IV SA/Wa 2083/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kaja Angerman po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 września 2018 r. sprawy ze sprzeciwu A. E. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji: 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz A. E. kwotę 597,00 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej Minister) decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] uchylił decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. (znak: [...]) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] września 2015 r. (znak: [...]) Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], w przedmiocie zaliczenia małoletniej M. S. do osób niepełnosprawnych. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Skargę na decyzję Ministra z dnia [...] maja 2018 r. wniosła A. E.-[...]. A. E.-[...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. poprzez nieprawidłowe zastosowanie, będące skutkiem błędnego przyjęcia przez organ odwoławczy, że Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nie zbadał orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] września 2018 r. pod względem występowania wszystkich przesłanek zawartych w art. 156 § K.p.a., tym samym nieprawidłowo przeprowadził postępowanie nieważnościowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przed odniesieniem się do zarzutów podniesionych w skardze należy wskazać, iż w rozpoznanej sprawie kontroli została poddana decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej Minister) z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] , którą na podstawie m.in. art. 138 § 2 K.p.a. uchylono decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] stycznia 2018 r oraz przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zgodnie z art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o których mowa w art. 138 § 2 K.p.a. skarga nie przysługuje, jednak strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Oznacza to, że od tego jednego rodzaju decyzji organu drugiej instancji, jakim jest decyzja uchylająca zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi w przypadku, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, zamiast skargi stronie przysługuje sprzeciw od tej decyzji. W przedmiotowej sprawie organ błędnie pouczył strony o możliwości wniesienia skargi na decyzję, gdyż jak sąd wskazał powyżej, od decyzji tej przysługuje sprzeciw. Biorąc pod uwagę, iż błędne pouczenie strony nie może powodować negatywnych dla niej skutków mimo, że strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika sąd potraktował wniesiony środek jako sprzeciw. Sprzeciw jest środkiem prawnym inicjującym postępowanie sądowoadministracyjne. Podkreślić należy, że sprzeciw od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a, aczkolwiek uruchamia postępowanie sądowe, to jest to postępowanie szczególnego rodzaju. Jego zakres przedmiotowy ograniczony został do jednej kategorii ostatecznych decyzji organu odwoławczego, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Według art. 138 § 2 kpa, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Treść tego przepisu oznacza, że wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest dopuszczalne w przypadku, gdy zostaną spełnione określone w nim przesłanki. Po pierwsze, gdy organ stwierdzi, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania i po drugie, gdy uzna, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji. Kontrolując decyzję kasacyjną sąd ocenia, czy organ odwoławczy wydający decyzję nie przekroczył swoich uprawnień określonych w art. 138 § 2 kpa, a w przypadku uznania, że uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, sąd powinien uwzględnić sprzeciw. Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy Sąd doszedł do przekonania, że sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu w sprawie doszło do naruszenia art. 138 § 2 kpa, ponieważ organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji mimo ,że nie wykazał by rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Należy przypomnieć, że model administracyjnego postępowania odwoławczego jest modelem merytorycznym, a nie kasacyjnym. Celem wniesienia odwołania nie jest zatem jedynie kontrola prawidłowości (zgodności z prawem i zasadności) zakwestionowanej decyzji, lecz powtórne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy (por. np. Z. Kmieciak, Odwołania w postępowaniu administracyjnym, LEX 2011, rozdział II.5.2.). Podobnie w orzecznictwie przyjmuje się, że organ odwoławczy jest wyposażony przede wszystkim w kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a tylko w ograniczonym zakresie ma on kompetencje kasacyjne. Przewidziana w art. 138 § 2 k.p.a. kompetencja do wydania decyzji kasatoryjnej stanowi zatem wyjątek od zasady orzekania przez organ odwoławczy co do istoty i musi być stosowana w sposób ścisły. W ocenie Sądu stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nie dokonał oceny wszystkich przesłanek wymienionych w art. 156 K.p.a nie uzasadnia uchylenia decyzji zaskarżonej odwołaniem i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest postępowaniem szczególnego rodzaju, w którym organ ocenia wyłącznie to czy kontrolowana decyzja obarczona jest którąkolwiek z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Oceny wszystkich przesłanek organ dokonuje niezależnie od tego, która z nich została wskazana we wniosku inicjującym takie postępowanie. Skoro organ I instancji wydał rozstrzygnięcie o odmowie stwierdzenia nieważności kontrolowanego orzeczenia, oznacza to, że nie stwierdził żadnej z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Brak odniesienia się do pozostałych przesłanek określonych w tym przepisie stanowi wyłącznie o wadliwości sporządzonego uzasadnienia, co także jest naruszeniem przepisów postępowania (art. 107 § 3 K.p.a.), jednakże nie tak istotnym, by stanowiło podstawę do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ odwoławczy nie wskazał na istnienie braków w materiale dowodowym, które mogłyby powodować, że rozstrzygnięcie odmowne z punktu widzenia którejkolwiek z przesłanek jest przedwczesne. Wprowadzenie instytucji sprzeciwu miało zapobiec właśnie takim sytuacjom, gdy organ II instancji bez merytorycznego rozpatrzenia sprawy uchyla decyzje organu I instancji. Organ odwoławczy nie zadbał o to, by w aktach sprawy przekazanych do sądu znalazł się istotny dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy stanowiący podstawę wydania kontrolowanego w postępowaniu nieważnościowym orzeczenia o niepełnosprawności. Nie jest więc możliwe dokonanie przez sąd oceny czy w zainicjowanym postępowaniu organy zgromadziły materiał dowodowy wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ odwoławczy podejmie niezbędne czynności do wyjaśnienia sprawy, oceniając w pierwszej kolejności czy materiał dowodowy jest wystarczający do jej rozstrzygnięcia, a ewentualne braki w zakresie tego materiału możliwe do uzupełnienia przez organ odwoławczy, dokona wszechstronnej oceny dowodów, odniesie się do zarzutów i twierdzeń zawartych w odwołaniu, a motywy rozstrzygnięcia przedstawi w uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art 151 a § 1 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania, którymi w niniejszej sprawie był wpis od sprzeciwu w kwocie [...] zł oraz koszty zastępstwa procesowego, Sąd orzekł na podstawie art 200 w zw. z art 64 b § 2 P.p.s.a. i § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2017 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2017 r., poz. 2263).