się w zaskarżonej decyzji do kwestii błędnego ustalenia przez organ I instancji, iż Skarżąca nie wykazała związków z polskością. W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżący wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jedn. tekst Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Powyższe oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego, ustalonego i obowiązującego w dniu wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jedn. tekst Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie celowości czy słuszności lub sprawiedliwości społecznej i z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednak tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia. Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do konstatacji, że skarga jest zasadna. Zdaniem Sądu, działaniu organów administracji I i II instancji można bowiem przypisać takie naruszenie norm prawa materialnego, tj. art. 6 ustawy o repatriacji, jak i naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a, art. 75 k.p.a, art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., które uzasadniają uwzględnienie skargi. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji stanowił przepis art. 197 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, zgodnie z którym zezwolenia na pobyt stały odmawia się w razie nie spełnienia przez cudzoziemca przesłanek zawartych w ust. 1. Wskazać przy tym należy, że w myśl postanowień zawartych w art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, zezwolenia na pobyt stały udziela się cudzoziemcowi na czas nieoznaczony, na jego wniosek, jeżeli jest osobą o polskim pochodzeniu i zamierza osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Jednocześnie ustęp 2 tego przepisu wskazuje sposób ustalenia polskiego pochodzenia osoby ubiegającej się o zezwolenie na pobyt stały, stanowiąc iż do ustalenia polskiego pochodzenia osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 3, stosuje się przepisy art. 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. z 2004 r. Nr 53, poz. 532, z późn. zm.) Ustawa o repatriacji w art. 5 ust 1 – 3 wyjaśnia kogo należy traktować jako osobę polskiego pochodzenia, wprowadzając tym samym legalną definicję tego pojęcia. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji za osobę polskiego pochodzenia, w rozumieniu tej ustawy, uznaje się osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie następujące warunki: - co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej; - wykaże ona swój związek z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów. Za osobę polskiego pochodzenia uznaje się również osobę deklarującą narodowość polską, która posiadała w przeszłości obywatelstwo polskie lub co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków posiadało obywatelstwo polskie oraz spełniającą warunek określony w ust. 1 pkt 2 (art. 5 ust. 2 powołanej ustawy). W tym miejscu wskazać należy, że zdaniem Sądu – wbrew twierdzeniu Skarżącej – odesłanie zawarte w ust. 2 art. 195 ustawy o cudzoziemcach, wskazujące iż do ustalenia polskiego pochodzenia osoby, ubiegającej się o zezwolenie na pobyt stały, zamierzającej osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stosuje się przepisy art. 5 ust. 1-3 ustawy o repatriacji, nie przesądza o braku możliwości posiłkowego zastosowania art. 6 tej ostatniej ustawy, wskazującego jakie dokumenty mogą potwierdzać polskie pochodzenie. Zgodnie z przepisem art. 6 ustawy o repatriacji, dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być dokumenty, wydane przez polskie władze państwowe lub kościelne, a także przez władze byłego ZSRR, dotyczące wnioskodawcy lub jego rodziców, dziadków lub pradziadków, a w szczególności: - polskie dokumenty tożsamości; - akty stanu cywilnego lub ich odpisy albo metryki chrztu poświadczające