IV SA/Wa 2108/14

WyrokWSA w Warszawie2015-01-15

Skład orzekający: Aneta Dąbrowska, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Agnieszka Wójcik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej jest zobowiązany do wydania zaświadczenia o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym jako domownik, jeśli dysponuje jedynie dokumentami potwierdzającymi zamieszkiwanie i opodatkowanie gospodarstwa, a nie bezpośrednio pracę wnioskodawcy?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie jest zobowiązany do wydania zaświadczenia o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym jako domownik, jeśli posiadane dokumenty (np. ewidencja ludności, karta gospodarstwa rolnego, ewidencja podatkowa) nie potwierdzają bezpośrednio faktu wykonywania pracy przez wnioskodawcę w tym charakterze. Postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia ma charakter uproszczony i opiera się na dokumentach posiadanych przez organ; nie może być prowadzone w celu tworzenia nowych ustaleń faktycznych ani opierać się wyłącznie na oświadczeniach strony czy zeznaniach świadków, jeśli nie zostały one sporządzone w odpowiednim trybie i przed właściwym urzędnikiem.
Stan faktyczny
Skarżąca domagała się wydania zaświadczenia potwierdzającego okres jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika. Organy administracji dwukrotnie odmówiły wydania zaświadczenia, wskazując na brak wystarczających dokumentów. Po uchyleniu przez WSA pierwszej decyzji, organy ponownie odmówiły, opierając się na analizie posiadanych dokumentów (ewidencja ludności, karta gospodarstwa rolnego, ewidencja podatkowa), które nie potwierdzały bezpośrednio pracy skarżącej jako domownika. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych oraz niezastosowanie się do wytycznych sądu z poprzedniego wyroku.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści - oddala skargę - W rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wszczęte na wniosek A. D. z dnia [...] grudnia 2012r., w którym domagała się ona wydania jej zaświadczenia stwierdzającego okres jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012r. Wójt Gminy W. odmówił wnioskodawczyni wydania żądanego zaświadczenia, wskazując, że nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi okresy pracy osób fizycznych w gospodarstwie rolnym oraz innych dokumentów wystarczających do wydania zaświadczenia. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławcze w W. z dnia [...] lutego 2013r. utrzymało w mocy w/w postanowienie. Wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2013r. Sygn. akt IV SA/Wa 966/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi wnioskodawczyni na powyższe postanowienia orzekł o ich uchyleniu. W uzasadnieniu wyroku Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy nie podjęły w sprawie jakichkolwiek czynności mających na celu wyjaśnienie czy możliwe jest wydanie żądanego przez skarżącą zaświadczenia. Zdaniem Sądu organ nie podjął działań mających na celu ustalenie czy istnieją podstawy do potwierdzenia okresów pracy skarżącej w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i członków ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291, z późn. zm.). Postępowanie wyjaśniające w ocenie Sądu powinno odnosić się do zbadania okoliczności wynikających ze wszystkich posiadanych przez urząd ewidencji ludności, rejestrów i innych danych a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja i rejestry mogą zawierać żądane dane i ewentualnych ich dysponentów, oczywiście w zakresie w jakim odnoszą się do skarżącej. Dokumentami potwierdzającymi poszczególne okresy pracy w gospodarstwie rolnym jako domownika są księgi podatkowe, rejestry gruntów, ewidencja meldunkowa, dokumentacja związana z ubezpieczeniem społecznym, majątkowym, osobowym oraz inne znajdujące się w dyspozycji urzędu. Skoro skarżąca żądała zaświadczenia o prowadzeniu gospodarstwa rolnego za okres od [...] czerwca 1989r. do dnia [...] sierpnia 1993 r., a więc dotyczy to okresu czasu kiedy to organ samorządu terytorialnego prowadził ewidencję gruntów i budynków i w związku z tym posiadał wiedzę, które grunty na terenie jego działania użytkowane były rolniczo i przez kogo. Organy rozpoznające sprawę miały więc obowiązek rzetelnego zbadania całości posiadanych przez ten urząd zasobów, w tym także archiwalnych, które mogłyby wskazywać na fakty bądź stany prawne, których potwierdzenia żąda skarżąca. Ustalenia organu powinny były zatem znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia. Z tych względów za zasadne Sąd uznał stanowisko skarżącej, iż nie można zaaprobować niczym nie popartego stanowiska organów orzekających w niniejszej sprawie odnośnie braku podstaw do wydania jej na podstawie posiadanej dokumentacji zaświadczenia, w sytuacji, gdy z akt sprawy nie wynika, by urząd ten przeprowadził jakiekolwiek postępowanie wyjaśniającego w trybie art. 218 § 2 k.p.a. w celu określenia, czy za okres od [...] czerwca 1989r. do [...] sierpnia 1993 r. jednostka macierzysta urzędu bądź właściwe archiwum dysponuje danymi niezbędnymi do wydania zaświadczenia, czy też takimi danymi bez żadnych wątpliwości nie dysponuje. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013r. Nr [...] Wójt Gminy W. ponownie odmówił skarżącej wydania żądanego zaświadczenia. Postanowienie to zostało na skutek zażalenia skarżącej uchylone postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2014r. Nr [...] z uwagi na brak możliwości ustalenia daty wydania w/w postanowienia. Następnie postanowieniem z dnia [...] maja 2014r. Nr [...] Wójt Gminy W. odmówił skarżącej wydania zaświadczenia żądanej treści. W uzasadnieniu wskazano, że dokonano analizy dokumentacji i ewidencji ludności oraz podatkowej posiadanej przez organ. Z posiadanej założonej [...] kwietnia 2002 karty gospodarstwa rolnego wynika, że właścicielami gospodarstwa byli R. i T. B. W karcie tej w rubryce stan rodzinny nie ma żadnych wpisów i brak jest w niej innych informacji. Z kolei z ewidencji podatkowej wynika, że w/w są płatnikami podatku rolnego od 1 grudnia 1988r. Przy czym organ zaznaczył, że opodatkowanie tym podatkiem związane jest jedynie z własnością gospodarstwa, a nie jego prowadzeniem, czy też pracą na nim. Zgodnie z ewidencją ludności skarżącą zameldowane była na pobyt stały pod adresem rodziców tj. S. od [...] sierpnia 1978r do [...] stycznia 1996r. Organ nie posiada jednak dokumentacji związanej z ubezpieczeniem społecznym i opłacaniem składek na ubezpieczenie, bowiem została ona w 1993r. przekazana do KRUS- Oddział N. W ocenie organu posiadane przez niego dokumenty- fakt zamieszkiwania skarżącej wspólnie z rodzicami w gospodarstwie rolnym, po ukończeniu 16 roku życia nie daje podstaw do przypisania statusu domownika. Organ nie mógł również wziąć pod uwagę oświadczeń złożonych przez stronę jako dowodu z zeznań świadków, bowiem ustawa nie dopuszcza wydania zaświadczenia w oparciu o dowóz z zeznań świadków. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Pani A.D. w dniu 20 maja 2014r. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. orzekło o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji (błędnie w sentencji podając dane uchylonego wcześniej przez Sąd pierwotnego postanowienia z 2012r. ). W uzasadnieniu organ wskazał, iż w jego ocenie organ I instancji przeprowadził postępowanie zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, i wobec uznania, że nie dysponuje dokumentami umożliwiającymi mu wydanie zaświadczenia o żądanej przez stronę treści zasadnie odmówił jego wydania. Skargę na powyższe postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Pani A. D. domagając się uchylenia postanowień wydanych przez organy obu instancji. Zaskarżonemu postanowieniu tym skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a poprzez uznanie przez organ odwoławczy jako prawidłowych ustaleń i oceny prawnej dokonanej przez organ I instancji oraz niedostrzeżenie możliwości ani potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, ani też niedostrzeżenia wadliwej interpretacji przepisów prawa. 2. naruszenie art. 153 p.p.s.a poprzez niezastosowanie się do zaleceń Sądu wyrażonych w wyroku i negowania tezy stawianej przez Sąd. 3. naruszenie art. 7, 10, 77§ 1,80 i 107 § 3 k.p.a, poprzez zaniechanie wszechstronnego zabrania i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, skutkującego nieuwzględnieniem interesów obywateli oraz słusznych interesów strony w toku podejmowanych czynności. 4. błędną wykładnię art. 5 ust. 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy poprzez przyjęcie, że obowiązek wydania zaświadczenia wynikała z art. 217 § 2 pkt. 2 k.p.a, podczas gdy obowiązek ten wynikał z art. 217 § 2 pkt. 1 k.p.a, a przepisem prawa, który tego wymagał był art. 3 ust. 1 cyt. ustawy. 5. błędnego zastosowania w sprawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U Nr 21, poz. 94, ze zm.) 6. naruszenie art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników tekst jednolity z 2013r. 7. naruszenie art. 1 ust. 1 pkt 3 oraz art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła motywy podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że rozstrzygnięcie pozostawia uznaniu Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.). Sąd, badając legalność zaskarżonych postanowień w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, iż nie naruszają one prawa w stopniu uzasadniających konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności należy podnieść, iż nie uszło uwadze Sądu, błędne rozstrzygnięcie w sentencji zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., polegające na wskazaniu, iż przedmiotem jego rozważań jest zażalenie cyt. .." na postanowienie Wójta Gminy W. z [...] grudnia 2012r. znak [...] o odmowie wydania zaświadczenia określonej treści", podczas gdy organ ten de facto, co wynika wprost z uzasadnienia jak i chronologii zdarzeń jakie miały miejsce w sprawie rozpoznawał zażalenie skarżącej na postanowienie organu I instancji z dnia [...] maja 2014r. orzekające również o odmowie wydania zaświadczenia o treści żądanej przez skarżącą. Analiza akt sprawy, jak również uzasadnienia zaskarżonego postanowienie w ocenie Sądu nie pozostawia jednak wątpliwości, iż mamy tu do czynienia z oczywistą omyłką, którą organ winien sprostować z urzędu. Przechodząc do meritum sprawy należy wskazać, iż jak wynika z akt sprawy skarżąca domaga się wydania zaświadczenia stwierdzającego okres jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od dnia [...] czerwca 1989r. do dnia [...] sierpnia 1993r. w charakterze domownika. Podstawę materialnoprawną wydanych postanowień, co zostało już przesądzone przez orzekający w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 1 sierpnia 2013r. Sygn. akt IV SA/ Wa 966/13 stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczeniu okresów prac w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310). Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 powyższej ustawy, pracownikowi do stażu pracy wlicza się: 1. okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka, 2.przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem, 3. przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Przywołany wyżej przepis umożliwia doliczenie zarówno okresów prowadzenia gospodarstwa jak i pracy w tymże gospodarstwie. Art. 3 ust. 1 i 2 ustawy nakłada na urząd gminy obowiązek wydania zaświadczenia o okresach pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w oparciu o dokumenty, którymi dysponuje. Jeśli urząd gminy takimi dokumentami nie dysponuje - zawiadamia pracownika o tej okoliczności na piśmie, w formie postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. W razie braku dokumentów w urzędzie gminy - okresy pracy w gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione w inny sposób tj. zeznaniami świadków. Ustawa w art. 3 ust. 3 wskazuje jako środek dowodowy zeznania co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne. W ocenie Sądu wbrew twierdzeniom skarżącej z powołanego przepisu nie wynika jednak, iż możliwe jest wydanie zaświadczenia urzędu gminy na podstawie zeznań świadków. Skoro przepis nie wskazuje przed kim i w jakim trybie powinny być złożone zeznania świadków, należy przyjąć, że powinno to nastąpić przed urzędnikiem gminy, a nie np. przed zainteresowanym pracodawcą. W przywołanym powyżej wyroku, który w świetle art. 153 p.p.s.a wiązał orzekające w sprawie organy oraz obecnie orzekający Sąd, Sąd zarzucił organowi I instancji, iż nie podjął działań mających na celu ustalenie czy istnieją podstawy do potwierdzenia okresów pracy skarżącej w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291, z póź. zm.). Zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy pojęciem domownika określa się osobę, która spełnia łącznie następujące warunki: 1) ukończyła 16 lat, 2) pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, 3) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Obowiązkiem organów było więc przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w drodze zbadania okoliczności wynikających ze wszystkich posiadanych przez urząd ewidencji ludności, rejestrów i innych danych a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja i rejestry mogą zawierać żądane dane i ewentualnych ich dysponentów, oczywiście w zakresie w jakim odnoszą się do skarżącej. Przy czym na co wskazał Sąd dokumentami potwierdzającymi poszczególne okresy pracy w gospodarstwie rolnym jako domownika są księgi podatkowe, rejestry gruntów, ewidencja meldunkowa, dokumentacja związana z ubezpieczeniem społecznym, majątkowym, osobowym oraz inne znajdujące się w dyspozycji urzędu. Oran zobligowany został więc do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w trybie art. 218 § 2 k.p.a. w celu określenia, czy za okres od [...] czerwca 1989r. do [...] sierpnia 1993 r. jednostka macierzysta urzędu bądź właściwe archiwum dysponuje danymi niezbędnymi do wydania zaświadczenia, czy też takimi danymi bez żadnych wątpliwości nie dysponuje. Rozpoznając powyższą sprawę Sąd uznał, że organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające zgodnie z wytycznymi Sądu. Z Uzasadnienia postanowienia organu I instancji, jak również z akt sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż organ oparł się na wszystkich dokumentach posiadał, wskazał również na to gdzie obecnie znajduje się dokumentacja związana z ubezpieczeniem społecznym i opłacaniem składek na ubezpieczenie. W konsekwencji analiza zgromadzonych i posiadanych przez organ gminy dokumentów wykazała, że w odniesieniu bezpośrednio do skarżącej organ posiada zbiór ewidencji ludności zgodnie z którym była ona zameldowana na pobyt stały pod adresem S. ul. [...] w okresie od [...] sierpnia 1978r. do [...] stycznia 1996r. W posiadaniu organu jest także - dokumentacja dotycząca jej rodziców - karta gospodarstwa rolnego założona [...] kwietnia 2002r. wraz z aktem notarialnym oraz ewidencja podatkowa od [...] grudnia 1988r. Dokumenty te nie pozwalają jednak na wydanie zaświadczenie o treści żądanej przez skarżącą. Pokreślenia wymaga, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie organu administracji odmawiające wydania żądanego przez skarżącą zaświadczenia. Postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia regulują przepisy kodeksu postępowania administracyjnego zamieszczone w dziale VII. W literaturze przedmiotu podkreśla się, iż postępowanie to ma charakter uproszczony i odformalizowany (vide: J. Borkowski, B. Adamiak: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa, Wydawnictwo C.H. Beck, 2008 s. 833). Na postępowanie składają się wyłącznie czynności materialno - techniczne polegające na badaniu, jakiego rodzaju źródło może zawierać żądane dane i czy dane te dotyczą stanu prawnego lub faktycznego, którego potwierdzenia domaga się wnioskodawca. W przedmiotowym postępowaniu nie dokonuje się ustaleń i ocen tak, jak w postępowaniu jurysdykcyjnym. Dlatego zaświadczenie nie może rozstrzygać o żadnych prawach i obowiązkach oraz nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Potwierdza ono stan ustalony, jest wyłącznie przejawem tego, co zawarte jest w źródłach, na których bazuje organ wydający zaświadczenie (vide: wyrok NSA z 16 września 2005 r. sygn. II OSK 36/05, publ. ONSAiWSA 2006/2/64, wyroki WSA w Warszawie z 23 marca 2006 r. sygn. I SA/Wa 1356/04, Lex nr 202335 oraz z 21 listopada 2008 r. sygn. III SA/Wa 1612/08, Lex nr 519918). Przewidziana w art. 218 § 2 k.p.a. możliwość przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na skutek złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia sprowadza się w istocie do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych. Postępowanie wyjaśniające nie może prowadzić do dokonywania jakichkolwiek ocen, w tym ocen prawnych odnośnie informacji będących w dyspozycji organu (vide: wyrok WSA w Warszawie z 23 marca 2006 r. wcześniej powoływany). Z art. 217 § 2 k.p.a. wynika, iż zaświadczenie wydaje się w dwóch przypadkach tj. jeżeli: - urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (pkt 1), bądź gdy - osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (pkt 2) W każdym z tych dwóch przypadków zaświadczenie wydaje się na żądanie osoby ubiegającej się o wydanie zaświadczenia (art. 217 § 1 k.p.a.). W sytuacji, gdy podstawą wydania zaświadczenia jest przepis art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. (interes prawny osoby ubiegającej się o zaświadczenie w jego uzyskaniu) organ jest obowiązany wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów lub stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § 1 k.p.a.). Organ wydając zaświadczenie działa wyłącznie na podstawie oraz w granicach prawa i w konsekwencji jego działanie jest uzależnione od tego, czy i jakie rejestry, ewidencje lub inne dane są w jego posiadaniu. Zaświadczenia nie są bowiem aktami administracyjnymi, lecz czynnościami faktycznymi, ponieważ nie są oświadczeniami woli, lecz oświadczeniami wiedzy. (vide: Z. Kmieciak: Charakter prawny zaświadczenia a możliwość ustalenia i weryfikacji jego treści, Państwo i Prawo 2004/10/58). Postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń, choć jest postępowaniem uproszczonym, to ma charakter prawny zbliżony do postępowania administracyjnego. Do postępowania tego mają zatem zastosowanie zasady ogólne postępowania administracyjnego, takie jak zasada praworządności, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, dochodzenia prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli, udzielania pomocy prawnej. (vide: wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2001 r. sygn. akt I SA 1808/99, LEX nr 75510). Stosownie do art. 218 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Występujący w tym przepisie zwrot "w koniecznym zakresie" wskazuje, na ograniczenie ram postępowania dowodowego w stosunku do zakreślonych w art. 75-86 k.p.a. Postępowanie wyjaśniające prowadzone na podstawie art. 218 § 2 k.p.a. polega zatem na zbadaniu stanu faktycznego i prawnego z wykorzystaniem środków dowodowych, jednakże nie w celu poczynienia nowych ustaleń faktycznych lub prawnych, a jedynie dla usunięcia wątpliwości, co do znanych, bo istniejących już faktów lub praw (vide: Adamiak, Borkowski - Postępowanie administracyjne s. 576). Innymi słowy mówiąc wydanie zaświadczenia o żądanej treści nie może opierać się wyłącznie np. na wyjaśnieniach samego zainteresowanego, bądź na zeznaniach świadków. Ponadto wskazać należy, że z treści przytoczonych przepisów wynika, iż żądanie wydania zaświadczenia nie może prowadzić do konieczności zebrania przez organ administracji nowych informacji. Natomiast rozpatrzenie wniosku o wydanie zaświadczenia może się wiązać z potrzebą aktualizacji lub przetworzenia posiadanych informacji, czyli przeprowadzenia w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego. Zatem organ rozpatrujący żądanie strony zobowiązany jest uwzględnić posiadane dane z ewidencji, rejestrów, zbiorów dokumentów lub zbiorów danych utrwalonych innymi technikami. Dopiero w sytuacji, gdy dowody posiadane przez organ nie pozwalają na uwzględnienie wniosku, organ ten może wydać postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia. Natomiast za niedopuszczalne uznaje się kreowanie nowych dokumentów na potrzeby wydania danego zaświadczenia. Odnosząc powyższe zasady do zaskarżonego postanowienia, Sąd uznał, że działania organów obu instancji podjęte w celu załatwienia wniosku skarżącej o wydanie zaświadczenia były prawidłowe. Z akt administracyjnych, jak i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika bowiem, że zbadane zostały "akta osobowe skarżącej". W szczególności na uwagę zasługuje fakt, że organy obu instancji w swoich postanowieniach bardzo szczegółowo opisały zakres przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w szczególności, jakie dokumenty i fakty poddały swojej analizie. W świetle okoliczności, iż de facto z posiadanych przez organ akt wynika jedynie okres zamieszkiwania skarżącej pod adresem wspólnym dla rodziców, którzy opłacali podatek rolny, zasadnie orzekające w sprawie organy uznały, że w sprawie nie posiadają dokumentów w oparciu o które mogłyby potwierdzić, iż skarżąca od dnia [...] czerwca 1989r. do [...] sierpnia 1993r. pracowała w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika, w rozumieniu zarówno obowiązujących obecnie przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, jak również przepisów ustawy z dnia 1982r. o ubezpieczeniu rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989r. Nr 24, poz. 133 ze zm.). W tym miejscu powtórzyć należy, że wydanie zaświadczenia o żądanej treści nie może opierać się wyłącznie np. na wyjaśnieniach samego zainteresowanego, bądź na zeznaniach świadków. Zatem zasadnie organ odmówił wydania żądanego zaświadczenia w oparciu jedynie o przedłożone przez skarżącą oświadczenia świadków. Sąd nie podzielił zatem poglądu skarżącej jakoby do wydania wnioskowanego świadczenia wystarczające byłyby w/w zeznania świadków. Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w przytoczonym na wstępie wyroku z dnia 1 sierpnia 2013r. art. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczeniu okresów prac w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310).w ust. 1 i 2 nakłada na urząd gminy obowiązek wydania zaświadczenia o okresach pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w oparciu o dokumenty, którymi dysponuje. Jeśli urząd gminy takimi dokumentami nie dysponuje - zawiadamia pracownika o tej okoliczności na piśmie, w formie postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. W razie braku dokumentów w urzędzie gminy - okresy pracy w gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione w inny sposób tj. zeznaniami świadków. Ustawa w art. 3 ust. 3 wskazuje zatem dodatkowo, jako środek dowodowy zeznania co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne. W ocenie Sądu wbrew twierdzeniom skarżącej z powołanego przepisu nie wynika jednak, iż możliwe jest wydanie zaświadczenia urzędu gminy na podstawie zeznań świadków. Przepis ten umożliwia jedynie stronie w sytuacji gdy nie uzyska stosownego zaświadczenia z gminy, przedłożenia do organu (ZUS) zeznań dwóch świadków potwierdzających okres pracy strony w gospodarstwie, przy czym należy przyjąć, że zeznania te winny być sporządzone przed urzędnikiem gminy. Reasumując Sąd uznał, że zaskarżone w sprawie postanowienia wbrew zarzutom podniesionym w skardze nie naruszając przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu, który uzasadniałby konieczność ich uchylenia. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło