IV SA/Wa 2124/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. W dniu 16 marca 2010 r. G. B. wniósł o wymeldowanie E. B. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w W. Prezydent W. decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. orzekł o wymeldowaniu E. B. z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu z uwagi na jego trwale i dobrowolne opuszczenie. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. B. W uzasadnieniu odwołania wskazała m. in., że opuszczenie przez nią lokalu nie było dobrowolne, lecz wymuszone przez zachowanie G. B., co może potwierdzić dzielnicowa - sierżant I. C. z Komisariatu Policji [...] w W. Decyzją z dnia [...] września 2010 r., sprostowaną postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r., Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że we wniosku o wymeldowanie G. B. wyjaśnił, że jego była żona - E. B. - nie mieszka w przedmiotowym lokalu od listopada 2008 r. W dniu [...] listopada 2009 r. Sąd Okręgowy [...] w W. orzekł rozwód związku małżeńskiego między E. B. a G. B. bez orzekania o winie ustalając sposób korzystania z lokalu w ten sposób, że E. B. przyznał do wyłącznego korzystania mniejszy pokój, a G. B. - większy pokój. Ponadto w tym wyroku Sąd orzekł o umorzeniu postępowania dotyczącego eksmisji G. B. z przedmiotowego lokalu. Po tym, jak E. B. dobrowolnie wyprowadziła się z lokalu, w pokoju, który zajmowała zamieszkał syn - K. B. Obecnie w lokalu nie ma żadnych jej rzeczy codziennego użytku, natomiast nieużywane przez nią rzeczy zostały spakowane i złożone w małym pokoju. E. B. ma do przedmiotowego lokalu swobodny dostęp, ale przychodzi tam jedynie sporadycznie i wyłącznie pod nieobecność wnioskodawcy. W lokalu tym jednak nigdy nie nocuje. Organ podniósł że w trakcie składania oświadczeń E. B. również przyznała, że w przedmiotowym lokalu nie mieszka od listopada 2009 r. z uwagi na agresywne zachowanie G. B. Do spornego lokalu przyjeżdża sporadycznie, jej wizyty są krótkotrwałe, w przedmiotowym lokalu nie nocuje. Oświadczyła, że obecnie zamieszkuje u syna w P., tam posiada swoje rzeczy osobiste, klucze do lokalu i tam obecnie koncentruje swoje życie (pismo z dnia 17 marca 2010 r.). E. B. stwierdziła ponadto, że nie widzi możliwości, aby mieszkać z G. B. w przedmiotowym lokalu. Nie dokona jednak dobrowolnie wymeldowania, gdyż meldunek jest jej niezbędny do przyznania jej odrębnego lokalu mieszkalnego. Oświadczyła, że w przedmiotowym lokalu zostały jej rzeczy osobiste, posiada klucze do przedmiotowego lokalu i ma do niego swobodny dostęp. W charakterze świadka przesłuchano K. B., zamieszkującego w przedmiotowym lokalu. Zeznał on, że jego matka nie mieszka w tym lokalu. Wyprowadziła się z własnej woli ze względu na złe stosunki z G. B. Ponadto świadek wyjaśnił, że nieużywane przez E. B. rzeczy zostały spakowane i przeniesione do jego pokoju. Z zeznań K. B. zdaniem organu wynika, że E. B. przychodzi do przedmiotowego lokalu raz w tygodniu, ale tam nie nocuje. Organ wskazał, iż z pisma Policji z dnia 19 maja 2010 r. wynika, że E. B. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Informacjom tym organ odwoławczy nie dał jednak wiary, bowiem z pisma tego nie wynika na jakiej podstawie dokonano tego ustalenia, a zarówno E. B., G. B. oraz K. B. zgodnie przyznali, że wymieniona nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Biorąc pod uwagę powyższe organ stwierdził, że E. B. decyzję o opuszczeniu lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. podjęła świadomie i wyprowadziła się z niego z własnej woli z powodu złych stosunków z G. B. Od tego czasu, pomimo, że ma do lokalu swobody dostęp, przychodzi do niego jedynie sporadycznie, nie koncentruje tam swojego życia, nie korzysta z rzeczy, które tam pozostawiła. Ponadto podczas składania oświadczeń do protokołu za każdym razem podkreślała, że nie widzi możliwości wspólnego zamieszkiwania z G. B. Organ podkreślił, że zamiar zamieszkiwania w konkretnym lokalu musi być połączony bowiem z faktem przebywania, który polega na rzeczywistym skoncentrowaniu w danym miejscu swoich osobistych i życiowych interesów. Z akt sprawy wynika natomiast, że E. B. mając do przedmiotowego lokalu swobodny dostęp oraz przyznane wyrokiem sądowym prawo do zamieszkiwania w mniejszym pokoju, nadal w nim nie zamieszkuje. W związku z powyższym uznano, że wymieniona jedynie deklaruje chęć zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Organ wskazał, że w odwołaniu E. B. podniosła, że zgłaszała na Policji fakt agresywnego zachowania G. B., jednakże prokuratura umorzyła śledztwa z powodu braku wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej. E. B. takiego wniosku jednak nigdy nie składała. Ponadto organ wskazał, że nawet ustalenie w dacie orzekania o wymeldowaniu, że sama przyczyna opuszczenia lokalu nie była dobrowolna, ponieważ występowały na przykład elementy przymusu psychicznego czy fizycznego, to jednak następne trwałe związanie swojego centrum życiowego w innym lokalu, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej by odzyskać możliwość zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z dawniej zajmowanego lokalu. Wobec tego organ stwierdził, że skoro E. B. nie podjęła żadnych skutecznych kroków prawnych w celu powrotu do przedmiotowego lokalu, należy uznać, iż nieskutecznie kwestionuje ona dobrowolność jego opuszczenia. Skargę do Sądu na powyższą decyzję Wojewody [...] wniosła E. B. Skarżąca podniosła, że organ odwoławczy nie odniósł się w do zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Zdaniem skarżącej organy błędnie przyjęły, że opuszczenie przez nią przedmiotowego lokalu było dobrowolne i ma charakter trwały. W ocenie strony zeznania przesłuchiwanych osób nie stanowią wystarczającej przesłanki do stwierdzenia, że opuszczenie lokalu przez skarżącą było dobrowolne i ma charakter trwały. Ponadto dotyczyły one wyłącznie samego faktu opuszczenia przez skarżącą lokalu, a i w tym zakresie były częściowo sprzeczne. Organ wydając decyzję pominął również okoliczność, iż przesłuchiwane osoby były bezpośrednio zainteresowane w rozstrzygnięciu sprawy. Zarówno decyzja Wojewody [...], jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji w głównej mierze oparte były na wyjaśnieniach wnioskodawcy G. B., który pozostaje w złych relacjach ze skarżącą. Powyższych wyjaśnień nie skonfrontowano z innymi dowodami. Skarżąca podkreśliła, iż w trakcie składania wyjaśnień wyraźnie wyjaśniła, że przedmiotowy lokal opuściła w związku z agresywnym zachowaniem G. B., a więc nie można mówić o dobrowolnym opuszczeniu przez nią przedmiotowego lokalu. Zdaniem skarżącej również zeznań świadka K. B. nie można uznać za dające podstawę do stwierdzenia, że opuszczenie przedmiotowego lokalu przez skarżącą miało charakter trwały i dobrowolny. Zeznał on bowiem, iż skarżąca wyprowadziła się z własnej woli ze względu na złe stosunki z G. B. Ponadto skarżąca podniosła, że organy nie uwzględniły też ani rzetelnie nie zgromadziły informacji od Policji mogących mieć znaczenie w tej sprawie. Mimo, że to na wnioskodawcy oraz organie spoczywa obowiązek wykazania, że opuszczenie miejsca zamieszkania miało charakter trwały i dobrowolny, okoliczności te nie zostały wykazane. Organy nie podjęły działań w celu ustalenia tych przesłanek. Skarżąca w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji zwracała uwagę, że agresywne zachowanie G. B. zmusiło ją do opuszczenia lokalu. W odwołaniu podniosła również, że okoliczność tą może potwierdzić syn K. B. oraz dzielnicowa - sierżant I. C. z Komisariatu Policji [...] w W. Organ odwoławczy nie zweryfikował tej kwestii oraz nie uzupełnił materiału dowodowego. Powyższe w ocenie skarżącej wskazuje, iż organ nie ustalił w sposób prawidłowy okoliczności opuszczenia przez nią przedmiotowego lokalu. Zebrany w sprawie materiał dowodowy stanowiący podstawę rozstrzygnięcia był niekompletny, niepełny i przez to nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia. Brak przesłuchania wskazanego przez skarżącą świadka w osobie dzielnicowej - sierżant I. C. z Komisariatu Policji [...] jest niezrozumiałe i niedopuszczalne. Skarżąca podała, że opuszczenie prze nią lokalu nie miało charakteru trwałeg, gdyż cały czas ma zamiar stałego przebywania w przedmiotowym lokalu, lecz zachowanie i obecność G. B. skutecznie to uniemożliwia. Skarżąca wielokrotnie zgłaszała na Policję fakt agresywnego zachowania G. B., lecz za każdym razem postępowania były umarzane, mimo istnienia znamion czynu zabronionego w rozumieniu Kodeksu karnego, z powodu braku wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej (art. 17 § 1 pkt. 10 k. p. k.). Skarżąca wyjaśniła, że nie składała powyższego wniosku bojąc się reakcji G. B. oraz nie chcąc pozbawiać go możliwości uzyskiwania dochodu w związku z ewentualna karalnością (G. B. jest taksówkarzem). Nie zmienia to jednak faktu, że działania i zachowania G. B. należy potraktować jako bezprawne. Skarżąca podkreśliła, że nie związała trwale swojego centrum życiowego z innym lokalem, lecz cały czas ma zamiar stałego zamieszkiwania w lokalu nr [...] przy [...] w W. Zaznaczyła już to w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, gdzie wskazała, że rozważa wniesienie powództwa eksmisyjnego przeciwko G. B. w celu umożliwienia jej zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, co jest dodatkowym potwierdzeniem, że zamiar stałego tam przebywania niewątpliwe istnieje. Podała, że złożyła w dniu 30 sierpnia 2010 r. pozew o eksmisję, który powinien być potraktowany jako czynność prawna zmierzająca do odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo procesowe w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j.: Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", stanowiący, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Miejscem stałego pobytu jest miejsce zamieszkania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy). W świetle art. 15 ust. 2 ustawy jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania jest ustalenie przez organ, że osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który podziela również Sąd w niniejszym składzie, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego art. 15 ust. 2 ustawy, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uprzednio zameldowana w przedmiotowym lokalu E. B. nie przebywa w nim co najmniej od listopada 2009 r. W związku z tym organ powinien był wnikliwie zbadać, czy opuszczenie to miało dobrowolny charakter. Służyć temu celowi mogło także przesłuchanie dzielnicowej - sierżant I. C. z Komisariatu Policji [...] w W. Z wnioskiem o przesłuchanie tej osoby skarżący wystąpiła w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na art. 7 k.p.a. określający zasadę prawdy obiektywnej, który nakłada na organ obowiązek podjęcia wszelkich możliwych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalony stan faktyczny sprawy był zgodny z rzeczywistością. Ze wskazaną regulacją prawną pozostaje w ścisłym związku art. 77 § 1 k. p. a., który nakłada na organ obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Dokonując takiej oceny organ winien wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności. Z kolei art. 78 § 1 i 2 k. p. a. stanowi, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, natomiast organ administracji publicznej może nie uwzględnić powyższego żądania jedynie wówczas, gdy żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. W związku z tym, iż okoliczność charakteru opuszczenia lokalu (dobrowolne czy niedobrowolne) ma istotne znaczenie dla sprawy, organ był obowiązany dopuścić dowód z przesłuchania wnioskowanej przez skarżącą osoby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GSK 8/09). Zasadnym jest zauważyć, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przyznając stronie prawo do żądania przeprowadzenia dowodu, nie zaś obowiązek, konsekwentnie nie wprowadzają systemu prekluzji w przytaczaniu faktów i dowodów. W praktyce oznacz to, że strona, która nie zgłosiła żądania przeprowadzenia określonych dowodów w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, może wniosek w tym zakresie złożyć w postępowaniu przed organem drugiej instancji. Niedopuszczenie tego dowodu jest mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 78 § 1 k. p. a. w związku z art. 7 k. p. a. i art. 77 § 1 k. p. a., a nieustosunkowanie się do wniosku skarżącej o przesłuchanie I. C. jest ponadto naruszeniem art. 107 § 3 k. p. a. Naruszenie powyższych przepisów skutkuje uchyleniem decyzji organu odwoławczego. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. W ponownym postępowaniu odwoławczym organ przeprowadzi wnioskowany przez skarżącą środek dowodowy i po dokonaniu oceny całokształtu materiału dowodowego wyda prawidłowe rozstrzygnięcie.