IV SA/Wa 2127/14
WyrokWSA w Warszawie2015-01-15
Skład orzekający: Aneta Dąbrowska, Anna Szymańska, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która dokonuje zmiany przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne bez uzyskania wymaganej zgody, jest nieważna w części dotyczącej tych gruntów?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która dokonuje zmiany przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne bez uzyskania zgody właściwego organu, jest nieważna w części dotyczącej tych gruntów. Naruszenie to stanowi istotne naruszenie trybu sporządzania planu miejscowego i właściwości organów, co skutkuje koniecznością stwierdzenia nieważności uchwały na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.Stan faktyczny
Wojewoda zaskarżył uchwałę Rady Gminy P. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących ochrony gruntów leśnych poprzez brak uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne. Skarżący wskazał, że uchwała dotyczy działek, które pierwotnie były gruntami leśnymi, a ich przeznaczenie zostało zmienione na cele mieszkaniowo-usługowe bez wymaganej zgody. Rada Gminy P. w odpowiedzi na skargę argumentowała, że plan zapewnia wystarczającą ochronę gruntów leśnych i że nie było potrzeby uzyskiwania zgód leśnych w procedurze zmiany planu.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność części tekstowej oraz graficznej zaskarżonej uchwały w części dotyczącej działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...], obręb [...] B. L., które powstały z podziału działki numer ewidencyjny [...], wydzielonej z działki [...]. Sąd stwierdził również, że zaskarżona uchwała w części wymienionej w pkt 1 nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska, sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Rady Gminy P. z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. stwierdza nieważność części tekstowej oraz graficznej zaskarżonej uchwały w części dotyczącej działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...] i [...], obręb [...] B. L., które powstały z podziału działki numer ewidencyjny [...], wydzielonej z działki [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała w części wymienionej w pkt 1 nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
W dniu 24 września 2014r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga Wojewody [...] na uchwałę Nr [...] Rady Gminy P. z dnia [...] kwietnia 2002r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego południowej części gminy P.". Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie przepisów art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 16, poz. 78 ze zm.), w związku z art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 8, art. 18 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15 ze zm.), zwanej dalej" ustawą o z.p.", poprzez brak uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne, dla działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi: [...] z obrębu [...], jednostka ewidencyjna [...], które powstały w wyniku podziału działki numer ewidencyjny [...], wydzielonej z działki numer [...] objętej ww. planem miejscowym oraz, na podstawie art. 93 ustawy o samorządzie gminnym, w związku z art. 27 ust. 1 ustawy o z.p., Wojewoda wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części tekstowej oraz graficznej, w zakresie części gruntów ewidencyjnie leśnych w ramach działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi: [...].
W uzasadnieniu skargi wskazano, że na sesji w dniu 18 kwietnia 2002 r. Rada Gminy P. podjęła uchwałę Nr [...]" w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego południowej części gminy P.". Uchwałę tę podjęto na podstawie art. 26 ustawy o z.p.
W ocenie organu nadzoru, przy podejmowaniu przedmiotowej uchwały, naruszone zostały zasady sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
0. których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o z.p. oraz właściwość organów, o których mowa w art. 18 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o z.p., co na mocy art. 27 ust. 1 ustawy o z.p., winno skutkować nieważnością uchwały rady gminy w części dotyczącej działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi: [...] z obrębu [...], gm. P., w części ewidencyjnie leśnej.
Naruszenie to polegało na tym, iż organ sporządzający projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie zastosował się do dyspozycji art. 7 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (w brzmieniu obowiązującym w dacie
podjęcia skarżonej uchwały), który stanowi, że przeznaczenie na cele nieleśne gruntów leśnych, nie stanowiących własności Skarbu Państwa, ( .. wymaga uzyskania zgody wojewody wyrażanej po uzyskaniu opinii izby rolniczej", tj. nie uzyskał stosownej zgody na zmianę przeznaczenia, a zatem nie był uprawniony do dokonywania zmiany przeznaczenia w odniesieniu do wskazanych w skardze działek. Uznać również należy, że w tym stanie prawnym naruszona została właściwość organów, o których mowa w art. 18 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o z.p.
Wojewoda wskazał także, że z wnioskiem "o stwierdzenie nieważności" przedmiotowej uchwały, zwrócił się kilkukrotnie do Wojewody [...],Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w W., m.in.: pismem z dnia 10 grudnia 2013 r. znak: [...].
Wojewoda [...], działając na wniosek Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w W., po przeprowadzeniu stosownej analizy przekazanych przy tym wniosku materiałów, ustalił następujące okoliczności faktyczne i prawne. Działka oznaczona numerem ewidencyjnym [...] (o łącznej powierzchni [...]ha) wraz z działką numer [...] (o łącznej powierzchni [...] ha), została wydzielona z pierwotnej działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] (o łącznej powierzchni. [...] ha). Następnie działka oznaczona numerem ewidencyjnym [...] została podzielona na działki o kolejnych numerach ewidencyjnych: [...], data przyjęcia do zasobu: [...] listopad 2005r.). W wyniku kolejnych czynności działka numer ewidencyjny [...], na mocy decyzji Wójta Gminy P. nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r., uległa podziałowi na działki oznaczone numerami ewidencyjnymi: [...].
W dacie podejmowania skarżonej uchwały, tj. w dniu [...] kwietnia 2002 r., w obrębie działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], występowały grunty leśne klasy V i VI (LsV i LsVI), o łącznej powierzchni [...] ha. W wyniku kolejno dokonywanych czynności podziałowych wskazane powyżej grunty ewidencyjnie leśne weszły m.in. w skład działki oznaczonej numerem [...]. Działka ta o powierzchni [...] ha składała się m.in. z gruntów leśnych klasy V (LsV) o powierzchni [...] ha oraz gruntów leśnych klasy VI (LsVI) o powierzchni [...] ha. W wyniku kolejnych podziałów działki nr ew. [...], grunty ewidencyjnie leśne weszły w skład działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi:
- [...], na łącznej powierzchni [...] ha, w tym [...] ha;
- [...], na łącznej powierzchni [...] ha, stanowiąc w całości grunty leśne klasy VI.
Powyższa analiza wynika z pisma Starosty P. z dnia [...] listopada 2013 r., znak: [...] oraz dołączonego do pisma wypisu z rejestru gruntów znak: [...] sporządzonego według stanu na dzień [...] kwietnia 2002 r. (data podjęcia skarżonej uchwały) oraz wykazu zmian danych ewidencyjnych dla działki nr ew. [...].
Biorąc pod uwagę przytoczone powyżej przepisy oraz dokonaną analizę zapisów ewidencji gruntów, zmiana przeznaczenia wykazanych gruntów leśnych na cele nieleśne, wymagała tym samym uzyskania, w procedurze sporządzenia projektu planu (w trybie art. 18 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o z.p.), zgody właściwego organu.
Natomiast wprost z podjętej uchwały oraz częściowo (dla dz. nr ew. [...]) z pisma Wójta Gminy P. z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak: [...], wynika, że zarówno działka o nr ew. [...] jak i działka nr ew. [...] w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (uchwała Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r.), znajdowała się w strefie mieszkaniowo - usługowej oznaczonej symbolem (M), o podstawowym przeznaczeniu pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne, jednakże "w procedurze zmiany planu nie było wystąpienia na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne ". Należy zatem uznać, że na etapie opracowania obowiązującego obecnie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w odniesieniu do pierwotnej działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], stanowiącej obecnie (w wyniku wtórnych podziałów) działki numer ewidencyjny: [...], dokonana została zmiana przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne, z przeznaczeniem pod zabudowę mieszkaniowo - usługową (jednostka terenowa MN), bez wymaganej zgody.
W ocenie organu nadzoru brak uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia pierwotnej działki leśnej oznaczonej numerem [...], stanowiącej obecnie m.in. działki numer: [...] z obrębu [...], jednostka ewidencyjna P., na cele zabudowy mieszkaniowo - usługowej, stanowi naruszenie trybu postępowania przy sporządzaniu planu miejscowego i w oparciu o art. 27 ust. 1 ustawy o z.p., stanowi bezpośrednią przesłankę do stwierdzenia nieważności uchwały Rady Gminy P. Nr [...] we wnioskowanej części.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy P. wskazała, że w procedurze zmiany planu uzyskano zgody rolne na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych klas III i IV na cele nierolnicze przeznaczone pod zabudowę. Odnośnie gruntów leśnych na cele nieleśne nie było takiego wystąpienia w procedurze zmiany planu.
Na obszarze Gminy występują tereny leśne, które podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniami Wojewody w sprawie [...] Parku Krajobrazowego, [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu, w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu rzeki [...]. Intencją Wójta i Radnych była ochrona terenów leśnych położonych na terenie gminy P. pomimo braku tzw. "zgód leśnych".
Właściciel działki przeznaczonej w planie pod zabudowę mieszkaniową wiedział na podstawie otrzymanego wypisu z planu zagospodarowania przestrzennego, że ma tereny leśne na swoim gruncie, które nie podlegają zabudowie a ochronie.
Użytki leśne były bardzo dobrze opisane w wypisie z planu miejscowego. Dlatego też na rysunku planu zaznaczone zostały tereny, które zgodnie z ewidencją gruntów były użytkami leśnymi. Obowiązywał zakaz zabudowy tych użytków w planie miejscowym. Zapisy w planie dostatecznie chronią więc grunty leśne i zadrzewione. Wyznaczone linie zabudowy od lasów, oraz terenów chronionych skutecznie chronią lasy przed degradacją i niszczeniem.
Zapisy planu jednoznacznie określają bowiem możliwość zabudowy:
"Na obszarze chronionego krajobrazu obowiązują ustalenia Rozporządzenia Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1997 r. o utworzeniu obszaru chronionego krajobrazu na terenie województwa [...] /Dz. Urz. Woj. [...] nr [...] z 97 r.,poz. [...], z późn. zm./, a w szczególności: "w odniesieniu do lasów i zadrzewień zakazuje się:
1) zmiany przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne,
2) lokalizacji budynków w odległości mniejszej niż 25 m od granic kompleksów leśnych wchodzących w granice obszaru chronionego krajobrazu".
3) pozostawienie wzdłuż cieków wodnych pasów terenów nie zainwestowanych w szerokości wyznaczonej naturalną skarpą brzegu, nie mniej niż 20m od brzegu / w tym pasów bez ogrodzeń szerokości po 6 m w każdą stronę od krawędzi skarpy cieku"
"Plan ustala w odniesieniu do lasów i zadrzewień zakaz:
1) zmiany przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne
2) zakaz lokalizacji budynków w odległości mniejszej niż 25m od granic kompleksów leśnych wchodzących w "granice obszaru chronionego krajobrazu.
Właściciel ubiegający się o pozwolenie na budowę musi spełnić warunki wynikające z rozporządzenia Ministra Infrastruktury.
Z kolei na podstawie Rozporządzenia Ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie § 271 pkt 8 mówi, że: .Najmniejszą odległość budynków od granicy lasu należy przyjmować, jak odległość ścian tych budynków od ściany budynku ZL z przekryciem dachu rozprzestrzeniającym ogień". Przepisy ppoż, określają, że tak zdefiniowana odległość powinna wynosić minimalnie 12 m i 16 m dla domu drewnianego.
W ocenie Rady nie było więc zasadne w latach 2000 - 2002 ( w trakcie trwania prac nad projektem) wyłączać z produkcji leśnej x hektarów lasów prywatnych pod zabudowę, tym bardziej, że był to wówczas plan ogólny w skali 1: 1 0000 i nie można było przewidzieć faktycznych zmian w zakresie urbanizacji południowej części Gminy P.
Po przeanalizowaniu zarzutów zawartych w skardze Wojewody [...] na uchwałę Nr [...] Rady Gminy P. z dnia [...] kwietnia 2002r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego południowej części Gminy P. organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W myśl art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej powoływana jako P.p.s.a. kognicji sądu administracyjnego poddane zostały między innymi akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Stosownie do art. 147 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
W ocenie Sądu skarga Wojewody [...] w zakresie wskazanym w sentencji zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszym rzędzie wskazać należy, że art. 3 ust. 1 pkt 4 i art. 12 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 236 z późn. zm.) stanowi, że wojewoda jest organem nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego i ich związków pod względem legalności oraz, że sprawuje ten nadzór na zasadach określonych w odrębnych ustawach.
Z kolei zasady nadzoru nad działalnością gminy regulowane są przepisami ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591). Z art. 86 tej ustawy wynika, że organami nadzoru są Prezes Rady Ministrów i wojewoda, a w zakresie spraw finansowych - regionalna izba obrachunkowa. Nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem (art. 85). Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90 (art. 91 ust. 1). Po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego (art. 93 ust. 1).
Uprawnienie nadzorcze wojewody, w zakresie zaskarżenia uchwały będącej aktem prawa miejscowego do sądu administracyjnego odnosi się do uchwał funkcjonujących w obrocie prawnym, t.j. obowiązujących, przy czym w wyroku z dnia 10 grudnia 2002 r., sygn. akt P 6/02 (OTK-A 2002/7/91) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że formalne uchylenie przepisu nie zawsze jest równoznaczne z utratą przez ten przepis w całości mocy obowiązującej. Dopiero treść normy derogującej czy przejściowej pozwala odpowiedzieć na pytanie, czy uchylony lub zmieniony przepis utracił moc obowiązującą w tym znaczeniu, że nie może być w ogóle stosowany. Jeżeli nadal możliwe jest zastosowanie uchylonego przepisu do jakiejkolwiek sytuacji z przeszłości, teraźniejszości lub przyszłości, to przepis taki nie utracił mocy obowiązującej i nie ma podstaw do umorzenia toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowania.
Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że zasadnie organ nadzoru wywiódł, iż przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały, naruszone zostały zasady sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym oraz właściwość organów, o których mowa w art. 18 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o z.p., co na mocy art. 27 ust. 1 ustawy o z.p., skutkuje nieważnością uchwały rady gminy w części dotyczącej działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi: [...] z obrębu [...], gm. P., w części ewidencyjnie leśnej. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 marca 2014r. Sygn. akt II OSK 2730/13 "Dokonanie w miejscowym planie zmiany przeznaczenia gruntów na, cele , nierolnicze i nieleśne powinno być poprzedzone wystąpieniem o uzyskanie zgody, o jakiej mowa w art. 7 ust. 2 pkt 5 ustawy z 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Uchybienie w tym zakresie zalicza się do istotnego naruszenia trybu sporządzania planu miejscowego, a także właściwości organów w tym zakresie, co prowadzić musi do stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy w całości lub części."LEX nr 1495297.
Wskazać bowiem należy, że zgodnie z dyspozycją art. 9 ust. 1 ustawy o z.p., w ustaleniach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uwzględnia się postanowienia przepisów szczególnych odnoszące się do obszaru objętego planem i przedmiotu jego ustaleń. Ponadto z art. 18 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o z.p., jednoznacznie wynika, iż organ sporządzający projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uzgadnia go, stosownie do jego zakresu, z organami właściwymi do uzgadniania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, na podstawie przepisów szczególnych. Oznacza to, że z woli ustawodawcy, organy gminy sporządzając projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zobligowane były do uwzględnienia w nim postanowień wynikających z przepisów szczególnych, odnoszących się do obszaru objętego planem.
Wojewoda [...], działając na wniosek Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w W., po przeprowadzeniu stosownej analizy przekazanych przy tym wniosku materiałów, ustalił zaś, że działka oznaczona numerem ewidencyjnym [...] (o łącznej powierzchni [...] ha) wraz z działką numer [...] (o łącznej powierzchni [...] ha), została wydzielona z pierwotnej działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] (o łącznej powierzchni. [...] ha). Następnie działka oznaczona numerem ewidencyjnym [...] została podzielona na działki o kolejnych numerach ewidencyjnych: [...], data przyjęcia do zasobu: [...] listopad 2005 r.). W wyniku kolejnych czynności działka numer ewidencyjny [...], na mocy decyzji Wójta Gminy P. nr [...] z dJia [...] listopada 2009 r., uległa podziałowi na działki oznaczone numerami ewidencyjnymi: [...].
W dacie podejmowania skarżonej uchwały, tj. w dniu [...] kwietnia 2002 r., w obrębie działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], występowały grunty leśne klasy V i VI (LsV i LsVI), o łącznej powierzchni [...] ha. W wyniku kolejno dokonywanych czynności podziałowych wskazane powyżej grunty ewidencyjnie leśne weszły m.in. w skład działki oznaczonej numerem [...]. Działka ta o powierzchni [...] ha składała się m.in. z gruntów leśnych klasy V (LsV) o powierzchni [...] ha oraz gruntów leśnych klasy VI (LsVI) o powierzchni [...] ha. W wyniku kolejnych podziałów działki nr ew. [...], grunty ewidencyjnie leśne weszły w skład działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi:
- [...], na łącznej powierzchni [...] ha, w tym [...] ha;
- [...], na łącznej powierzchni [...] ha, stanowiąc w całości grunty leśne klasy VI.
Powyższa analiza wynika z pisma Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] listopada 2013 r., znak: [...] oraz dołączonego do pisma wypisu z rejestru gruntów znak: [...] sporządzonego według stanu na dzień [...] kwietnia 2002 r. (data podjęcia skarżonej uchwały) oraz wykazu zmian danych ewidencyjnych dla działki nr ew. [...].
Biorąc pod uwagę przytoczone powyżej przepisy oraz dokonaną analizę zapisów ewidencji gruntów, nie ulega wątpliwości, że zmiana przeznaczenia wykazanych gruntów leśnych na cele nieleśne, wymagała tym samym uzyskania, w procedurze sporządzenia projektu planu, zgody właściwego organu.
Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych( dalej: u.o.g.r.l. ) przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W art. 7 ust. 2 u.o.g.r.l. wymieniono rodzaje gruntów, których przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne wymaga zgody i określono organy właściwe do wyrażenia takiej zgody. Przepisy te tworzą zatem normę prawną, regulującą przeznaczanie gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne. Przepis art. 7 ust. 1 u.o.g.r.l. stanowi odzwierciedlenie ogólnej zasady, że jeśli przeznaczenie gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne wymaga zgody właściwego organu administracji, to taka zmiana przeznaczenia może nastąpić jedynie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego sporządzonym w trybie określonym w przepisach ustawy o z.p.
Wbrew zarzutom podniesionym przez Radę, o ile można zaobserwować liberalizację przepisów odnośnie gruntów rolnych, to ewidentnie ustawodawca nie "rozluźnił" ochrony w stosunku do gruntów leśnych. Kolejne nowelizacje ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie ograniczyły ochrony gruntów leśnych. Od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, tj. od dnia 25 marca 1995 r. zmiana przeznaczenia gruntów leśnych stanowiących własność Skarbu Państwa oraz pozostałych gruntów leśnych na cele nieleśne niezmiennie wymaga uzyskania zgody właściwych organów.
Nadmienić należy, iż ustawą z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 237, poz. 1657) ustawodawca, dla gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas IV-VI położonych w granicach administracyjnych miast, wyłączył ochronę przewidzianą dla gruntów rolnych i uwolnił te grunty dla celów inwestycyjnych. A mianowicie, nowelą z dnia 19 grudnia 2008 r. w art. 7 w ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych skreślone zostały punkty 3 i 4 dotyczące gruntów rolnych. Jednocześnie ustawodawca zachował nadal dotychczasową ochronę gruntów leśnych, co znajduje także potwierdzenie w zmienionym tą nowelą ustępie 3 art. 7 u.o.g.r.l. W stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2009 r. zmiana przeznaczenia gruntów leśnych stanowiących własność Skarbu Państwa wymaga uzyskania zgody Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa lub upoważnionej przez niego osoby (art. 7 ust. 2 pkt 2 u.o.g.r.l.), zaś zmiana przeznaczenia pozostałych gruntów leśnych wymaga uzyskania zgody marszałka województwa wyrażanej po uzyskaniu opinii izby rolniczej (art. 7 ust 2 pkt 5 u.o.g.r.l.). Wyrażenie zgody, o której mowa w ust. 2 pkt 1, 2 i 5, następuje na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Do wniosku dotyczącego gruntów leśnych stanowiących własność Skarbu Państwa wójt (burmistrz, prezydent miasta) dołącza opinię dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych, a w odniesieniu do gruntów parków narodowych - opinię dyrektora parku. Ale z wnioskiem o wyrażenie zgody na zmianę przeznaczenia gruntu leśnego na cele nieleśne organ występuje w trakcie procedury planistycznej, jeżeli taka procedura nie jest prowadzona nie ma podstawy prawnej do wystąpienia o uzyskanie zgody.
Zgodnie art. 4 pkt 6 ustawy z dnia 3 grudnia 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych gdy mowa o przeznaczeniu gruntów na cele nierolnicze lub nieleśne - rozumie się przez to ustalenie innego niż rolniczy lub leśny sposobu użytkowania gruntów rolnych oraz innego niż leśny sposobu użytkowania gruntów leśnych. Zabudowa gruntu leśnego budynkiem mieszkalnym, czy to dla celów rekreacyjnych, czy też służącym do stałego zamieszkania, stanowi bezsprzecznie zmianę sposobu użytkowania gruntu leśnego. Warto przypomnieć, że ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach w art. 3 zawiera definicję lasu. Zgodnie z tym przepisem, lasem w rozumieniu ustawy jest grunt:
1) o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony:
a) przeznaczony do produkcji leśnej lub
b) stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo
c) wpisany do rejestru zabytków;
2) związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne.
Definicja gospodarki leśnej zawarta jest w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o lasach, a w pkt 1a definicja trwale zrównoważonej gospodarki leśnej.
Jak wynika z art. 3 pkt 2 powołanej ustawy tylko grunt leśny przeznaczony pod budynki i budowle wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej zachowuje nadal charakter prawny lasu. Podkreślić należy, że zmiana przeznaczenia gruntu leśnego na cele nieleśne dokonana w trybie art. 7 ustawy o ochronie gruntów rolnych nie oznacza jeszcze możliwości faktycznego wyłączenia gruntów leśnych, zgodnie z art. 11 powołanej ustawy wyłączenie gruntów leśnych przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne - może nastąpić dopiero po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie.
Podnoszona z kolei przez Radę okoliczność, iż w jej ocenie plan wystarczającą zapewnia ochronę gruntów leśnych przed zabudową z uwagi na to, że sporne działki znajdują się w obszarze chronionego krajobrazu i mają tu zastosowanie ustalenia (wprowadzone do planu) Rozporządzenia Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1997 r. o utworzeniu obszaru chronionego krajobrazu na terenie
województwa [...] /Dz. Urz. Woj. [...] nr [...] z 97 r.,poz. [...], z późn.zm.), który wprowadza w szczególności: "w odniesieniu do lasów i zadrzewień zakaz:
1) zmiany przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne,
2) lokalizacji budynków w odległości mniejszej niż 25 m od granic kompleksów leśnych wchodzących w granice obszaru chronionego krajobrazu".
3) pozostawienie wzdłuż cieków wodnych pasów terenów nie zainwestowanych w szerokości wyznaczonej naturalną skarpą brzegu, nie mniej niż 20m od brzegu / w tym pasów bez ogrodzeń szerokości po 6 m w każdą stronę od krawędzi skarpy cieku ".
Należy wskazać, iż powyższe stanowić może jedynie dodatkową przesłankę uzasadniającą brak podstaw do umieszenia spornych działek leśnych w planie w strefie mieszkaniowo - usługowej oznaczonej symbolem (M), o podstawowym przeznaczeniu pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne.
W tym kontekście, należy uznać, że na etapie opracowania zaskarżonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w odniesieniu do pierwotnej działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], stanowiącej obecnie (w wyniku wtórnych podziałów) działki numer ewidencyjny: [...], dokonana została zmiana przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne, z przeznaczeniem pod zabudowę mieszkaniowo - usługową (jednostka terenowa MN), bez wymaganej zgody, co potwierdziła Rada w odpowiedzi na skargę "w procedurze zmiany planu nie było wystąpienia na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne".
Brak uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia w/w działek leśnych, jak wskazano na wstępie stanowi bezpośrednią przesłankę do stwierdzenia nieważności uchwały Rady Gminy P. Nr [...], w części ich dotyczącej. Wobec powyższego działając na podstawie art. 147 § 1 w zw. z art. 152 p.p.s.a, Sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło