IV SA/Wa 2066/09

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skarg S. L., B. T., R. P., J. L., S. L. oraz M. D. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy S. L., będąc wezwany do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia (w wysokości 200 zł), w terminie otwartym do wykonania wezwania złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym na formularzu PPF, skarżący podał, że poniesienie kosztów sądowych z tytułu wniesionej skargi jest znaczącym wydatkiem w stosunku do kosztów, jakie ponosi z tytułu własnego utrzymania. Wskazał, że koszty utrzymania domu w okresie jesienno-zimowym są bardzo wysokie, ponadto z racji wieku i stanu zdrowia duża część przychodów rozdysponowywana jest na lekarstwa. Ze złożonego oświadczenia wynika, że wnioskodawca posiada nieruchomość w postaci domu o powierzchni 120 m² i działki o powierzchni 609 m². Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, otrzymując świadczenie emerytalne w wysokości 1610 zł brutto. Do akt sądowych włączony został dowód wpłaty przez wnioskodawcę wpisu sądowego w wymaganej prawem wysokości (k. 269). Wobec wątpliwości odnoszących się do sytuacji majątkowej skarżącego, zarządzeniem z dnia 8 stycznia 2010 r. został on wezwany do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez przedstawienie (w terminie 7 dni pod rygorem przyjęcia ujemnych skutków prawnych) zbiorczej szczegółowej informacji obrazującej wysokość ponoszonych bieżących kosztów utrzymania (wyżywienie, koszty leczenia itp.), a także przedłożenie dokumentów, które wskazywać mogą na wysokość ponoszonych wydatków na utrzymanie domu w okresie jesienno-zimowym. Wnioskodawca został jednocześnie wezwany do wyjaśnienia w oparciu o jakie zasadnicze powody podnoszone jest we wniosku o prawo pomocy twierdzenie o braku możliwości uiszczenia w sprawie kosztów sądowych w sytuacji, gdy pokryty już został samodzielnie przez skarżącego koszt wymaganego wpisu sądowego. Wymienione wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 19.01.2010 r. (k. 291), jednakże do dnia rozpoznania niniejszego wniosku pozostało ono bez odpowiedzi. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, a więc zbieżnym ze złożonym w niniejszej sprawie żądaniem, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji przedstawionej instytucji prawa pomocy wynika, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy, która wyrażając wolę zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych zobowiązana jest przedstawić sądowi administracyjnemu argumenty uzasadniające niemożność poradzenia sobie samodzielnie z tym zadaniem. Podane w niniejszej sprawie w formularzu PPF dane obrazujące sytuację majątkową wzbudziły wątpliwość w zakresie ich kompletności. Z tego względu uznane zostały za niewystarczające do tego, by poprzez ich rozważenie mogła zostać sformułowana ocena wypełnienia przez skarżącego przesłanki wymienionej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący nie przedłożył, pomimo wezwania, informacji przedstawiających jego sytuację majątkową, nie przedstawił też przyczyn, z powodu których uchylił się od tego zobowiązania. Konsekwencją tego zaniechania jest brak możliwości ocenienia zasadniczych okoliczności faktycznych sprawy, stanowiących podstawę orzeczenia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Informacje odnoszące się do rzeczywistej wysokości kosztów utrzymania skarżącego pozostały w sprawie niewyjaśnione, pomimo że niewątpliwie mają one kluczowy wpływ na ocenę rozważanej niemożności poniesienia przez składającego wniosek kosztów postępowania sądowego. Poprzestanie na wskazaniu wysokości otrzymywanego świadczenia emerytalnego, przy równoczesnym zaznaczeniu, że koszty stałego utrzymania są znaczące (szczególnie w okresie jesienno-zimowym), nie może zostać uznane za wystarczające, albowiem przedstawiona w takim zakresie informacja pozbawiona jest niezbędnej szczegółowości i konkretności. Z powyższym zaniechaniem dodatkowo pozostaje w łączności niewyjaśnienie przyczyn przytoczenia we wniosku o prawo pomocy twierdzenia o braku możliwości uiszczenia w sprawie kosztów sądowych w sytuacji, gdy pokryty już został samodzielnie przez skarżącego koszt wpisu sądowego od skargi, a jednocześnie pozostałe koszty postępowania, które strona musiałaby ewentualnie ponieść na dalszych etapach postępowania (np. opłata kancelaryjna - 100 zł, skarga kasacyjna - 100 zł), nie przekraczają kwoty opłaty już uiszczonej. Nie może budzić wątpliwości, że samodzielne uiszczenie opłaty sądowej, przy jednoczesnym twierdzeniu, że nie posiada się wymaganych środków finansowych, jest okoliczności, która powinna zostać wyjaśniona. Co prawda, uiszczenie przez stronę kosztów sądowych nie w każdym przypadku doprowadzić musi do uznania, że żądanie zwolnienia od kosztów sądowych stanowi nadużycie wymienionej instytucji procesowej, niemniej jednak uchylenie się od przedstawienia pełnej informacji na temat źródła pokrycia opłaty sądowej powoduje, że wnioskodawca powinien liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania mu prawa pomocy. Należy podkreślić, że w związku z tym, iż w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, ograniczonych do sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia. Uchylenie się skarżącego od obowiązku wykazania, że znajduje się w takiej właśnie sytuacji nie może zostać zaakceptowane, a zatem nie może prowadzić do wydania orzeczenia zgodnego ze złożonym żądaniem, albowiem oznaczałoby to oparcie się przy orzekaniu w przedmiocie rozdysponowania środków publicznych na fragmentarycznym stanie faktycznym, wybiórczo zaprezentowanym przez podmiot składający wniosek o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze, że w rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.