IV SA/Wa 2111/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie asesor WSA Aneta Opyrchał (spr.), asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2006 r. sprawy ze skargi E. i W. M. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz W. M. kwotę 340 ( trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Infrastruktur zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2005r. – na podstawie art. 59 w zw. z art. 58 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz.1071 ze zm.) - odmówił E. i W. M. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2004r. o ustaleniu lokalizacji obwodnicy m. J. z rozbudową drogi krajowej nr[...]. Organ rozpatrując sprawę ponownie, tj. po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2005r., sygn. akt IV SA/Wa 107/05, podał iż w dniu [...] października 2004r. E. i W. M. wnieśli odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. We wniosku wskazali, iż o wydaniu decyzji dowiedzieli się w dniu 23 września 2004r. w Urzędzie Gminy w J., gdzie otrzymali jej kopię. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004r. odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004r. stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu było przedmiotem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, który powołanym wyrokiem je uchylił. W uzasadnieniu wskazał, iż w sprawie skarżący zostali wadliwie zawiadomieni o wydaniu decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi, zatem jest to okoliczność faktyczna uzasadniająca brak winy skarżących w uchybieniu terminu do wniesienia środka odwoławczego i stanowi przesłankę do jego przywrócenia. Dalej organ stwierdził, iż związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku Sądu Administracyjnego, nie oznacza że organ - rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu ponownie - jest zwolniony od oceny stanu prawnego ukształtowanego przez zapadłe w sprawie inne ostateczne rozstrzygnięcie, wywołujące określone następstwa prawne. Wskazał, iż chodzi o postanowienie z dnia [...] grudnia 2004r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, które pozostało poza zakresem kontroli sądowej, albowiem skarżący nie zaskarżyli go do Sądu Administracyjnego. Zatem skoro skarga na postanowienie z dnia [...] grudnia 2004r. nie została wniesiona i wobec zapisu art. 126 K.p.a., wskazującego na brak podstaw do wzruszenia przedmiotowego postanowienia jako kończącego postępowanie, organ w tym postępowaniu obowiązany był wziąć pod uwagę zarówno skutki pozostającego w obrocie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, jak również podjąć rozstrzygnięcie niesprzeczne z oceną prawną zawartą w wyroku z dnia 21 kwietnia 2005r., dla uniknięcia zarzutu jego niewykonania. W tej sytuacji wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, uznając że przywrócenie terminu jest niedopuszczalne, albowiem w obrocie prawnym pozostaje ostateczne postanowienie z dnia [...] grudnia 2004r. Jego zdaniem pozytywne rozpatrzenie wniosku skarżących doprowadziłoby do pozostawienia w obrocie prawnym dwóch rozstrzygnięć sprzecznych ze sobą, co jest niedopuszczalne. Jednocześnie organ uznał spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, m. in. braku zawinienia w uchybieniu terminu. E. i W. M. w skardze na powyższe postanowienie Ministra Infrastruktury wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucili naruszenie art. 58 i art. 134 K.p.a. oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej: P.p.s.a. (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm). Podnieśli, iż zgodnie z art. 58 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy na prośbę zainteresowanego termin przywrócić, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Spełnienie tej przesłanki przez skarżących zostało w sposób dostateczny wykazane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 kwietnia 2005r., jak również sam organ przyznał jej spełnienie w zaskarżonym postanowieniu. Skoro więc skarżący spełnili przesłankę do przywrócenia terminu organ winien orzec o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania. Orzeczenie odmownie nie znajduje oparcia w art. 58 K.p.a. Uzależnienie przywrócenia terminu od warunków nieokreślonych przepisami prawa jest nadużyciem organu administracji i działaniem sprzecznym z prawem. Postulat niesprzeczności wydawanych orzeczeń, którego Minister Infrastruktury nie poparł żadną podstawą prawną, nie może powodować ujemnych skutków dla skarżących. Błędne rozstrzygnięcia organu nie mogą wpływać na inne rozstrzygnięcia i być podstawą pozbawienia ochrony interesów jednostki w oparciu o powstałą w ten sposób sprzeczność. Logicznym działaniem organu powinno więc być, w zmienionym stanie prawnym, uchylenie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem skarżących przedstawionym wyżej działaniem organ naruszył również art. 153 P.p.s.a., albowiem dokonał rozstrzygnięcia, tj. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, bez uwzględnienia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania dokonanych w wyroku Sądu Administracyjnego. Ponadto skarżący zauważyli, iż w momencie rozpatrywania ówczesnej skargi Sądowi znany był fakt wydania postanowienia z dnia [...] grudnia 2004r. Wtedy Sąd uzasadniając podstawy uchylenia postanowienia z dnia [...] grudnia 2004r. oraz formułując wiążącą organ ocenę prawną nie wskazał na istnienie sprzeczności postanowień, jako podstawy do zasadnej odmowy przywrócenia terminu. Okoliczność ta więc w chwili obecnej nie może być podstawą do odmowy przywrócenia terminu. Postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania skarżący uznali za wydane przedwcześnie, albowiem jego wydanie nastąpiło przed ostatecznym rozpatrzeniem sprawy o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ustosunkowując się zaś do zarzutów skargi wskazał, iż Sąd nie wskazał na sprzeczność pomiędzy postanowieniami, jako podstawy do odmowy przywrócenia terminu, albowiem postanowienie to pozostawało poza zakresem kontroli sądowej. Niesłuszny jest też zarzut przedwczesnego wydania postanowienia z dnia [...] grudnia 2004r., gdyż w momencie jego wydawania postanowienie z dnia [...] grudnia 2004r. było ostateczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej: P.p.s.a. (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak – na podstawie art. 134 P.p.s.a. - związanym zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił skargę poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia, jako wydanego z naruszeniem prawa. Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy zaskarżone postanowienie jest rezultatem ponownego rozpatrzenia sprawy po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2005r., sygn. akt IV SA/Wa 107/05, którym uchylono postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2004r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Oznacza to, iż organ rozpoznając sprawę po wyroku uchylającym ww postanowienie - stosownie do art. 153 P.p.s.a. – był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w tymże orzeczeniu Sądu. W powołanym wyroku Sąd Administracyjny uznał, iż organ – w toku procedury przygotowującej i realizującej inwestycje w zakresie lokalizacji drogi publicznej – dokonał nieprawidłowego zawiadomienia (tj. niezgodnego z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zasadzie dróg krajowych (Dz.U. nr 80, poz. 721 ze zm.)) o wydaniu decyzji ustalającej lokalizację drogi krajowej, poprzez umieszczenie go w prasie o większym zasięgu niż lokalny. Takie wadliwe zawiadomienie – zdaniem Sądu – winno być ocenione jako okoliczność faktyczna uzasadniająca brak winy zainteresowanego, w tym wypadku skarżących, w uchybieniu terminu i stanowić przesłankę do przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego. Sąd wyraźnie wskazał, iż organ rozpatrując sprawę ponownie, dokona oceny okoliczności podanych przez odwołujących się z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w wyroku. W ocenie Sądu – w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę - Minister Infrastruktury wydając zaskarżone postanowienie dopuścił się naruszenia art. 153 P.p.s.a, który stanowi, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą w danej sprawie zarówno sąd, jak i organ administracji, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Rozpatrując sprawę ponownie organ nie zastosował się do oceny prawnej i wskazań Sądu wyrażonych w wyroku z dnia 21 kwietnia 2005r. co do dalszego postępowania, które miały na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie, choć jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia miał ją na uwadze. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 59 w zw. z art. 58 K.p.a. Przepis artykułu 59 K.p.a. normujący właściwość organu do przywrócenia terminu oraz formę przywrócenia terminu został zastosowany prawidłowo. Natomiast art. 58 K.p.a., stanowiący w paragrafie pierwszym, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, został naruszony i naruszenie to – w ocenie Sądu – mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ wbrew brzmieniu zastosowanej podstawy prawnej, tj. art. 58 K.p.a., tym samym pomimo uznania iż wnioskodawcy spełnili przesłankę do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w postaci braku zawinienia w uchybieniu terminu, odmówił przywrócenia terminu. Podejmując takiej treści rozstrzygnięcie powołał się na skutki pozostające w obrocie postanowienia z dnia[...] grudnia 2004r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem organu brak zaskarżenia powyższego postanowienia oraz brzmienie art. 126 K.p.a., wskazujące na brak podstaw do wzruszenia tego postanowienia kończącego postępowanie, powodują iż nie jest możliwe przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Stanowisko takie w okolicznościach faktycznych sprawy jest nie do zaakceptowania. Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza że zarówno organ, jak i Sąd - ponownie rozpoznający sprawę - nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej we wcześniejszym orzeczeniu sądu wydanym w sprawie, są nią związani. Związanie to upada w wyniku zmiany stanu prawnego lub stanu faktycznego, a taka sytuacja w sprawie nie miała miejsca. Istnienie w obrocie prawnym innego aktu prawnego nie może prowadzić, wbrew ocenie prawnej i wskazaniom wyrażonym w wyroku Sądu z dnia 21 kwietnia 2005r., jak również przy przyznaniu przez sam organ podstawy do przywrócenia terminu i powołaniu się na przepis regulujący tę instytucję procesową, do odmowy przywrócenia terminu. Konkludując organ – przy ponownym rozpoznaniu sprawy - winien zastosować się do oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2005r., czyli przywrócić termin do wniesienia odwołania, w konsekwencji rozpoznać je merytorycznie. W momencie wyeliminowania z obrotu prawnego, na skutek niezgodności z prawem, postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, postanowienie stwierdzające uchybienie terminu, jako że jest prawnym następstwem pierwszego z wymienionych postanowień, nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Innymi słowy, jego byt zależy tylko i wyłącznie od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, skoro więc ten akt przestaje "istnieć", postanowienie wydane na podstawie art. 134 K.p.a. upada, pomimo braku na to podstawy prawnej. W świetle powyższego należało uznać, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 58 K.p.a. oraz art. 153 P.p.s.a. i na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a. orzec jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania, na które złożył się wpis od skargi w wysokości 100 zł i koszty zastępstwa procesowego w kwocie 240 zł, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14.2 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).