IV SA/Wa 2106/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędzia WSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2009 r. sprawy ze skargi Polskiego Związku Działkowców Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę - Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2008 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2007 r. i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] września 2005 r. w sprawie ustalenia kary pieniężnej wobec Pracowniczego Ogrodu Działkowego "[...]" w M. gm. W. w kwocie 64.813,00 zł za wycięcie bez wymaganego zezwolenia 10 sztuk drzew na terenie działki nr ew. [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, iż kwestionowane przez Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" w M. decyzje dotyczące ustalenia kary za wycięcie drzew bez wymaganego zezwolenia nie są dotknięte wadami prawnymi określonymi w art. 156 §1 pkt 1-5 i 7 kpa. Decyzję z dnia [...] września 2005 r. wydał Wójt Gminy W., jako organ właściwy w sprawie, ponieważ do postępowania wszczętego w czasie obowiązywania ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody – jak w niniejszej sprawie - zgodnie z art. 158 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Z tego względu, w rozpatrywanej sprawie nie stosuje się art. 90 nowej ustawy o ochronie przyrody, określającego starostę jako organ właściwy do wydania decyzji o ustalenie kary za wycięcie drzew bez wymaganego zezwolenia na gruncie stanowiącym własność gminy. W obu decyzjach dotyczących ustalenia opłaty za wycięcie drzew wskazano art. 47k ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody, jako materialnoprawną podstawę ich wydania. Wysokość kary wyliczono zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew (Dz.U. Nr 99, poz. 907), z którego wynika, iż dla wyliczenia wysokości kary konieczne jest ustalenie obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm. Ponieważ w przedmiotowej sprawie drzewa wycięto na wysokości niższej niż 130 cm, dla ustalenia obwodu pnia na wysokości 130 cm konieczne było uzyskanie wiadomości specjalnych od biegłego, zgodnie z art. 84 §1 kpa. Z ekspertyzy biegłego w zakresie ochrony przyrody wynika, iż obwody pni w pierśnicy na wys. 130 cm ustalono na podstawie pniaków po wyciętych drzewach i wysokość kary ustalona została na podstawie obliczeń biegłego. Sporządzona przez biegłego ekspertyza nie budzi zastrzeżeń. Również skarżący nie poparł swoich zarzutów jakimikolwiek dowodami. Z akt sprawy nie wynika, aby którakolwiek z kwestionowanych decyzji dotyczyła sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Ponadto decyzje te prawidłowo zostały skierowane do osoby będącej stroną w sprawie. Skarżący od początku był uznany za stronę postępowania, a z akt sprawy nie wynika, jakoby kwestionował uznanie go za stronę niniejszego postępowania. Co więcej, z akt sprawy wynika, że skarżący czuje się odpowiedzialnym za nielegalne usunięcie drzew, o czym świadczą wyjaśnienia skarżącego (reprezentowanego przez Prezesa B. S.) o powodach wycięcia drzew, o spowodowanym nieznajomością prawa zaniedbaniu w poprzedzającym wycinkę uzyskaniu pozwolenia na usunięcie drzew, deklaracje nasadzeń zastępczych, stwierdzenie, że wycięcie drzew było koniecznością, a nie wandalizmem. Z akt sprawy nie wynika również, aby skarżący zgłaszał organom ścigania, że na terenie ogrodu działkowego dokonano nielegalnej wycinki drzew, co przemawiałoby za brakiem poczucia odpowiedzialności z jego strony. W ocenie organu orzekającego nie jest zasadny zarzut niewykonalności decyzji organu odwoławczego w dniu jej wydania, ponieważ użycie w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2007 r. określenia "Pracowniczy Ogród Działkowy" należy uznać za oczywistą omyłkę, skoro w myśl art. 41 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. Nr 169, poz. 1419, ze zm.), pracownicze ogrody działkowe istniejące w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy stają się rodzinnymi ogrodami działkowymi w jej rozumieniu. Zgodnie natomiast z art. 42 ust. 1 tej ustawy, rejestr pracowniczych ogrodów działkowych utworzony na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych staje się rejestrem rodzinnych ogrodów działkowych w rozumieniu nowej ustawy. Jeżeli więc postępowanie w przedmiotowej sprawie wszczęto w okresie obowiązywania ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych, to w decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2005 r. prawidłowo użyto sformułowania "Pracowniczy Ogród Działkowy", natomiast użycie tego sformułowania w decyzji organu odwoławczego z dnia [...] lutego 2007 r. stanowi oczywistą omyłkę. W zaskarżonej decyzji wskazano również na brak zaistnienia wady powodującej nieważność kwestionowanych decyzji z mocy prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2008 r. Polski Związek Działkowców Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" zarzucił naruszenie art. 156 §1 pkt 4 kpa przez skierowanie decyzji przeciwko osobie nieposiadającej legitymacji biernej w sprawie oraz art. 7, art. 8 i art. 155 kpa, że przemawia za tym interes społeczny i słuszny interes obywateli, aby uchylić zaskarżoną decyzję w całości oraz umorzyć postępowanie, ewentualnie aby przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że nie zostało ustalone, kto personalnie dokonał wycięcia drzew. Osoba wycinająca powołała się na zgodę prezesa ROD B. S., który zaprzeczył udzieleniu zgody, dlatego okoliczność ta nie została wyjaśniona i udokumentowana. Karą za wycięcie drzew powinna bowiem być obciążona osoba wycinająca, a nie społeczność działkowców. Ponadto, organ orzekający nie uwzględnił, iż wycięcie drzew było ewidentnie uzasadnione, gdyż rosły one w rowie odwadniającym, zakłócając jego funkcjonalność. Potwierdziło to konieczność wycięcia dalszej liczby drzew - już za zezwoleniem. Konieczne wycinki drzew dla prawidłowego funkcjonowania ROD zostały zrekompensowane nasadzeniami z dużą nadwyżką, co zostało udokumentowane, a co nie zostało wzięte pod uwagę jako okoliczność pozwalająca na ekskulpację "sprawcy". Rodzinne ogrody działkowe mają charakter społeczny, gdzie za niewielką opłatą mogą wypoczywać całe rodziny działkowców. Działkowcami są przeważnie ludzie starsi, głównie emeryci i renciści, dla których uprawianie działek jest wypoczynkiem, zdrowiem i uzyskiwaniem z upraw skromnych korzyści. Obciążenie Zarządu Rodzinnego Ogrodu Działkowego jest faktycznym obciążeniem samych użytkowników działek, dla których nałożona kara byłaby obciążeniem ponad miarę ich możliwości oraz podważająca słuszność jej zastosowania, a tym samym zaufanie do organu Państwa. Zarząd natomiast kwestionuje swoją legitymację by być ukaranym za czyny dokonane przez inną osobę, nieustaloną. Skarżący uważa, że nałożenie kary miało charakter formalistyczny bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, co do osoby sprawcy wycięcia, co uzasadniałoby uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Interes społeczny nie został naruszony, gdyż szkoda nie nastąpiła przez fakt zwielokrotnionego zrekompensowania nowymi nasadzeniami, dlatego uwzględniając społeczne odczucie kary przez użytkowników działek, zgodnie z art. 7 i art. 8 kpa umorzenie sprawy byłoby słusznym rozwiązaniem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując uzasadnienie zaskarżonej decyzji i dodatkowo wskazując, iż sprawa wymierzenia kary za wycięcie drzew była już rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 16 lipca 2004 r. sygn. akt IV SA 4714/03 uchylił ówczesne decyzje, ale wyłącznie ze względu na nieprawidłowe ustalenie wysokości kary za usunięte drzewa i niepowiadomienie stron o terminie oględzin oraz niezapewnienie im czynnego udziału w postępowaniu. Sąd nie zakwestionował natomiast, że to skarżący jest zobowiązany do uiszczenia kary za usunięcie drzew. W piśmie z dnia 5 marca 2009 r. skarżący poinformował Sąd o ustaleniu osób, które dopuściły się samodzielnego bezdecyzyjnego usunięcia 10 drzew znajdujących się na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego, dlatego to te osoby powinny ponieść odpowiedzialność za dokonaną wycinkę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Na wstępie należy podkreślić, iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] czerwca 2008 r. wydane zostały w procedurze oceny legalności uprzednich decyzji administracyjnych przez pryzmat zaistnienia wad nieważności określonych w art. 156 §1 kpa. Oznacza to, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie mogło ponownie rozstrzygać sprawy nałożenia kary za wycięcie drzew, lecz zobowiązane było do oceny, czy uprzednie decyzje wydane w tym przedmiocie dotknięte są którąkolwiek z wad nieważności wymienionych w art. 156 §1 kpa. Zasadnicze znaczenie w rozpatrywanej sprawie ma okoliczność, iż kwestionowane przez skarżącego we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzje z dnia [...] lutego 2007 r. i z dnia [...] września 2005 r. wydane zostały po uprzednim wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2004 r. sygn. akt IV SA 4714/03, w którym Sąd nie podważył ustalenia organów orzekających, iż zobowiązanym do uiszczenia kary za wycięcie drzew w rozpatrywanej sprawie jest Pracowniczy Ogród Działkowy "[...]". Z mocy art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd nie jest bowiem związany zarzutami i wnioskami skargi. Jeżeli więc w powołanym wyroku okoliczność skierowania ocenianych przez Sąd decyzji do Pracowniczego Ogrodu Działkowego "[...]" nie została zakwestionowana, to w istocie stanowi to ocenę prawną Sądu w tym zakresie, która na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), była wiążąca przy wydawaniu ponownych decyzji o ustaleniu kary za wycięcie drzew, dlatego prawidłowo w zaskarżonej decyzji stwierdzono, iż decyzje o ustaleniu kary za wycięcie drzew nie są z tego powodu dotknięte wadliwością określoną w art. 156 §1 pkt 4 kpa. O ile więc skarżący stwierdził na rozprawie przed Sądem, iż w 2007 r. ustalono osobę, która dokonała samowolnego wycięcia przedmiotowych drzew, na którą to okoliczność dodatkowo wskazano w piśmie z dnia 5 marca 2009 r., o tyle okoliczność ta nie ma znaczenia dla sądowej oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, skoro w decyzji tej organ nadzoru zobowiązany był do oceny legalności decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. i z dnia [...] września 2005 r. według stanu prawnego obowiązującego w czasie ich wydawania oraz przez pryzmat materiału dowodowego zgromadzonego do wydania tych decyzji. Okoliczność ustalenia przez skarżącego osoby lub osób, które dokonały wycięcia drzew, nie była zatem znana organom orzekającym przy wydawaniu decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. i z dnia [...] września 2005 r. Brak wiedzy organów orzekających o tej okoliczności, przy jednoczesnym związaniu tych organów oceną prawną zawartą w wyroku z dnia 16 lipca 2004 r. sygn. akt IV SA 4714/03, nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji ustalających karę za wycięcie drzew. Dodatkowo należy wskazać, iż okoliczności tej skarżący nie zgłosił również w postępowaniu nadzorczym zakończonym zaskarżoną decyzją, mimo, iż skarżący wiedział o niej co najmniej od dnia 6 października 2007 r., z którą to datą skierował pismo do osób mających być w uznaniu skarżącego sprawcami wycięcia przedmiotowych drzew. Należy jednak podkreślić, iż okoliczność ta nie została potwierdzona jakimkolwiek środkiem dowodowym, w tym oświadczeniem osób wskazanych przez skarżącego, dlatego posiada ona jedynie walor oświadczenia skarżącego. Prawidłowo wykazano w zaskarżonej decyzji, iż decyzje o ustaleniu kary za wycięcie drzew nie są dotknięte wadą trwałej niewykonalności, określoną w art. 156 §1 pkt 5 kpa. Pomimo bowiem wskazania w decyzji organu odwoławczego z dnia [...] lutego 2007 r., iż zobowiązanym do uiszczenia kary za wycięcie drzew jest Pracowniczy Ogród Działkowy "[...]" w M., to nie ulega wątpliwości iż zobowiązanie to należy odnieść do Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]", skoro z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. Nr 169, poz. 1419, ze zm.) jednoznacznie wynika, iż dotychczasowe pracownicze ogrody działkowe stają się w rozumieniu przepisów tej ustawy rodzinnymi ogrodami działkowymi. Nieprawidłowe określenie adresata zobowiązania ustalonego w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2007 r. stanowi zatem uchybienie art. 107 §1 kpa, które nie ma jednak cechy wadliwości określonej w art. 156 §1 pkt 5 kpa, ponieważ z mocy art. 41 ust. 1 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych omawiana decyzja odnosi się do istniejącego obecnie Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]". Z tych względów, zarzut skargi o skierowaniu decyzji dotyczącej ustalenia kary za wycięcie drzew przeciwko osobie nie mającej biernej legitymacji w sprawie, mający stanowić wadliwość określoną w art. 156 §1 pkt 4 kpa nie jest zasadny. Za niezrozumiały należałoby natomiast uznać ten zarzut odniesiony wobec zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2008 r., jak to wynika z literalnej treści zarzutu sformułowanego w skardze. Za prawidłową należy również uznać ocenę organu nadzoru dotyczącą właściwości Wójta Gminy W. do wydania pierwszoinstancyjnej decyzji z dnia [...] września 2005 r., ponieważ w wyniku uchylenia wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2004 r. sygn. akt IV SA 4714/03 uprzednich decyzji w przedmiocie ustalenia kary za wycięcie drzew, sprawa ustalenia tej kary pozostawała sprawą wszczętą w czasie obowiązywania poprzedniej ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody, lecz nie zakończoną ostateczną decyzją, co w rozumieniu art. 158 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody powodowało konieczność jej rozstrzygnięcia na podstawie poprzedniej ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody także w zakresie ustalenia właściwości organów do wydania stosownej decyzji w tym przedmiocie. Organem zaś właściwym do wydania takiej decyzji w pierwszej instancji, z mocy art. 47k ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody był wójt, burmistrz lub prezydent miasta, i ustawa ta nie zawierała takiego wyłączenia tego organu z orzekania, jakie określone zostało w art. 90 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Za prawidłową oraz rzetelnie i wyczerpująco uzasadnioną należy uznać ocenę organu nadzoru zawartą w zaskarżonej decyzji, dotyczącą także pozostałych zarzutów skarżącego zgłoszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z należytą bowiem starannością i wnikliwością organ nadzoru wykazał, iż decyzje o ustaleniu kary za wycięcie drzew nie są dotknięte wadami określonymi w art. 156 §1 pkt 2, 3 i 7 kpa. Decyzje o ustaleniu kary za wycięcie drzew wydane bowiem zostały w granicach prawa materialnego zawartego w art. 47k ustawy z dnia z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody po uprzednim uzyskaniu stosownej opinii biegłego i przeprowadzeniu oględzin z zapewnieniem stronie udziału w postępowaniu. Sprawa ustalenia kary za wycięcie przedmiotowych drzew nie była uprzednio rozstrzygnięta wcześniejszymi decyzjami administracyjnymi, które pozostawałyby w obrocie prawnym w czasie wydania kwestionowanych przez skarżącego decyzji. Decyzje te nie są również dotknięte wadą powodującą ich nieważność z mocy prawa w rozumieniu art. 156 §1 pkt 7 kpa, skoro brak jest przepisu prawa w myśl którego jakakolwiek okoliczność określona w tych decyzjach miałyby stanowić taką wadę. Wbrew zarzutom skargi, zaskarżona decyzja nie narusza art. 7 i art. 8 kpa, skoro zakresem jej rozstrzygnięcia organ nadzoru mógł objąć jedynie ocenę legalności decyzji o ustaleniu kary za wycięcie drzew, dokonywaną przez pryzmat stwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności określonych w art. 156 §1 kpa. W postępowaniu nadzorczym organy orzekające nie mogły bowiem dokonywać ponownej oceny słuszności ustalenia kary przez pryzmat ustawowej przesłanki ochrony interesu społecznego i słusznego interesu strony (art. 7 kpa). Za pozbawiony jakichkolwiek podstaw należy natomiast uznać zarzut naruszenia zaskarżoną decyzją art. 155 kpa, skoro decyzja ta wydana została w postępowaniu nadzorczym wszczętym z wniosku skarżącego zawartego w piśmie z dnia 25 lutego 2008 r. formułującym zarzuty nieważności decyzji o ustaleniu kary za wycięcie drzew. Przepis art. 155 kpa określa bowiem przesłanki do przeprowadzenia odrębnego postępowania administracyjnego wobec decyzji kwestionowanych przez skarżącego, które to postępowanie może być wnioskowane odrębnie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.