IV SA/Wa 2066/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. T. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E. T. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. E. T. wraz ze skargą na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] maja 2015 r. w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek skarżąca podniosła, że z mocy prawa jest obowiązana opuścić Polskę w terminie 30 od dnia otrzymania zaskarżonej decyzji. Następstwem niewykonania tego obowiązku będzie wydanie decyzji zobowiązującej do powrotu do kraju pochodzenia ([...]). Skarżąca oświadczyła, że chce pozostać w Polsce na czas postępowania sądowoadministracyjnego i tym samym mieć zapewnione skuteczne prawo do Sądu. Dodała również, że powrót do kraju pochodzenia grozi jej śmiercią lub poważnym niebezpieczeństwem. Na wzmocnienie swojej argumentacji skarżąca powołała się na orzeczenia sądów administracyjnych w których stwierdzono, iż wstrzymanie wykonania decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy, niezawierającej orzeczenia o wydaleniu jest nie tylko możliwe, ale i wskazane. Rada do Spraw Uchodźców w odpowiedzi na skargę wniosła o nieuwzględnianie przedmiotowego wniosku. Sąd zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej również "p.p.s.a." wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przez wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć szkodę zarówno majątkową, jak i niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia prawne i faktyczne skutki to takie skutki, które powodują istotną i trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że przedmiotowy wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji odmawiającej nadanie statusu uchodźcy nie zasługuje na uwzględnienie. Argumentacja skarżącej wskazuje zarówno na obawę przed jej wydaleniem do kraju pochodzenia, gdzie czuje się zagrożona, a także na pozbawienie jej prawa do Sądu. W ocenie Sądu okoliczności te nie uprawdopodobniają spełnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zaskarżona decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia w postaci orzeczenia o wydaleniu skarżącej z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a bezpośrednim jej skutkiem nie jest wydalenie skarżącej. Skarżąca cudzoziemka, stosownie do treści art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650 ze zm.), jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona. Niewykonanie obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej we wskazanym terminie nie stanowi jednak bezpośredniej przesłanki do przymusowego wydalenia. Jest natomiast podstawą do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach), która podlega przymusowemu wykonaniu (art. 329 tej samej ustawy). Decyzja o zobowiązaniu do powrotu stwierdza konieczność powrotu cudzoziemca do kraju jego pochodzenia i jednocześnie stanowi podstawę do podjęcia określonych prawem środków, by ten cel został osiągnięty. Osiągnięcie celu gwarantuje nadanie tej decyzji waloru przymusowego wykonania. Zaakcentować należy, że w postępowaniu w przedmiocie zobowiązania do powrotu ustawodawca przewidział, szczególny rodzaj ochrony przed przymusowym opuszczeniem terytorium Polski przez cudzoziemca. W sytuacji wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, a następnie złożenie przez cudzoziemca skargi na tę decyzję do wojewódzkiego sądu administracyjnego wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania, będzie skutkować - z mocy prawa - przedłużenie terminu do opuszczenia Polski, do dnia rozpoznania wniosku przez sąd (art. 331 ust. 1 ww. ustawy). W obowiązującym stanie prawnym nie ma zatem prawnej możliwości wstrzymania wykonania wydalenia skarżącej czy nawet zobowiązania do powrotu, gdy przedmiotem postępowania jest - tak jak zaskarżona decyzja - decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. W tym zakresie zaskarżona decyzja nie została wyposażona w walor natychmiastowego wykonania ani nie istnieją środki przymusu, które miałyby prowadzić do faktycznego wydalenia skarżącej z terytorium RP. Oznacza to, że cudzoziemka może skutecznie realizować swoje prawo do sądu, w tym podejmować działania procesowe, które zapewnią jej skuteczny udział w postępowaniu wywołanym skargą na decyzję o odmowie nadania statusu uchodźcy. W świetle powyższego Sąd uznał, że wstrzymanie wykonania decyzji odmawiającej udzielenia statusu uchodźcy i powiązane z nim wszczęcie odrębnego postępowania, którego wynikiem może być wydalenie cudzoziemca, nie mieści się w przesłankach wstrzymania wykonania decyzji określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Pogląd taki dominuje w najnowszym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2015 r. sygn. akt II OZ 587/15, z 1 czerwca 2015 r. sygn. akt II OZ 562/15 czy z 28 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 41/15, orzeczenia niepublikowane), który Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.