IV SA/Wa 2122/13
WyrokWSA w Warszawie2014-02-04
Skład orzekający: Katarzyna Golat, Marta Laskowska-Pietrzak, Tomasz Wykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej oraz zgody na pobyt tolerowany cudzoziemcowi, który podał sprzeczne i niewiarygodne zeznania dotyczące obaw przed prześladowaniem w kraju pochodzenia, a jego wniosek o ochronę miał na celu jedynie opóźnienie decyzji o wydaleniu?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo oceniły zeznania skarżącej jako niewiarygodne i niespójne, co wykluczało spełnienie przesłanek do nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany. Wnioskodawczyni nie wykazała uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia, a jej celem było opóźnienie wydalenia z Polski.Stan faktyczny
Skarżąca, J. H., złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy, twierdząc, że jest prześladowana w kraju pochodzenia przez mafię z powodu długu męża. Organy administracji uznały jej zeznania za niewiarygodne ze względu na sprzeczności dotyczące daty przybycia do Polski i okoliczności prześladowania. Decyzją Rady do Spraw Uchodźców odmówiono jej statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany, orzekając o wydaleniu z RP. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę i orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat K. M. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
IV SA/Wa 2122/13
UZASADNIENIE
I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Rada do Spraw Uchodźców (dalej "Rada"), po rozpatrzeniu odwołania J. H. (dalej "skarżącej") od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej "Szefa Urzędu") z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], orzekającej o:
1) rozpatrzeniu wniosku jako oczywiście bezzasadnego;
2) odmowie udzielenia skarżącej ochrony uzupełniającej;
3) nieudzieleniu skarżącej zgody na pobyt tolerowany;
4) wydaleniu skarżącej z terytorium RP;
orzekła o utrzymaniu decyzji Szefa Urzędu w mocy.
II. Zaskarżona decyzja Rady zapadła w następującym stanie faktycznym:
1. Skarżąca przybyła do Polski nielegalnie w dniu 25 lutego 2012 r., kiedy to została zatrzymana przez funkcjonariuszy Straży Granicznej w autokarze relacji [...] - [...]. Skarżąca legitymowała się podrobionym paszportem, wystawionym na inne dane. Skarżąca wniosła do Wojewody [...] o legalizację pobytu w trybie abolicji. Z uwagi na braki formalne wniosku Wojewoda pozostawił go bez rozpoznania. W dniu [...] lipca 2012 r. Wojewoda orzekł o wydaleniu skarżącej z terytorium RP, a Szef Urzędu utrzymał tę decyzję w mocy w dniu [...] listopada 2012 r. Skarżąca została umieszczona w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w K. . Tam, w dniu 26 listopada 2012 r. złożyła do Szefa Urzędu wniosek o nadanie statusu uchodźcy. We wniosku skarżąca oświadczyła, że była prześladowana w kraju pochodzenia (w C. ) przez mafię, która żąda od skarżącej zwrotu długu zaciągniętego przez jej męża. Mąż skarżącej przebywa w więzieniu.
2. W dniu 12 lutego 2013 r. dokonano przesłuchania skarżącej, w trakcie którego podtrzymała ona wcześniejsze twierdzenia. Skarżąca wyjaśniła, że jej mąż miał długi hazardowe. Od 1999 r. mąż skarżącej przebywa w więzieniu, początkowo skazano go na karę śmierci, którą to karę zamieniono później na 20 lat więzienia.
Członkowie mafii zaczepiali skarżącą na ulicy i w innych miejscach, bili skarżącą w celu wyegzekwowania zwrotu długu zaciągniętego przez męża. Skarżąca nie zgłaszała tych incydentów władzom [...]. Skarżąca zeznała, że przebywa w Polsce od 2008 r., mieszka w W. , opiekuje się dziećmi C. . Skonfrontowana z ustaleniami postępowania o wydalenie skarżąca przyznała ostatecznie, że do Polski przybyła w roku 2012 r., w okresie działania ustawy abolicyjnej, wyjaśniając zaistniałą sprzeczność złym stanem zdrowia i będącymi jego następstwem trudnościami z pamięcią.
3. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Szef Urzędu orzekł w przedmiocie wniosku skarżącej, jak wskazano na wstępie. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że skarżąca podała inne przyczyny złożenia wniosku niż obawa przed prześladowaniem lub ryzyko doznania poważnej krzywdy. Ponadto skarżąca złożyła wniosek celem opóźnienia decyzji o wydaleniu.
4. Skarżąca wniosła do Rady odwołanie od decyzji Szefa Urzędu, kwestionując prawidłowość rozstrzygnięcia.
III. Rozpatrzywszy zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. odwołanie skarżącej od decyzji Szefa Urzędu, Rada orzekła jak wskazano na wstępie.
Uzasadniając zaskarżone rozstrzygnięcie Rada wskazała w szczególności, co następuje:
1. Skarżąca nie spełnia przesłanek do nadania statusu uchodźcy, określonych w art.13 ust.1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 234, poz. 1695 ze zm.), dalej "ustawy". Nie można bowiem uznać, aby zasadnie żywiła ona obawę przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej i w związku z powyższym, aby nie mogła lub nie chciała korzystać z ochrony tego kraju.
Rozbieżności w zeznaniach skarżącej nie pozwalają uznać tych zeznań za spójne i wiarygodne. Wręcz przeciwnie, jasno wskazują, że skarżąca usiłowała wprowadzić organ rozpatrujący wniosek w błąd. Składane przez nią oświadczenia, w trakcie tego samego przesłuchania, są ze sobą jaskrawo sprzeczne. Skarżąca twierdziła, że przybyła do Polski w 2008 r., po czym po skonfrontowaniu jej z wcześniejszymi zeznaniami złożonymi przed Wojewodą [...] przyznała, że nastąpiło to w 2012 r., a wcześniej przebywała w innych krajach UE. Jej wyjaśnienia na temat problemów w kraju pochodzenia także są niewiarygodne, można wręcz infantylne. Skarżąca zeznała, że była nachodzona i zaczepiana przez członków mafii, którzy: "Np. jak spotykali mnie na ulicy, to mnie bili, nic nie mówili, pojawiali się nie wiadomo skąd, bili mnie i znikali. Nic nie mówili" i dalej w odpowiedzi na pytanie, skąd w takim razie wiedziała, że ci ludzie chcieli zwrotu długu męża: "Tzn. kiedy mnie zaczepiali i bili, to mówili, żebym oddała im pieniądze, które jest im winien mój mąż, ja im mówiłam, że nie mam takich pieniędzy i niech idą do tego, który od nich pożyczył, a oni odpowiadają, że nie mogą, bo męża już nie ma" (s. 55 akt organu I instancji). Trudno przyjąć za wiarygodne, iż jej mąż został skazany na karę śmierci, następnie zamienioną na 20 lat pozbawienia wolności, a Strona nie wie, za co został skazany. Nawet różnice kulturowe nie tłumaczą tak daleko idącej niewiedzy. Rada uważa złożone zeznania za wynik konfabulacji i w związku z tym uznaje je w całości za niewiarygodne.
Nawiązując do wskazówek zawartych w dyrektywie kwalifikacyjnej (dyrektywa Rady 2004/83/We z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych norm dla kwalifikacji i statusu obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako uchodźców lub jako osoby, które z innych względów potrzebują międzynarodowej ochrony oraz zawartości przyznawanej ochrony) nie można też uznać, by skarżąca wnioskowała o ochronę w pierwszym możliwym terminie. Oprócz faktu, że Polska jest kolejnym krajem Unii Europejskiej, w którym przebywa, a w poprzednich państwach mimo sposobności nie złożyła stosownego wniosku, także i w Polsce mogła złożyć wniosek już w lutym 2012 r., a więc około 9 miesięcy wcześniej. Nie ulega żadnej wątpliwości, iż skarżąca przybyła do Polski w celu ubiegania się o legalizację pobytu i skłoniło ją do tego ogłoszenie w 2012 r. abolicji dla cudzoziemców przebywających nielegalnie. Był to jedyny motyw jej przyjazdu do Polski. Impulsem do złożenia wniosku o nadanie statusu uchodźcy stało się osadzenie Strony w Strzeżonym Ośrodku i ryzyko jej wydalenia.
Pomijając nawet fakt uznania skarżącej za osobę niewiarygodną, deklarowana obawa przed prześladowaniem nie jest też uzasadniona obiektywnie. Odnosząc się do argumentacji skarżącej, iż władze c. nie są w stanie zapewnić jej skutecznej ochrony przed mafią, Rada uważa takie twierdzenie za bezpodstawne. W realiach chińskich, a więc państwa autorytarnego, nie można uznać, by władze nie sprawowały kontroli nad jakąkolwiek częścią terytorium i by nie podejmowały działań na rzecz zwalczania przestępczości zorganizowanej. Informacje na ten temat zgromadził organ I instancji w opracowaniu Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia (s. 45-46). Bezskuteczności władzy nie można zakładać apriorycznie, zważywszy, że skarżąca w ogóle nie zwróciła się do władz o ochronę.
Z tych przyczyn Rada nie znajduje podstaw, by nadać skarżącej status uchodźcy.
2. Zgodnie z art. 15 ww. ustawy, cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:
1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,
2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,
3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.
Rozstrzygnięcie sprawy w części ochrony uzupełniającej następuje w odniesieniu do przedstawionych już uprzednio ustaleń co do stanu faktycznego. Zakwestionowanie zasadności obaw, a w szczególności wiarygodności zeznań ma tu równie istotną wymowę jak przy rozpatrywaniu przesłanek nadania statusu uchodźcy. W tym sensie, rozstrzygnięcie sprawy w części ochrony uzupełniającej jest determinowane przez uprzednio wskazaną już argumentację odmowy nadania statusu uchodźcy, ta bowiem odnosi się w ogóle do ustalonego stanu faktycznego. Powtórzyć więc należy, że Rada uważa skarżącą za osobę niewiarygodną.
Nie ujawnia się żaden związek z przesłankami wyrażonymi w przepisie. Skarżąca ani nie jest zagrożona orzeczeniem karą śmierci, ani egzekucją, nie jest narażona na tortury lub nieludzkie lub poniżające traktowanie. W C. nie toczy się obecnie żaden konflikt zbrojny, który uzasadniałby stosowanie art. 15 pkt 3 ww. ustawy.
Powtórzyć też należy argumentację związane z nieadekwatnością zagrożenia ze strony podmiotów niepaństwowych, o której mowa wart. 16 pkt 3 ww. ustawy.
Z tych przyczyn nie ma podstaw, by skarżącej udzielić ochrony uzupełniającej.
3. W postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy w razie odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej na terytorium RP, orzeka się o zasadności udzielenia zgody na pobyt tolerowany z przyczyn, o których mowa wart. 97 ust.1 pkt 1 lub 1a (art. 48 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy). Zgodnie z tymi przepisami cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, lub wydalenie naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu ww. Konwencji lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznem u.
Wszystkie uwagi odnoszące się do oceny wiarygodności skarżącej należy odnieść odpowiednio do rozpatrywania przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Ocena tej wiarygodności - zanegowanie zadeklarowanych przyczyn wyjazdu z C. - implikuje też ocenę w odniesieniu do wszystkich wymienionych wart. 97 ust. 1 pkt 1 praw. Strona przebywa na terytorium RP bez członków rodziny, w związku z czym nie ma podstaw by mogła uzyskać ochronę na podstawie art. 97 ust. I pkt la ww. ustawy (prawo do życia rodzinnego oraz prawa małoletniego).
Z tych względów Rada nie znalazła podstaw, by udzielić Pani J. H. zgody na pobyt tolerowany.
4. Opisane okoliczności uzasadniają rozstrzygnięcie o uznaniu wniosku za oczywiście bezzasadny. Nie budzi żadnych wątpliwości, iż Wnioskodawczyni podała inne przyczyny ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy niż te, o których mowa wart. 13 ust. 1 i art. 15 ww. ustawy, przedstawiła niespójne i sprzeczne wyjaśnienia, a samo postępowanie służy wstrzymaniu deportacji do C. (por. art. 34 ust. 1 pkt 1, 5 i 6 ww. ustawy).
IV. Skarżąca wniosła do Sądu skargę na decyzję Rady, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art.13, 15 ust.2, art.97 ust.1 pkt 1 ustawy poprzez wadliwie uznanie, że skarżąca nie spełnia żadnego kryterium udzielenia jej ochrony na terytorium RP oraz przepisów postępowania administracyjnego, tj.: art.7, 77 i 107 par.3 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Uzasadniając zarzuty skargi, skarżąca wskazała w szczególności, co następuje:
W odniesieniu do stanowiska Rady, iż bezskuteczności władz chińskich w zapewnieniu skarżącej ochrony przed mafią nie można zakładać apriorycznie, zważywszy na to, że skarżąca wogóle nie zwróciła się do władz o ochronę, należy przywołać stanowisko, które wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II OSK 237/07, cyt.: "Nie jest bowiem trafne stanowisko organów, zaakceptowane w zaskarżonym wyroku, że wnioskodawca zawsze powinien wskazać, że w kraju pochodzenia wyczerpał wszystkie dostępne środki ochrony. Należy stwierdzić, że warunek braku ochrony ze strony państwa nie może być w każdym przypadku rozumiany jako bezwzględny obowiązek wyczerpania dostępnych w kraju procedur ochronnych osobiście. Okoliczność, że skarżąca nie zwróciła się do organów państwa o pomoc nie może mieć decydującego znaczenia dla uzasadnienia odmowy nadania jej statusu uchodźcy. Istotne jest ustalenie czy skarżąca otrzymałaby pomoc, gdyby się o nią zwróciła. Niezdolność do objęcia strony ochrona w państwie pochodzenia nie musi też wynikać z osobistych doświadczeń wnioskodawcy ...".
Przyjęcie, iż władze c. podejmują działania przeciwko przestępczości zorganizowanej i jej przejawom nie pozwala jeszcze na stwierdzenie, ze zapewniają tym samym ochronę poszczególnym jednostkom narażonym na przestępcze działania tego rodzaju struktur - jedynie raczej na stwierdzenie, że czynią to w celu zabezpieczenia interesów państwa (chociażby fiskalnych), które również doznają uszczerbku wskutek działań zorganizowanych grup przestępczych.
V. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
VI. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r.} Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tj. Dz. U. Nr 270 z późn. zm. - zwanej dalej "p.p.s.a.").
Zgodnie z przepisem art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja Rady nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a. W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.
VII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Rady prowadzi do następujących wniosków:
Przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną obecnie decyzją Rady było rozpatrzenie wniosku skarżącej o nadanie statusu uchodźcy. W ocenie Sądu w wyniku rozpatrzenia tego wniosku zasadnie orzeczono o: 1) odmowie nadania skarżącej statusu uchodźcy, 2) odmowie udzielenia skarżącej ochrony uzupełniającej, 3) wydaleniu skarżącej z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia skarżącej zgody na pobyt tolerowany.
Powyższe wynika z następujących przesłanek:
1. W odniesieniu do kwestii nadania skarżącemu statusu uchodźcy:
W myśl art.13 ust.1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju.
Prześladowanie o którym mowa w art.13 ust.1 ustawy musi, po pierwsze ze względu na swą istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art.15 ust.2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, po drugie być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1 (art. 13 ust. 3 ustawy).
Nadanie statusu uchodźcy warunkowane jest zatem wykazaniem przez cudzoziemca, że żywi on "uzasadnioną obawę" przed prześladowaniem z określonych w ustawie powodów. W konsekwencji oznacza to, że osoba ubiegająca się o status uchodźcy winna w sposób nie budzący wątpliwości zasadność tej obawy wykazać. W tym względzie nie wystarcza jedynie subiektywne przekonanie, lecz obawa ta musi być w pewien sposób zobiektywizowana poprzez odniesienie jej do realiów występujących w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o nadanie jej statusu uchodźcy. Dopiero na tym tle można dokonać właściwej oceny, czy dana osoba ubiegająca się o status uchodźcy rzeczywiście może obawiać się prześladowań ze strony własnego państwa.
Analizując pod tym kątem całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd stwierdza, że ustalenia faktyczne dokonane w sprawie przez organy są prawidłowe. Organy orzekające w sprawie należycie przeanalizowały materiał faktyczny, wyciągnęły logiczne wnioski i orzekły zgodnie z obowiązującym prawem.
Co do zasady postępowania administracyjne, których przedmiotem jest nadanie statusu uchodźcy napotykają na istotne utrudnienia w kompletowaniu przez organy materiału dowodowego (brak realnych możliwości dokonywania przez organ bezpośrednich, samodzielnych ustaleń w odniesieniu do sytuacji cudzoziemca w kraju jego pochodzenia poprzez np.: przesłuchanie świadków, dokonanie oględzin, itd.). Zasadniczym elementem tego materiału są zeznania ubiegającego się o status uchodźcy cudzoziemca, które to zeznania muszą organy zweryfikować. Weryfikacja ta została dokonana w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy.
Trafnie oceniły organy obu instancji, że oświadczenia skarżącej złożone w postępowaniu administracyjnym nie dają wiarygodnych podstaw do przyjęcia, że skarżąca zasadnie żywi obawę przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej i w związku z powyższym, aby nie mogła lub nie chciała korzystać z ochrony tego kraju. Skarżąca podnosi, że żywi obawę przed prześladowaniami ze strony podmiotu niepublicznego, tj. ze strony zorganizowanej przestępczości, wskazując że zapewnienie jej przez ochrony przed tym zagrożeniem przez właściwe służby jej kraju pochodzenia nie jest możliwe. Co do zasady tego rodzaju okoliczności mogą być hipotetycznie przesłanką do uzyskania statusu uchodźcy, niemniej cudzoziemiec, powołujący się na powyższe, musi uprawdopodobnić zarówno realność i dolegliwość grożących mu prześladowań, jak też niemożliwość uzyskania ochrony ze strony organów ścigania kraju pochodzenia.
Sąd w całości podziela ocenę Rady zarówno co do ogólnej niskiej wiarygodności samej skarżącej (posługiwanie się podrobionym dokumentem tożsamości, składanie rażąco nieprawdziwych zeznań odnośnie okresu przebywania w Polsce), jak i co do tego, że zeznania skarżącej w części dotyczącej grożących jej represji sformułowane są w sposób ogólnikowy, odznaczający się również małą wiarygodnością. Nawet jeżeli przyjąć, że skarżąca padła ofiarą pobicia ze strony przestępców (jednokrotnego lub kilkukrotnego), to nie negując oczywiście bezprawności i dolegliwości takich zdarzeń, jak też oczywistego fizycznego i psychicznego dyskomfortu odczuwanego przez ofiarę tego typu działań, to jednakże nie jest to automatycznie sytuacja tożsama z taką, w której np. skarżąca, stojąca w obliczu realnej groźby pozbawienia życia, czy też spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu przez rozbudowaną strukturę przestępczą, mającą powszechnie znane powiązania z władzami, zmuszona byłaby do stałego ukrywania się w miejscu zamieszkania, ewentualnie regularnego zmieniania miejsca zamieszkania na terytorium C. , zmiany tożsamości, ewentualnie innych działań istotnie utrudniających, czy wręcz uniemożliwiających prowadzenie przez skarżącą normalnego życia. Oświadczenia skarżącej nie dają podstaw do przyjęcia, że skarżąca stoi w obliczu tego rodzaju zagrożenia, któremu nie sposób zapobiec przez zwrócenie się o interwencję do organów ścigania. Szczegółowo wymienione przez organ okoliczności sprawy dają podstawę do uznania, że pobyt skarżącej na terytorium Unii Europejskiej ma podłoże ekonomiczne, a wniosek o nadanie statusu uchodźcy ma na celu wyłącznie opóźnienie decyzji o wydaleniu. Bezsprzecznie zasadnie uznano w postępowaniu administracyjnym, że zachodzą przesłanki co uznania tego wniosku za oczywiście bezzasadny z przyczyn wskazanych w art. 34 ust. 1 pkt 1, 5 i 6 ustawy.
2. Trafnie przyjęły organy orzekające w sprawie, że w odniesieniu do skarżącej nie zachodzą przesłanki, uzasadniające przyznanie jej ochrony uzupełniającej w rozumieniu art. 15 ustawy.
Zgodnie z art.15 ustawy cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.
W odniesieniu do przesłanki przewidzianej w art.15 pkt 1 stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie skarżąca nie powoływała się na okoliczność, że w kraju pochodzenia mogłaby się spodziewać orzeczenia kary śmierci lub wykonania na niej egzekucji. Materiał dowodowy sprawy nie daje podstaw do przyjęcia, że skarżąca winna obawiać się tego rodzaju represji ze strony władz kraju pochodzenia. W ocenie Sądu brak również przesłanek do uznania, że skarżąca winien obawiać się represji, o których mowa w art.15 pkt 2 ustawy (tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie). Analiza materiału dowodowego sprawy nie daje wystarczających przesłanek do przyjęcia, że skarżąca był przedmiotem tego rodzaju represji w okresie poprzedzającym wyjazd z kraju pochodzenia. Z racji tego, że kraj pochodzenia skarżącej nie jest obecnie areną międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego, nie zachodzą przesłanki do uznania, że skarżącej grożą prześladowania, o których mowa w art.15 pkt 3 ustawy.
3. Trafnie przyjęły organy orzekające w sprawie, że w odniesieniu do skarżącego nie zachodzą przesłanki, uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany zgodnie z art. 97 ust.1 ustawy.
Zgodnie z art.97 ust.1 ustawy cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie:
1) mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.;
1a) naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu;
2) jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu wykonującego decyzję o wydaleniu i od cudzoziemca.
Spośród wskazanych wyżej sytuacji, uzasadniających udzielenie cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany zasadnym jest rozważenie sytuacji opisanej w pkt 1 (w oczywisty sposób brak bowiem podstaw do wywodzenia, że w odniesieniu do skarżącego występują przesłanki, o których mowa w art.97 pkt 1a i pkt 2 ustawy). W ocenie Sądu podzielić należy stanowisko organów, że okoliczności sprawy nie dają podstaw do przyjęcia, że w razie powrotu do kraju pochodzenia skarżąca stałaby w obliczu zagrożeń wymienionych w art.97 pkt 1 ustawy. Ponownie podkreślić należy, że z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby skarżącej groziły tego rodzaju represje w dacie opuszczenia kraju i aby stan ten uległ zmianie w chwili obecnej.
4. Podkreślenia wymaga, że instrumenty przewidziane w ustawie o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają ściśle określony cel, jakim jest, w szerokim ujęciu, ochrona osób zagrożonych w swoich krajach pochodzenia różnego rodzaju nieuzasadnionymi i dolegliwymi represjami, godzącymi w ich podstawowe prawa. Chodzi zatem o zapewnienie ochrony wartości, z punktu widzenia aksjologii demokratycznego państwa prawa najcenniejszych, w szczególności ochrony życia, zdrowia ludzi, itd. Przesłanką do objęcia tego rodzaju ochroną nie jest natomiast sam zamiar cudzoziemca poprawienia własnej sytuacji życiowej, rodzinnej lub ekonomicznej, który to zamiar cudzoziemiec chciałby realizować w Polsce. O ile intencje tego rodzaju są bezsprzecznie zrozumiałe z życiowego punktu widzenia, o tyle winny być realizowane przez cudzoziemca w innych trybach, umożliwiających obywatelom państw obcych legalne przebywanie, czy też pracę na terenie Polski, nie zaś w trybie zarezerwowanym dla uchodźców. Ustawowe przesłanki, których wystąpienie jest konieczne do objęcia cudzoziemców ochroną, nie mogą być zatem interpretowane w sposób dowolny, nadmiernie zliberalizowany.
W świetle powyższych okoliczności skargę należało oddalić.
Z tych względów i na podstawie art.151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.
Z uwagi na to, iż w sprawie skarżąca była reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, a koszty tej pomocy nie zostały uiszczone, w pkt 2 sentencji wyroku Sąd orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, na podstawie § 2 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r. Nr 461).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło