IV SA/Wa 21/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2013 r.. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w L. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko postanawia: - odmówić zwolnienia od kosztów sądowych. Stowarzyszenie "[...]" z siedzibą w L. zwróciło się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2012 r. o nałożeniu na inwestora obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie i budowie przedłużenia [...] od drogi krajowej nr [...], na północny zachód, do granicy miasta oraz ustaleniu zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Stowarzyszenie we wniosku PPPr oświadczyło, że nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada majątku, oszczędności, rachunku bankowego. Podało, że "dotychczas walne zgromadzenie nie uchwaliło wysokości składek członkowskich". Z odpisu KRS zalegającego w aktach sprawy wynika, że Stowarzyszenie "[...]" zostało założone w czerwcu 2012 r. (28.06.2012 r. wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego – rejestru stowarzyszeń). Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 18 marca 2013 r. Stowarzyszenie zostało wezwane do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez nadesłanie: statutu stowarzyszenia, oświadczenia na temat wydatków poniesionych na działalność statutową w IV kwartale 2012 r., informacji o liczbie jego członków, oświadczenia o aktualnym stanie środków finansowych w kasie Stowarzyszenia, wyjaśnienie jakie działania podejmuje skarżący w celu gromadzenia środków finansowych na realizację zadań określonych w statucie oraz czy jego członkowie uiszczają składki, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości. Skarżący nie udzielił na to wezwanie żadnej odpowiedzi. Stwierdzono, co następuje: W niniejszej sprawie strona skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz., 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem referendarza sądowego stowarzyszenie nie wykazało, że spełnia przesłanki zastosowania w stosunku do niego instytucji prawa pomocy. Wnioskodawca jest stowarzyszeniem rejestrowym. Może więc prowadzić działalność gospodarczą na podstawie własnego majątku, pozyskiwać majątek z darowizn, spadków i zapisów, składek członkowskich (art. 33 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach, Dz.U. z 2011 r., nr 79, poz. 855 ze zm.). Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie posiada ich, chociaż podjęto wszelkie niezbędne działania zmierzające do ich pozyskania (porównaj: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2010, wyd. LexisNexis, str. 568, jak też postanowienia NSA z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 20/09, LEX nr 557480 czy z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 28/09, LEX nr 537851). Nadto podnieść należy, że obowiązkiem strony wynikającym z ogólnej zasady dotyczącej kosztów postępowania, jest ponoszenie kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Zwolnienie z tego obowiązku może nastąpić tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy to strona nie z własnej winy pozbawiona jest środków niezbędnych na pokrycie tych kosztów. Przerzucenie ciężaru funkcjonowania stowarzyszeń na Państwo przez uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych, rodzi ten skutek, że faktycznie działalność tego stowarzyszenia zostaje finansowana ze środków publicznych, co przeczy zasadzie, iż stowarzyszenia prowadzą działalność na bazie własnego majątku (porównaj: postanowienie NSA z dnia 2 marca 2012r., sygn. akt I OZ 114/12, LEX nr 1120726). W konsekwencji jedynie w sytuacji, gdy Stowarzyszenie wykazałoby, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania można przyznać mu prawo pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 2 pkt 1 ppsa) lub, gdy wykazałoby, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 §p.p.s.a.), można byłoby przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym. Stowarzyszenie "[...]" nie podjęło nawet próby wykazania, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, choćby przez uwidocznienie że otrzymywane składki są niewystarczające, a podejmowane działania w celu pozyskania dodatkowych środków, nie przyniosły rezultatu. Z przedstawionych powodów, rozpoznawany wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie mógł zostać uwzględniony. Dlatego na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu.