IV SA/Wa 2138/16
WyrokWSA w Warszawie2016-12-05
Skład orzekający: Wanda Zielińska-Baran, Anita Wielopolska, Alina Balicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy próba przekroczenia granicy Polski do innego państwa strefy Schengen bez ważnej wizy lub karty pobytu, pomimo posiadania statusu legalnego pobytu w Polsce na podstawie złożonego wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy, stanowi podstawę do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że posiadanie statusu legalnego pobytu w Polsce na podstawie złożonego wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy (potwierdzone stemplem w paszporcie lub decyzją administracyjną) nie uprawnia do przekraczania granicy państwowej z Polski do innego państwa strefy Schengen bez ważnej wizy lub karty pobytu. Takie działanie stanowi przekroczenie granicy wbrew przepisom prawa, co uzasadnia wydanie decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach. Sąd podkreślił, że instytucja legalizacji pobytu w Polsce w trakcie postępowania o zezwolenie na pobyt ma charakter wewnętrzny i nie daje uprawnień do swobodnego przemieszczania się po strefie Schengen.Stan faktyczny
Skarga dotyczyła decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, która utrzymała w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej o zobowiązaniu cudzoziemca V. G. do powrotu i orzekła zakaz ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw Schengen na okres 6 miesięcy. Cudzoziemiec został zatrzymany z powodu próby nielegalnego przekroczenia granicy polsko-[...] bez wymaganych dokumentów, mimo że posiadał ważny paszport i kartę pobytu, która straciła ważność, a jednocześnie złożył wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak uwzględnienia przesłanek do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych oraz błędną wykładnię przepisów dotyczących przekroczenia granicy i ryzyka ucieczki.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), sędzia WSA Alina Balicka, Protokolant ref. staż. Agnieszka Jastrzębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi V. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu oddala skargę
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez obywatela [...] – V. G., od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] listopada 2015r. Nr [...] orzekającej o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu bez określenia terminu dobrowolnego powrotu oraz zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy od dnia wydania w/w decyzji - postanowił uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen i orzekł o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy od dnia wydania niniejszej decyzji oraz w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Zaskarżona decyzja Szefa do Spraw Cudzoziemców zapadła w następującym stanie faktycznym.
Skarżący V. G. w dniu 27 października 2015r. w mieście [...] został przekazany przez funkcjonariuszy [...] Policji funkcjonariuszom Placówki Straży Granicznej w [...] Skarżący, poruszając się własnym pojazdem marki [...] z polskimi tablicami rejestracyjnymi o numerach [...] został przez służby polskie zatrzymany z uwagi na próbę nielegalnego przekroczenia granicy polsko-[...] w dniu [...] października 2015r. Nie posiadał dokumentów uprawniających do jej przekroczenia. W trakcie zatrzymania cudzoziemiec legitymował się ważnym paszportem serii i o nr [...], w którym znajdował się odcisk pieczęci potwierdzający złożenie przez niego w dniu 2 lipca 2015r. do Wojewody [...] wniosku o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy oraz znajdował się w posiadaniu karty pobytu, która straciła ważność w dniu 31 lipca 2015r. Złożenie przez cudzoziemca w/w wniosku zostało potwierdzone w systemie teleinformatycznym krajowego zbioru rejestrów, ewidencji i wykazu w sprawach cudzoziemców. Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] w dniu 27 października 2015r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zobowiązania skarżącego do powrotu. W powyższym dniu V. G. został także przesłuchany do protokołu. Przesłuchanie prowadzone było w języku [...], języku zrozumiałym dla skarżącego. Cudzoziemiec zeznał, iż po raz ostatni wjechał do Polski w lipcu 2015 roku przez przejście graniczne w [...], na podstawie paszportu i karty pobytu. Wskazał, iż karta pobytu została mu wydana w związku z uzyskaniem przez niego zezwolenia na pobyt czasowy i wykonywaniem pracy jako kierowca w firmie "[...]". Skarżący podał także, że do Polski przyjechał w celu złożenia wniosku o wydanie mu nowej karty pobytu oraz podpisania wstępnej umowy o pracę z firmą "[...] Sp. z o.o." z siedzibą w [...], jako serwisant [...]. Jednocześnie zeznał, że miał świadomość, że nie może przekraczać granicy na podstawie posiadanych aktualnie dokumentów, ale jeździł tak już wcześniej, przy czym nie zdawał sobie sprawy z grożących mu konsekwencji. Podróżował w ten sposób samolotem nawet do [...] Oświadczył, iż tym razem jechałem do [...] na jeden dzień w celach turystycznych. Towarzyszyli mu dwaj, poznani dwa tygodnie wcześniej [...]. Cudzoziemiec zeznał również, że nie jest małżonkiem obywatelki polskiej, jest rozwiedziony i nie posiada członków rodziny zamieszkujących na terytorium Polski lub innego kraju Unii Europejskiej za wyjątkiem syna, który sam się utrzymuje. Oświadczył, że zamierza zostać w Polsce i tu ułożyć sobie życie i pracować. W Polsce przebywa od 2013 roku w związku z wykonywaniem przez niego pracy. Cudzoziemiec jednocześnie zaprzeczył istnieniu okoliczności uniemożliwiających opuszczenie mu terytorium Polski; podał, iż w kraju pochodzenia nie był prześladowany i nic mu nie grozi [...] za wyjątkiem możliwości wcielenia go do wojska.
Na podstawie dokonanych ustaleń Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] w dniu [...] listopada 2015 r. wydał wskazaną wyżej decyzję nr [...] zobowiązującą V. G. do powrotu i zakazującą ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen, na okres 6 miesięcy od dnia wydania decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że wobec cudzoziemca zachodzą okoliczności określone w art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach, gdyż przekroczył granicę wbrew przepisom prawa, jak również organ uznał, że wobec cudzoziemca nie zachodzą okoliczności z art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w związku z art. 348 i 351 ww. ustawy.
W trakcie postępowania odwoławczego, pełnomocnik cudzoziemca dwukrotnie wniósł o przedłużenie niniejszego postępowania m.in. z uwagi na możliwość dostarczenia nowego materiału dowodowego w sprawie (pisma pełnomocnika z dnia 4 marca 2016r., z dnia 22 kwietnia 2016r.). Komendant placówki Straży Granicznej w [...] przychylił się do powyższej prośby i przedłużył termin zakończenia postępowania ostatecznie do dnia 29 maja 2016r. Do chwili zakończenia niniejszego postępowania pełnomocnik nie dołączył do akt sprawy żadnych nowych dokumentów. Z ustaleń poczynionych przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w systemie teleinformatycznym krajowego zbioru rejestrów, ewidencji i wykazu w sprawach cudzoziemców w dniu [...] grudnia 2015r. została wydana cudzoziemcowi decyzja negatywna w przedmiocie udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, od której odwołał się i postępowanie te aktualnie jest w toku.
Rozpoznając wniesione odwołanie organ odwoławczy uznał, że wobec V. G. zachodzą przesłanki z art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach albowiem w dacie przekroczenia granicy polsko-[...] w dniu [...] października 2015r. nie posiadał ani wizy ani żadnego innego dokumentu uprawniającego go do jej przekroczenia. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził brak w stosunku do skarżącego wystąpienia przesłanek wskazanych w przepisie z art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, uniemożliwiającymi wydanie decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Nadto organ przeanalizował sytuację osobistą skarżącego pod kątem przesłanek występujących w art. 348, art. 349, art. 351 ustawy o cudzoziemcach i również skonstatował brak ich występowania, stąd uznał, że powrót cudzoziemca do kraju pochodzenia nie będzie stanowić zagrożenia jego prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
W ocenie Szefa Urzędu organ I instancji w podstawie decyzji słusznie wskazał art. 315 ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie określa się terminu dobrowolnego powrotu cudzoziemca, gdy istnieje prawdopodobieństwo ucieczki cudzoziemca, wskazane w przykładowym wyliczeniu zawartym w art. 315 ust. 3 ww. ustawy. Zgodnie z ust. 3 pkt 3 ww. przepisu prawdopodobieństwo ucieczki cudzoziemca istnieje w szczególności, gdy cudzoziemiec przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa, a w okolicznościach niniejszej sprawy cudzoziemiec V. G. uczynił to w dniu [...] października 2015r. W związku z powyższym Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał, zgodnie z twierdzeniem organu I instancji, że zachodzi ryzyko ucieczki i słusznie w decyzji organ nie określił powyższego terminu.
Od powyższej decyzji skargę do tut. Sądu wniósł V. G., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając naruszenie przepisów:
- art. 303 ust 1 pkt. 2 w związku z art. 34B pkt. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji wydanie zaskarżonej decyzji pomimo istnienia przesłanek do udzielenia skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, ze względu na ochronę jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r;
- art. 315 ust. 4 cyt. ustawy poprzez niewskazanie w treści zaskarżonej decyzji państwa powrotu, do czego organ był zobowiązany na podstawie ww. przepisu;
- art. 315 ust 2 i 3 cyt. ustawy poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie przez organ, że w przypadku skarżącego zachodziło podejrzenie jego ucieczki,
- art. 302 ust. 1 pkt. 10 cyt. ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie przez organ, że skarżący przekroczył granicę wbrew przepisom prawa, podczas gdy zdaniem skarżącego została już wydana decyzja administracyjna w sprawie udzielenia zezwolenia mu zgody na pobyt czasowy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej;
- art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony, oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, jak również dowolną jego ocenę, przejawiające się w wydaniu rozstrzygnięcia pomimo niezebrania dowodów niezbędnych do merytorycznego rozstrzygnięcia, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 303 ust. 1 pkt 2 w związku z art, 348 pkt 2 Ustawy, poprzez przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych;
- art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony, oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, jak również dowolną jego ocenę, poprzez przyjęcie, że skarżący przekroczył granicę Rzeczpospolitej Polskiej wbrew przepisom prawa, w sytuacji gdy wnioski takie nie były możliwe do wyprowadzenia z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności z zeznań skarżącego, z których wynikało w sposób jednoznaczny, że podróż ta była podróżą w celach turystycznych, a dodatkowo, w świetle jego wiedzy, decyzja w sprawie udzielenia mu zgody na pobyt czasowy powinna zostać wydana do dnia 30 września 2015 r., tym samym skarżący miał pełne prawo twierdzić, że nie przekracza granicy w sposób nieuprawniony;
- art. 138 § 1 w związku z art. 15 k.p.a, poprzez utrzymanie w mocy przez organ decyzji wydanej dnia [...] listopada 2015 r. przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...], pomimo licznych naruszeń prawa materialnego i procesowego, a także nieprzeprowadzenie przez organ żadnych własnych ustaleń faktycznych, co w konsekwencji pozbawiło Skarżącego prawa do kontroli decyzji w toku instancji;
- art. 11 w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji na jakich dowodach oparł się organ, uznając, iż strona nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 348 pkt 2 ww ustawy, w sytuacji, gdy do czasu rozstrzygnięcia sprawy, organ nie ustalił czy skarżący spełnienia przesłanki udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub pobyt tolerowany, dodatkowo zaś organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do szczegółowego wyjaśnienia sprawy, w tym w szczególności ustalenia tego czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa skarżącego do życia rodzinnego łub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.
Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, iż zarówno zaskarżona decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców jak i utrzymana nią w mocy decyzja Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] nie naruszają prawa.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców prowadzi do wniosków, iż przedmiotowa skarga jako bezzasadna, podlegała oddaleniu. Organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Na aprobatę zasługuje przedstawiona w zaskarżonej oraz w decyzji organu I instancji ocena prawna okoliczności faktycznych, co implikuje uznanie, że nie zaszły przesłanki uzasadniające stwierdzenie, że zasadna jest skarga na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2016 roku Nr [...] utrzymująca w zasadniczej części w mocy (poza częścią dotyczącą określenia terminu dobrowolnego powrotu) decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] listopada 2015 roku Nr [...], wydana w przedmiocie zobowiązania skarżącego do powrotu.
Z ustalonego w trakcie postępowania administracyjnego stanu faktycznego sprawy wynika, że nie znajdują zastosowania postanowienia art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, wykluczające wydanie lub wykonanie decyzji organu I instancji, jak również postanowienia art. 348 pkt 2 czy art. 351 tej samej ustawy uzasadniające udzielenie cudzoziemcowi V. G. zgody na pobyt ze względów humanitarnych czy zgody na pobyt tolerowany. Skarżący wskazał, że jest osobą samotną, jest rozwiedziony, na terytorium RP przebywa tylko jego dorosły syn, który sam się utrzymuje. Skarżący w Polsce przebywa dopiero od trzech lat a jego pobyt związany jest wyłącznie z wykonywaniem w Polsce pracy. W ocenie Sądu, w takiej sytuacji nie ma żadnych przeszkód aby skarżący mógł wrócić do kraju swojego pochodzenia.
Zgodnie z art. 302 ust 1 ustawy o cudzoziemcach, decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi m.in. gdy przebywa lub przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, jeżeli wiza lub inny dokument są lub były wymagane, wykonuje lub wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia na pracę lub zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia mu wykonywania pracy, lub został ukarany karą grzywny za nielegalne wykonywanie pracy. Z ustaleń organu I instancji wynikało jednoznacznie, że w dniu [...] października 2015r. około godziny 16:50, w nieustalonym miejscu, pojazdem marki [...] z polskimi tablicami rejestracyjnymi o numerach [...], przekroczył granicę państwową z Polski do [...] wbrew przepisom, nie posiadając dokumentów uprawniających do jej przekroczenia. Zarówno fakt przekroczenia granicy jak i brak posiadania przez skarżącego dokumentu uprawniającego go do przekroczenia granicy w momencie jej przekraczania stanowią okoliczności niesporne, które skarżący przyznał w toku przesłuchania.
Zgodnie z art. 14 ust. 3 z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej przekraczanie granicy państwowej stanowiącej granicę wewnętrzną w rozumieniu przepisów kodeksu granicznego Schengen następuje na zasadach określonych w kodeksie granicznym Schengen. Zgodnie z art. 20 rozporządzenia (WE) nr 562/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. ustanawiającego wspólnotowy kodeks zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz. Urz. UE L 105 z 13.04.2006, str. 1, z późn.zm.) granice wewnętrzne mogą być przekraczane w każdym miejscu bez dokonywania odprawy granicznej osób niezależnie od ich obywatelstwa. Należy jednak podkreślić, że w/w art. 20 nie stanowi jedynej regulacji wspólnotowej mającej zastosowanie do przekraczania granic wewnętrznych UE. Wskazać w tym miejscu należy na art. 21 ust. 1 i 2 Konwencji wykonawczej do układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 roku (Dz.U.UE.L.00.239.19 z późn.zm.), które stanowią, iż cudzoziemcy posiadający ważny dokument pobytowy wydany przez jedno z państw członkowskich mogą na podstawie tego dokumentu oraz ważnego dokumentu podróży swobodnie przemieszczać się po terytoriach innych państw członkowskich przez okres nieprzekraczający 90 dni w ciągu każdego 180- dniowego okresu, pod warunkiem że spełniają warunki wjazdu określone w art. 5 ust. 1 lit. a), c), i e) rozporządzenia (WE) nr 562/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. ustanawiającego wspólnotowy kodeks zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) oraz nie znajdują się w krajowym wykazie wpisów do celów odmowy wjazdu danego państwa członkowskiego. Ustęp 1 stosuje się także do cudzoziemców legitymujących się dokumentami pobytowymi na czas oznaczony, wydanymi przez jedną z Umawiających się Stron oraz dokumentami podróży wydanymi przez tę Umawiającą się Stronę. Z kolei z art. 5 ust. 1 lit. b Kodeksu granicznego wynika obowiązek posiadania ważnej wizy, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 539/2001 z dnia 15 marca 2001 r. wymieniającym państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych oraz te, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu, chyba że posiadają ważny dokument pobytowy lub ważną wizę długoterminową.
Polskim dokumentem pobytowym uprawniającym do przekroczenia polskiej granicy i pobytu na terytorium państw Schengen jest niewątpliwie karta pobytu, o której mowa w art. 242 ustawy o cudzoziemcach, która w okresie swojej ważności potwierdza tożsamość cudzoziemca podczas jego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz uprawnia go wraz z dokumentem podróży do wielokrotnego przekraczania granicy bez konieczności uzyskania wizy. Skarżący w dacie przekroczenia granicy nie posiadał takiego dokumentu. Ważność posiadanej przez niego karty pobytu upłynęła w dniu 31 lipca 2015r. a więc prawie 3 miesiące przed przekroczeniem granicy z Polski do [...]. Skarżący wówczas ubiegał się o udzielenie kolejnego zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce. W związku ze założeniem wniosku w w/w sprawie z zachowaniem ustawowego terminu pobyt skarżącego w Polsce, na mocy art. 108 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, był uznawany za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy stanie się ostateczna. Uprawnienie wynikające z art. 108 ust. 1 pkt 2. jak również odcisk stempla w paszporcie, o którym mowa w art. 108 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy nie mogły zostać uznane ani za jeden z tytułów pobytowych, o których mowa w art. 21 ust. 1 i 2 KWS ani za wizę długoterminową, do której odnosi się ust. 2a w/w regulacji. Rozwiązanie przyjęte w art. w art. 108 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach z 2013r. stanowi specyficzną i jedynie tymczasową formę legalizacji pobytu w związku z toczącym się postępowaniem o udzielenie określonego tytułu pobytowego, który w okresie rozpatrywania sprawy jest jedynie uznawany za legalny. Jest to wprawdzie instytucja prowadząca do okresowej legalizacji pobytu cudzoziemca na terytorium Polski jednak ma ona charakter wewnętrzny, krajowy a jej celem jest zapewnienie cudzoziemcowi możliwości pobytu i tym samym osobistego udziału w toczącym się postępowaniu. Na powyższy problem zwracano w przeszłości uwagę w orzecznictwie sądowym, w kontekście art. 61 ust. 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach z 2003r. stanowiących odpowiednik art. 108 ust. 1 ustawy obowiązującej obecnie. W wyroku z dnia 23 listopada 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w sprawie o sygn. II SA/Go 766/11 słusznie zwrócił uwagę, że uzyskanie stempla, o jakim mowa w art. 61 ust. 2 ustawy z 2003 r. o cudzoziemcach, nie upoważniało do przekraczania granic Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd m.in. zwrócił uwagę, iż wskazany stempel zastąpił od dnia 28 grudnia 2010 r. - w wyniku nowelizacji ustawy o cudzoziemcach (ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2010 r. Nr 239, poz. 1593) - tzw. wizę proceduralną. Był to szczególny rodzaj wizy krajowej, ważnej jedynie w okresie trwającego postępowania o udzielenie zezwolenia i służyła legalizacji pobytu cudzoziemca na terytorium RP do czasu rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na zamieszkanie. W treści tego dokumentu znajdował się napis w trzech językach - angielskim, francuskim i polskim: "tylko Polska". Pod rządem stanu prawnego obowiązującego do dnia 28 grudnia 2011 r. wiza taka upoważniała jedynie do pobytu na terytorium RP. Z kolei w wyroku z dnia 4 kwietnia 2011. sygn. akt V SA/Wa 1911/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doszedł do podobnej konstatacji wskazując, że wiza krajowa wydana w związku z trwającą procedurą w sprawie udzielenia kolejnego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony nie uprawnia do przekroczenia granicy państwowej oraz poruszania się po krajach strefy Schengen. Dokument taki uprawniał jedynie do pobytu wyłącznie na terytorium Polski.
W tym stanie rzeczy brak posiadania przez skarżącego karty pobytu lub też stosownej wizy podczas przekraczania granicy polsko - [...] stanowiło przekroczenie granicy wbrew przepisom prawa w rozumieniu art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach. Podejmowanie przez skarżącego próby przedostania się na terytorium [...] bez stosownego dokumentu uprawniającego do przekroczenia granicy nie jest do zaakceptowania w obowiązującym na obszarze RP porządku prawnym, ustanowionego dla ochrony granic państwowych i zapewnienia kontroli pobytu oraz działalności cudzoziemców. Takiego postępowania skarżącego w żaden sposób nie usprawiedliwiają argumenty powołane w skardze. Podstawowym obowiązkiem cudzoziemca, który chce przebywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązek lojalności wobec polskich władz wyrażający się w szczególności w przestrzeganiu obowiązujących w nim przepisów. Ponadto organy administracji publicznej nie są zobowiązane do respektowania wyboru przez cudzoziemca miejsca pobytu tym bardziej, jeżeli narusza on obowiązujące w Polsce przepisy prawne.
Biorąc pod rozwagę przedstawiony wyżej stan faktyczny należy stwierdzić, iż w sprawie została wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy o cudzoziemcach. Nadto należy wskazać, iż powołane przepisy mają charakter obligatoryjny i zobowiązują organ administracji publicznej do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, w przypadku uznania, iż cudzoziemiec dopuścił się nielegalnego pobytu i nie posiada środków na utrzymanie. Już samo stwierdzenie faktów odpowiadających hipotezie powyższych przepisów uzasadnia zastosowania sankcji w postaci zobowiązania cudzoziemca do powrotu oraz orzeczenia zakazu ponownego wjazdu przez określony czas. Taka konstrukcja normy prawnej ma przede wszystkim na celu dyscyplinowanie cudzoziemców w przedmiocie przestrzegania przepisów ustanowionych dla zapewnienia kontroli wjazdu i pobytu cudzoziemców. Wobec powyższego wynikająca z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego zasada, iż sprawę należy załatwić zgodnie z wnioskiem strony o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny uwzględniając słuszny interes strony - doznaje istotnego ograniczenia. Zastosowanie w/w zasady nie może bowiem prowadzić do naruszenia przepisów prawa materialnego. Pogląd taki opiera się na założeniu, że zasada powyższa ma zastosowanie tylko w odniesieniu do decyzji opartych na zasadzie uznania administracyjnego, podczas gdy w niniejszym postępowaniu o treści rozstrzygnięcia wprost rozstrzyga przepis prawa materialnego. Powyższy pogląd jest ugruntowany zarówno w doktrynie (G. Łaszczyca, C. Martysz i A. Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; Zakamycze 2005 s. 130 - 131) jak również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2002r., II SA 3126/00, lex nr 81779, czy wyrok NSA z dnia 6 lipca 2006r., II OSK 297/06; niepubl.).
W myśl powołanego wyżej przepisu art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa. Zgodnie zaś z art. 315 ust.1 ww ustawy w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu określa się termin dobrowolnego powrotu, który wynosi od 15 do 30 dni liczony od dnia doręczenia decyzji. Przepis art. 315 ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach natomiast stanowi, że w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie określa się terminu dobrowolnego powrotu cudzoziemca, gdy istnieje prawdopodobieństwo ucieczki cudzoziemca. Ustęp 3 pkt 3 ww przepisu wskazuje, że prawdopodobieństwo ucieczki cudzoziemca istnieje w szczególności, gdy cudzoziemiec przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa. Zgodnie z art. 318 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu orzeka się o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oraz określa się okres tego zakazu. Z kolei art. 318 ust. 2 pkt 2 ww ustawy stanowi, że zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen orzeka się w przypadku wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, w której określono termin dobrowolnego powrotu, na wypadek jeżeli cudzoziemiec w tym terminie:
a) nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub
b) przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa.
Zgodnie zaś z art. 319 pkt 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach zakaz, o którym mowa w art. 318 ust. 1, określa się w następujących okresach:
1) od 6 miesięcy do 3 lat - w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1 pkt 1-3, 6, 10, 12, 13, 15 lub 16;
2) od 1 roku do 3 lat - w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1 pkt 4 lub 5.
