IV SA/Wa 2096/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasińska, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nieważności decyzji oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją dnia [...] października 2008 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku M. P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 k.p.a. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2007 r. umarzającą postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1993 r. o nieodpłatnym przekazaniu na własność Gminy i Miasta E. nieruchomości rolnej Skarbu Państwa położonej w obrębie ewidencyjnym [...] w mieście E. oznaczonej jako działki nr [...] o powierzchni 7,8968 ha i nr [...] o powierzchni 10,63 ha. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż M. P. wnioskiem z dnia 13 grudnia 2001 r. wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1993 r., którą na podstawie art. 48 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa Wojewoda orzekł o nieodpłatnym przekazaniu na własność Gminy i Miasta E. opisanej powyżej nieruchomości Skarbu Państwa. Minister rozpoznając wniosek, decyzją z dnia [...] marca 2009 r. odmówił stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji Wojewody [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ nadzoru decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. uchylił powyższą decyzję i stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...]. W wyniku skargi wniesionej przez Gminę i Miasto E., wyrokiem z dnia 28 listopada 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydanym w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 1741/06 uchylił decyzję Ministra Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2006 r. jak również poprzedzającą decyzję z dnia [...] marca 2004 r, wskazując, iż organ prowadzący postępowanie w trybie nadzoru nie wyjaśnił, czy M. P., jako dzierżawcy części nieruchomości o powierzchni 2,30 ha przysługuje przymiot strony. Sąd w cyt. powyżej wyroku stwierdził, iż dzierżawa jako stosunek o charakterze zobowiązaniowym, nie wiąże się z prawem do gruntu . Rozpatrując niniejszą sprawę po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wcześniejszych decyzji, organ, będąc związany oceną prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku Sądu, wywiódł, iż M. P. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1993 r. Z umowy dzierżawy gruntu, na którą powoływał się wnioskodawca nie wynika bowiem istnienie interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. po stronie dzierżawcy. Zgodnie z art. 693 k.c. daje ona dzierżawcy jedynie prawo do używania rzeczy i pobierania z niej pożytków. Skargę na powyższą decyzję wniósł M. P., zarzucając naruszenie przez organ zasad postępowania dowodowego, wynikających z art. 75 i 77 §1 k.p.a. Podniósł, iż jego prawo do nabycia dzierżawionej nieruchomości rolnej o pow. 2,30 ha wynika z orzeczenia Urzędu Rejonowego w E. z dnia [...] lipca 1991 r. wydanego na podstawie obowiązujących wówczas regulacji prawnych dotyczących mienia [...]. Ponadto w związku z wejściem życie z dniem 01 stycznia 1992r. ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, skarżący jako wieloletni pracownik PGR-u nabył prawo do dalszej dzierżawy i przeniesienia własności dzierżawionej nieruchomości na zasadach prawa pierwokupu . Zdaniem skarżącego naruszone zostało przysługujące mu prawo pierwokupu poprzez bezprawne przekazanie na własność Gminy Miasta E. dzierżawionej przez niego nieruchomości rolnej. Przejęcie nieruchomości nie mogło nastąpić w trybie administracyjnym bowiem zgodnie z przepisami ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa obrót takimi nieruchomościami dopuszczalny był na podstawie umów cywilnoprawnych. W ocenie skarżącego istotną okolicznością w niniejszej sprawie, mającą znaczenie w przedmiocie ustalenia przysługujące mu interesu prawnego , był fakt zawarcia umowy dzierżawy przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa , której to okoliczności nie wziął pod uwagę organ wydający zaskarżoną decyzję . W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymując argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. , sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach wyznaczonych przez ww. przepisy Sąd nie stwierdził, aby decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa materialnego lub procesowego, uzasadniającego jej uchylenie. Na wstępie należy przede wszystkim wskazać , iż przedmiotowa sprawa była już rozpatrywana przez tutejszy Sąd, który wyrokiem z dnia 28 listopada 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1741/06 uchylił poprzednią decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2006 r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2004 r., stwierdzając, iż organ administracji prowadząc postępowanie w trybie nadzoru nie wyjaśnił, czy M. P., który złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji przysługuje -jako dzierżawcy części nieruchomości tj. ogrodu o powierzchni 2,30 ha - przymiot strony w przedmiotowej sprawie, gdy tymczasem stosownie do treści art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może nastąpić na wniosek strony, czyli podmiotu, który spełnia przesłankę wynikającą z art. 28 k.p.a. tzn. którego interesu prawnego dotyczyło postępowanie. W uzasadnieniu wyroku Sąd powołując się na utrwalone orzecznictwo podkreślił, iż ustalenie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym oznacza wskazanie przepisu prawa materialnego, na podstawie którego można skutecznie domagać się czynności organu bądź żądać zaniechania jakichś działań. Od tak pojętego interesu prawego należy odróżnić interes faktyczny, czyli stan w którym podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem administracyjnym jednak nie może tego zainteresowania poprzeć przepisem prawa materialnego, z którego wynikałyby dla tego podmiotu określone prawa i obowiązki. Jednocześnie w wyroku tym wskazano, iż dzierżawa, jako stosunek o charakterze zobowiązaniowym, nie wiąże się z prawem do gruntu bowiem zgodnie z art. 693 k.c. daje dzierżawcy jedynie prawo do używania rzeczy i pobierania pożytków, a zatem nie wynika z niej interes prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Ponadto w wyroku tym Sąd wyraził pogląd, iż umowa dzierżawy, sama przez się nie daje podstaw do występowania przed organami w przedmiocie wydawania nakazów czy zakazów, które organy administracji publicznej mogą kierować jedynie do podmiotów zobowiązanych. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność był przedmiotem zaskarżenia. Przywołany przepis pociąga za sobą daleko idące konsekwencje zarówno dla ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego, toczące się w następstwie wydanego w sprawie wyroku, jak i dla kolejnego postępowania sądowo-administracyjnego. Przede wszystkim, co podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnym, organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku sądu. Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy należy wskazać, iż przy ponownym orzekaniu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył art. 153 p.p.s.a., w szczególności zastosował się do dokonanej przez Sąd wykładni art. 28 k.p.a. W ocenie Sądu organ, w okolicznościach niniejszej sprawy trafnie przyjął, że skarżący nie ma przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1993 r. o nieodpłatnym przekazaniu na własność Gminy i Miasta E. nieruchomości rolnej Skarbu Państwa oznaczonej jako działki nr [...] i [...], położonej w mieście E. Sąd podziela stanowisko organu, iż umowa dzierżawy z dnia [...] kwietnia 1991r. zawarta pomiędzy M. P., a Zakładem Rolnym ,, Z." w E. nie daje skarżącemu uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym stwierdzenia nieważności wskazanej powyżej decyzji Wojewody [...] przekazującej nieodpłatnie na własność Gminie Miasta E. nieruchomość Skarbu Państwa obejmującą również grunty dzierżawione przez skarżącego , gdyż brak jest przepisów w prawie materialnym wskazujących na takie uprawnienia dla dzierżawcy. Umowa dzierżawy należy do kategorii umów prawa cywilnego i w związku z tym podlega jego skutkom( np.kwestia rozliczeń , nakładów czy też rozwiązania). Odnosząc się do zarzutu skargi należy stwierdzić, iż również fakt, że skarżący chciał nabyć dzierżawioną nieruchomość tytułem rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Polski nie może stanowić podstawy do przyjęcia, iż skarżącemu przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Należy zauważyć, iż znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy pismo Kierownika Urzędu Rejonowego w E. z dnia [...] lipca 1991 r. nazwane w skardze "orzeczeniem" nie ma formy decyzji, a stanowi jedynie korespondencję między organami (skierowane zostało do Urzędu Miejskiego w E.) zawierającą wyłącznie sugestię zaspokojenia roszczeń M. P. związanych z tzw. mieniem [...]. Okoliczności mające - w ocenie skarżącego - stanowić podstawę do uznania, iż posiada on interes prawny w niniejszym postępowaniu nieważnościowym wskazują jedynie na istnienie interesu faktycznego skarżącego w uzyskaniu decyzji stwierdzającej nieważność decyzji komunalizacyjnej, obejmującej swoim rozstrzygnięciem również grunt będący przedmiotem dzierżawy. Należy podkreślić, iż żaden interes faktyczny nie może być utożsamiany z interesem prawnym w rozumieniu art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., co zostało wyraźnie wyartykułowane we wskazanym powyżej wyroku Sądu. Skoro zatem skarżący, na wniosek którego wszczęte zostało postępowanie nieważnościowe nie ma przymiotu strony, to zasadnie organ umorzył na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie nadzorcze z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.