związek z polskością; - dokumenty potwierdzające odbycie służby wojskowej w Wojsku Polskim, zawierające wpis informujący o narodowości polskiej; - dokumenty potwierdzające fakt deportacji lub uwięzienia, zawierające wpis informujący o narodowości polskiej; - dokumenty tożsamości lub inne dokumenty urzędowe zawierające wpis informujący o narodowości polskiej. Stosownie natomiast do ust. 2 art. 6 o repatriacji, dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być również inne dokumenty, a w szczególności: - o rehabilitacji osoby deportowanej, zawierające wpis informujący o jej narodowości polskiej; - potwierdzające prześladowanie osoby ze względu na jej polskie pochodzenie. W niniejszej sprawie kwestią sporną jest okoliczność, czy Skarżąca w toku postępowania wykazała narodowość polską swoich wstępnych. Skarżąca powołała się na narodowość polską swojej babki I. T. z domu S. oraz na narodowość polską prababki A. S. i pradziadka P. S.. Przy tym spór koncentruje się wokół właściwego zastosowania oraz wykładni art. 6 ustawy o repatriacji, tzn. przesądzenia, czy dokumenty wytworzone przez organy innego państwa (tu:[...]), mogą stanowić podstawę do ustaleń w kwestii posiadania narodowości polskiej przez babkę i pradziadków Skarżącej. W ocenie Sądu, zastosowanie przepisu art. 6 przy ustaleniu polskiego pochodzenia danej osoby jest uzasadnione, z tym jednak zastrzeżeniem, że dokumenty wskazane w tym przepisie są przykładowymi dokumentami, a kluczowa okoliczność dla sprawy, tj. posiadanie narodowości polskiej przez wstępnych Skarżącej – w myśl art. 75 k.p.a. – dowodzona może być za pomocą każdego dowodu, który może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczny z prawem. Uwzględnić bowiem należy, że jakkolwiek przepis art. 195 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach dla ustalenia pochodzenia polskiego wymaga wprost stosowania jedynie art. 5 ust. 1 – 3 ustawy do repatriacji. Posiłkowe posłużenie się jednakże katalogiem dokumentów, które mogą w szczególności stanowić o pochodzeniu polskim, przewidzianym w art. 6 tej ustawy, nie może stanowić naruszenia prawa, o ile – o czym była mowa – nie zostaną one potraktowane jako zamknięty katalog dokumentów umożliwiających potwierdzenie polskiego pochodzenia. Potwierdzenie pochodzenia polskiego winno być zatem również dopuszczalne w oparciu o inne (niż wymienione w art. 6 ustawy o repatriacji) dokumenty przedstawione w toku postępowania. Przy tym dowody te powinny wówczas podlegać ocenie stosownie do reguł dowodzenia wynikających z wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, realizowanej w oparciu o postępowanie dowodowe i swobodną ocenę dowodów, statuowanych w art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. W świetle jasno sformułowanej treści art. 6 ust. 1 ustawy o repatriacji oczywistym jest, że potwierdzanie polskiego pochodzenia (dla potrzeb jednak ustawy o repatriacji) winno następować w oparciu o dokumenty historyczne, wytworzone przez ściśle określone podmioty, tj. w oparciu o dokumenty wytworzone przez władze polskie (państwowe lub kościelne) oraz władze byłego ZSRR. Nie ulega wątpliwości, że dokumentów spełniających tego rodzaju kryteria Skarżąca nie przedłożyła w postępowaniu administracyjnym, zakończonym obecnie zaskarżoną decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Jednocześnie, nie ulega wątpliwości, że w art. 6 ust. 2 ustawy o repatriacji przewidziano odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 6 ust.1 tej ustawy, dopuszczając jako możliwe, dowodzenie posiadania polskiego pochodzenia także w oparciu o dokumenty wytworzone współcześnie (bez bliższego wskazania podmiotów wystawiających te dokumenty). Nadto, co wyżej wskazano, stosowanie tego przepisu w postępowaniu dotyczącym zezwolenia na pobyt stały w trybie ustawy z 2013 r. o cudzoziemcach, możliwe jest wyłącznie posiłkowo, co oznacza że w razie przedstawienia w toku postępowania innych niż wymienione przykładowo w przepisie art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o repatriacji dokumentów, organ nie może odmówić im mocy dowodowej wyłącznie w oparciu o niespełnienie przez nie wymogu wynikającego z powyższego przepisu. Rolą organu prowadzącego postępowanie administracyjne, w tym w postępowaniu w zakresie udzielenia zezwolenia na pobyt stały, jest ustalenie stanu faktycznego sprawy. W ramach tak określonego obowiązku, zadaniem organu administracyjnego jest wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i dokonanie jego kompleksowej (a nie wybiórczej) oceny, przy uwzględnieniu zasady swobodnej oceny dowodów oraz wynikającego z treści art. 75 § 1 k.p.a. obowiązku dopuszczenia jako dowód wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Niewątpliwie ustawa o cudzoziemcach nie przewiduje formalnego, zamkniętego katalogu dowodów na potrzeby postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt stały. Nie odsyła również w tym zakresie do katalogu dowodów zawartych w art. 6 ustawy o repatriacji. Tym samym dowodzenie okoliczności istotnej z punktu widzenia tego postępowania, nie może być wykluczone przez dowody pośrednie. Granicą dopuszczalności środków dowodowych jest jedynie ich zgodność z przepisami prawa. Podkreślić również należy, że z przepisów k.p.a. wynika zasada równej mocy środków dowodowych. Ustawodawca nie wprowadził ograniczeń co do rodzaju dowodów, którym należy przyznać pierwszeństwo w ustaleniu istnienia danego faktu. Nie uregulował również mocy dowodowej zagranicznych dokumentów. Zasadne jest zatem przyjęcie, że podlegają one swobodnej ocenie dowodów. (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 2501/10, CBOSA). Tym samym, w ocenie Sądu, samo stwierdzenie, że dokumenty państw obcych nie mogą stanowić dowodu istotnego w sprawie, nie jest uprawnione. Podobnie, jak wskazanie, że brak dokumentów źródłowych, w oparciu o które został wydany dokument sporządzony przez państwo obce, uniemożliwia uwzględnienie okoliczności z niego wynikających. Jak zasadnie wskazała Skarżąca, organ administracji publicznej nie może dowolnie odrzucić, bez przeprowadzenia przeciwdowodu, istnienia faktu, stwierdzonego w dokumencie państwa obcego. Nieuznanie faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym państwa obcego, stanowi naruszenie prawa procesowego, tj. art. 75 § 1 k.p.a. i 77 § 1 i 78 § 1 k.p.a., a w konsekwencji naruszenie art. 80 k.p.a. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznanej sprawy, wskazać należy, że Skarżąca wywodzi swoje polskie pochodzenie po babce i pradziadkach, opierając się w tym zakresie na wytworzonych współcześnie ukraińskich aktach stanu cywilnego Niewątpliwie zasadnie stwierdził organ oceniając powyższe dokumenty, że nie zawierają one adnotacji o polskiej narodowości przodków cudzoziemki. Jednocześnie jednak Skarżąca wskazała w toku postępowania administracyjnego, że o narodowości polskiej jej pradziadków, świadczy fakt, iż zostali oni ujęci w spisie wyborców do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, co wynika z zaświadczenie nr [...], przedstawionego na etapie postępowania odwoławczego. Organ jednak lakonicznie stwierdził, że dokumenty wydane współcześnie przez władze kraju pochodzenia nie stanowią wystarczającego potwierdzenia pochodzenia przodków pani A. T.. Brak zaś dokumentów źródłowych, w oparciu o które wydano wskazane zaświadczenie, uniemożliwia weryfikację treści zapisów w nich zawartych. Polskie organy nie są zaś zobowiązane do uznawania dokumentów, wydanych przez władze innego kraju, uwzględniając je zaś nie są zobowiązane do bezwzględnego respektowania ich treści. Wskazując na powyżej przywołaną argumentację, w zakresie ogólnych reguł dowodzenia, powyższe twierdzenia organu Sąd uznał za nieuprawnione. Jak zasadnie podnosi Skarżąca, przepisy nie wprowadzają ograniczeń co do środków dowodowych jakimi może posługiwać się cudzoziemiec ubiegający się o zezwolenie na pobyt stały celem wykazania swojego polskiego pochodzenia. Tym samym organ administracji powinien jako dowód dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest z prawem sprzeczne. W przypadku zatem nie zakwestionowania formalnej autentyczności przedstawionych przez Skarżącą dokumentów, założenie iż dokumenty sporządzone przez organy państwa obcego, nie mogą stanowić dowodu, uznać należy za wadliwe i bezpodstawne. W tej zaś sytuacji, na uwzględnienie zasługuje zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 k.p.a., polegający na nieustaleniu stanu faktycznego oraz art. 75 i 80 k.p.a., polegający na pominięciu dowodów przedstawionych w tok postępowania administracyjnego. Podkreślenia wymaga, że formalna autentyczność tych dokumentów nie została w postępowaniu administracyjnym zakwestionowana. Jednocześnie, co istotne, w postępowaniu tym nie ujawniły się żadne okoliczności, w świetle których prawdziwość poczynionych w dokumentach ukraińskich adnotacji budziłaby uzasadnione wątpliwości. Tym samym uznanie, że Skarżąca nie wykazała jej polskiego pochodzenia, z uwagi na brak dokumentów źródłowych, stanowiących podstawę wydania dokumentów sporządzonych współcześnie przez władze kraju pochodzenia oraz brak obowiązku uznawania przez władze polskie dokumentów wydanych przez władze innego kraju, narusza również przepis art. 107 § 3 k.p.a., wobec uchybienia przez organ obowiązkowi wskazania i wyjaśnienia przesłanek, jakimi kierował się podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Ponownie rozpatrując sprawę, organ uwzględni zatem ocenę prawną wyrażoną w niniejszy wyroku i dokona ponownej oceny czy Skarżąca wykazała swoje polskie pochodzenie, biorąc pod uwagę okoliczności wynikające z przedstawionych przez nią dokumentów. Zauważyć również należy, że z przedstawionych w toku postępowania administracyjnego dokumentów wynika, że pradziadek Skarżącej P. S. oraz prababka A. S. zamieszkiwali we wsi L, gmina K., powiat l., która obecnie należy do terytorium [...]. Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o repatriacji, za osobę polskiego pochodzenia uznaje się również osobę deklarującą narodowość polską, która posiadała w przeszłości obywatelstwo polskie lub co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków posiadało obywatelstwo polskie oraz spełniającą warunek określony w ust. 1 pkt 2. Organ nie poczynił w sprawie wystarczających ustaleń w zakresie, czy pradziadkowie Skarżącej nie posiadali w przeszłości obywatelstwa polskiego. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 3 Traktatu Pokojowego między głównymi Mocarstwami Sprzymierzonymi i Stowarzyszonymi a Polską podpisanego w Wersalu 28 czerwca 1919 r. (Dz. U. R. P. z 1920 r. Nr 110, poz. 728), Polska uznała za obywateli polskich, z samego prawa i bez żadnych formalności, tych obywateli niemieckich, austriackich, węgierskich lub rosyjskich, którzy w chwili uzyskania przez Traktat mocy obowiązującej, posiadali stałe zamieszkanie (domiciliés) na terytorium uznanym lub które będzie uznane za część składową Polski. Traktat Pokojowy podpisany w Wersalu 28 czerwca 1919 r. wszedł w życie 10 stycznia 1920 r., a więc jeszcze przed wejściem w życie ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego z dnia 20 stycznia 1920 r. (Dz. U. R.P. Nr 7, poz. 44 ze zm.). Z przepisu art. 3 Traktatu Pokojowego wynika, że obywatelstwo polskie nabywało się z mocy samego prawa, jeżeli w dniu 10 stycznia 1920 r. posiadało się stałe zamieszkanie (domiciliés) na obszarze Państwa Polskiego. Obszar Państwa Polskiego obejmował miasto Warszawę, województwa: warszawskie, łódzkie, kieleckie, lubelskie, białostockie, poznańskie i pomorskie, jak również b. Królestwo Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim, co potwierdza treść art. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 7 czerwca 1920 r. w przedmiocie wykonania ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. R. P. Nr 52, poz. 320). Sposób nabycia obywatelstwa polskiego z mocy samego prawa przewidziany w art. 3 Traktatu Pokojowego znalazł potwierdzenie w art. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego, zgodnie z którym, z chwilą ogłoszenia tej ustawy prawo obywatelstwa polskiego przysługiwało każdej osobie, która: 1) była osiedlona na obszarze Państwa Polskiego, o ile jej nie służyło obywatelstwo innego państwa. Za osiedlonego w Państwie Polskim w znaczeniu tej ustawy był uważany kto: a) był zapisany lub ma prawo być zapisanym do ksiąg stałej ludności b. Królestwa Polskiego; b) miał prawo swojszczyzny w jednej z gmin na obszarze Państwa Polskiego, stanowiącym poprzednio część składową Państwa Austriackiego lub Węgierskiego; c) miał już przed 1-ym stycznia 1908 r. z tytułu obywatelstwa niemieckiego stałe miejsce zamieszkania na obszarze Państwa Polskiego, stanowiącym poprzednio część składową Państwa Pruskiego; d) był zapisany do gminy miejskiej lub wiejskiej, albo do jednej z organizacji stanowych na ziemiach b. Cesarstwa Rosyjskiego, jakie weszły w skład Państwa Polskiego; 2) urodziła się na obszarze Państwa Polskiego, o ile nie służy jej obywatelstwo innego Państwa; 3) ponadto, której na mocy traktatów międzynarodowych obywatelstwo polskie przysługiwało. Powyższe wskazuje sposób potwierdzenia stałego zamieszkania na obszarze Państwa Polskiego. W ocenie Sądu nie można wykluczyć, iż zarówno pradziadek jak i prababka Skarżącej z mocy samego prawa nabyli obywatelstwo polskie na podstawie Traktatu Pokojowego, poprzez fakt stałego zamieszkiwania na obszarze państwa Polskiego w dniu 10 stycznia 1920 r. Okoliczność ta w toku postępowania administracyjnego nie została przez organy ustalona i rozważona. Jeżeli w sprawie zostanie wykazane, że P. i A. S. w dniu 10 stycznia 1920 r. posiadali stałe zamieszkanie (domiciliés) na obszarze Państwa Polskiego, to z mocy prawa nabyli obywatelstwo polskie, a ich córka I. T. z domu S. zgodnie z art. 4 pkt 1 i art. 5 zd. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. obywatelstwo polskie nabyłaby przez urodzenie. Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. obywatelstwo polskie nabywało się przez urodzenie. Z kolei art. 5 zd. 1 stanowił, iż przez urodzenie dzieci ślubne nabywają obywatelstwo ojca, dzieci nieślubne – obywatelstwo matki. Mając zatem na względzie, że zarówno organ I instancji, jaki i organ odwoławczy niezasadnie odmówiły mocy dowodowej dokumentom przedstawionym przez Skarżącą oraz że nie przeprowadziły postępowania celem ustalenia czy Skarżąca posiada pochodzenie polskie w zakresie w jakim wskazano powyżej, Sąd uznał , że dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 75 § 1, art. 77 § 1 w związku z art. 76 oraz art. 80 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nadto Sąd uznał również, że zaskarżona decyzja oraz decyzja Wojewody [...] wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 2 ustawy o repatriacji poprzez jego błędną wykładnię. Ponownie rozpatrując wniosek skarżącego o zezwolenie na pobyt stały, organ uwzględni oceną przedstawioną powyżej i po zebraniu materiału dowodowego oceni, czy pani A. T. wykazała swoje polskie pochodzenie, a w razie pozytywnego zweryfikowania tej okoliczności, ustali czy spełniona jest druga przesłanka tj. wykazanie posiadania związków z polskością. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c oraz art. 135 i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło