IV SA/Wa 2064/19
WyrokWSA w Warszawie2020-01-09
Skład orzekający: Alina Balicka, Tomasz Wykowski, Paweł Dańczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ścinki i zrzynki płyty drewnopochodnej, powstające w procesie produkcyjnym, mogą zostać uznane za produkt uboczny w rozumieniu art. 10 ustawy o odpadach, jeśli ich spalanie wiąże się z emisją tlenków azotu i innych substancji chemicznych, a instalacja nie spełnia standardów BAT?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, nie rozpoznał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, nie odniósł się do wszystkich zarzutów zażalenia i oparł rozstrzygnięcie na materiałach nieznanych stronie. Organ nie zapewnił stronie czynnego udziału w postępowaniu i nie przeanalizował w sposób należyty sposobu wykorzystania ścinek i zrzynek w konkretnej instalacji skarżącej.Stan faktyczny
Spółka złożyła zgłoszenie o uznanie ścinek i zrzynek płyty drewnopochodnej za produkt uboczny. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wydał negatywną opinię, a Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał ją w mocy, uznając, że materiał ten nie spełnia wymogów w zakresie ochrony środowiska i zdrowia ludzi, głównie ze względu na zawartość azotu i innych substancji chemicznych oraz emisję tlenków azotu. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska i zasądził na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wykowski, asesor WSA Paweł Dańczak (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wydania negatywnej opinii dotyczącej zgłoszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie II. zasądza na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z [...] czerwca 2019 r., nr [...], Główny Inspektor Ochrony Środowiska działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 106 § 5 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2019 r., poz. 701, ze zm.), po rozpoznaniu zażalenia [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], znak: [...], w przedmiocie wydania negatywnej opinii dotyczącej zgłoszenia uznania za produkt uboczny ścinek i zrzynek płyty drewnopochodnej w ilości 10 000 Mg/rok, wytworzonych w instalacji do produkcji płyt drewnopochodnych, zlokalizowanej na terenie zakładu [...] Sp. z o.o., ul. [...] w [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Stan sprawy przedstawiał się następująco:
W dniu 15 stycznia 2019 r. do [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska wpłynął wniosek, złożony w trybie art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach o wydanie opinii w związku z prowadzonym przez Marszałka Województwa [...] postępowaniem administracyjnym wszczętym na wniosek [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w sprawie uznania za produkt uboczny ścinek i zrzynek płyty drewnopochodnej w ilości 10 000 Mg/rok, wytworzonych w instalacji do produkcji płyt drewnopochodnych. Do wniosku tego dołączono: wniosek o wydanie decyzji o uznaniu przedmiotu lub substancji za produkt uboczny, dokumentację stanowiącą załącznik do wniosku o uznanie za produkt uboczny materiału ścinek i zrzynek płyty drewnopochodnej, wytwarzanego w instalacji do produkcji płyt drewnopochodnych, wytwarzanego w instalacji do produkcji płyt drewnopochodnych zlokalizowanej na terenie zakładu [...] Sp. z o.o. przy ul. [...] w [...]; wezwanie do pisemnego uzupełnienia i usunięcia braków w przedstawionym zgłoszeniu oraz odpowiedź na to wezwanie.
W okresie 11-21 lutego 2019 r. w ww. zakładzie została przeprowadzona kontrola przez upoważnionego inspektora Inspekcji Ochrony Środowiska.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska negatywnie zaopiniował zgłoszenie [...] Sp. z o.o. w sprawie uznania za produkt uboczny ścinek i zrzynek płyty drewnopochodnej w ilości 10 000 Mg/rok, wytworzonych w instalacji do produkcji płyt drewnopochodnych, zlokalizowanej na terenie zakładu [...] Sp. z o.o., ul. [...] w [...]. Organ uznał, że nie było podstaw do uznania, że Spółka wypełniła warunek art. 10 ust 4 ustawy o odpadach i wykazała, że dana substancja lub przedmiot (materiał powstający podczas obróbki płyt drewnopochodnych) spełnia wszystkie istotne wymagania w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, dla określonego wykorzystania, zaś wykorzystanie takie nie prowadzi do negatywnych oddziaływań na środowisko, życie i zdrowie ludzi.
Organ stwierdził m.in., że Spółka nie przedłożyła sprawozdań z badań jakości ścinek i zrzynek płyty drewnopochodnej, a ponadto – według jej wyjaśnień – nie wystąpiła dotychczas z wnioskiem o uzyskanie certyfikatów w zakresie biopaliwa stałego dla ścinek i zrzynek płyty drewnopochodnej, natomiast jest w posiadaniu dokumentów potwierdzających spełnienie wymagań dla biopaliwa stałego ścinek i zrzynek płyty drewnopochodnej w postaci certyfikatu wydanego przez Centrum Certyfikacji Wyrobów Przemysłu Drzewnego Instytutu Drewna w [...] dla zakładu [...] Sp. z o.o., który dysponuje bliźniaczą technologią w zakresie produkcji płyty MDF i wiórowej, co w ocenie Spółki jest wystarczające i jednoznacznie udowadnia, iż pozostałości płyty drewnopochodnej, w tym ścinki i zrzynki, spełniają wymagania dla biopaliwa stałego, gdyż przedmiotowy produkt powstaje w wyniku zeszlifowania warstwy zewnętrznej oraz z cięcia poprzecznego płyty, a więc jego skład jest tożsamy ze składem ścinek i zrzynek płyty.
Organ stwierdził dalej, że przekroczenia poziomów emisji tlenków azotu powiązanych z BAT w odniesieniu do produkcji płyt drewnopochodnych, stwierdzone podczas pomiarów emisji z emitorów E 280, E 285 i E 286, przeprowadzonych w dniach 12-14.06.2018 r., jego zdaniem, wynikają z wysokiej zawartości azotu w płytach drewnopochodnych. Stosowane zaś aktualnie urządzenia ochrony powietrza na wylocie gazów z Wytwornicy Ciepła Technologicznego Borman II to ekofiltr, natomiast suszarnie HDF (Kalander) wyposażone są w separatory cyklonowe, zapewniają redukcję stężenia pyłu emitowanego do powietrza, ale nie wpływają na zmniejszenie emisji tlenków azotu.
Organ podniósł także, iż do dokumentacji stanowiącej załącznik do wniosku o uznanie za produkt uboczny materiału ścinek i zrzynek płyty drewnopochodnej Spółka dołączyła sprawozdanie z badań próbek płyty wiórowej oraz płyty MDF wykonanych przez Laboratorium [...]" Sp. z o.o. posiadające certyfikat akredytacji PCA nr AB 746. Z analizy tego sprawozdania wynikało, że zawartość metali ciężkich w analizowanych próbkach pozostawała na poziomie zbliżonym do ich zawartości w drewnie naturalnym, a zawartość substancji chlorowcoorganicznych była poniżej dolnej granicy oznaczalności zastosowanej metody analitycznej. Organ stwierdził jednakże, iż do badań wykorzystano próbki materiałów drzewnych pobranych przez zleceniodawcę, a więc pobór prób do badań nie został zapewniony przez akredytowane laboratorium.
W odniesieniu do przedłożonej przez Spółkę ekspertyzy na temat oceny możliwości wykorzystania odpadów drzewnych w procesach recyklingu i wytwarzania energii organ stwierdził, że dotyczy ona uznania, iż odpady płyt drewnopochodnych nie stanowią odpadów niebezpiecznych oraz możliwości uznania ich za biomasę, co nie jest jednoznaczne, zdaniem organu, z ich uznaniem za produkt uboczny. Z kolei w odniesieniu do opinii Instytutu Technologii Drewna w [...] z 18 lutego 2019 r. nt. możliwości uznania ocenianych drzewnych resztek i pozostałości produkcyjnej jako biomasy paliwowej oraz posiadania przez te materiały cech produktu ubocznego w oparciu o stosowne przepisy, organ stwierdził, że jej autorzy przytoczyli argumenty za uznaniem za biomasę materiałów drzewnych stanowiących resztki i pozostałości z mechanicznej obróbki materiałów drewnopochodnych, natomiast nie wykazali, że materiały te spełniają warunki konieczne do uznania ich za produkt uboczny. W odniesieniu do opinii prawnych załączonych do wniosku spółki, organ wskazał, że w jego ocenie, nie odnosiły się one do przedmiotu postępowania toczącego się przed Marszałkiem Województwa [...], lecz dotyczyły wykładni pojęcia biomasy oraz dopuszczalności uznania pyłu drzewnego za odpad. Ponadto organ dodał, że żadna z przedłożonych do wniosku Spółki opinii nie dotyczy analizy składu chemicznego substancji wykorzystywanych w procesie produkcyjnym płyt drewnopochodnych w zakładzie Wnioskodawcy w kontekście prawnych wymagań co do rodzaju zanieczyszczeń i wpływu ich spalania na środowisko, życie i zdrowie ludzi.
Organ dodał także, iż fakt, że pozostałości produkcyjne mogą stanowić biomasę, nie oznacza, że są produktami ubocznymi, a gdyby wolą ustawodawcy było traktowanie biomasy i produktu ubocznego jako pojęć tożsamych, to dałby temu wyraz w stosownych aktach prawnych, dlatego – zdaniem organu – warunkiem uznania za produkt uboczny nie jest spełnienie bądź niespełnienie kwalifikacji do uznania za biomasę. Zdaniem organu, odpady płyt drewnopochodnych wykazują wprawdzie podobieństwo do typowej biomasy drzewnej, ale wyraźnie widoczne są również różnice wynikające m.in. z zastosowanego do ich produkcji lepiszcza, które wpływa na znacznie zwiększony poziom azotu w stosunku do typowej biomasy drzewnej oraz związaną z tym znacznie wyższą emisją tlenków azotu w procesie spalania. W ocenie organu, dołączone do wniosku Spółki dokumenty odnoszą się zatem do możliwości uznania ścinek i zrzynek płyt drewnopochodnych za biomasę, natomiast nie odnoszą się do wpływu spalania tego materiału na środowisko.
Wobec dołączonych przez Spółkę do dokumentacji sprawy decyzji Starosty [...] udzielających [...] Sp. z o.o. pozwolenia zintegrowanego dla instalacji do produkcji płyt drewnopochodnych organ stwierdził, po ich analizie, że zostały wydane dla innych instalacji, wyposażonych w inne źródła spalania paliw oraz inne urządzenia ochrony powietrza niż eksploatowane przez [...] Sp. z o.o., podkreślając przy tym, że eksploatowany przez [...] Sp. z o.o. kocioł Metso, z którego gazy odlotowe odprowadzane są do suszarni włókien, wyposażony jest w system niekatalitycznej redukcji tlenków azotu.
W konkluzji organ uznał, że z załączonych do wniosku dokumentów nie wynika, aby materiał w postaci ścinek i zrzynek płyt drewnopochodnych, przy zastosowaniu jako paliwo do spalania w instalacjach działających na potrzeby własne Spółki, mógł być uznany za produkt uboczny. Ponadto, zdaniem organu, stosowane aktualnie urządzenia ochrony powietrza na wylotach z suszarni HDF nie zapewniają dostatecznej redukcji zawartości tlenków azotu w gazach odlotowych.
Na powyższe postanowienie strona złożyła zażalenie, wnosząc na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, w związku z art. 144 k.p.a. o jego uchylenie w całości i pozytywne zaopiniowanie wniosku o uznanie za produkt uboczny ścinek i zrzynek płyty drewnopochodnej w ilości 10000 Mg/rok wytworzonych w instalacji do produkcji płyt drewnopochodnych zlokalizowanej na terenie zakładu [...] w [...], względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WIOŚ.
Strona zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:
art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów zebranych w sprawie, a w szczególności dokonanie powierzchownej i niepełnej oceny dokumentów przedłożonych przez Skarżącą oraz niepodjęcie czynności zmierzających do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w sprawie, co doprowadziło do błędnego przyjęcia przez organ, że wytwarzane w instalacji Spółki ścinki i zrzynki płyty drewnopochodnej nie stanowią produktu ubocznego,
art. 75 § 1 k.p.a w zw. z art. 11 ust. 3 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U z 2019 r. poz. 992, "u.o.") poprzez przyjęcie, że sprawozdanie z badań próbek płyty wiórowej oraz płyty MDF wykonanych przez Laboratorium [...]" Sp. z o.o. z marca 2013 r. nie może stanowić dowodu w sprawie z uwagi na fakt, że próbki do badania zostały pobrane przez Skarżącą,
art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia negatywnie opiniującego uznanie za produkt uboczny ścinek i zrzynek płyty drewnopochodnej w sytuacji, gdy w takim samym stanie faktycznym i prawnym wydane zostały postanowienia pozytywnie oceniające uznanie innych pozostałości z produkcji płyt drewnopochodnych za produkt uboczny,
art. 10 pkt 4 ustawy o odpadach w zw. z art. 7 i art. 124 § 2 k.p.a. w szczególności poprzez błędne przyjęcie, że Skarżącą obowiązują już wartości emisji wyznaczone w konkluzjach dotyczących najlepszych dostępnych technik (BAT) w odniesieniu do produkcji płyt drewnopochodnych ustanowione decyzją wykonawczą Komisji (UE) 2015/2119 z 20 listopada 2015 r. (Dz. Urz. UE L 306/31 z 24 listopada 2011 r.) ("konkluzje BAT") i w konsekwencji błędne uznanie, że ścinki i zrzynki płyty drewnopochodnej nie spełniają istotnych wymagań w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, dla wykorzystania jako paliwo w procesie spalania, a także poprzez przyjęcie, że w tym zakresie ciążą na Skarżącej dodatkowe wymogi w zakresie redukcji tlenków azotu w gazach odlotowych, nie precyzując zarazem ich treści.
W ocenie strony organ I instancji nie dokonał wnikliwej i wszechstronnej oceny przedstawionego przez Spółkę materiału dowodowego i pominął niektóre z przedłożonych przez nią opinii. Za dokument stanowiący dowód w sprawie uznał natomiast publikację sporządzoną na podstawie emisji z pieca mającego zastosowanie w ogrzewaniu gospodarstw domowych i lokali.
Strona podniosła także, iż ustalenie wartości emisji z instalacji Spółki zostało dokonane na podstawie nieaktualnych pomiarów dokonanych w czerwcu 2018 r. Organ błędnie ustalił zatem stan faktyczny sprawy, nie biorąc pod uwagę zrealizowanej oraz będącej w toku modernizacji zakładu.
Zdaniem strony, organ niesłusznie uznał również, że dowodu w sprawie nie może stanowić opinia ekspercka przedstawiona przez Spółkę, z uwagi na to, że w ocenie organu, pobranie próbek stanowiących przedmiot opinii przez [...] dyskwalifikuje dokument jako dowód w postępowaniu. Organ miał przy tym pominąć przedłożoną przez stronę nową opinię ekspercką, do której próbki pobrał już podmiot akredytowany.
Podnosząc, że w sprawach uznania za produkt uboczny substancji powstałych z płyty drewnopochodnej, prowadzonych w tożsamym stanie faktycznym i prawnym, wydane zostały już pozytywne rozstrzygnięcia organów, strona wskazała, że WIOŚ zdecydował się na odejście od oceny tych organów, powołując się przy tym na błędnie ustalone okoliczności stanu faktycznego, tj.: na fakt, że Spółkę obowiązują już wartości emisji wyznaczone w konkluzjach dotyczących najlepszych dostępnych technik (BAT) oraz na brak wyposażenia Generatora Gorącego Powietrza (powiązanego z suszarniami MDF1/MDF2) Spółki w systemie niekatalicznej redukcji tlenków azotu.
W opinii strony, organ ocenił materiały z instalacji [...] jako niespełniające wymagań prawnych z uwagi na fakt, że zakład Spółki nie spełnia standardów emisji tlenków azotu wyznaczonych w konkluzjach BAT, przy czym okoliczność ta miała zostać wywiedziona z błędnie ustalonego stanu faktycznego.
Ponadto kwestionowane postanowienie, zdaniem strony, zostało pozbawione części uzasadnienia, z której wynikałoby, jakich poza konkluzjami BAT standardów redukcji nie spełnia instalacja Spółki. Organ miał bowiem stwierdzić jedynie ogólnikowo, że urządzenia ochrony powietrza nie zapewniają dostatecznej redukcji zawartości tlenków azotu.
W ocenie strony kwestionowane postanowienie zostało uzasadnione w sposób powierzchowny i nie pozwalało na prześledzenie toku rozumowania organu. Jego treść nie wskazywała bowiem w żaden sposób, jakie wymogi powinien spełnić przedmiot Spółki, aby został uznany przez organ za produkt uboczny. Ponadto dowody przedstawione przez Spółkę zostały pominięte bądź arbitralnie uznane za nieprzydatne, podobnie jak argumentacja zawarta w zgłoszeniu w zakresie spełniania warunku, o którym mowa w art. 10 ust. 4 ustawy o odpadach (rozdział 6.4 zgłoszenia).
Do zażalenia strona załączyła m.in: protokół z kontroli przeprowadzonej w zakładzie [...] w dniach 12 lipca – 8 sierpnia 2018 r.; opis aktualnych warunków wykorzystania produktów ubocznych w zakładzie [...]; sprawozdanie z pomiarów stężeń i emisji substancji gazowych oraz pyłowych wprowadzanych do powietrza z wybranych źródeł technologicznych zlokalizowanych w zakładzie [...] z 1 kwietnia 2019 r, sporządzone przez [...] Sp. z o.o.; postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] lutego 2019 r. wydane w sprawie [...] oraz postanowienie [...]Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] lutego 2019 r. wydane w sprawie [...] pozytywnie opiniujące uznanie za produkt uboczny pozostałości produkcyjnych wytwarzanych w zakładzie [...] Sp. z o.o. w postaci odpowiednio – włókna drzewnego mokrego i suchego zaklejonego powstającego w toku produkcji płyt drewnopochodnych i przeznaczonego do spalania w kotłowni zakładowej oraz pyłu drzewnego powstającego w toku produkcji płyty drewnopochodnej i przeznaczonego do spalania w kotłowni zakładowej; decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] lutego 2019 r. wydaną w sprawie [...] oraz decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] lutego 2019 r. wydaną w sprawie [...] uznające za produkt uboczny następujące pozostałości poprodukcyjne powstające w zakładzie [...] Sp. z o.o. odpowiednio – wióry, korę drzewną, włókna drzewne powstające w toku produkcji płyty drewnopochodnej i przeznaczone do spalania w kotłowni zakładowej oraz wióry, kawałki płyt wiórowych, pył drzewny, korę drzewną powstające w toku produkcji płyty drewnopochodnej i przeznaczone do spalania w kotłowni zakładowej.
GIOŚ pismem z dnia 23 maja 2019 r., na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. zawiadomił stronę o zakończeniu zbierania dowodów i materiałów w postępowaniu odwoławczym oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, a także o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia.
Strona 30 maja 2019 r. stawiła się w Głównym Inspektoracie Ochrony Środowiska w celu zapoznania się z aktami sprawy.
Pismem z 30 maja 2019 r. strona przekazała dodatkowe wyjaśnienia w sprawie dotyczące m.in. skuteczności zastosowanej w zakładzie technologii w zakresie redukcji tlenków azotu oraz wykonanych inwestycji celem dostosowania instalacji spalania przedmiotowego paliwa, a także dołączyła protokół odbioru zainstalowanej instalacji SNCR na źródle ciepła dla suszarni MDF z dnia 29 sierpnia 2018 r., zamówienie na dostawę i montaż instalacji SNCR dla pozostałych źródeł ciepła, zamówienie w zakresie dostawy urządzeń ochrony powietrza dla instalacji suszarni MDF oraz informację o planowanym terminie realizacji zamówienia w zakresie pomiarów emisji na ciągach MDF.
Po rozpatrzeniu zażalenia Główny Inspektor Ochrony Środowiska wydał powołane na wstępie zaskarżone postanowienie.
Organ odwoławczy przychylił się do opinii [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska dotyczącej spełnienia warunków określonych w art. 10 pkt 1-3 ustawy o odpadach, tj. w zakresie pewności dalszego wykorzystania ścinek i zrzynek płyt drewnopochodnych (z uwagi na zadeklarowany przez stronę zamiar ich wykorzystania jako paliwo stałe w palnikach suszarni wiórów, suszarni MDF I i II, GGPWE oraz wytwornic ciepła technologicznego BORMAN I i II), możliwości ich wykorzystania bezpośrednio bez dalszego przetwarzania innego, niż normalna praktyka przemysłowa, a także faktu, że są one produkowane jako integralna część prowadzonego w zakładzie procesu produkcyjnego.
Natomiast w ocenie GIOŚ nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 10 pkt 4 ustawy o odpadach, dotyczący wymagań w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył okoliczności wynikające z wniosku strony o uznanie za produkt uboczny, wymienił także dokumenty załączone do wniosku oraz złożone w toku postępowania zażaleniowego.
Organ powołał również ustalenia kontroli przeprowadzonej przez Inspektora Ochrony Środowiska w dniach 11-21 lutego 2019 r., jak również pisma składane przez stronę i wyjaśnienia w związku z przeprowadzaną kontrolą.
Organ stwierdził, że podnoszona przez stronę kwestia niskiej zawartości w w/w ścinkach i zrzynkach metali ciężkich (tj. na poziomie zbliżonym do ich zawartości w drewnie naturalnym) oraz substancji chlorowcoorganicznych nie przesądza o fakcie, że stanowią one produkt tożsamy z czystym drewnem. Powołano, że według informacji przekazanych przez stronę w skład płyt pilśniowych MDF i HDF wchodzi kilkanaście procent dodatkowych substancji chemicznych, takich jak: żywice aminowe (11%) parafina (0,3%) oraz utwardzacz (5,7%), a także laminaty lub folie, zawierające w swoim składzie zadrukowany papier nasycony żywicą (w przypadku powierzchniowo wykończonych płyt). Wskazano przy tym, że strona nie dołączyła informacji na temat przemian, jakim podlegają te substancje podczas spalania w instalacji posiadanej przez stronę, a co za tym idzie, także jakie związki powstają po spaleniu i jaki jest ich wpływ na środowisko oraz życie i zdrowie ludzi.
Organ, powołując się na publikację "Efekty energetyczno-emisyjne spalania odpadów z przeróbki płyt drewnopochodnych w kotle małej mocy" (Wasielewski R., Hrycko P., Archiwum Gospodarki Odpadami i Ochrony Środowiska. Vol. 12 nr 1 (2010), p-27-34) wskazał, że opisano w niej badania energetyczno-emisyjne, przeprowadzone w Instytucie Chemicznej Przeróbki Węgla w [...] dla kilku próbek odpadów płyt drewnopochodnych, których celem było określenie występującej podczas spalania emisji zanieczyszczeń oraz wyjaśnienie, czy odpady płyt drewnopochodnych mogą stanowić biomasę. Organ wskazał, że badaniom poddano uśrednioną próbkę zawierającą mieszankę odpadów płyt wiórowych, pilśniowych, MDF i HDF, pochodzących od jednego z krajowych producentów mebli, a jako próbkę porównawczą zastosowano klasyczną biomasę drzewna w postaci pelletów z trocin. Analiza wykazała znacznie zwiększoną zawartość azotu w pelletach z płyt drewnopochodnych (3,62%) w porównaniu do pelletów z trocin (0,37%). Dodatkowo przedstawiono właściwości fizykochemiczne wybranych próbek biomasy drzewnej, tj. trocin iglastych i liściastych oraz zrębków i pelletów drzewnych (oznaczone podczas innych badań), w których zawartość azotu kształtowała się na poziomie od 0,14 do 0,25%. Powołano, że autorzy wskazali, iż "taki wynik oznaczeń wskazuje na zastosowanie przy produkcji płyt lepiszcza o dużej zawartości azotu, co może wpływać niekorzystnie na poziom emisji tlenków azotu przy spalaniu badanych materiałów". Powołano, że w przedmiotowej publikacji przedstawiono także wyniki badań zawartości metali ciężkich w próbkach odpadów płyt i porównano je z wartościami typowymi dla biomasy drzewnej. Podwyższona zawartość odnotowana została w przypadku arsenu, ołowiu i chromu. Ponadto powołano się na treść sprawozdania z badań nr [...] z dnia 11 lutego 2019 r., które wykazały zwiększoną zawartość azotu w pyle z cięcia i szlifowania płyt drewnopochodnych (3,28%) oraz w rozdrobnionej płycie drewnopochodnej – zrębkach (3,78%) w stosunku do jego zawartości w biomasie drzewnej – trocinach (0,12%).
Na podstawie powyższego GIOŚ stwierdził, że ścinki i zrzynki płyt drewnopochodnych, z uwagi na podaną zawartość azotu, stanowią źródło jego uwalniania (w postaci tlenków azotu) w procesie spalania, co w przypadku braku odpowiednich urządzeń ochrony powietrza powoduje zwiększoną jego emisję do atmosfery.
Organ, wbrew przytoczonym we wniosku strony złożonym do Marszałka Województwa [...] publikacjach, tj. opinii prawnej Kancelarii Radcowskiej Chmaj i Wspólnicy, artykule "Problemy ze spalaniem odpadów płyt oraz ekspertyzach i opiniach eksperckich, opracowanych przez Instytut Technologii Drewna w [...], uznał, że przedmiotowe ścinki i zrzynki płyt drewnopochodnych nie mogą zostać wykorzystane jako paliwo stałe w palnikach suszarni wiórów, suszarni MDF I i II, GGPWE oraz wytwornic ciepła technologicznego Borman I i II, albowiem nie spełniają kryteriów definicji biomasy z art. 2 pkt. 6 lit. c ustawy o odpadach. Organ wskazał, że ścinki i zrzynki płyty drewnopochodnej nie stanowią "naturalnych substancji", a także nie pochodzą z produkcji rolniczej lub leśnej, a więc należy traktować je jako odpad, nie zaś biomasę. Organ wskazał również, że biomasa oraz produkt uboczny nie stanowią tożsamych pojęć, wobec czego fakt uznania przez stronę, że ścinki i zrzynki płyt drewnopochodnych zalicza się do biomasy, nie powoduje jednoczesnego zakwalifikowania ich jako produktu ubocznego.
Organ wskazał także, że odpady drewnopochodne (płyty wiórowe, pilśniowe, MDF i HDF), niezależnie od stopnia rozdrobnienia, nie są odpadami drewna i nie mieszczą się w pojęciu biomasy przyjętym na potrzeby określenia standardów emisyjnych z instalacji, tj. w rozumieniu wynikającym z przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania lub współspalania odpadów. Tym samym spalanie pyłu z obróbki płyt drewnopochodnych może odbywać się wyłącznie w spalarniach odpadów lub współspalarniach odpadów, natomiast niedopuszczalne jest ich spalanie w kotłach energetycznych ze względu na fakt, że nie spełniają one wymagań dla instalacji termicznego przekształcania odpadów, a w szczególności standardów emisyjnych. Powołano, że spalanie odpadów drewnopochodnych w kotłach energetycznych (w niskich temperaturach 200-700°C) nieprzystosowanych do tego, prowadzi do niepełnego spalania syntetycznych substancji chemicznych i powoduje znaczną emisję substancji szkodliwych do powietrza. Ponadto wskazano, że ze względu na fakt, iż w instalacji przetwarzane są produkty, co do których nie można mieć stuprocentowej pewności, że nie są zanieczyszczone oraz w celu kontroli procesu spalania najlepszym rozwiązaniem jest monitoring ciągły emisji zanieczyszczeń do powietrza w szerokim zakresie min pył, NOx, SO2 LZO, CO, fluor (suma fluoru i fluorków rozpuszczalnych w wodzie) i HCL oraz obowiązek okresowych pomiarów w zakresie m.in. dioksyn, furanów metal, ciężkich oraz monitorowanie parametrów pracy instalacji jak m.in. temperatura, czy tlen w spalinach.
Organ powołał również minimalne warunki eksploatacji instalacji określone w rozporządzeniu Ministra Rozwoju z dnia 21 styczna 2016 r. w sprawie wymagań dotyczących prowadzenia procesu termicznego przekształcania odpadów oraz sposobów postępowania z odpadami powstałymi, w wyniku tego procesu (Dz. U. z 2016 r.. poz. 108).
Organ wskazał, że badania, przeprowadzone zarówno w kraju, jak i za granicą wykazały, że w tych samych warunkach spalania odpady drewnopochodne emitują wiele szkodliwych zanieczyszczeń, które nie występują podczas spalania czystego drewna (Sprawozdanie z wykonania pracy pt. Wykonanie opinii do ekspertyzy pt.: "Analiza sposobów i warunków przetwarzania odpadów drzewnych w kontekście obowiązujących przepisów krajowych oraz Unii Europejskiej, w szczególności w instalacjach objętych pozwoleniami zintegrowanymi, Instytut Chemicznej Przeróbki Węgla, Zabrze, listopad 2018 r.). Organ powołał się również na badania przeprowadzone przez włoskich badaczy (Tatano F.. Barbadoro L., Mangani G., Pretelli S., Tombardi L., Magnani F.: Furniture wood wastes: Expérimental property characterisation and burning tests, Waste Management, 2009, 29, 2656-665).
W ocenie organu wyniki tych badań wskazują jednoznacznie na fakt emisji szeregu niebezpiecznych dla zdrowia i życia człowieka związków chemicznych podczas spalania odpadów płyt drewnopochodnych. Powyższe uzasadnia prowadzenie procesu spalania odpadów drewnopochodnych, zawierających syntetyczne związki chemiczne, z zachowaniem wymagań procesowych wyższych w stosunku do typowej biomasy drzewnej. Warunki takie można spełnić stosując wymagania procesowe i emisyjne dla procesu termicznego przekształcania odpadów (Sprawozdanie z wykonania pracy pt. Wykonanie opinii do ekspertyzy pt.: "Analiza sposobów i warunków przetwarzania odpadów drzewnych w kontekście obowiązujących przepisów krajowych oraz Unii Europejskiej, w szczególności w instalacjach objętych pozwoleniami zintegrowanymi, Instytut Chemicznej Przeróbki Węgla, Zabrze, listopad 2018 r.).
W odniesieniu do szkodliwego wpływu związków chemicznych emitowanych w wyniku spalania odpadów płyt drewnopochodnych na zdrowie i życie ludzi oraz środowisko organ powołał się na publikacje: "Naftalen. Dokumentacja dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego", Sitarek K., Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2006, nr 2(48) s. 143-158; "Toksyczne związki organiczne w środowisku przyrodniczym" Gałuszka A., Przegląd Geologiczny, vol. 48, nr 8, 2000; "Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA), Olszak K., Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, 28.09.2016 r. http://www.ebiotechnologia.pl/Artykuly/Wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-WWA/; Sprawozdanie z wykonania pracy pt. Wykonanie opinii do ekspertyzy pt.: "Analiza sposobów i warunków przetwarzania odpadów drzewnych w kontekście obowiązujących przepisów krajowych oraz Unii Europejskiej, w szczególności w instalacjach objętych pozwoleniami zintegrowanymi, Instytut Chemicznej Przeróbki Węgla, Zabrze, listopad 2018 r.).
Odnosząc się do argumentacji zażalenia, organ wskazał, że w jego ocenie [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wyczerpująco ustalił stan faktyczny sprawy oraz trafnie uznał, że nie zostało spełnione kryterium określone w art. 10 pkt 4 ustawy o odpadach.
Organ stwierdził dalej, że przedstawione w nowej opinii eksperckiej wyniki badań stanowią potwierdzenie występowania w ścinkach i zrzynkach płyt drewnopochodnych zwiększonej zawartości azotu w stosunku do czystego drewna (trocin), wobec czego za błędny uznał argument strony dotyczący występowania prawie tożsamego składu tych odpadów oraz surowego drewna.
W odniesieniu do zarzutu zażalenia dotyczącego wydania przez inny organ tj. [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska postanowienia pozytywnie opiniującego możliwość uznania pozostałości z produkcji płyt drewnopochodnych za produkt uboczny dla [...]Sp. z o.o., organ wskazał, że ocena poprawności wydania takiego rozstrzygnięcia przez powyższy organ nie należy do [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, zatem nie mogła stanowić podstawy do orzekania w przedmiotowej sprawie. Organ wydając postanowienie opierał się na materiałach i dowodach zgromadzonych w toku prowadzonego przez siebie postępowania, dotyczących strony, nie natomiast innych podmiotów.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wnosząc o jego uchylenie, jak również o uchylenie poprzedzającego je postanowienia i zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania.
Rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:
1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 106 § 5 i art. 144 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu pierwszej instancji, mimo że istniały podstawy do jego uchylenia i merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy albo przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia;
2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 pkt 4 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2019 r. poz. 701 ze zm.) poprzez uznanie, że wymóg spełnienia przez daną substancję lub przedmiot wszystkich istotnych wymagań dotyczy jakiegokolwiek ich wykorzystania, podczas gdy zgodnie z cyt. przepisem spełnienie istotnych wymagań należy oceniać w kontekście konkretnego wykorzystania przedmiotu lub substancji przez konkretnego wytwórcę, w konkretnym procesie produkcyjnym w danej instalacji;
3) naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik
sprawy:
- art. 7, 8 § 1 i art. 15 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w toku postępowania odwoławczego zarzutów i uchybień wskazanych przez skarżącą w zażaleniu, co skutkowało oparciem rozstrzygnięcia na wybiórczo ocenionym materiale dowodowym i nieprawidłowych ustaleniach faktycznych;
- art. 7, 8 § 1 i art. 10 § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o nieznane stronie materiały, które nie zostały ujawnione w aktach postępowania i z którymi Skarżąca nie mogła się zapoznać;
- art. 7, 77 § 1 i 80 oraz 126 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dowolne (arbitralne) wydanie rozstrzygnięcia, podczas gdy jego wydanie powinno stanowić należycie uzasadnioną logiczną konsekwencję rozważenia wszelkich aspektów sprawy w konkretnych okolicznościach faktycznych i prawnych, i w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy;
- art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. poz. 646 ze zm.) poprzez prowadzenie postępowania w sposób godzący w zaufanie do władzy publicznej i naruszający zasadę równego traktowania, co skutkowało wydaniem postanowienia negatywnie opiniującego uznanie za produkt uboczny w sytuacji, gdy w analogicznym stanie faktycznym i prawnym wydane zostały postanowienia pozytywnie oceniające uznanie pozostałości produkcyjnych wytworzonych w instalacjach podmiotów prowadzących tożsamą działalność;
- art. 8 § 2 k.p.a. i art. 14 ustawy – Prawo przedsiębiorców poprzez odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, i uznanie, że pozostałości z obróbki płyt drewnopochodnych nie mogą stanowić produktu ubocznego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019, poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 – dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawie skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.) Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Uwzględniając powyższe kryteria, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
W ocenie Sądu organ administracji nie rozpoznał w sposób wyczerpujący i rzetelny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, nie przeanalizował wszystkich dowodów złożonych przez stronę w toku postępowania, nie odniósł się w sposób wyczerpujący do wszystkich zarzutów zażalenia oraz z urzędu uwzględnił jako materiał dowodowy opracowania i literaturę, które nie zostały załączone w poczet materiału dowodowego, z którym strona miałaby możliwość się zapoznać, bądź co do których mogłaby złożyć kontrdowody, podczas gdy organ oparł na tych dowodach swoje rozstrzygnięcie.
Podstawą materialnoprawną wydanego postanowienia były przepisy ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2019 r. poz. 701).
Zgodnie z art. 10 ww. ustawy przedmiot lub substancja, powstające w wyniku procesu produkcyjnego, którego podstawowym celem nie jest ich produkcja, mogą być uznane za produkt uboczny, niebędący odpadem, jeżeli są łącznie spełnione następujące warunki:
1) dalsze wykorzystywanie przedmiotu lub substancji jest pewne;
2) przedmiot lub substancja mogą być wykorzystywane bezpośrednio bez dalszego przetwarzania, innego niż normalna praktyka przemysłowa;
3) dany przedmiot lub substancja są produkowane jako integralna część procesu produkcyjnego;
4) dana substancja lub przedmiot spełniają wszystkie istotne wymagania, w tym prawne, w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, dla określonego wykorzystania tych substancji lub przedmiotów i wykorzystanie takie nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi.
Organ odwoławczy uznał, że ścinki i zrzynki płyt drewnopochodnych, wytwarzane w instalacji do produkcji płyt drewnopodobnych zlokalizowanej na terenie zakładu [...] Sp. z o.o. w [...], ul. [...], spełniają przesłanki z art. 10 pkt. 1, 2 i 3 ustawy, natomiast nie spełnia przesłanki z pkt. 4 do uznania za produkt uboczny. Oceny powyższej organ dokonał na podstawie informacji przekazanej przez stronę, że w skład płyt drewnopochodnych wchodzi kilkanaście procent dodatkowych substancji chemicznych, takich jak: żywice aminowe (11%) parafina (0,3%) oraz utwardzacz (5,7%), a także laminaty lub folie, zawierające w swoim składzie zadrukowany papier nasycony żywicą (w przypadku powierzchniowo wykończonych płyt). Organ powołał się na dowody w postaci opracowań i badań: "Efekty energetyczno-emisyjne spalania odpadów z przeróbki płyt drewnopochodnych w kotle małej mocy" (Wasielewski R., Hrycko P., Archiwum Gospodarki Odpadami i Ochrony Środowiska. Vol. 12 nr 1 (2010), p-27-34), sprawozdanie z wykonania pracy pt. Wykonanie opinii do ekspertyzy pt.: "Analiza sposobów i warunków przetwarzania odpadów drzewnych w kontekście obowiązujących przepisów krajowych oraz Unii Europejskiej, w szczególności w instalacjach objętych pozwoleniami zintegrowanymi, Instytut Chemicznej Przeróbki Węgla, Zabrze, listopad 2018 r., badania przeprowadzone przez włoskich badaczy (Tatano F.. Barbadoro L., Mangani G., Pretelli S., Tombardi L., Magnani F.: Furniture wood wastes: Expérimental property characterisation and burning tests, Waste Management, 2009, 29, 2656-665), "Naftalen. Dokumentacja dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego", Sitarek K., Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2006, nr 2(48) s. 143-158, Toksyczne związki organiczne w środowisku przyrodniczym". Gałuszka A., Przegląd Geologiczny, vol. 48, nr 8,2000, i "Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA/, Olszak K., Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, 28.09.2016 r.). Jednocześnie, żadne z tych opracowań nie zostało załączone do akt sprawy, jak również strona nie została poinformowana przez organ, że takie dowody zostaną przeprowadzone z urzędu, choć organ zawiadomił stronę w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Sposób prowadzenia postępowania uzasadnia stwierdzenie, że rozstrzygnięcie zostało wydane na materiale dowodowym, który nie znajdował się w aktach sprawy, nie był również znany stronie, która tym samym została pozbawiona możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Strona nie tylko nie mogła przed wydaniem decyzji zapoznać się z powołanymi przez organ opracowaniami i badaniami, ale również nie mogła zgłosić w związku z tymi dowodami innych dowodów, czym uniemożliwiono jej obronę swoich praw. Niewątpliwie organ odwoławczy prowadząc postępowanie naruszył art. 7, 8 § 1 i 10 § 1 k.p.a. Sąd nie neguje jednocześnie prawa organu wzmocnienia argumentacji, jaką przytacza w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia odniesieniami do wszelkiego rodzaju publikacji specjalistycznych, zwłaszcza jeśli mają one charakter naukowy. Z uwagi jednak na uzupełniający charakter takich odniesień organ musi wykazać bezpośredni związek między treściami zawartymi w takich publikacji a przedmiotem sprawy, w tym powinien swoje twierdzenia, których wydźwięk w ten sposób wzmacnia, udowodnić najpierw przy pomocy wszechstronnej analizy materiału dowodowego i adekwatnej do jej wyników argumentacji prawnej. Odwołania do publikacji, czy innych materiałów zawierających tezy naukowe, bądź też wyniki i analizy różnego rodzaju badań nie mogą natomiast stanowić zasadniczego źródła dowodzenia określonych okoliczności, jeśli nie są to materiały wprost związane z danym postępowaniem, czy też nie są to ekspertyzy (opracowania) sporządzone na jego potrzeby, zwłaszcza jeśli strona nie miała możliwości zapoznania się z nimi, polemizowania z ich zawartością, czy też przedstawienia dowodów, które mogłyby podważać ustalenia pochodzące z tych materiałów, a tak właśnie stało się w rozpatrywanym przypadku, co skutkowało pozbawieniem strony możliwości realizowania przez nią podstawowych uprawnień procesowych związanych z jej prawem do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym.
Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie zaś do art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Natomiast stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wobec wskazanego wyżej uchybienia procesowego, nie ulega wątpliwości, że w toku postępowania zażaleniowego doszło do istotnego naruszenia ww. przepisów regulujących istotę prowadzenia postępowania wyjaśniającego, co prowadzi również do wniosku o naruszeniu zasady budzenia zaufania jednostki do organów władzy publicznej, skoro organ odwoławczy w niniejszej sprawie uniemożliwił stronie swoim zachowaniem czynny udział w postępowaniu.
W sprawie doszło również od naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, jak również art. 15 k.p.a., statuującego zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, organ odwoławczy nie rozpoznał wszystkich zarzutów zgłoszonych w zażaleniu oraz nie odniósł się do wszystkich dowodów przedłożonych przez stronę. Wymienienie w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia wszystkich dowodów złożonych przez stronę w toku postępowania, nie czyni bowiem zadość zasadzie wynikającej z art. 77 § 1 k.p.a. Organ powinien był ustosunkować się do wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów, poddać je analizie, a jeżeli doszedł do przekonania, że nie mają one w sprawie znaczenia, to powinien swoje stanowisko w tym zakresie przedstawić w uzasadnieniu postanowienia i podać stosowne argumenty.
Ponadto uzasadnione są zarzuty strony skarżącej, że organ przyjmując negatywne aspekty spalania pozostałości z przemysłu meblarskiego nie przeanalizował wykorzystania materiału w instalacji przez nią prowadzonej. Z uzasadnienia postanowienia wynika jedynie, że proces spalania odpadów drewnopodobnych, zawierających związki chemiczne, powinien odbywać się w spalarniach odpadów lub współspalarniach, natomiast nie jest możliwe ich spalanie w kotłach energetycznych z uwagi na znaczną emisję substancji szkodliwych do powietrza. Ponadto organ powołał konieczność stałego monitoringu emisji, temperatury i tlenu w spalinach. Organ powołał również przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 21 styczna 2016 r. w sprawie wymagań dotyczących prowadzenia procesu termicznego przekształcania odpadów oraz sposobów postępowania z odpadami powstałym, w wyniku tego procesu (Dz. U. z 2016 r.. poz. 108), podczas gdy bezspornym jest, iż skarżąca Spółka nie prowadzi ani spalarni odpadów, ani współspalarni. Natomiast Spółka podnosiła, że jej instalacja spełnia określone wymogi (np. posiada najnowocześniejszy system redukcji emisji spalin – system niekatalitycznej redukcji tlenków azotu), przy czym organ w ogóle nie odniósł się co do tych twierdzeń, jak również nie odniósł się do kwestii spełniania przez instalację skarżącej kryteriów BAT. Organ pominął także jakiekolwiek odniesienie do twierdzeń spółki, że próbki do badań, których wyniki zostały przedłożone organowi przez Spółkę, zostały pobrane co prawda przez własne laboratorium Skarżącej, które jednak posiada certyfikację ISO 9001, a więc próbki zostały pobrane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Organ przemilczał także żądanie strony przeprowadzenia dowodu z komunikatu Parlamentu Europejskiego w sprawie zanieczyszczeń przemysłowych w mieście [...] w północno-zachodniej Polsce z 30 kwietnia 2014 r.
Niewątpliwie stwierdzone naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy będzie zobowiązany rozpatrzyć sprawę w jej całokształcie, gromadząc w aktach sprawy wszystkie niezbędne dowody, dokonując ich wszechstronnej analizy, z poszanowaniem zasad wynikających z art. 7, 8, 15, 77 § 1 i 80 k.p.a., w tym przede wszystkim odniesie się do wszystkich twierdzeń i zarzutów strony podniesionych w zażaleniu oraz dowodów, jakie strona przedstawiła na ich poparcie. Przed ponownym wydaniem rozstrzygnięcia organ powinien powiadomić stronę, zgodnie z treścią art. 10 § 1 k.p.a, a uzasadnienie postanowienia powinno zostać sporządzone zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., przy uwzględnieniu zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 12 i 14 ustawy Prawo przedsiębiorców oraz art. 8 § 1 i 2 k.p.a. należy zaś wskazać, że generalnie prawidłowe jest stanowisko organu, iż nie może on dokonywać oceny rozstrzygnięć zapadłych w sprawach prowadzonych co od innych podmiotów i wydanych przez inne (w tym przypadku miejscowo) właściwe organy. Niemniej jednak należałoby wyjaśnić w sprawie, dlaczego przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, ten sam produkt skarżącej spółki obecnie nie może zostać uznany za produkt uboczny, choć w przeszłości za taki produkt był uznawany. Również Główny Inspektor Ochrony Środowiska, jako organ wyższego rzędu nad Wojewódzkimi Inspektorami Ochrony Środowiska, powinien dążyć do tego, aby orzecznictwo organów w zakresie możliwości uznawania odpadów z obróbki płyt drewnopochodnych za produkt uboczny było jednolite. W przedmiotowej sprawie strona zarzuciła odstąpienie od utrwalonej praktyki, powołując konkretne rozstrzygnięcia wydane 5 lutego 2019 r. przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska oraz decyzje z [...] lutego 2019 r. wydane przez Marszałka Województwa [...]. Organ odwoławczy w ogóle nie wypowiedział się, czy w tego typu sprawach istnieje utrwalona praktyka rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, a więc ponownie nie odniósł się do zarzutów zażalenia.
Wobec stwierdzonych naruszeń w zakresie sposobu prowadzenia postępowania, przedwczesnym byłoby wypowiadanie się w zakresie zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa materialnego. Zauważyć jednak należy, że organ nie przeanalizował w wystarczający sposób sposobu wykorzystania przedmiotu – ścinek i zrzynek płyty drewnopochodnej – przez Skarżącą w prowadzonej przez nią konkretnej instalacji.
Z tych przyczyn, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło