IV SA/Wa 2120/18
WyrokWSA w Warszawie2018-12-13
Skład orzekający: Grzegorz Rząsa, Alina Balicka, Anna Szymańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Instytutu Pamięci Narodowej, rozpatrując wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, ma obowiązek oceniać rzeczywiste przyczyny, zakres i szkodliwość współpracy z organami bezpieczeństwa państwa, czy też jego kognicja ogranicza się do ustalenia, czy w archiwum IPN znajdują się dokumenty wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w charakterze tajnego informatora lub pomocnika?Ratio decidendi
Kognicja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej w postępowaniu o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych jest ograniczona do ustalenia, czy w archiwum IPN znajdują się dokumenty wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora lub pomocnika. Prezes IPN nie jest uprawniony do oceny rzeczywistych przyczyn, zakresu i szkodliwości współpracy z organami bezpieczeństwa państwa, ani do badania działalności opozycyjnej wnioskodawcy, gdyż te kwestie należą do zakresu postępowania lustracyjnego przed sądem powszechnym lub postępowania przed Szefem Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.Stan faktyczny
Skarżący Z. N. złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej odmówił potwierdzenia tego statusu, wskazując na odnalezienie w archiwum IPN dokumentów, w tym własnoręcznie podpisanego oświadczenia o współpracy z organami bezpieczeństwa z 1982 r. oraz informacji operacyjnej z relacji tajnego współpracownika. Skarżący zarzucił błędną wykładnię przepisów, naruszenie zasad postępowania administracyjnego i pominiecie okoliczności wytworzenia dokumentów pod przymusem. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant ref. Paweł Jastrzębski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę
I. Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: "Prezes IPN") nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. o odmowie potwierdzenia, że Z. N. (dalej: "skarżący" lub "wnioskodawca") spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 693 ze zm., dalej: "ustawa o działaczach opozycji").
II. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
II.1. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 r. Z. N. zwrócił się do Prezesa IPN o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. 2018, poz. 690). W dniu [...] kwietnia 2018 r. wnioskodawca zapoznał się z dokumentacją i oświadczył, że informacja operacyjna z dnia [...] lutego 1982 r. została sfałszowana, bo on tego dnia nie był na komendzie MO w [...]. W piśmie otrzymanym przez Instytut Pamięci Narodowej w dniu [...] maja 2018 r. wnioskodawca powołał załączone do tego pisma dowody, tj. jego oświadczenie dot. opozycji w latach 1952/1954 z artykułu "[...]", oświadczenie M. S., oświadczenie Z. B., oświadczenie C. S., ustalenie epitafium UB (K. M.), oświadczenie L. A., Skład komitetu strajkowego w ZPO "[...]" w [...] w 1980 r., poświęcenie pomnika Gross-Rosen w 1981 r., oświadczenie [...] A. W., kserokopia legitymacji członka związku regionalnego NSZZ "Solidarność" Z. N., kserokopia mandatu na I KZD NSZZ "Solidarność", zaświadczenie MKS NSZZ "Solidarność" w [...] 1981 r., decyzja o internowaniu nr [...] Z. N., zawiadomienie KW MO w [...], oświadczenie r. pr. J. L., oświadczenie o współpracy z SB, oświadczenie st. F. S., oświadczenie R. M., oświadczenie pracownika zakładu karnego w [...] – Z. D., świadectwo zwolnienia z internowania, zwolnienie lekarskie L4 z 1982 r., zaświadczenie o stanie zdrowia Z. N.. Oświadczenie J. K. - internowanego, oświadczenie C. N., oświadczenie J. D., opis początku represjonowania wnioskodawcy od 1982 r., postanowienie o zarządzeniu przeszukania, dwa wezwania na MO - SB, dowód uczestnictwa w pogrzebie [...] J. P., oświadczenie Przewodniczącego ZSPK B. C., oświadczenie Z. N. dot. Zdjęć Katyńskich, kserokopia dokumentu z IPN we [...], kopia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przez funkcjonariusza SB Z. B., przekazy pocztowe świadczenia emerytalnego wnioskodawcy. W piśmie z dnia [...] maja 2018 r. poinformowano Z. N., że w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono m. in. akta o sygn. IPN [...] - teczka personalna i teczka pracy TW o ps. "[...]" oraz o możliwości ponownego skorzystania z uprawnienia z art. 10 § 1 k.p.a. W piśmie z dnia [...] maja 2018 r. wnioskodawca oświadczył, że już zapoznał się z aktami sprawy oraz wniósł o dopuszczenie dowodów z: zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa z dnia [...]kwietnia 2007 r. oraz z protokołu ustnego zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania w charakterze świadka z dnia [...] maja 2007 r., sygn. akt S. [...] we [...], których kopie załączył przy tym piśmie.
II.2. Prezes IPN uzasadniając zaskarżoną decyzję wskazał w szczególności, że w wyniku kwerendy przeprowadzonej w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono m. in.: teczkę personalną tajnego współpracownika ps. "[...]" zarejestrowanego przez Wydział V WUSW w [...] do nr [...], dotyczącą Z. N. s. T., ur. [...] sierpnia 1934 r. w miejscowości [...] na terenie [...], z której wynika, że pozyskanie miało miejsce w trakcie internowania wnioskodawcy w [...] w związku z kolportażem ulotek na terenie ZPO "[...]" w [...]. W teczce tej znajduje się podpisane przez wnioskodawcę, własnoręcznie przez niego sporządzone oświadczenie z dnia [...] stycznia 1982 r., o treści: "Oświadczam, że w miarę moich możliwości jeżeli uzyskam jakąkolwiek informację, od osób postronnych lub osobiście zauważę czyny świadczące o nadużyciach gospodarczych zgłoszę pracownikowi służby bezpieczeństwa KW MO w [...]. Przekazywane informacje zachowam w tajemnicy." (sygn. [....]). Odnaleziono także teczkę pracy tajnego współpracownika ps. "[...]" dotyczącą Z. N. s. T., ur. [...] sierpnia 1934 r. miejscowości [...] na terenie [...] (sygn. [...]), w której znajduje się m.in. informacja operacyjna z relacji ustnej TW ps. "[...]" dot. niezadowolenia załogi "[...]" w [...] TW. Wymienione powyżej oświadczenie o współpracy oraz informacja operacyjna spełniają przesłanki dokumentów wymienionych w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji, tj. zostały sporządzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Oświadczenie o współpracy zostało napisane i podpisane własnoręcznie przez Pana Z. N., zawiera w sobie informacje o gotowości do współpracy z organami bezpieczeństwa państwa i świadomość konieczności zachowania tego w tajemnicy, jest do dokument wytworzony przez wnioskodawcę jako tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa. Informacja operacyjna została sporządzona na podstawie słów wnioskodawcy, a więc przy jego udziale i zawiera informacje przekazane przez niego funkcjonariuszowi sporządzającemu dokument. W zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej znaleziono również zapisy ewidencyjne dotyczące Z. N., m. in.:
• inwentarz akt działu [...], sygn. akt IPN [..], z którego wynika, że dnia [...] czerwca 1989 roku [...] w [...] złożył do archiwum 2 tomy akt dotyczące TW Z. N. ps. "[...]", do nr [...],
• karta MKr-2 sygn. [...], sygn. akt IPN [...], z której wynika zarejestrowanie TW Z. N. ps. "[...]" przez [...] w [...] do nr [...], wyeliminowany [...] maja 1989 r., złożono do archiwum WUSW w [...] do nr [...].
Prezes IPN podkreślił, że organ w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie ocenia całej działalności wnioskodawcy, a jedynie bada czy w archiwum zachowały się dokumenty o określonych cechach. Prezes IPN w wydawanej decyzji nie rozstrzyga o współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa, a jedynie informuje o treści dokumentów znajdujących się w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, według kryteriów wymienionych w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Organ nie prowadzi też postępowania dowodowego w celu ustalenia faktów opisanych w dotyczących wnioskodawcy dokumentach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu do prawomocnego wyroku z dnia 7 lutego 2017 r., w sprawie odmowy stwierdzenia spełnienia warunków określonych w art. 4 ustawy o działaczach opozycji stwierdził, że "obowiązkiem organu w tego rodzaju postępowaniu było wyłącznie odzwierciedlenie stanu zasobów archiwalnych wg skonkretyzowanych w przepisie kryteriów i sformułowanie oceny czy stan zasobów archiwalnych zawiera dokumenty, których treść wskazuje na to, że istniały "ślady" wskazujące na współpracę skarżącego ze służbami bezpieczeństwa i czy w ramach tej współpracy wytworzył on jakieś dokumenty lub czy jakieś dokumenty powstały przy jego udziale. Organ relacjonuje zatem, a nie ocenia co w odniesieniu do zagadnienia współpracy i jednocześnie, co najmniej udziału danej osoby w ich wytworzeniu, przedstawiają dokumenty znajdujące się w zasobach IPN. Nie przedstawia więc relacji i wniosków wynikających ze wszystkich dokumentów znajdujących się w zasobach archiwalnych, ani ze stanowiska skarżącego. Nie konfrontuje tych dowodów. Rolą organu wyznaczoną przez wskazany przepis ustawy nie jest więc ani ocena prawdziwości dokumentów, ani prawdziwości opisanych w nich zdarzeń, ani wiarygodności osób wytwarzających dokumenty, ani też ustalanie czy wynikająca z dokumentów współpraca miała w rzeczywistości miejsce." (sygn. akt IV SA/Wa 2307/16). Podobne stanowisko zajął również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu do prawomocnego wyroku z dnia 12 maja 2017 r. (sygn. akt IV SA/Wa 306/17). Prezes IPN podkreślił, że przedmiotowe postępowanie nie jest postępowaniem lustracyjnym prowadzonym w przedmiocie wyjaśnienia sytuacji danej osoby w związku z istniejącym całokształtem materiałów dowodowych potwierdzających bądź przeczących współpracy z organami bezpieczeństwa. Ustawodawca nie upoważnił również Prezesa IPN orzekającego na podstawie art. 4 ustawy o działaczach opozycji do badania czy doszło do współpracy w rozumieniu art. 3 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 - 1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2017 r. poz. 2186 ze zm., dalej: "ustawa lustracyjna"). Odnosząc się do dowodów zgłaszanych przez wnioskodawcę Prezes IPN stwierdził, że oświadczenie o współpracy tożsamej treści ze złożonym przez wnioskodawcę znajduje się już w aktach, odniesiono się do niego powyżej. Instytut Pamięci Narodowej nie neguje okoliczności potwierdzanych pozostałymi dokumentami załączonymi do pism wnioskodawcy. Okoliczności działalności opozycyjnej Z. N. oraz poddawania go represjom nie są przedmiotem badania postępowania prowadzonego przez IPN, z tego też powodu dowody te są nieprzydatne dla rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślić ponownie należy, że przedmiotem rozpoznania przez Instytut Pamięci Narodowej jest ustalenie znajdującej się w jego zasobach dokumentacji, a nie ocena działalności wnioskodawcy. Prezes IPN podkreślił, że istotą prowadzonego postępowania było ustalenie, czy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty dotyczące Z. N., spełniające kryteria, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Tym samym organ zobowiązany był jedynie do badania, czy treść odnalezionych dokumentów potwierdza, że zostały one wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.
III.1. W skardze na wskazaną wyżej decyzję Prezesa IPN z dnia [..] czerwca 2018 r. skarżący zarzucił błędną wykładnię art. 4 ustawy o działaczach opozycji oraz naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego a zwłaszcza zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), zasady pogłębiania zaufania obywateli (art.8 k.p.a.), zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.), szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) oraz 79a k.p.a. Zdaniem skarżącego, organ całkowicie pominął okoliczności wytworzenia dokumentu, stanu zdrowia skarżącego i stanu zdrowia jego matki. Dokumenty wytworzone pod przymusem i dla pozoru muszą być zweryfikowane i poddane gruntownej ocenie a to celem ustalenia prawdy obiektywnej. Uznanie za wiążące dokumenty wytworzone pod przymusem i dla pozoru godziłoby również w zasadę legalizmu (zasadą praworządności) określoną w art. 6 k.p.a. i art. 7 Konstytucji RP. Traktowanie z całą powagą takich dokumentów burzy cały porządek prawny poprzez odrzucenie wad oświadczenia woli określonych choćby w kodeksie cywilnym. Ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych w preambule stwierdza "Uznając szczególne zasługi dla Polski tych jej obywateli, którzy w latach 1956-1989 z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych angażowali się w działalność antykomunistyczną zmierzającą do odzyskania suwerenności i niepodległości Ojczyzny lub byli z tych powodów represjonowani, uchwala się, co następuje." Cel zawarty w preambule został rozwinięty w art. 4 tej ustawy. Organ nie podał jakie dokumenty zostały wytworzone przez skarżącego w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Organ nie podał, ponieważ takich dokumentów nie było albowiem nie było tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 79a k.p.a. skarżący wskazał, że nie został powiadomiony o przesłankach negujących jego żądania a tym samym nie mógł przedłożyć dodatkowych dowodów. Wydanie przez Prezesa IPN decyzji niezgodnej z żądaniem bez informacji, o której mowa w art. 79a k.p.a., stanowi naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej art. 8 § 1 k.p.a.
III.2. W odpowiedzi na skargę Prezes IPN wniósł o jej oddalenie.
IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
IV.1. Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).
IV.2. Zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. O tym, czy osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, orzeka w drodze decyzji administracyjnej Prezes IPN (art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji). Uzyskanie pozytywnej decyzji Prezesa IPN jest jednym z warunków koniecznych do wystąpienia przez zainteresowanego do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o potwierdzenie w drodze decyzji, że osoba ta posiada status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (art. 5 ust. 1 oraz ust. 3 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji). W istocie rzeczy, wydanie przez Prezesa IPN decyzji odmownej na podstawie art. 4 ustawy o działaczach opozycji uniemożliwia zainteresowanemu nabycie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, nawet w sytuacji, w której spełnione są przesłanki pozytywne z art. 2 lub art. 3 ustawy o działaczach opozycji. Podkreślenie tego dwuetapowego trybu prowadzącego do stwierdzenia przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o potwierdzenie w drodze decyzji, że osoba ta posiada status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, było w niniejszej sprawie konieczne, albowiem skarżący w toku postępowania administracyjnego, a także w postępowaniu przed sądem (zob. oświadczenie złożone na rozprawie w dniu [...] grudnia 2018 r.) starał się dowodzić, że jest działaczem opozycji oraz osobą represjonowaną w rozumieniu art. 2 i 3 ustawy o działaczach opozycji. Tymczasem Prezes IPN nie był uprawniony do oceny tych przesłanek. Zadaniem Prezesa IPN było wyłącznie ustalenie, czy w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Mając na uwadze taki zakres kognicji Prezesa IPN należy stwierdzić, że Prezes IPN wykazał, że wobec skarżącego zachodzą negatywne przesłanki z art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. Otóż w archiwum IPN odnaleziono m. in. akta o sygn. [...] - teczka personalna i teczka pracy TW o ps. "[...]". W teczce personalnej znajduje się m. in. podpisane przez wnioskodawcę, własnoręcznie przez niego sporządzone oświadczenie z dnia [...] stycznia 1982 r., o treści: "Oświadczam, że w miarę moich możliwości jeżeli uzyskam jakąkolwiek informację, od osób postronnych lub osobiście zauważę czyny świadczące o nadużyciach gospodarczych zgłoszę pracownikowi służby bezpieczeństwa KW MO w [...]. Przekazywane informacje zachowam w tajemnicy. (sygn.. [...]). Z kolei w teczce pracy tajnego współpracownika ps. "[...]" znajduje się m.in. obszerna informacja operacyjna z relacji ustnej TW ps. "[...]" dot. niezadowolenia załogi "[...]" w [...] (z dnia [...] lutego 1983 r.). Wspomniane dokumenty w sposób oczywisty spełniają kryteria wskazane w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. Należy z całą mocą podkreślić, że Prezes IPN wydając decyzję na podstawie art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji nie bada motywów podjęcia przez wnioskodawcę współpracy z organami bezpieczeństwa oraz jej rzeczywistej szkodliwości dla innych osób, podobnie jak i ewentualnego ujawnienia tej współpracy osobom trzecim. Prezes IPN orzeka tu wyłącznie w oparciu o stan zachowanych materiałów archiwalnych. Stąd też wnioski dowodowe składane przez skarżącego, dotyczące m. in. jego stanu zdrowia podczas internowania oraz jego działalności opozycyjnej nie miały znaczenia dla sprawy. Warto podkreślić, że kwestie dotyczące rzeczywistych przyczyn, zakresu i skutków współpracy z organami bezpieczeństwa mogą mieć istotne znaczenie w postępowaniu lustracyjnym, w tym w postępowaniu autolustracyjnym (art. 20 ust. 5 ustawy lustracyjnej w brzemieniu uwzględniającym pkt 26 wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2007 r., K 2/07). Postępowanie lustracyjne toczy się przed sądem powszechnym, który przeprowadza pełne postępowanie dowodowe, stosując odpowiednio przepisy k.p.k. (art. 19 ustawy lustracyjnej). Przypomnieć w tym miejscu należy, że w utrwalonym orzecznictwie sądowym na gruncie spraw lustracyjnych przyjmuje się (zamiast wielu zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2018 r., IV KK 121/18, LEX nr 2540114), że współpraca z organami bezpieczeństwa państwa po pierwsze musiała polegać na kontaktach z organami bezpieczeństwa państwa, a więc na przekazywaniu im informacji. Po drugie, współpraca musiała mieć charakter świadomy. Po trzecie tajny, a więc dla osoby współpracującej musiało być oczywiste, że fakt nawiązania współpracy i jej przebieg ma pozostać tajemnicą, szczególnie dla tych osób i środowisk, których dotyczyły przekazywane informacje. Po czwarte, współpraca musiała wiązać się z operacyjnym zdobywaniem informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Po piąte, współpraca nie mogła się ograniczać do samej deklaracji woli, lecz musiała materializować się w świadomie podjętych konkretnych działaniach w celu jej urzeczywistnienia. Postępowanie prowadzone przez Prezesa IPN na podstawie art. 4 ustawy o działaczach opozycji ma charakter uproszczony wobec postępowania lustracyjnego. Dokonywanie przez Prezesa IPN ocen wykraczających poza okoliczności wskazane w art. 4 ustawy o działaczach opozycji mogłoby zostać uznane za naruszenie m. in. powołanej w skardze zasady legalizmu (art. 6 k.p.a.). Dla rozstrzygnięcia sprawy nie miała również znaczenia, niekwestionowana przez Prezesa IPN, rzeczywista działalność opozycyjna skarżącego. Kwestie te mogły być bowiem badane w ramach prowadzonego przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postępowania o potwierdzenie w drodze decyzji, że dana osoba posiada status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Należy dodać, że Prezes IPN nie naruszył art. 10 § 1 k.p.a. Skarżący miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy i z tej możliwości zresztą aktywnie korzystał. Prezes IPN nie naruszył również art. 79a k.p.a. Zgodnie z § 1 tego przepisu, w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 k.p.a. stosuje się. W myśl zaś art. 79a § 2 k.p.a., w terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1. Powołany przepis k.p.a. ma na celu unikniecie sytuacji, w której strona dopiero z uzasadnienia odmownej decyzji dowiaduje się, że jej żądanie nie zostało uwzględnione z powodu niedostarczenia do organu określonych dowodów lub informacji. Tymczasem w niniejszej sprawie postępowanie dotyczyło wyłącznie oceny stanu materiałów archiwalnych znajdujących się w IPN, a nie oceny materiałów przedłożonych przez stronę. Prezes IPN nie naruszył również zasady zaufania (art. 8 k.p.a.).
IV.4. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło