IV SA/Wa 2076/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2011 r. sprawy ze skargi D.K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania - oddala skargę - Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2010r., [...] odmawiające zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania D. K. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wojewódzki podał, że w dniu 5 stycznia 2010r. B. K. wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie D. K. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. J. J. - pełnomocnik D. K. wystąpiła do organu I instancji o zawieszenie postępowania i przesunięcie terminu wizji lokalnej, motywując to operacją i chorobą córki - D. K. Prezydent W. nie przychylił się do powyższego wniosku i postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010r., nr [...] odmówił zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania D. K. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Po rozpatrzeniu zażalenia D. K., działającej przez pełnomocnika, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2010r., nr [...]utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta W. W dniu 13 sierpnia 2010r. J. J. - pełnomocnik D. K. wniosła o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy [...] pozwu D. K. przeciwko B. K. o przywrócenie naruszonego posiadania. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010r., nr [...] Prezydent W. odmówił zawieszenia postępowania. Zażalenie na to postanowienie wniosła D. K. w imieniu, której jako pełnomocnika działała matka J. J. W zażaleniu strona podniosła, że postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania narusza prawo i powinno zostać uchylone. Badając zasadność wniesionego zażalenia organ wojewódzki nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska zajętego przez Prezydenta W. Wojewoda podkreślił, że przyczyną zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego może być tylko taka okoliczność, od której zależy rozstrzygnięcie sprawy, lecz, ocena tej okoliczności nie należy do właściwości organu mającego wydać rozstrzygnięcie, a do innego organu lub sądu. Przyczyną zawieszenia postępowania nie może być taka okoliczność, którą organ prowadzący postępowanie może ocenić we własnym zakresie, nawet gdy okoliczność ta może być przedmiotem oceny dokonywanej także przez inne organy lub sądy w odrębnych postępowaniach. Organ podał, że art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Tak więc do organu administracji publicznej należy ustalenie spełnienia przesłanek uzasadniających wymeldowanie danej osoby, tj. stwierdzenie, iż bez wymeldowania się opuściła ona dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Niewątpliwie wytoczenie powództwa posesoryjnego może mieć wpływ na ocenę przez organ meldunkowy przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu przez D. K. Wytoczenie takiego powództwa może bowiem wskazywać na fakt, że Wymieniona korzystając z tego środka prawnego, stara się powrócić do lokalu, z którego wbrew swojej woli została usunięta. Tym niemniej ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia spornego lokalu nie jest wyłączone z właściwości orzekającego w sprawie meldunkowej organu administracji, który w ramach administracyjnego postępowania dowodowego uprawniony jest do samodzielnych ustaleń i ocen w tym zakresie. W konsekwencji, ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu nie może być kwalifikowane jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa (wyrok NSA z 18 kwietnia 2000 r., V SA 1701/99, Lex nr 79244). Wojewoda [...] stwierdził, że organ I instancji prawidłowo uznał, iż postępowanie toczące się w sądzie powszechnym z pozwu D. K. o naruszenie posiadania przedmiotowego lokalu nie ma wpływu na możliwość rozpatrzenia sprawy o wymeldowanie. Wskazano, że organ meldunkowy posiada kompetencje do zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i na jego podstawie samodzielnego dokonania oceny charakteru opuszczenia przedmiotowego lokalu przez D. K. Skargę na powyższe postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2010r. wniosła działająca przez pełnomocnika D. K. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie było podstaw do zawieszenia postępowania prowadzonego w sprawie wymeldowania D. K. z pobytu stałego. W odpowiedzi na skargę organ wojewódzki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej w skrócie: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawnych. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy zakreślonej skargą, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał iż postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2010r. odpowiada prawu. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest to, czy rozpoznanie sprawy i wydanie przez organ administracji decyzji o wymeldowaniu może być uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny sprawy cywilnej o przywrócenie posiadania lokalu osobie, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o wymeldowanie z tego lokalu. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w sprawie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu tego przepisu mogą być wyłącznie kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. W przepisie tym chodzi o kwestie, których rozstrzygnięcie nie mieści się w kompetencji organu prowadzącego postępowanie administracyjne w danej sprawie. W nauce i judykaturze przyjmuje się, że zagadnienie wstępne to przede wszystkim zagadnienie materialnoprawne, którego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne (B. Gralczyk "O niektórych zagadnieniach prejudycjalności w orzecznictwie administracyjnym" Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego, Nauki Humanistyczno - Społeczne, seria I, 1965, nr 38, s. 91-92). W literaturze prawa administracyjnego podkreśla się, że zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, gdyż należy to wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie administracyjne w danej sprawie (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz"., Wyd. II, Zakamycze 2005, s. 573). Dla rozstrzygnięcia wspomnianej kwestii spornej w przedmiotowej sprawie konieczne jest zwrócenie uwagi na charakter przesłanek wydania decyzji o wymeldowaniu wymienionych w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 z późn. zm.). W myśl tego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu powołanego przepisu jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe. Obowiązkiem organów administracji prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest więc ustalenie - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - okoliczności faktycznych tj. tego czy dana osoba trwale oraz dobrowolnie opuściła lokal, w którym była zameldowana. Inaczej mówiąc, przesłankami wymeldowania są tylko okoliczności faktyczne, nie zaś kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem lub innym organem. Ewidencja ludności służy bowiem jedynie rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Ponadto podnieść należy, że żaden szczególny przepis nie uzależnia wydania decyzji w sprawie wymeldowania od zakończenia równolegle toczącego się postępowania posesoryjnego w sądzie powszechnym (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2002 r., V SA 2353/01, Lex nr 83814). Nie oznacza to jednak, że orzeczenie sądu cywilnego w sprawie posesoryjnej nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie. W sytuacji, gdy zostało ono wydane przed rozstrzygnięciem sprawy o wymeldowanie, organ jest zobowiązany wziąć je pod uwagę, oceniając zaistnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 powołanej ustawy. Natomiast w sytuacji, gdy sprawa o przywrócenie posiadania nie została zakończona przed wydaniem decyzji w sprawie o wymeldowanie, żądanie przez daną osobę udzielenia jej przez sąd cywilny ochrony posesoryjnej może mieć wpływ na ocenę przez organ meldunkowy przesłanki dobrowolności opuszczenia przez nią tego lokalu. Wytoczenie powództwa posesoryjnego może bowiem wskazywać na fakt, iż dana osoba, korzystając z tego środka prawnego, stara się powrócić do lokalu, z którego wbrew swojej woli została usunięta. Wskazać ponadto należy, iż w przypadku uwzględnienia przez sąd powszechny powództwa i przywrócenia posiadania danego lokalu osobie, która została wcześniej z niego wymeldowana decyzją organu administracji, istnieje podstawa do ponownego jej zameldowania w danym lokalu, o ile zamierza ona tam nadal zamieszkiwać. W związku z powyższymi uwagami stwierdzić należy, iż rozstrzygnięcie przez sąd cywilny sprawy o przywrócenie posiadania lokalu nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie administracyjnej o wymeldowanie skarżącej z tego lokalu. Tym samym za nieuzasadnione należy uznać zarzuty skargi naruszenia przez organ odwoławczy art. 97 § 1 pkt 4 kpa. W ocenie Sądu organ ten słusznie stwierdził, iż wystąpienie przez skarżącą do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie posiadania lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie jej wymeldowania z tego lokalu. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.