IV SA/Wa 2142/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Stopczyński (spr.), Sędziowie sędzia NSA Otylia Wierzbicka, asesor WSA Agnieszka Miernik, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2006 r. sprawy ze skargi Gminy M. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania - oddala skargę - Zaskarżonym postanowieniem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2005r. w sprawie zawieszenia postępowania w przedmiocie nabycia z mocy prawa z dniem 1 lipca 2000r. przez Gminę M. własności nieruchomości położonej we wsi M. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 11 ha w trybie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że organ I – ej instancji zawiesił postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 101 § 1 kpa ze względu na postępowanie toczące się przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] października 1948r. utrzymującego w mocy orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...] marca 1948r., które uznało, iż nieruchomość ziemska nr [...] o powierzchni 11 ha stanowiąca własność B. G. podlega działaniu przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3 z 1945r. poz. 13 z późn. zm.), oraz decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1972r. stwierdzającej przejście w/w nieruchomości na własność państwa. W ocenie organu II – ej instancji postanowienie wydane przez Wojewodę [...] w dniu [...] lipca 2005r. jest trafne. Zawieszenie postępowania z powołaniem się na przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa uzależnione jest bowiem od wystąpienia łącznie trzech przesłanek: 1. postępowanie administracyjne jest w toku, 2. zagadnienie administracyjne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte, 3. rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia materialnoprawnego, które z istoty swej należy do kompetencji innego organu lub sądu i nie było wcześniej prawomocnie przesądzone. Przy czym gdy chodzi o ostatnią przesłankę należy ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. Zdaniem organu II – ej instancji należy stwierdzić, iż rozstrzygnięcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] października 1948r. utrzymującego w mocy orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...] marca 1948r., oraz decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1972r. stanowi zagadnienie wstępne w stosunku do postępowania w przedmiocie nabycia z mocy prawa przez Gminę M. własności nieruchomości położonej w miejscowości M. o powierzchni 11 ha. Rozstrzygnięcie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi może bowiem wpłynąć na zmianę stanu prawnego nieruchomości co z kolei może mieć wpływ na wynik postępowania w sprawie nabycia przez Gminę M. nieruchomości położonej w miejscowości M.. W szczególności należy wskazać, że ewentualna utrata własności nieruchomości przez Skarb Państwa mogłaby mieć istotne znaczenie dla postępowania uwłaszczającego gminę, gdyż może ona nabyć w trybie przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa jedynie te nieruchomości, które w dniu 1 lipca 2000r. stanowiły własność Skarbu Państwa. Skargę na postanowienie organu II – ej instancji wniosła Gmina M.. Powołując się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I - ej instancji. Zdaniem skarżącej przytoczona podstawa zawieszenia postępowania tj. przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, ponieważ zgodnie z art. 13 ust 2 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nieruchomości rolne nie przekazane do dnia 30 czerwca 2000r. do zasobu własności rolnej Skarbu Państwa stały się z mocy prawa własnością gmin na terenie, których są położone, a zgodnie z art. 13 ust. 3 tejże ustawy gminy przejmują nieruchomości wraz z zobowiązaniami wobec osób trzecich. Podane więc za przyczynę zawieszenia postępowania nie zakończone postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczeń uznających, że nieruchomość ziemska "D." podlegała działaniu dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. nie ma wpływu na ocenę istnienia przesłanek umożliwiających wydanie decyzji potwierdzającej nabycie przez Gminę M. z mocy prawa z dniem 1 lipca 2000r. prawa własności przedmiotowej nieruchomości. W odpowiedziach na skargę organ oraz wnioskodawcy wnieśli o jej oddalenie. Sąd zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i jako taka została oddalona. Wbrew sugestiom skarżącego należy uznać, iż rozstrzygnięcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] października 1948r., oraz decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1972r. jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa w stosunku do postępowania w przedmiocie nabycia z mocy prawa przez Gminę M. własności spornej nieruchomości. W ocenie Sądu wniosek jaki złożony został w pierwszej z w/w spraw zmierzał do uznania, że nieruchomość nie miała charakteru rolnego i nie podlegała przepisom dekretu z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10 poz. 51 z 1945r. z późn. zm.). Wniosek ten został złożony jako pierwszy, a jego pozytywne rozpatrzenie uczyni żądanie Wójta Gminy M. bezprzedmiotowym. Gdyby bowiem ostatecznie uznano, że sporna nieruchomość nie miała w całości bądź w części charakteru rolnego to jest jasne, że pociągałoby to za sobą nieważność nie tylko orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] października 1948r., oraz poprzedzającego go orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] marca 1948r., ale również decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1972r. stwierdzającej przejście spornych nieruchomości na własność Państwa. To z kolei skutkowałoby uznaniem prawa własności do tychże nieruchomości spadkobierców B. G.. Jest oczywiste, że w takiej sytuacji postępowanie w przedmiocie nabycia przez Gminę M. własności przedmiotowej nieruchomości stałoby się bezprzedmiotowe, jako że nieruchomości te zostałyby wyłączone spod działania ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 57 z 2001r. poz. 603) Potrzebę zastosowania przepisu art. 97 § 1 pkt 4 kpa w analogicznych stanach faktyczno – prawnych potwierdza orzecznictwo WSA. I tak dla przykładu w wyroku z dnia 13 lutego 2002r. wydanym w sprawie I SA 1742/00 – Lex nr 81758 NSA uznał, że w sytuacji gdy nieruchomość będąca przedmiotem uwłaszczenia stała się własnością Skarbu Państwa w drodze nacjonalizacji, reformy rolnej lub na podstawie innego tytułu została upaństwowiona, postępowanie nadzorcze prowadzone w odniesieniu do decyzji, aktów nacjonalizacji czy wywłaszczenia stanowi zagadnienie wstępne w prowadzonym postępowaniu uwłaszczeniowym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Z kolei w wyroku z dnia 31 stycznia 2002r. w sprawie I SA 3224/01 – Lex nr 81759 NSA stwierdził, że zagadnienie zasadności roszczenia o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego jest zagadnieniem wstępnym dla nabycia przez państwową jednostkę organizacyjną prawa użytkowania wieczystego spornej nieruchomości. Tym bardziej więc musi stanowić zagadnienie wstępne dla nabycia prawa własności takiej nieruchomości. Z powyższych względów nie jest możliwa sytuacja odwrotna tj. taka – jak chciałby tego skarżący – że postępowanie w sprawie nabycia przez Gminę M. własności spornej nieruchomości mogłoby stanowić podstawę do zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] października 1948r. Niejako na marginesie zauważyć należy, iż wniosek pełnomocnika uczestników złożony na rozprawie, a dotyczący zwrotu kosztów zastępstwa procesowego był bezpodstawny, albowiem przepisy działu V, rozdziału 1 ppsa w tym zwłaszcza art. 199 i 200 ppsa takiego wniosku nie uzasadniały. Podstawą rozstrzygnięcia Sądu jest przepis art. 151 ppsa.