IV SA/Wa 214/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Joanna Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. i M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. P. i D. P., E. P., E. T., S. K. i M. K., P. F., K. B., L. B. i H. A. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2012 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa postanawia: - odmówić S. K. i M. K. przyznania prawa pomocy. S. K. działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik swojej żony M. K. wnioskiem z dnia 14 lutego 2013 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z nadesłanego formularza PPF wynika, że wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Na ich utrzymaniu pozostaje małoletnia córka. Oboje skarżący posiadają status osób bezrobotnych. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawców jest wynagrodzenie uzyskiwane przez S. K. za czynności ławnika w sądzie okręgowym w wysokości ok. 300 zł miesięcznie oraz dochód z wynajmu powierzchni reklamowej w wysokości 250 zł miesięcznie. Według oświadczenia zawartego w rubryce nr 7 formularza wniosku skarżący są współwłaścicielami domu o pow. 250 m2, mieszkania o pow. 102 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 0,62 ha. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że skutkiem wydania zaskarżonej decyzji jest pozbawienie ich możliwości uzyskiwania dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej na nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. Ponieważ oświadczenie skarżących z dnia 14 lutego 2013 r. było niewystarczające do oceny ich rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, pismem z dnia 22 lutego 2013 r. wezwano ich do złożenia, w terminie 14 dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń, potwierdzających ich stan majątkowy i dochody, to jest: a) oświadczenia o wszystkich źródłach utrzymania rodziny skarżących w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania (w szczególności należy wyjaśnić, skąd skarżący czerpią środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, na przykład na zakup żywności, utrzymanie domu, utrzymanie córki, skoro z formularza PPF wynika, że łączny dochód trzyosobowej rodziny wynosi jedynie 550 zł miesięcznie), b) oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym skarżących ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości, c) wyciągów z posiadanych przez skarżących rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, d) aktualnego zaświadczenia o sytuacji rodzinnej skarżących, wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy, e) odpisu zeznań podatkowych skarżących za 2011 r., f) zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego, że skarżący są osobami bezrobotnymi, g) kserokopii umowy najmu powierzchni reklamowej, h) dokumentu potwierdzającego dochód uzyskany przez S. K. w miesiącu listopadzie i grudniu 2012 r. oraz styczniu 2013 r. z tytułu sprawowania funkcji ławnika w sądzie okręgowym, i) oświadczenia, czy skarżący prowadzą w dalszym ciągu działalność gospodarczą, czy ją zawiesili, j) wobec tego, iż w formularzu PPF w rubryce 7.1. - dotyczącej posiadanych nieruchomości- skarżący wymienili dom o pow. 250 m2 i mieszkanie o pow. 102 m2, do złożenia wyjaśnień, czy któraś z tych nieruchomości stanowi źródło dochodów, np. z wynajmu, czy obie są wykorzystywane przez rodzinę skarżących. Przedmiotowe wezwanie S. K. otrzymał 25 lutego 2013 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sądowych sprawy, k-84). Termin do jego wykonania upłynął zatem w dniu 11 marca 2013 r. Skarżący w zakreślonym terminie nie złożyli do akt sprawy żądanych od nich dokumentów i oświadczeń. Rozpatrując wniosek stwierdzono, co następuje: S. i M. K. ubiegają się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Żądają oni bowiem zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Według treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje jeżeli wnioskująca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie tej przesłanki ciąży na wnioskującym o prawo pomocy. Stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Mając na względzie treść powołanych przepisów, w pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być wyłącznie ocena rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa, przy czym z art. 246 § 1 P.p.s.a. jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Jeśli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 P.p.s.a. dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń uzupełniających to oświadczenie. W sytuacji, gdy skarżący oświadczyli, że ich sytuacja materialna jest trudna, ustalenie rzeczywistej wielkości dochodów, które to środki stanowić mają źródło utrzymania rodziny wnioskodawców, jest konieczne do stwierdzenia, czy w istocie spełniają oni powołane wyżej przesłanki przyznania prawa pomocy. Skarżący wskazali, że obecnie są osobami bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku. Oświadczyli, że z powodu wydania decyzji objętej przedmiotową skargą, zmuszeni zostali do zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący w formularzu PPF nie wskazali jednak daty od kiedy zawiesili prowadzenie działalności oraz czy aktualnie w dalszym ciągu działalność ta nie jest przez nich prowadzona, nie przedstawili również żadnego dokumenty na tę okoliczność. Oświadczyli jedynie, że ich miesięczny dochód wynosi 550 zł i służy do utrzymania trzyosobowej rodziny. Skarżący, na wezwanie Sądu do wyjaśnienia, skąd czerpią środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych wobec tak niskich dochodów nie udzielili odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie. Wnioskodawcy nie określili również wysokości wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie. Należy mieć na uwadze, że treść powołanego wyżej art. 246 § 1 P.p.s.a. wskazuje, że pomoc Państwa w poniesieniu kosztów postępowania przed sądem stosowana jest wobec osób znajdujących się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Oceniając rzetelność strony w przedstawianiu informacji o jej możliwościach płatniczych należy więc zakładać, że deklarowany przez nią stan ubóstwa wiąże się z konicznością skrupulatnego planowania wydatków gospodarstwa domowego, co w szczególności wymaga wiedzy o wysokości zarówno bieżących dochodów, jak i dochodów uzyskanych w okresie wcześniejszym. Przypominając, że z treści art. 246 § 1 P.p.s.a. jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania, należy skonstatować, że oświadczenia skarżących zawarte w formularzu wniosku nie dawały możliwości dokonania pełnej oceny ich rzeczywistych możliwości płatniczych. Dlatego też pismem Sądu z dnia 22 lutego 2013 r. zostali oni wezwani do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia i dokumenty źródłowe. Pomimo upływu zakreślonego terminu, wnioskodawcy nie wykonali wezwania Sądu z dnia 22 lutego 2013 r. W sytuacji, gdy strona postępowania uchyla się od złożenia niezbędnych do ustalenia jej sytuacji materialnej dokumentów lub oświadczeń, brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. W konsekwencji wnioskodawcy odstępując od należytego udokumentowania ich aktualnej sytuacji materialno-bytowej uniemożliwili uwzględnienie przedmiotowego wniosku o przyznanie im prawa pomocy. W tej sytuacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.