W skardze podano, że organ wydając zaskarżoną decyzję całkowicie pominął fakt, iż skarżący jest osobą samotną, rozwiedzioną, a jedyną bliską mu osobą jest jego syn, który na stale przebywa w Polsce. Zeznania skarżącego nie wskazywały jednak aby w Polsce zamieszkiwał z małoletnim czy względnie niesamodzielnym synem, z którym prowadziłby wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący nie twierdził również, że syn przebywa na stałe w Polsce. W tym stanie rzeczy relacja skarżącego z dorosłym, samodzielnie utrzymującym się synem nie mogła zostać uznana za podlegającą ochronie w świetle art. 8 Konwencji rzymskiej. Dodać przy tym należy, że skarżący jest również osobą samodzielną a celem jego pobytu w Polsce było wykonywanie pracy. Należy w tym miejscu również dodać, że trudna sytuacja ekonomiczna w kraju pochodzenia, utrata pracy, czy ewentualne problemy ze znalezieniem mieszkania w przypadku powrotu przez cudzoziemców na [...] nie mogą same w sobie uzasadniać postawienia zarzutu naruszenia praw chronionych w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Taki pogląd ma oparcie w szerokim orzecznictwie sądowoadministarcyjnym w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nadto w omawianym kontekście czy zaskarżona decyzja naruszałaby prawo cudzoziemca do życia rodzinnego, czy prywatnego należało także wziąć pod uwagę skutki, jakie wiążą się z wydaniem decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Zaskarżona decyzja orzeka wprawdzie o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu jednak orzeczony zakaz ponownego wjazdu do Polski nie jest bezterminowy - wynosi 6 miesięcy i jest to okres najniższy z przewidzianych przez ustawodawcę. Natomiast w przypadku odczuwania przez skarżącego dolegliwych skutków zerwania więzi z synem aktualnie przebywającym w Polsce, nic nie stoi na przeszkodzie aby skarżący z synem mógł bez większych przeszkód utrzymywać ze sobą kontakt w okresie, przez który skarżący będzie przebywał poza Polską. Na mocy art. 320 ustawy o cudzoziemcach istnieje także możliwość cofnięcia w/w zakazu wjazdu na wniosek skarżącego, złożony po upływie w/w okresów. Z powyższych zatem względów Sąd uznał, iż skarżący w Polsce nie prowadzi życia rodzinnego w rozumieniu art. 8 Konwencji rzymskiej. Zaskarżona decyzja nie narusza także prawa skarżącego do poszanowania życia prywatnego.
Nie zasługują na uwzględnienie pozostałe zarzuty skargi, tym bardziej w sytuacji, kiedy cudzoziemca zawiadomiono o wszczęciu wobec niego postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Został poinformowany o zasadach, trybie postępowania, ciążących na cudzoziemcu obowiązkach oraz przysługujących mu prawach w związku z wydaniem decyzji o zobowiązaniu do powrotu; w szczególności o możliwości złożenia odpowiedzi i wyjaśnień na pismo wszczynające postępowanie. Skarżący został zapoznany z całością zebranego materiału dowodowego. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji, pismem z dnia 11 marca 2016r. i z dnia 8 kwietnia 2016r. pouczono pełnomocnika skarżącego o uprawnieniach procesowych wynikających z art. 10 i 81 Kpa oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy - art. 73 Kpa, złożenia oświadczeń, wniosków itp. Pełnomocnik skarżącego zapoznał się z aktami w dniu 20 kwietnia 2016r. i wniósł o przedłużenie postępowania celem dołączenia do akt sprawy dodatkowych dokumentów. W odpowiedzi organ odwoławczy przedłużył termin rozpoznania sprawy do dnia 29 maja 2016r, jednak żadnych nowych dowodów do sprawy nie dołączono, ani nie wnioskowano o ich przeprowadzenie. Do żadnego z dowodów nie wniósł zastrzeżeń ani nie wniósł, pomimo udzielonego mu terminu, nowych dowodów poza wskazanymi w decyzji organu I instancji.
W ocenie Sądu nie jest także zasadny zarzut naruszenia art, 7, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji a przyjęta w niej ocena zgromadzonych dowodów, wbrew stanowisku skarżącego, nie nosi cech dowolności i nie narusza art. 80 kpa. W sprawie zebrano materiał dowodowy w stopniu uzasadniającym zastosowanie przesłanki określonej w art.302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach. Zdaniem Sądu również, co wypada podnieść, przyjęła w zaskarżonej decyzji ocena zgromadzonych dowodów jest zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, jak również z wytycznymi wynikającymi z orzecznictwa sądowego w podobnych sprawach. Jednocześnie zebrane w sprawie dowody nie wskazywały na możliwość odstąpienia od zobowiązania skarżącego do powrotu na mocy art. 303 ust. 1 ww ustawy.
Wobec powyższego i treści przywołanych przepisów należy uznać, iż zastosowana przez organ regulacja prawna jest prawidłowa i tym samym wydana decyzja nie narusza prawa, w tym również w części uchylonej wydanej celem wprowadzenia zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP. liczonego od daty uostatecznienia się zaskarżonej decyzji. A zatem skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art.151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło