IV SA/Wa 2124/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Aneta Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. z siedzibą w K. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. G. z siedzibą w K. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych poprzez obniżenie kosztów wpisu od skargi do kwoty 50 zł Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 2124/14 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W piśmie z dnia 16 lutego 2015 r. skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia. W sprzeciwie powtórzone zostały argumenty podnoszone wcześniej w postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy. G. z siedzibą w K. jest stowarzyszeniem rejestrowym, które posiada osobowość prawną. Jak wynika ze statutu, jego celem jest prowadzenie działalności w zakresie ekologii, ochrony środowiska, dziedzictwa przyrodniczego i edukacji. Towarzystwo liczy sobie 27 członków i dodatkowo 3 członków wspierających. Wysokość podstawowej składki opłacanej w cyku miesięcznym wynosi 5 zł, natomiast składki ulgowe wynoszą 3 zł dla studentów i uczniów lub 1,50 zł dla emerytów, rencistów, osób bezrobotnych, a także innych osób pozostających w trudnej sytuacji życiowej. Z kolei w cyklu rocznym podstawowa składka wynosi 50 zł, natomiast składki ulgowe odpowiednio 25 zł lub 12 zł. Składka rodzinna – możliwa do opłacenia jedynie w cyklu rocznym – wynosi 80 zł. Wedle przedstawionego przez stronę wyliczenia, przychód ze składek członków zwykłych może wynieść 1.191 zł (21 x składka normalna 50 zł + 1 x składka rodzinna 80 zł + 3 x składka ulgowa 12 zł + 1 x składka studencka 25 zł). Jak podał skarżący, realny dochód z tytułu składek w 2014 roku wyniósł 1 900 zł. Sześć osób zalega ze składkami za ubiegły rok. Saldo rachunku bankowego Stowarzyszenia na 26 listopada 2014 r. wyniosło 9,21 zł. Działalność skarżącego z założenia opiera się na pracy społecznej – jest to praca o charakterze eksperckim, wykonywana bez wynagrodzenia. Jej koszty rzutują na zobowiązania, czego przejawem są straty finansowe. Składki członkowskie są jedynym źródłem dochodów, które nie pokrywają kosztów funkcjonowania Stowarzyszenia. Kwota uzyskana ze składek w skali roku starcza na pokrycie kosztów korespondencji i materiałów biurowych. Skarżący nie zatrudnia pracowników, nie prowadzi działalności gospodarczej, podejmuje jednak kroki zmierzające do pozyskiwania darowizn. Towarzystwo eliminuje koszty zatrudniania ekspertów zewnętrznych. Produktem jego pracy są ekspertyzy. Ich rynkowa wartość przekracza ponoszone koszty funkcjonowania. Nie przynoszą one jednak realnego przychodu. Wynik finansowy Stowarzyszenia za 2012 rok wyniósł -6.295,66 zł. Rok 2013 również zamknął się stratą: wpływy ze składek wyniosły 1.220,00 zł, wydatki zaś 7.114,67 zł. Jak wskazał skarżący, ze względu na ideowy charakter jego działań, nie jest w stanie prowadzić działalności gospodarczej. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a.], w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, zaś prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, o czym stanowi § 2 i § 3 powołanego wyżej przepisu. Przepis art. 246 § 1 P.p.s.a., wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Zatem to strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest przedstawić wszystkie okoliczności dowodzące, iż mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. W przedmiotowej sprawie skarżące Towarzystwo nie wykazało, aby podjęło czynności zmierzające do zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Jeżeli działalność stowarzyszenia zakłada udział w postępowaniach administracyjnych i procesach sądowych (§ 8 Statutu Towarzystwa), to działalność taka wiąże się z obowiązkiem uiszczenia kosztów postępowania sądowego. Organizacje non profit nie są zwolnione od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również spory sądowe. A zatem, G., którego statutowa działalności polega m. in. na prowadzeniu sporów sądowych, powinno liczyć się z obowiązkiem ponoszenia związanych z tym kosztów. Towarzystwo powinno więc wziąć pod uwagę swój udział w postępowaniach sądowych i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki. Przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo przez uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje, że faktycznie działalność stowarzyszenia finansowana jest ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że Stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku (por. postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt II OZ 491/11). Należy mieć na uwadze, że skoro Stowarzyszenie chce aktywnie realizować cele statutowe, to powinno liczyć się ze związaną z tym koniecznością ponoszenia kosztów. W ocenie Sądu, w sytuacji, gdy powołując się na swoje cele statutowe, skarżący zdecydował się skorzystać z drogi sądowoadministracyjnej, powinien był tak zaplanować wydatki, by mieć możliwość pokrycia kosztów postępowania. Zwłaszcza, że działając w formie stowarzyszenia posiada przewidziane prawem możliwości pozyskiwania środków finansowych (np. zwiększenie wysokości składki członkowskiej). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.